Zum Inhalt springen

Gerhard von Steterburg

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

Gerhard von Steterburg (latinisiert: Gerardus Stederburgensis, † 21. September 1209) war Chronist und von 1164 bis 1209 Propst des Kanonissenstifts Steterburg im heutigen Salzgitter-Thiede, in Niedersachsen.

Leben

Datei:Steterburg (Merian).jpg
Stift Steterburg um 1654/1658, Stich von Matthäus Merian

Gerhard war ein Verwandter des Propstes Gerhard von Riechenberg († 1150), der zunächst im Kloster Riechenberg bei Goslar, und ab 1142 in Steterburg das Propstamt bekleidete. Gerhard von Riechenberg hatte Steterburg nach einer Periode des Niedergangs zu neuer Blüte gebracht. In der Reihe der Steterburger Pröpste werden beide Personen auch als Gerhard I. und Gerhard II. geführt.

Gerhard II. war von seinem siebenten Lebensjahr an von seinem Onkel Gerhard I. erzogen worden und hatte nach dessen Tod fünf Jahre als Cellerar in Riechenberg gewirkt.

Nach Gerhards I. Tod war in Steterburg ein erneuter Niedergang eingetreten. Am 21. Dezember 1163 wurde Gerhard II. zum Propst gewählt und im Januar 1164 vom Bischof von Hildesheim eingesetzt. In Steterburg stellte er die Gebäude her und setzte die Regeln des Augustinerordens durch. Die Klausur und die Verschleierung der Nonnen wurden eingeführt, persönlicher Besitz abgeschafft. Ab 1165 ließ er eine neue Stiftskirche erbauen. Die Stiftsgüter konnte er gegen Übergriffe schützen und konnte weitere Güter für das Stift gewinnen.

Schweren Schaden erlitt das Stift nach dem Frieden von Venedig 1177, durch den Krieg Friedrich Barbarossas gegen Heinrich den Löwen. Gleiche Bedrängnisse wiederholten sich 1190 und 1191. Als Diplomat gehörte Gerhard wahrscheinlich zu der Gesandtschaft, welche Heinrich der Löwe 1191 an Heinrich VI. absandte und war 1194 der Vermittler des endgültigen Friedens.

Über diese Ereignisse sind Aufzeichnungen vorhanden, die zum Teil von Gerhard selbst verfasst und teils von ihm veranlasst wurden. Diese Annalen wurden, gemeinsam mit Abschriften von Urkunden und Auszügen aus weiteren Chroniken, in einem Copialbuch des Stifts aus dem 14. Jahrhundert zusammengefasst. Ausführlich berichtet Gerhard fast nur über die Gütergeschichte des Stifts. Die Annalen sind aber auch eine der aufschlussreichsten Quellen über das Schicksal Heinrichs des Löwen nach 1177, zum Zeitpunkt des beginnenden Konflikts mit Friedrich Barbarossa, allerdings in einseitig welfenfreundlicher<ref>{{ #if:Wilhelm Wattenbach|Wilhelm Wattenbach: |}}{{ #if:ADB:Gerhard (Propst von Steterburg bei Wolfenbüttel)|{{ #if:von Steterburg, Gerhard|von Steterburg, Gerhard|Gerhard von Steterburg }}|{{#ifeq: {{#switch: 8 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:von Steterburg, Gerhard|von Steterburg, Gerhard|Gerhard von Steterburg }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 8 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 8 | 1={{ #expr: 758 + 16 }} | 2={{ #expr: 758 + 2 }} | 3={{ #expr: 758 + 2 }} | 4={{ #expr: 758 + 2 }} | 5={{ #expr: 758 + 2 }} | 6={{ #expr: 758 + 2 }} | 7={{ #expr: 758 + 2 }} | 8={{ #expr: 758 + 2 }} | 9={{#switch: 758 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 758 < 449 | {{ #expr: 758 + 2 }} | {{ #expr: 758 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 758 + 2 }} | 11={{ #expr: 758 + 2 }} | 12={{ #expr: 758 + 2 }} | 13={{ #expr: 758 + 2 }} | 14={{ #expr: 758 + 2 }} | 15={{ #expr: 758 + 2 }} | 16={{ #expr: 758 + 2 }} | 17={{ #expr: 758 + 2 }} | 18={{ #expr: 758 + 2 }} | 19={{ #expr: 758 + 2 }} | 20={{ #expr: 758 + 2 }} | 21={{ #expr: 758 + 2 }} | 22={{ #expr: 758 + 2 }} | 23={{ #expr: 758 + 2 }} | 24={{ #expr: 758 + 2 }} | 25={{ #expr: 758 + 2 }} | 26={{ #expr: 758 + 2 }} | 27={{ #expr: 758 + 2 }} | 28={{ #expr: 758 + 2 }} | 29={{ #expr: 758 + 2 }} | 30={{ #expr: 758 + 2 }} | 31={{ #expr: 758 + 2 }} | 32={{ #expr: 758 + 2 }} | 33={{ #expr: 758 + 2 }} | 34={{ #expr: 758 + 2 }} | 35={{ #expr: 758 + 2 }} | 36={{ #expr: 758 + 2 }} | 37={{ #expr: 758 + 2 }} | 38={{ #expr: 758 + 2 }} | 39={{ #expr: 758 + 2 }} | 40={{ #expr: 758 + 2 }} | 41={{ #expr: 758 + 2 }} | 42={{ #expr: 758 + 2 }} | 43={{ #expr: 758 + 2 }} | 44={{ #expr: 758 + 2 }} | 45={{ #expr: 758 + 6 }} | 46={{ #expr: 758 + 2 }} | 47={{ #expr: 758 + 2 }} | 48={{ #expr: 758 + 2 }} | 49={{ #expr: 758 + 2 }} | 50={{ #expr: 758 + 2 }} | 51={{ #expr: 758 + 2 }} | 52={{ #expr: 758 + 2 }} | 53={{ #expr: 758 + 2 }} | 54={{ #expr: 758 + 2 }} | 55={{ #expr: 758 + 3 }} | 56=758 | #default = 758 }} {{ #if:von Steterburg, Gerhard|von Steterburg, Gerhard|Gerhard von Steterburg }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 8, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 8 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 758{{ #if:759 | {{ #ifexpr: {{#switch: 8 | 1={{ #expr: 758 + 16 }} | 2={{ #expr: 758 + 2 }} | 3={{ #expr: 758 + 2 }} | 4={{ #expr: 758 + 2 }} | 5={{ #expr: 758 + 2 }} | 6={{ #expr: 758 + 2 }} | 7={{ #expr: 758 + 2 }} | 8={{ #expr: 758 + 2 }} | 9={{#switch: 758 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 758 < 449 | {{ #expr: 758 + 2 }} | {{ #expr: 758 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 758 + 2 }} | 11={{ #expr: 758 + 2 }} | 12={{ #expr: 758 + 2 }} | 13={{ #expr: 758 + 2 }} | 14={{ #expr: 758 + 2 }} | 15={{ #expr: 758 + 2 }} | 16={{ #expr: 758 + 2 }} | 17={{ #expr: 758 + 2 }} | 18={{ #expr: 758 + 2 }} | 19={{ #expr: 758 + 2 }} | 20={{ #expr: 758 + 2 }} | 21={{ #expr: 758 + 2 }} | 22={{ #expr: 758 + 2 }} | 23={{ #expr: 758 + 2 }} | 24={{ #expr: 758 + 2 }} | 25={{ #expr: 758 + 2 }} | 26={{ #expr: 758 + 2 }} | 27={{ #expr: 758 + 2 }} | 28={{ #expr: 758 + 2 }} | 29={{ #expr: 758 + 2 }} | 30={{ #expr: 758 + 2 }} | 31={{ #expr: 758 + 2 }} | 32={{ #expr: 758 + 2 }} | 33={{ #expr: 758 + 2 }} | 34={{ #expr: 758 + 2 }} | 35={{ #expr: 758 + 2 }} | 36={{ #expr: 758 + 2 }} | 37={{ #expr: 758 + 2 }} | 38={{ #expr: 758 + 2 }} | 39={{ #expr: 758 + 2 }} | 40={{ #expr: 758 + 2 }} | 41={{ #expr: 758 + 2 }} | 42={{ #expr: 758 + 2 }} | 43={{ #expr: 758 + 2 }} | 44={{ #expr: 758 + 2 }} | 45={{ #expr: 758 + 6 }} | 46={{ #expr: 758 + 2 }} | 47={{ #expr: 758 + 2 }} | 48={{ #expr: 758 + 2 }} | 49={{ #expr: 758 + 2 }} | 50={{ #expr: 758 + 2 }} | 51={{ #expr: 758 + 2 }} | 52={{ #expr: 758 + 2 }} | 53={{ #expr: 758 + 2 }} | 54={{ #expr: 758 + 2 }} | 55={{ #expr: 758 + 3 }} | 56=758 | #default = 758 }} != {{#switch: 8 | 1={{ #expr: 759 + 16 }} | 2={{ #expr: 759 + 2 }} | 3={{ #expr: 759 + 2 }} | 4={{ #expr: 759 + 2 }} | 5={{ #expr: 759 + 2 }} | 6={{ #expr: 759 + 2 }} | 7={{ #expr: 759 + 2 }} | 8={{ #expr: 759 + 2 }} | 9={{#switch: 759 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 759 < 449 | {{ #expr: 759 + 2 }} | {{ #expr: 759 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 759 + 2 }} | 11={{ #expr: 759 + 2 }} | 12={{ #expr: 759 + 2 }} | 13={{ #expr: 759 + 2 }} | 14={{ #expr: 759 + 2 }} | 15={{ #expr: 759 + 2 }} | 16={{ #expr: 759 + 2 }} | 17={{ #expr: 759 + 2 }} | 18={{ #expr: 759 + 2 }} | 19={{ #expr: 759 + 2 }} | 20={{ #expr: 759 + 2 }} | 21={{ #expr: 759 + 2 }} | 22={{ #expr: 759 + 2 }} | 23={{ #expr: 759 + 2 }} | 24={{ #expr: 759 + 2 }} | 25={{ #expr: 759 + 2 }} | 26={{ #expr: 759 + 2 }} | 27={{ #expr: 759 + 2 }} | 28={{ #expr: 759 + 2 }} | 29={{ #expr: 759 + 2 }} | 30={{ #expr: 759 + 2 }} | 31={{ #expr: 759 + 2 }} | 32={{ #expr: 759 + 2 }} | 33={{ #expr: 759 + 2 }} | 34={{ #expr: 759 + 2 }} | 35={{ #expr: 759 + 2 }} | 36={{ #expr: 759 + 2 }} | 37={{ #expr: 759 + 2 }} | 38={{ #expr: 759 + 2 }} | 39={{ #expr: 759 + 2 }} | 40={{ #expr: 759 + 2 }} | 41={{ #expr: 759 + 2 }} | 42={{ #expr: 759 + 2 }} | 43={{ #expr: 759 + 2 }} | 44={{ #expr: 759 + 2 }} | 45={{ #expr: 759 + 6 }} | 46={{ #expr: 759 + 2 }} | 47={{ #expr: 759 + 2 }} | 48={{ #expr: 759 + 2 }} | 49={{ #expr: 759 + 2 }} | 50={{ #expr: 759 + 2 }} | 51={{ #expr: 759 + 2 }} | 52={{ #expr: 759 + 2 }} | 53={{ #expr: 759 + 2 }} | 54={{ #expr: 759 + 2 }} | 55={{ #expr: 759 + 3 }} | 56=759 | #default = 759 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 8 | 1={{ #expr: 759 + 16 }} | 2={{ #expr: 759 + 2 }} | 3={{ #expr: 759 + 2 }} | 4={{ #expr: 759 + 2 }} | 5={{ #expr: 759 + 2 }} | 6={{ #expr: 759 + 2 }} | 7={{ #expr: 759 + 2 }} | 8={{ #expr: 759 + 2 }} | 9={{#switch: 759 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 759 < 449 | {{ #expr: 759 + 2 }} | {{ #expr: 759 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 759 + 2 }} | 11={{ #expr: 759 + 2 }} | 12={{ #expr: 759 + 2 }} | 13={{ #expr: 759 + 2 }} | 14={{ #expr: 759 + 2 }} | 15={{ #expr: 759 + 2 }} | 16={{ #expr: 759 + 2 }} | 17={{ #expr: 759 + 2 }} | 18={{ #expr: 759 + 2 }} | 19={{ #expr: 759 + 2 }} | 20={{ #expr: 759 + 2 }} | 21={{ #expr: 759 + 2 }} | 22={{ #expr: 759 + 2 }} | 23={{ #expr: 759 + 2 }} | 24={{ #expr: 759 + 2 }} | 25={{ #expr: 759 + 2 }} | 26={{ #expr: 759 + 2 }} | 27={{ #expr: 759 + 2 }} | 28={{ #expr: 759 + 2 }} | 29={{ #expr: 759 + 2 }} | 30={{ #expr: 759 + 2 }} | 31={{ #expr: 759 + 2 }} | 32={{ #expr: 759 + 2 }} | 33={{ #expr: 759 + 2 }} | 34={{ #expr: 759 + 2 }} | 35={{ #expr: 759 + 2 }} | 36={{ #expr: 759 + 2 }} | 37={{ #expr: 759 + 2 }} | 38={{ #expr: 759 + 2 }} | 39={{ #expr: 759 + 2 }} | 40={{ #expr: 759 + 2 }} | 41={{ #expr: 759 + 2 }} | 42={{ #expr: 759 + 2 }} | 43={{ #expr: 759 + 2 }} | 44={{ #expr: 759 + 2 }} | 45={{ #expr: 759 + 6 }} | 46={{ #expr: 759 + 2 }} | 47={{ #expr: 759 + 2 }} | 48={{ #expr: 759 + 2 }} | 49={{ #expr: 759 + 2 }} | 50={{ #expr: 759 + 2 }} | 51={{ #expr: 759 + 2 }} | 52={{ #expr: 759 + 2 }} | 53={{ #expr: 759 + 2 }} | 54={{ #expr: 759 + 2 }} | 55={{ #expr: 759 + 3 }} | 56=759 | #default = 759 }} = {{ #expr: {{#switch: 8 | 1={{ #expr: 758 + 16 }} | 2={{ #expr: 758 + 2 }} | 3={{ #expr: 758 + 2 }} | 4={{ #expr: 758 + 2 }} | 5={{ #expr: 758 + 2 }} | 6={{ #expr: 758 + 2 }} | 7={{ #expr: 758 + 2 }} | 8={{ #expr: 758 + 2 }} | 9={{#switch: 758 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 758 < 449 | {{ #expr: 758 + 2 }} | {{ #expr: 758 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 758 + 2 }} | 11={{ #expr: 758 + 2 }} | 12={{ #expr: 758 + 2 }} | 13={{ #expr: 758 + 2 }} | 14={{ #expr: 758 + 2 }} | 15={{ #expr: 758 + 2 }} | 16={{ #expr: 758 + 2 }} | 17={{ #expr: 758 + 2 }} | 18={{ #expr: 758 + 2 }} | 19={{ #expr: 758 + 2 }} | 20={{ #expr: 758 + 2 }} | 21={{ #expr: 758 + 2 }} | 22={{ #expr: 758 + 2 }} | 23={{ #expr: 758 + 2 }} | 24={{ #expr: 758 + 2 }} | 25={{ #expr: 758 + 2 }} | 26={{ #expr: 758 + 2 }} | 27={{ #expr: 758 + 2 }} | 28={{ #expr: 758 + 2 }} | 29={{ #expr: 758 + 2 }} | 30={{ #expr: 758 + 2 }} | 31={{ #expr: 758 + 2 }} | 32={{ #expr: 758 + 2 }} | 33={{ #expr: 758 + 2 }} | 34={{ #expr: 758 + 2 }} | 35={{ #expr: 758 + 2 }} | 36={{ #expr: 758 + 2 }} | 37={{ #expr: 758 + 2 }} | 38={{ #expr: 758 + 2 }} | 39={{ #expr: 758 + 2 }} | 40={{ #expr: 758 + 2 }} | 41={{ #expr: 758 + 2 }} | 42={{ #expr: 758 + 2 }} | 43={{ #expr: 758 + 2 }} | 44={{ #expr: 758 + 2 }} | 45={{ #expr: 758 + 6 }} | 46={{ #expr: 758 + 2 }} | 47={{ #expr: 758 + 2 }} | 48={{ #expr: 758 + 2 }} | 49={{ #expr: 758 + 2 }} | 50={{ #expr: 758 + 2 }} | 51={{ #expr: 758 + 2 }} | 52={{ #expr: 758 + 2 }} | 53={{ #expr: 758 + 2 }} | 54={{ #expr: 758 + 2 }} | 55={{ #expr: 758 + 3 }} | 56=758 | #default = 758 }} + 1 }} | f|–759}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Gerhard (Propst von Steterburg bei Wolfenbüttel)||{{#ifeq:0|0|}}}}</ref> Darstellung. Anschaulich wird die Not geschildert, welche die kaiserlichen Kriegsheere über das Land brachten.

Gerhard starb am 21. September 1209. Seine Aufzeichnungen enden mit dem Tod des Herzogs, am 6. August 1195.

Werke

Gerhard ist der Verfasser der Steterburger Annalen (Annales Stederburgenses), einer Chronik des Stifts von der Gründung im Jahre 1000 bis zum Tod Heinrichs des Löwen im Jahre 1195 und Biograph seines Onkels Gerhard von Riechenberg. Gottfried Wilhelm Leibniz nutzte die Steterburger Annalen für sein Werk Scriptores rerum Brunsvicensium (1707–1711), eine Quellensammlung zur welfischen und niedersächsischen Geschichte.

Ausgaben

  • Annales Stederburgenses, in: {{#ifexist:Vorlage:MGH/SS

|{{#switch:16 | 1 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Annales et chronica aevi Carolini. Hannover 1826

| 2 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Scriptores rerum Sangallensium. Annales, chronica et historiae aevi Carolini. Hannover 1829

| 3 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Annales, chronica et historiae aevi Saxonici. Hannover 1839

| 4 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Annales, chronica et historiae aevi Carolini et Saxonici. Hannover 1841

| 5 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Annales et chronica aevi Salici. Hannover 1844

| 6 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Chronica et annales aevi Salici. Hannover 1844

| 7 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Chronica et gesta aevi Salici. Hannover 1846

| 8 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Chronica et gesta aevi Salici. Hannover 1848

| 9 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Chronica et annales aevi Salici. Hannover 1851

| 10 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Annales et chronica aevi Salici. Vitae aevi Carolini et Saxonici. Hannover 1852

| 11 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Historiae aevi Salici. Hannover 1854

| 12 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Historiae aevi Salici. Hannover 1856

| 13 = Georg Waitz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Supplementa tomorum I-XII, pars I. Hannover 1881

| 14 = Georg Waitz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Supplementa tomorum I-XII, pars II. Supplementum tomi XIII. Hannover 1883

| 15,1 = Georg Waitz, Wilhelm Wattenbach u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Supplementa tomorum I-XII, pars III. Supplementum tomi XIII pars I. Hannover 1887

| 15,2 = Georg Waitz, Wilhelm Wattenbach u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Supplementa tomorum I-XII, pars III. Supplementum tomi XIII pars II. Hannover 1888

| 16 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Annales aevi Suevici. Hannover 1859

| 17 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Annales aevi Suevici. Hannover 1861

| 18 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Annales aevi Suevici. Hannover 1863

| 19 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Annales aevi Suevici. Hannover 1866

| 20 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Supplementa tomorum I, V, VI, XII. Chronica aevi Suevici. Hannover 1868

| 21 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Historici Germaniae saec. XII.. Hannover 1869

| 22 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Historici Germaniae saec. XII.. Hannover 1872

| 23 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Chronica aevi Suevici. Hannover 1874

| 24 = Georg Waitz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Annales aevi Suevici (Supplementa tomorum XVI et XVII) Gesta saec. XII. XIII. (Supplementa tomorum XX-XXIII). Hannover 1879

| 25 = Georg Waitz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Gesta saec. XIII.. Hannover 1880

| 26 = Georg Waitz (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Ex rerum Francogallicarum scriptoribus. Ex historiis auctorum Flandrensium Francogallica lingua scriptis. Hannover 1882

| 27 = Reinhold Pauli, Felix Liebermann (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Ex rerum Anglicarum scriptoribus saec. XII. et XIII.. Hannover 1885

| 28 = Reinhold Pauli, Felix Liebermann (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Ex rerum Anglicarum scriptoribus saec. XIII.. Hannover 1888

| 29 = Georg Waitz (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Ex rerum Danicarum scriptoribus saec. XII. et XIII. Hannover 1892

| 30,1 = Oswald Holder-Egger (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Supplementa tomorum XVI-XXV. Hannover 1896

| 30,2 = Adolf Hofmeister u. a. (Hrsg.) {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Supplementa tomorum I-XV.  Leipzig 1934

| 31 = Oswald Holder-Egger (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Annales et chronica Italica aevi Suevici. Hannover 1903

| 32 = Oswald Holder-Egger (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Cronica fratris Salimbene de Adam ordinis Minorum. Hannover 1905

| 34 = Hartmut Hoffmann (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Die Chronik von Montecassino. Hannover 1980

| 35 = Walter Koller (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Die Chronik des Saba Malaspina. Hannover 1999

| 36 = Martina Stratmann (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Flodoard von Reims, Historia Remensis ecclesiae. Hannover 1998

| 37 = Klaus Naß (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Die Reichschronik des Annalista Saxo. Hannover 2006

| 38 = Hartmut Hoffmann (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Richer von Saint-Remi, Historiae. Hannover 2000

| 39 = Ottavio Clavuot (Hrsg.): {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} 16: Tholomeus Lucensis historia ecclesiastica nova. Hannover 2009

| #default = Dieser Band der Reihe {{#switch:SS

| AuctAnt         = Auctores antiquissimi
| SS              = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS     = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm       = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit   = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD              = Diplomata
| SSrerMerov      = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob     = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL              = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom  = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII     = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron         = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl             = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae          = Poetae Latini medii aevi
| Epp             = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA      = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} existiert nicht

}}{{#if:197|{{#ifeq:|0||, S. 197}}|}}{{#if:|{{#ifeq:|0||–}}|}} (Monumenta Germaniae Historica, Digitalisat) | Diese Reihe der Monumenta Germaniae Historica ist nicht bekannt }}

Literatur

  • Silvia Bunselmeyer: Das Stift Steterburg im Mittelalter. In: Beihefte zum Braunschweigischen Jahrbuch. Band 2, Selbstverlag des Braunschweigischen Geschichtsvereins, 1983.
  • Horst Eckert: G. W. Leibniz – Scriptores rerum Brunsvicensium. Verlag Vittorio Klostermann, Frankfurt a. M. 1971, ISBN 3-465-00563-5.
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
   | {{#if: 273
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 100942679
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|100942679}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 478423 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 478423 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Gerhard|Gerhard|Gerhard von Steterburg }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 8 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 8 | 1={{ #expr: 758 + 16 }} | 2={{ #expr: 758 + 2 }} | 3={{ #expr: 758 + 2 }} | 4={{ #expr: 758 + 2 }} | 5={{ #expr: 758 + 2 }} | 6={{ #expr: 758 + 2 }} | 7={{ #expr: 758 + 2 }} | 8={{ #expr: 758 + 2 }} | 9={{#switch: 758 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 758 < 449 | {{ #expr: 758 + 2 }} | {{ #expr: 758 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 758 + 2 }} | 11={{ #expr: 758 + 2 }} | 12={{ #expr: 758 + 2 }} | 13={{ #expr: 758 + 2 }} | 14={{ #expr: 758 + 2 }} | 15={{ #expr: 758 + 2 }} | 16={{ #expr: 758 + 2 }} | 17={{ #expr: 758 + 2 }} | 18={{ #expr: 758 + 2 }} | 19={{ #expr: 758 + 2 }} | 20={{ #expr: 758 + 2 }} | 21={{ #expr: 758 + 2 }} | 22={{ #expr: 758 + 2 }} | 23={{ #expr: 758 + 2 }} | 24={{ #expr: 758 + 2 }} | 25={{ #expr: 758 + 2 }} | 26={{ #expr: 758 + 2 }} | 27={{ #expr: 758 + 2 }} | 28={{ #expr: 758 + 2 }} | 29={{ #expr: 758 + 2 }} | 30={{ #expr: 758 + 2 }} | 31={{ #expr: 758 + 2 }} | 32={{ #expr: 758 + 2 }} | 33={{ #expr: 758 + 2 }} | 34={{ #expr: 758 + 2 }} | 35={{ #expr: 758 + 2 }} | 36={{ #expr: 758 + 2 }} | 37={{ #expr: 758 + 2 }} | 38={{ #expr: 758 + 2 }} | 39={{ #expr: 758 + 2 }} | 40={{ #expr: 758 + 2 }} | 41={{ #expr: 758 + 2 }} | 42={{ #expr: 758 + 2 }} | 43={{ #expr: 758 + 2 }} | 44={{ #expr: 758 + 2 }} | 45={{ #expr: 758 + 6 }} | 46={{ #expr: 758 + 2 }} | 47={{ #expr: 758 + 2 }} | 48={{ #expr: 758 + 2 }} | 49={{ #expr: 758 + 2 }} | 50={{ #expr: 758 + 2 }} | 51={{ #expr: 758 + 2 }} | 52={{ #expr: 758 + 2 }} | 53={{ #expr: 758 + 2 }} | 54={{ #expr: 758 + 2 }} | 55={{ #expr: 758 + 3 }} | 56=758 | #default = 758 }} {{ #if:Gerhard|Gerhard|Gerhard von Steterburg }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 8, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 8 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 758{{ #if:759 | {{ #ifexpr: {{#switch: 8 | 1={{ #expr: 758 + 16 }} | 2={{ #expr: 758 + 2 }} | 3={{ #expr: 758 + 2 }} | 4={{ #expr: 758 + 2 }} | 5={{ #expr: 758 + 2 }} | 6={{ #expr: 758 + 2 }} | 7={{ #expr: 758 + 2 }} | 8={{ #expr: 758 + 2 }} | 9={{#switch: 758 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 758 < 449 | {{ #expr: 758 + 2 }} | {{ #expr: 758 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 758 + 2 }} | 11={{ #expr: 758 + 2 }} | 12={{ #expr: 758 + 2 }} | 13={{ #expr: 758 + 2 }} | 14={{ #expr: 758 + 2 }} | 15={{ #expr: 758 + 2 }} | 16={{ #expr: 758 + 2 }} | 17={{ #expr: 758 + 2 }} | 18={{ #expr: 758 + 2 }} | 19={{ #expr: 758 + 2 }} | 20={{ #expr: 758 + 2 }} | 21={{ #expr: 758 + 2 }} | 22={{ #expr: 758 + 2 }} | 23={{ #expr: 758 + 2 }} | 24={{ #expr: 758 + 2 }} | 25={{ #expr: 758 + 2 }} | 26={{ #expr: 758 + 2 }} | 27={{ #expr: 758 + 2 }} | 28={{ #expr: 758 + 2 }} | 29={{ #expr: 758 + 2 }} | 30={{ #expr: 758 + 2 }} | 31={{ #expr: 758 + 2 }} | 32={{ #expr: 758 + 2 }} | 33={{ #expr: 758 + 2 }} | 34={{ #expr: 758 + 2 }} | 35={{ #expr: 758 + 2 }} | 36={{ #expr: 758 + 2 }} | 37={{ #expr: 758 + 2 }} | 38={{ #expr: 758 + 2 }} | 39={{ #expr: 758 + 2 }} | 40={{ #expr: 758 + 2 }} | 41={{ #expr: 758 + 2 }} | 42={{ #expr: 758 + 2 }} | 43={{ #expr: 758 + 2 }} | 44={{ #expr: 758 + 2 }} | 45={{ #expr: 758 + 6 }} | 46={{ #expr: 758 + 2 }} | 47={{ #expr: 758 + 2 }} | 48={{ #expr: 758 + 2 }} | 49={{ #expr: 758 + 2 }} | 50={{ #expr: 758 + 2 }} | 51={{ #expr: 758 + 2 }} | 52={{ #expr: 758 + 2 }} | 53={{ #expr: 758 + 2 }} | 54={{ #expr: 758 + 2 }} | 55={{ #expr: 758 + 3 }} | 56=758 | #default = 758 }} != {{#switch: 8 | 1={{ #expr: 759 + 16 }} | 2={{ #expr: 759 + 2 }} | 3={{ #expr: 759 + 2 }} | 4={{ #expr: 759 + 2 }} | 5={{ #expr: 759 + 2 }} | 6={{ #expr: 759 + 2 }} | 7={{ #expr: 759 + 2 }} | 8={{ #expr: 759 + 2 }} | 9={{#switch: 759 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 759 < 449 | {{ #expr: 759 + 2 }} | {{ #expr: 759 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 759 + 2 }} | 11={{ #expr: 759 + 2 }} | 12={{ #expr: 759 + 2 }} | 13={{ #expr: 759 + 2 }} | 14={{ #expr: 759 + 2 }} | 15={{ #expr: 759 + 2 }} | 16={{ #expr: 759 + 2 }} | 17={{ #expr: 759 + 2 }} | 18={{ #expr: 759 + 2 }} | 19={{ #expr: 759 + 2 }} | 20={{ #expr: 759 + 2 }} | 21={{ #expr: 759 + 2 }} | 22={{ #expr: 759 + 2 }} | 23={{ #expr: 759 + 2 }} | 24={{ #expr: 759 + 2 }} | 25={{ #expr: 759 + 2 }} | 26={{ #expr: 759 + 2 }} | 27={{ #expr: 759 + 2 }} | 28={{ #expr: 759 + 2 }} | 29={{ #expr: 759 + 2 }} | 30={{ #expr: 759 + 2 }} | 31={{ #expr: 759 + 2 }} | 32={{ #expr: 759 + 2 }} | 33={{ #expr: 759 + 2 }} | 34={{ #expr: 759 + 2 }} | 35={{ #expr: 759 + 2 }} | 36={{ #expr: 759 + 2 }} | 37={{ #expr: 759 + 2 }} | 38={{ #expr: 759 + 2 }} | 39={{ #expr: 759 + 2 }} | 40={{ #expr: 759 + 2 }} | 41={{ #expr: 759 + 2 }} | 42={{ #expr: 759 + 2 }} | 43={{ #expr: 759 + 2 }} | 44={{ #expr: 759 + 2 }} | 45={{ #expr: 759 + 6 }} | 46={{ #expr: 759 + 2 }} | 47={{ #expr: 759 + 2 }} | 48={{ #expr: 759 + 2 }} | 49={{ #expr: 759 + 2 }} | 50={{ #expr: 759 + 2 }} | 51={{ #expr: 759 + 2 }} | 52={{ #expr: 759 + 2 }} | 53={{ #expr: 759 + 2 }} | 54={{ #expr: 759 + 2 }} | 55={{ #expr: 759 + 3 }} | 56=759 | #default = 759 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 8 | 1={{ #expr: 759 + 16 }} | 2={{ #expr: 759 + 2 }} | 3={{ #expr: 759 + 2 }} | 4={{ #expr: 759 + 2 }} | 5={{ #expr: 759 + 2 }} | 6={{ #expr: 759 + 2 }} | 7={{ #expr: 759 + 2 }} | 8={{ #expr: 759 + 2 }} | 9={{#switch: 759 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 759 < 449 | {{ #expr: 759 + 2 }} | {{ #expr: 759 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 759 + 2 }} | 11={{ #expr: 759 + 2 }} | 12={{ #expr: 759 + 2 }} | 13={{ #expr: 759 + 2 }} | 14={{ #expr: 759 + 2 }} | 15={{ #expr: 759 + 2 }} | 16={{ #expr: 759 + 2 }} | 17={{ #expr: 759 + 2 }} | 18={{ #expr: 759 + 2 }} | 19={{ #expr: 759 + 2 }} | 20={{ #expr: 759 + 2 }} | 21={{ #expr: 759 + 2 }} | 22={{ #expr: 759 + 2 }} | 23={{ #expr: 759 + 2 }} | 24={{ #expr: 759 + 2 }} | 25={{ #expr: 759 + 2 }} | 26={{ #expr: 759 + 2 }} | 27={{ #expr: 759 + 2 }} | 28={{ #expr: 759 + 2 }} | 29={{ #expr: 759 + 2 }} | 30={{ #expr: 759 + 2 }} | 31={{ #expr: 759 + 2 }} | 32={{ #expr: 759 + 2 }} | 33={{ #expr: 759 + 2 }} | 34={{ #expr: 759 + 2 }} | 35={{ #expr: 759 + 2 }} | 36={{ #expr: 759 + 2 }} | 37={{ #expr: 759 + 2 }} | 38={{ #expr: 759 + 2 }} | 39={{ #expr: 759 + 2 }} | 40={{ #expr: 759 + 2 }} | 41={{ #expr: 759 + 2 }} | 42={{ #expr: 759 + 2 }} | 43={{ #expr: 759 + 2 }} | 44={{ #expr: 759 + 2 }} | 45={{ #expr: 759 + 6 }} | 46={{ #expr: 759 + 2 }} | 47={{ #expr: 759 + 2 }} | 48={{ #expr: 759 + 2 }} | 49={{ #expr: 759 + 2 }} | 50={{ #expr: 759 + 2 }} | 51={{ #expr: 759 + 2 }} | 52={{ #expr: 759 + 2 }} | 53={{ #expr: 759 + 2 }} | 54={{ #expr: 759 + 2 }} | 55={{ #expr: 759 + 3 }} | 56=759 | #default = 759 }} = {{ #expr: {{#switch: 8 | 1={{ #expr: 758 + 16 }} | 2={{ #expr: 758 + 2 }} | 3={{ #expr: 758 + 2 }} | 4={{ #expr: 758 + 2 }} | 5={{ #expr: 758 + 2 }} | 6={{ #expr: 758 + 2 }} | 7={{ #expr: 758 + 2 }} | 8={{ #expr: 758 + 2 }} | 9={{#switch: 758 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 758 < 449 | {{ #expr: 758 + 2 }} | {{ #expr: 758 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 758 + 2 }} | 11={{ #expr: 758 + 2 }} | 12={{ #expr: 758 + 2 }} | 13={{ #expr: 758 + 2 }} | 14={{ #expr: 758 + 2 }} | 15={{ #expr: 758 + 2 }} | 16={{ #expr: 758 + 2 }} | 17={{ #expr: 758 + 2 }} | 18={{ #expr: 758 + 2 }} | 19={{ #expr: 758 + 2 }} | 20={{ #expr: 758 + 2 }} | 21={{ #expr: 758 + 2 }} | 22={{ #expr: 758 + 2 }} | 23={{ #expr: 758 + 2 }} | 24={{ #expr: 758 + 2 }} | 25={{ #expr: 758 + 2 }} | 26={{ #expr: 758 + 2 }} | 27={{ #expr: 758 + 2 }} | 28={{ #expr: 758 + 2 }} | 29={{ #expr: 758 + 2 }} | 30={{ #expr: 758 + 2 }} | 31={{ #expr: 758 + 2 }} | 32={{ #expr: 758 + 2 }} | 33={{ #expr: 758 + 2 }} | 34={{ #expr: 758 + 2 }} | 35={{ #expr: 758 + 2 }} | 36={{ #expr: 758 + 2 }} | 37={{ #expr: 758 + 2 }} | 38={{ #expr: 758 + 2 }} | 39={{ #expr: 758 + 2 }} | 40={{ #expr: 758 + 2 }} | 41={{ #expr: 758 + 2 }} | 42={{ #expr: 758 + 2 }} | 43={{ #expr: 758 + 2 }} | 44={{ #expr: 758 + 2 }} | 45={{ #expr: 758 + 6 }} | 46={{ #expr: 758 + 2 }} | 47={{ #expr: 758 + 2 }} | 48={{ #expr: 758 + 2 }} | 49={{ #expr: 758 + 2 }} | 50={{ #expr: 758 + 2 }} | 51={{ #expr: 758 + 2 }} | 52={{ #expr: 758 + 2 }} | 53={{ #expr: 758 + 2 }} | 54={{ #expr: 758 + 2 }} | 55={{ #expr: 758 + 3 }} | 56=758 | #default = 758 }} + 1 }} | f|–759}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Gerhard (Propst von Steterburg bei Wolfenbüttel)||{{#ifeq:0|0|}}}}

  • Eduard Winkelmann: Der sächsische Annalist. Verlag Franz Duncker, Berlin 1864.

Weblinks

| {{#if: 
    | Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
  }}

}}

Einzelnachweise

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 100942679668144782710847604641 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 100942679 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 100942679 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 668144782710847604641 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 668144782710847604641 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Gerhard von Steterburg | {{#if: Gerardus Stederburgensis | {{#if: deutscher Chronist und Propst | {{#if: 12. Jahrhundert | {{#if: | {{#if: 21. September 1209 | {{#if: |

Vorlage:Wikidata-Registrierung