Zum Inhalt springen

Jacob Georg Christian Adler

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:JGCA-Gemaelde.jpg
Jakob Georg Christian Adler, Generalsuperintendent für Holstein und Schleswig, mit Großkreuz des Dannebrog-Ordens (Bruststern und Kreuz) und Ehrenzeichen des Dannebrog-Ordens (Detail eines Gemäldes, heute im Schleswiger Dom)
Datei:Jacob Georg Christian Adler Reisebemerkungen auf einer Reise nach Rom-Titelblatt.jpg
Buchtitel Reisebemerkungen auf einer Reise nach Rom, 1783
Datei:Schleswig-Holsteinsche Kirchen-Agende (1797) Titelseite.jpg
Schleswig-Holsteinsche Kirchen-Agende, 1797

Jacob Georg Christian Adler (auch Jakob Georg Christian Adler; * 8. Dezember 1756 in Arnis bei Kappeln, Schleswig; † 22. August 1834 in Giekau bei Lütjenburg) war ein dänisch-deutscher Generalsuperintendent für Holstein und Schleswig, Orientalist, Professor für syrische Sprache an der Universität Kopenhagen, evangelischer Theologe, Oberkonsistorialrat, Schriftsteller, Pädagoge, Münzsammler und Vorstandsvorsitzender der Schleswig-Holsteinischen Bibelgesellschaft.

Biografie

Adler erhielt unter anderem Privatunterricht von seinem Vater, der von 1755 bis 1758 Pastor in Arnis und ab 1759 in Altona war. In Altona besuchte er das Christianeum, anschließend studierte er Theologie an der Christian-Albrechts-Universität zu Kiel sowie Orientalia bei Oluf Gerhard Tychsen an der Universität Bützow (Mecklenburg) und Rostock.<ref>Siehe dazu den Eintrag der Immatrikulation von Jacob Georg Christian Adler im Rostocker Matrikelportal</ref> In den Jahren 1780 bis 1782 reiste er nach Italien, Frankreich, Holland und Belgien. Auf dieser Reise weilte er 15 Monate in Rom und ließ sich von ägyptischen Mönchen in Koptisch und in gelehrtem Arabisch unterrichten; an großen europäischen Bibliotheken, insbesondere in Rom, widmete er sich der Erforschung griechischer und orientalischer, vor allem syrischer Bibelhandschriften. Er schrieb über seine Reisen bzw. Aufenthalte zwei Bücher.

Nach seiner Rückkehr wurde Adler in Kopenhagen im Jahr 1783 Professor des Syrischen, 1785 Prediger an der deutschen Friedrichskirche in Kopenhagen, 1788 Professor der Theologie und 1789 deutscher Hofprediger. Danach wirkte er seit 1792 als Generalsuperintendent von Schleswig und nach dem Tod seines Kollegen Johann Leonhard Callisen 1806 auch von Holstein. In dieser Funktion verfasste er die 1797 herausgegebene, von der Theologie der Aufklärung geprägte Schleswig-Holsteinische Kirchen-Agende.

Adler verfasste zahlreiche wissenschaftliche Werke, unter anderem über die altsyrische und altarabische Schrift. Er war Doktor der Philosophie und ab 1833 der (evangelischen) Theologie. Eine seiner wichtigsten Leistungen war die Schulreform in Schleswig-Holstein, auch wenn die Durchsetzung der von ihm erarbeiteten Allgemeine Schulordnung für Schleswig-Holstein von 1814 mehrere Jahrzehnte dauerte. Auf regelmäßigen Visitationsreisen beaufsichtigte Adler den Fortschritt. Dabei starb er am 22. August 1834 in Giekau und wurde in Schleswig beigesetzt.

Familie

Jacob Georg Christian Adler war der Sohn des Theologen, Archäologen, Altertumsforschers und Autors Georg Christian Adler (1724–1804) und dessen Ehefrau Johanna Elisa Schultze (1729–1806). Das Ehepaar hatte neben Jacob Georg Christian fünf weitere Kinder.<ref>Chr. Scharf: Beschreibung und Geschichte der Insel und des Fleckens Arnis. Schleswig 1838, S. 156.</ref>

Jacob Georg Christian Adler war zweimal verheiratet: Am 8. Dezember 1787 heiratete er seine Konfirmandin Dorothea Maria Lorck (* 12. Juli 1772; † 18. März 1804), die Tochter seines 1785 verstorbenen Vorgängers als deutscher Prediger in Kopenhagen, des Bibelsammlers Josias Lorck. Sie war sowohl mit Caspar Aquila als auch über ihre Großmutter Birte/Brigitta von Lutten mit Matthias Claudius verwandt. Ihre 1566 geborene Vorfahrin Maria Lorck war zudem Ahnfrau von Johannes Brahms und Theodor Storm. Mit ihr hatte er neun Kinder, darunter:

Am 16. Juli 1805 schloss Adler eine zweite Ehe mit Luise Dorothea Lederer (1775–1844). Aus zweiter Ehe stammt der Sohn Karl Ferdinand (* 24. August 1808).<ref>Werner Aquila: Die Nachfahren Leonhard Adlers später Aquila aus Augsburg. Sonderdruck des Genealogischen Jahrbuches. Herausgegeben von der Zentralstelle für Personen- und Familiengeschichte, Bd. 44. Degener & Co., Neustadt/Aisch 2004, S. 91f.</ref>

Werke

Sekundärliteratur

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Adler, Jacob Georg Christian|Adler, Jacob Georg Christian|Jacob Georg Christian Adler }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 1 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 1 | 1={{ #expr: 85 + 16 }} | 2={{ #expr: 85 + 2 }} | 3={{ #expr: 85 + 2 }} | 4={{ #expr: 85 + 2 }} | 5={{ #expr: 85 + 2 }} | 6={{ #expr: 85 + 2 }} | 7={{ #expr: 85 + 2 }} | 8={{ #expr: 85 + 2 }} | 9={{#switch: 85 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 85 < 449 | {{ #expr: 85 + 2 }} | {{ #expr: 85 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 85 + 2 }} | 11={{ #expr: 85 + 2 }} | 12={{ #expr: 85 + 2 }} | 13={{ #expr: 85 + 2 }} | 14={{ #expr: 85 + 2 }} | 15={{ #expr: 85 + 2 }} | 16={{ #expr: 85 + 2 }} | 17={{ #expr: 85 + 2 }} | 18={{ #expr: 85 + 2 }} | 19={{ #expr: 85 + 2 }} | 20={{ #expr: 85 + 2 }} | 21={{ #expr: 85 + 2 }} | 22={{ #expr: 85 + 2 }} | 23={{ #expr: 85 + 2 }} | 24={{ #expr: 85 + 2 }} | 25={{ #expr: 85 + 2 }} | 26={{ #expr: 85 + 2 }} | 27={{ #expr: 85 + 2 }} | 28={{ #expr: 85 + 2 }} | 29={{ #expr: 85 + 2 }} | 30={{ #expr: 85 + 2 }} | 31={{ #expr: 85 + 2 }} | 32={{ #expr: 85 + 2 }} | 33={{ #expr: 85 + 2 }} | 34={{ #expr: 85 + 2 }} | 35={{ #expr: 85 + 2 }} | 36={{ #expr: 85 + 2 }} | 37={{ #expr: 85 + 2 }} | 38={{ #expr: 85 + 2 }} | 39={{ #expr: 85 + 2 }} | 40={{ #expr: 85 + 2 }} | 41={{ #expr: 85 + 2 }} | 42={{ #expr: 85 + 2 }} | 43={{ #expr: 85 + 2 }} | 44={{ #expr: 85 + 2 }} | 45={{ #expr: 85 + 6 }} | 46={{ #expr: 85 + 2 }} | 47={{ #expr: 85 + 2 }} | 48={{ #expr: 85 + 2 }} | 49={{ #expr: 85 + 2 }} | 50={{ #expr: 85 + 2 }} | 51={{ #expr: 85 + 2 }} | 52={{ #expr: 85 + 2 }} | 53={{ #expr: 85 + 2 }} | 54={{ #expr: 85 + 2 }} | 55={{ #expr: 85 + 3 }} | 56=85 | #default = 85 }} {{ #if:Adler, Jacob Georg Christian|Adler, Jacob Georg Christian|Jacob Georg Christian Adler }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 1, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 1 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 85{{ #if:86 | {{ #ifexpr: {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 85 + 16 }} | 2={{ #expr: 85 + 2 }} | 3={{ #expr: 85 + 2 }} | 4={{ #expr: 85 + 2 }} | 5={{ #expr: 85 + 2 }} | 6={{ #expr: 85 + 2 }} | 7={{ #expr: 85 + 2 }} | 8={{ #expr: 85 + 2 }} | 9={{#switch: 85 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 85 < 449 | {{ #expr: 85 + 2 }} | {{ #expr: 85 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 85 + 2 }} | 11={{ #expr: 85 + 2 }} | 12={{ #expr: 85 + 2 }} | 13={{ #expr: 85 + 2 }} | 14={{ #expr: 85 + 2 }} | 15={{ #expr: 85 + 2 }} | 16={{ #expr: 85 + 2 }} | 17={{ #expr: 85 + 2 }} | 18={{ #expr: 85 + 2 }} | 19={{ #expr: 85 + 2 }} | 20={{ #expr: 85 + 2 }} | 21={{ #expr: 85 + 2 }} | 22={{ #expr: 85 + 2 }} | 23={{ #expr: 85 + 2 }} | 24={{ #expr: 85 + 2 }} | 25={{ #expr: 85 + 2 }} | 26={{ #expr: 85 + 2 }} | 27={{ #expr: 85 + 2 }} | 28={{ #expr: 85 + 2 }} | 29={{ #expr: 85 + 2 }} | 30={{ #expr: 85 + 2 }} | 31={{ #expr: 85 + 2 }} | 32={{ #expr: 85 + 2 }} | 33={{ #expr: 85 + 2 }} | 34={{ #expr: 85 + 2 }} | 35={{ #expr: 85 + 2 }} | 36={{ #expr: 85 + 2 }} | 37={{ #expr: 85 + 2 }} | 38={{ #expr: 85 + 2 }} | 39={{ #expr: 85 + 2 }} | 40={{ #expr: 85 + 2 }} | 41={{ #expr: 85 + 2 }} | 42={{ #expr: 85 + 2 }} | 43={{ #expr: 85 + 2 }} | 44={{ #expr: 85 + 2 }} | 45={{ #expr: 85 + 6 }} | 46={{ #expr: 85 + 2 }} | 47={{ #expr: 85 + 2 }} | 48={{ #expr: 85 + 2 }} | 49={{ #expr: 85 + 2 }} | 50={{ #expr: 85 + 2 }} | 51={{ #expr: 85 + 2 }} | 52={{ #expr: 85 + 2 }} | 53={{ #expr: 85 + 2 }} | 54={{ #expr: 85 + 2 }} | 55={{ #expr: 85 + 3 }} | 56=85 | #default = 85 }} != {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 86 + 16 }} | 2={{ #expr: 86 + 2 }} | 3={{ #expr: 86 + 2 }} | 4={{ #expr: 86 + 2 }} | 5={{ #expr: 86 + 2 }} | 6={{ #expr: 86 + 2 }} | 7={{ #expr: 86 + 2 }} | 8={{ #expr: 86 + 2 }} | 9={{#switch: 86 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 86 < 449 | {{ #expr: 86 + 2 }} | {{ #expr: 86 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 86 + 2 }} | 11={{ #expr: 86 + 2 }} | 12={{ #expr: 86 + 2 }} | 13={{ #expr: 86 + 2 }} | 14={{ #expr: 86 + 2 }} | 15={{ #expr: 86 + 2 }} | 16={{ #expr: 86 + 2 }} | 17={{ #expr: 86 + 2 }} | 18={{ #expr: 86 + 2 }} | 19={{ #expr: 86 + 2 }} | 20={{ #expr: 86 + 2 }} | 21={{ #expr: 86 + 2 }} | 22={{ #expr: 86 + 2 }} | 23={{ #expr: 86 + 2 }} | 24={{ #expr: 86 + 2 }} | 25={{ #expr: 86 + 2 }} | 26={{ #expr: 86 + 2 }} | 27={{ #expr: 86 + 2 }} | 28={{ #expr: 86 + 2 }} | 29={{ #expr: 86 + 2 }} | 30={{ #expr: 86 + 2 }} | 31={{ #expr: 86 + 2 }} | 32={{ #expr: 86 + 2 }} | 33={{ #expr: 86 + 2 }} | 34={{ #expr: 86 + 2 }} | 35={{ #expr: 86 + 2 }} | 36={{ #expr: 86 + 2 }} | 37={{ #expr: 86 + 2 }} | 38={{ #expr: 86 + 2 }} | 39={{ #expr: 86 + 2 }} | 40={{ #expr: 86 + 2 }} | 41={{ #expr: 86 + 2 }} | 42={{ #expr: 86 + 2 }} | 43={{ #expr: 86 + 2 }} | 44={{ #expr: 86 + 2 }} | 45={{ #expr: 86 + 6 }} | 46={{ #expr: 86 + 2 }} | 47={{ #expr: 86 + 2 }} | 48={{ #expr: 86 + 2 }} | 49={{ #expr: 86 + 2 }} | 50={{ #expr: 86 + 2 }} | 51={{ #expr: 86 + 2 }} | 52={{ #expr: 86 + 2 }} | 53={{ #expr: 86 + 2 }} | 54={{ #expr: 86 + 2 }} | 55={{ #expr: 86 + 3 }} | 56=86 | #default = 86 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 86 + 16 }} | 2={{ #expr: 86 + 2 }} | 3={{ #expr: 86 + 2 }} | 4={{ #expr: 86 + 2 }} | 5={{ #expr: 86 + 2 }} | 6={{ #expr: 86 + 2 }} | 7={{ #expr: 86 + 2 }} | 8={{ #expr: 86 + 2 }} | 9={{#switch: 86 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 86 < 449 | {{ #expr: 86 + 2 }} | {{ #expr: 86 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 86 + 2 }} | 11={{ #expr: 86 + 2 }} | 12={{ #expr: 86 + 2 }} | 13={{ #expr: 86 + 2 }} | 14={{ #expr: 86 + 2 }} | 15={{ #expr: 86 + 2 }} | 16={{ #expr: 86 + 2 }} | 17={{ #expr: 86 + 2 }} | 18={{ #expr: 86 + 2 }} | 19={{ #expr: 86 + 2 }} | 20={{ #expr: 86 + 2 }} | 21={{ #expr: 86 + 2 }} | 22={{ #expr: 86 + 2 }} | 23={{ #expr: 86 + 2 }} | 24={{ #expr: 86 + 2 }} | 25={{ #expr: 86 + 2 }} | 26={{ #expr: 86 + 2 }} | 27={{ #expr: 86 + 2 }} | 28={{ #expr: 86 + 2 }} | 29={{ #expr: 86 + 2 }} | 30={{ #expr: 86 + 2 }} | 31={{ #expr: 86 + 2 }} | 32={{ #expr: 86 + 2 }} | 33={{ #expr: 86 + 2 }} | 34={{ #expr: 86 + 2 }} | 35={{ #expr: 86 + 2 }} | 36={{ #expr: 86 + 2 }} | 37={{ #expr: 86 + 2 }} | 38={{ #expr: 86 + 2 }} | 39={{ #expr: 86 + 2 }} | 40={{ #expr: 86 + 2 }} | 41={{ #expr: 86 + 2 }} | 42={{ #expr: 86 + 2 }} | 43={{ #expr: 86 + 2 }} | 44={{ #expr: 86 + 2 }} | 45={{ #expr: 86 + 6 }} | 46={{ #expr: 86 + 2 }} | 47={{ #expr: 86 + 2 }} | 48={{ #expr: 86 + 2 }} | 49={{ #expr: 86 + 2 }} | 50={{ #expr: 86 + 2 }} | 51={{ #expr: 86 + 2 }} | 52={{ #expr: 86 + 2 }} | 53={{ #expr: 86 + 2 }} | 54={{ #expr: 86 + 2 }} | 55={{ #expr: 86 + 3 }} | 56=86 | #default = 86 }} = {{ #expr: {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 85 + 16 }} | 2={{ #expr: 85 + 2 }} | 3={{ #expr: 85 + 2 }} | 4={{ #expr: 85 + 2 }} | 5={{ #expr: 85 + 2 }} | 6={{ #expr: 85 + 2 }} | 7={{ #expr: 85 + 2 }} | 8={{ #expr: 85 + 2 }} | 9={{#switch: 85 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 85 < 449 | {{ #expr: 85 + 2 }} | {{ #expr: 85 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 85 + 2 }} | 11={{ #expr: 85 + 2 }} | 12={{ #expr: 85 + 2 }} | 13={{ #expr: 85 + 2 }} | 14={{ #expr: 85 + 2 }} | 15={{ #expr: 85 + 2 }} | 16={{ #expr: 85 + 2 }} | 17={{ #expr: 85 + 2 }} | 18={{ #expr: 85 + 2 }} | 19={{ #expr: 85 + 2 }} | 20={{ #expr: 85 + 2 }} | 21={{ #expr: 85 + 2 }} | 22={{ #expr: 85 + 2 }} | 23={{ #expr: 85 + 2 }} | 24={{ #expr: 85 + 2 }} | 25={{ #expr: 85 + 2 }} | 26={{ #expr: 85 + 2 }} | 27={{ #expr: 85 + 2 }} | 28={{ #expr: 85 + 2 }} | 29={{ #expr: 85 + 2 }} | 30={{ #expr: 85 + 2 }} | 31={{ #expr: 85 + 2 }} | 32={{ #expr: 85 + 2 }} | 33={{ #expr: 85 + 2 }} | 34={{ #expr: 85 + 2 }} | 35={{ #expr: 85 + 2 }} | 36={{ #expr: 85 + 2 }} | 37={{ #expr: 85 + 2 }} | 38={{ #expr: 85 + 2 }} | 39={{ #expr: 85 + 2 }} | 40={{ #expr: 85 + 2 }} | 41={{ #expr: 85 + 2 }} | 42={{ #expr: 85 + 2 }} | 43={{ #expr: 85 + 2 }} | 44={{ #expr: 85 + 2 }} | 45={{ #expr: 85 + 6 }} | 46={{ #expr: 85 + 2 }} | 47={{ #expr: 85 + 2 }} | 48={{ #expr: 85 + 2 }} | 49={{ #expr: 85 + 2 }} | 50={{ #expr: 85 + 2 }} | 51={{ #expr: 85 + 2 }} | 52={{ #expr: 85 + 2 }} | 53={{ #expr: 85 + 2 }} | 54={{ #expr: 85 + 2 }} | 55={{ #expr: 85 + 3 }} | 56=85 | #default = 85 }} + 1 }} | f|–86}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Adler, Jakob Georg Christian||{{#ifeq:0|0|}}}}

  • August Hennings (?): Schleswig-Holsteinische Kirchen-Agende. In: Der Genius der Zeit. Band 13, 1798, S. 369–375.
  • A[ugust]. H[ennings].: Schleswig Holsteinische Kirchenagende. In: Der Genius der Zeit. Band 15, 1798, S. 404–405.
  • A[ugust]. H[ennings].: Einladung zur Aufmerksamkeit auf einen geheimen, und iezt vielleicht noch allgemein unerkannt gebliebenen Grund der Agende {Streitigkeiten in den Herzogthümern Schleswig und Holstein}. In: Der Genius der Zeit. Band 15, 1798, S. 1–7.
  • Die Vorfahren des Generalsuperintendenten A. In: Schriftenreihe des Vereins für schleswig-holsteinische Kirchengeschichte. Rh. 2, Bd. 5, 1910–1913, S. 213 ff.
  • Anton Baumstark: Geschichte der syrischen Literatur mit Ausschluß der christlich-palästinensischen Texte. Marcus und Weber, Bonn 1922, S. 144.
  • O. F. Arends: Gejstligheden i Slesvig og Holsten fra Reformationen til 1864. Personalhistoriske Untersogelser. Kopenhagen 1932.
  • Dansk biografisk Leksikon, Bd. I. 1933, S. 129 ff.
  • F. Rosenthal: Die aramaistische Forschung seit dem 20. Jhd. seit Th. Nöldeke’s Veröffentlichungen. Brill, Leiden 1939, S. 144 f.
  • Joh. W. Fück: Die arabischen Studien in Europa bis in den Anfang des 20. Jhd. Harrassowitz, Leipzig 1955, S. 218 (Fn. S. 557).
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
   | {{#if: 70
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 11864386X
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|11864386X}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 1034082 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 1034082 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}

|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:37|, Sp. 37}}{{#if:|, Sp. {{#iferror:{{#expr:{{{spalten}}}}}|{{{spalten}}}|{{#expr:1*{{{spalten}}}*0}}–{{#expr:-(0*{{{spalten}}}*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070927004608/http://www.bautz.de/bbkl/a/adler_j_g_c.shtml%7C}}.{{#if: 1 | |{{#ifeq:||}}}}

  • Berthold Hamer: Adler, Jacob Georg Christian. In: ders.: Biografien der Landschaft Angeln. Bd. 1: Personenlexikon A–J. Husum Druck- und Verlagsgesellschaft, Husum, 2007, ISBN 978-3-89876-339-4, S. 11–14.
  • Veronika Janssen: „Ei ei, Herr Pastor, das ist ja eine ganz neue Religion!“ Die Adlersche Kirchenagende von 1797 zwischen Gemeinden, Predigern und Obrigkeit. Kiel 2017.

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:|{{{1}}}|Jacob Georg Christian Adler}}|uselang=de}} Commons: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if:

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

Siehe auch

Digitalisate

<references group="Digitalisat" />

Fußnoten

<references responsive />

  1. REDIRECT Vorlage:Personenleiste

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 11864386Xnr/90/2453741938180 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 11864386X | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 11864386X | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: nr/90/24537 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: nr/90/24537 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 41938180 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 41938180 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Adler, Jacob Georg Christian | {{#if: Adler, Jakob Georg Christian | {{#if: dänisch-deutscher evangelischer Theologe, Pädagoge und Orientalist | {{#if: 8. Dezember 1756 | {{#if: Arnis bei Kappeln, Schleswig | {{#if: 22. August 1834 | {{#if: Giekau bei Lütjenburg |

Vorlage:Wikidata-Registrierung