Georg Friedrich Sartorius
Georg Friedrich Sartorius seit 1827 Freiherr von Waltershausen (auch Sartorius von Waltershausen; * 25. August 1765 in Kassel; † 24. August 1828 in Göttingen) war ein deutscher Historiker und Professor an der Universität Göttingen.
Leben und Werk
Sartorius wurde in Kassel geboren, wo er am Gymnasium Carolinum sein Abitur ablegte. Anschließend studierte er in Göttingen Theologie und Orientalistik (Letzteres bei Michaelis). Er verfasste mehrere Beiträge zum Göttinger Musenalmanach, die allerdings damals unbeachtet blieben. Später wechselte er zum Fach Geschichte und wurde 1794 Kustos der Göttinger Universitätsbibliothek. 1797 wurde er in Göttingen zum außerordentlichen Professor an der Philosophischen Fakultät ernannt und ebenda 1802 zum ordentlichen Professor für Geschichte berufen. Rufe anderer Hochschulen lehnte er zeitlebens ab.
1795 legte Sartorius „die erste umfassende Monographie zum Bauernkrieg vor.“<ref>Thomas Kaufmann: Der Bauernkrieg. Ein Medienereignis. Herder, Freiburg im Breisgau 2024, S. 45</ref> Sartorius’ Hauptwerk ist die Geschichte des Hanseatischen Bundes, die in drei Bänden von 1802 bis 1808 erschien. Seine Forschungen zu diesem Thema begründeten die umfangreichen Forschungen zum Thema Hanse im 19. Jahrhundert, das insbesondere im Zuge der Reichseinigung dieses Thema mit zeitweilig verklärter Euphorie aufnahm. Eine zweite, von Sartorius selbst noch vorbereitete Auflage des Werks erschien post mortem im Jahr 1830. Sartorius wurde auch als Übersetzer von Adam Smith’ Wealth of Nations bekannt. Als Wirtschaftshistoriker und Ökonom hielt er auch Vorlesungen zum Steuer- und Abgabenrecht.
1810 wurde er zum ordentlichen Mitglied der Göttinger Akademie der Wissenschaften gewählt.<ref>Holger Krahnke: Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001 (= Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse. Folge 3, Bd. 246 = Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse. Folge 3, Bd. 50). Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-82516-1, S. 209.</ref> Im Dezember 1826 wurde er zum korrespondierenden Mitglied der Russischen Akademie der Wissenschaften in Sankt Petersburg gewählt.<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Ausländische Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Ausländische Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:Georg Sartorius| Georg Sartorius{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel=Georg Sartorius}}}}}}|{{#if:https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52061.ln-en%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Ausländische Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52061.ln-en}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Ausländische Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:Georg SartoriusRussische Akademie der Wissenschaften{{#if: 2015-10-21 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:englisch|de||{{#if:englisch|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:Georg Sartorius| Georg Sartorius{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel=Georg Sartorius}}}}}}}}{{#if:https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52061.ln-en%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52061.ln-en}}%7C%7C}}}}{{#if:Ausländische Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Ausländische Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: Russische Akademie der Wissenschaften| Russische Akademie der Wissenschaften{{#if: |,|{{#if: 2015-10-21 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2015-10-21 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2015-10-21 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:Russische Akademie der Wissenschaften|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:1137586||(?)}}}}}}{{#if: 2015-10-21|;}}}}{{#if: 2015-10-21| {{#if:Russische Akademie der Wissenschaften{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2015-10-21 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2015-10-21|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2015-10-21|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:englisch|de||{{#if:englisch|1}}}}|{{#if:Georg SartoriusRussische Akademie der Wissenschaften{{#if: 2015-10-21 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if: | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:englisch|englisch|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|englisch|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:englisch|englisch|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2015-10-21 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}englisch|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52061.ln-en | {{#if: | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52061.ln-en | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52061.ln-en}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52061.ln-en Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52061.ln-en | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52061.ln-en}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52061.ln-en }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52061.ln-en | {{#if: | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52061.ln-en | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52061.ln-en}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52061.ln-en Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52061.ln-en | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52061.ln-en}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52061.ln-en }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref>
Heinrich Heine erwähnte seinen Professor Sartorius in Die Harzreise 1824/25 in ausgesprochen positiver Weise: „(...) daß der Unmut, den ich gegen Göttingen im allgemeinen hege, obschon er noch größer ist, als ich ihn ausgesprochen, doch lange nicht so groß ist wie die Verehrung, die ich für einige Individuen dort empfinde. Und warum sollte ich es verschweigen, ich meine hier ganz besonders jenen viel teueren Mann, der schon in früheren Zeiten sich so freundlich meiner annahm, mir schon damals eine innige Liebe für das Studium der Geschichte einflößte, mich späterhin in dem Eifer für dasselbe bestärkte, dadurch meinen Geist auf ruhigere Bahnen führte, meinem Lebensmute heilsamere Richtungen anwies, und mir überhaupt jene historischen Tröstungen bereitete, ohne welche ich die qualvollen Erscheinungen des Tages nimmermehr ertragen würde. Ich spreche von Georg Sartorius, dem großen Geschichtsforscher und Menschen, dessen Auge ein klarer Stern ist in unserer dunkeln Zeit, und dessen gastliches Herz offensteht für alle fremde Leiden und Freuden, für die Besorgnisse des Bettlers und des Königs, und für die letzten Seufzer untergehender Völker und ihrer Götter.“<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref>
Familie und Schlosserwerb
Goethe war Taufpate Sartorius’ zweiten Sohnes, des Geologen und bekannten Ätnaforschers Wolfgang Sartorius von Waltershausen.
Kurz vor seinem Tode erwarb Georg Friedrich Sartorius das unterfränkische Schloss Waltershausen im Grabfeld nebst den dazugehörigen umfangreichen Gutsländereien aus Mitteln eines seiner Ehefrau zugefallenen Erbes. Ursprünglich war Waltershausen im Besitz der Familie von Kalb gewesen. Mit dem erworbenen Gut war der Erwerb des Freiherrenstandes des erblichen bayerischen Adels 1827 verbunden. Die Familie nannte sich fortan Sartorius von Waltershausen oder schlicht von Walterhausen. Das Anwesen blieb bis in das 20. Jahrhundert in der Familie. Das Schloss wurde 1944 von der Reichspost als Erholungsheim übernommen.
Literatur
- {{ #if:Ferdinand Frensdorff|Ferdinand Frensdorff: |}}{{ #if:ADB:Sartorius von Waltershausen, Georg Freiherr|{{ #if:Sartorius von Waltershausen, Georg Freiherr|Sartorius von Waltershausen, Georg Freiherr|Georg Friedrich Sartorius }}|{{#ifeq: {{#switch: 30
| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Sartorius von Waltershausen, Georg Freiherr|Sartorius von Waltershausen, Georg Freiherr|Georg Friedrich Sartorius }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 30 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 30 | 1={{ #expr: 390 + 16 }} | 2={{ #expr: 390 + 2 }} | 3={{ #expr: 390 + 2 }} | 4={{ #expr: 390 + 2 }} | 5={{ #expr: 390 + 2 }} | 6={{ #expr: 390 + 2 }} | 7={{ #expr: 390 + 2 }} | 8={{ #expr: 390 + 2 }} | 9={{#switch: 390 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 390 < 449 | {{ #expr: 390 + 2 }} | {{ #expr: 390 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 390 + 2 }} | 11={{ #expr: 390 + 2 }} | 12={{ #expr: 390 + 2 }} | 13={{ #expr: 390 + 2 }} | 14={{ #expr: 390 + 2 }} | 15={{ #expr: 390 + 2 }} | 16={{ #expr: 390 + 2 }} | 17={{ #expr: 390 + 2 }} | 18={{ #expr: 390 + 2 }} | 19={{ #expr: 390 + 2 }} | 20={{ #expr: 390 + 2 }} | 21={{ #expr: 390 + 2 }} | 22={{ #expr: 390 + 2 }} | 23={{ #expr: 390 + 2 }} | 24={{ #expr: 390 + 2 }} | 25={{ #expr: 390 + 2 }} | 26={{ #expr: 390 + 2 }} | 27={{ #expr: 390 + 2 }} | 28={{ #expr: 390 + 2 }} | 29={{ #expr: 390 + 2 }} | 30={{ #expr: 390 + 2 }} | 31={{ #expr: 390 + 2 }} | 32={{ #expr: 390 + 2 }} | 33={{ #expr: 390 + 2 }} | 34={{ #expr: 390 + 2 }} | 35={{ #expr: 390 + 2 }} | 36={{ #expr: 390 + 2 }} | 37={{ #expr: 390 + 2 }} | 38={{ #expr: 390 + 2 }} | 39={{ #expr: 390 + 2 }} | 40={{ #expr: 390 + 2 }} | 41={{ #expr: 390 + 2 }} | 42={{ #expr: 390 + 2 }} | 43={{ #expr: 390 + 2 }} | 44={{ #expr: 390 + 2 }} | 45={{ #expr: 390 + 6 }} | 46={{ #expr: 390 + 2 }} | 47={{ #expr: 390 + 2 }} | 48={{ #expr: 390 + 2 }} | 49={{ #expr: 390 + 2 }} | 50={{ #expr: 390 + 2 }} | 51={{ #expr: 390 + 2 }} | 52={{ #expr: 390 + 2 }} | 53={{ #expr: 390 + 2 }} | 54={{ #expr: 390 + 2 }} | 55={{ #expr: 390 + 3 }} | 56=390 | #default = 390 }} {{ #if:Sartorius von Waltershausen, Georg Freiherr|Sartorius von Waltershausen, Georg Freiherr|Georg Friedrich Sartorius }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 30, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 30 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 390{{ #if:394 | {{ #ifexpr: {{#switch: 30 | 1={{ #expr: 390 + 16 }} | 2={{ #expr: 390 + 2 }} | 3={{ #expr: 390 + 2 }} | 4={{ #expr: 390 + 2 }} | 5={{ #expr: 390 + 2 }} | 6={{ #expr: 390 + 2 }} | 7={{ #expr: 390 + 2 }} | 8={{ #expr: 390 + 2 }} | 9={{#switch: 390 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 390 < 449 | {{ #expr: 390 + 2 }} | {{ #expr: 390 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 390 + 2 }} | 11={{ #expr: 390 + 2 }} | 12={{ #expr: 390 + 2 }} | 13={{ #expr: 390 + 2 }} | 14={{ #expr: 390 + 2 }} | 15={{ #expr: 390 + 2 }} | 16={{ #expr: 390 + 2 }} | 17={{ #expr: 390 + 2 }} | 18={{ #expr: 390 + 2 }} | 19={{ #expr: 390 + 2 }} | 20={{ #expr: 390 + 2 }} | 21={{ #expr: 390 + 2 }} | 22={{ #expr: 390 + 2 }} | 23={{ #expr: 390 + 2 }} | 24={{ #expr: 390 + 2 }} | 25={{ #expr: 390 + 2 }} | 26={{ #expr: 390 + 2 }} | 27={{ #expr: 390 + 2 }} | 28={{ #expr: 390 + 2 }} | 29={{ #expr: 390 + 2 }} | 30={{ #expr: 390 + 2 }} | 31={{ #expr: 390 + 2 }} | 32={{ #expr: 390 + 2 }} | 33={{ #expr: 390 + 2 }} | 34={{ #expr: 390 + 2 }} | 35={{ #expr: 390 + 2 }} | 36={{ #expr: 390 + 2 }} | 37={{ #expr: 390 + 2 }} | 38={{ #expr: 390 + 2 }} | 39={{ #expr: 390 + 2 }} | 40={{ #expr: 390 + 2 }} | 41={{ #expr: 390 + 2 }} | 42={{ #expr: 390 + 2 }} | 43={{ #expr: 390 + 2 }} | 44={{ #expr: 390 + 2 }} | 45={{ #expr: 390 + 6 }} | 46={{ #expr: 390 + 2 }} | 47={{ #expr: 390 + 2 }} | 48={{ #expr: 390 + 2 }} | 49={{ #expr: 390 + 2 }} | 50={{ #expr: 390 + 2 }} | 51={{ #expr: 390 + 2 }} | 52={{ #expr: 390 + 2 }} | 53={{ #expr: 390 + 2 }} | 54={{ #expr: 390 + 2 }} | 55={{ #expr: 390 + 3 }} | 56=390 | #default = 390 }} != {{#switch: 30 | 1={{ #expr: 394 + 16 }} | 2={{ #expr: 394 + 2 }} | 3={{ #expr: 394 + 2 }} | 4={{ #expr: 394 + 2 }} | 5={{ #expr: 394 + 2 }} | 6={{ #expr: 394 + 2 }} | 7={{ #expr: 394 + 2 }} | 8={{ #expr: 394 + 2 }} | 9={{#switch: 394 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 394 < 449 | {{ #expr: 394 + 2 }} | {{ #expr: 394 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 394 + 2 }} | 11={{ #expr: 394 + 2 }} | 12={{ #expr: 394 + 2 }} | 13={{ #expr: 394 + 2 }} | 14={{ #expr: 394 + 2 }} | 15={{ #expr: 394 + 2 }} | 16={{ #expr: 394 + 2 }} | 17={{ #expr: 394 + 2 }} | 18={{ #expr: 394 + 2 }} | 19={{ #expr: 394 + 2 }} | 20={{ #expr: 394 + 2 }} | 21={{ #expr: 394 + 2 }} | 22={{ #expr: 394 + 2 }} | 23={{ #expr: 394 + 2 }} | 24={{ #expr: 394 + 2 }} | 25={{ #expr: 394 + 2 }} | 26={{ #expr: 394 + 2 }} | 27={{ #expr: 394 + 2 }} | 28={{ #expr: 394 + 2 }} | 29={{ #expr: 394 + 2 }} | 30={{ #expr: 394 + 2 }} | 31={{ #expr: 394 + 2 }} | 32={{ #expr: 394 + 2 }} | 33={{ #expr: 394 + 2 }} | 34={{ #expr: 394 + 2 }} | 35={{ #expr: 394 + 2 }} | 36={{ #expr: 394 + 2 }} | 37={{ #expr: 394 + 2 }} | 38={{ #expr: 394 + 2 }} | 39={{ #expr: 394 + 2 }} | 40={{ #expr: 394 + 2 }} | 41={{ #expr: 394 + 2 }} | 42={{ #expr: 394 + 2 }} | 43={{ #expr: 394 + 2 }} | 44={{ #expr: 394 + 2 }} | 45={{ #expr: 394 + 6 }} | 46={{ #expr: 394 + 2 }} | 47={{ #expr: 394 + 2 }} | 48={{ #expr: 394 + 2 }} | 49={{ #expr: 394 + 2 }} | 50={{ #expr: 394 + 2 }} | 51={{ #expr: 394 + 2 }} | 52={{ #expr: 394 + 2 }} | 53={{ #expr: 394 + 2 }} | 54={{ #expr: 394 + 2 }} | 55={{ #expr: 394 + 3 }} | 56=394 | #default = 394 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 30 | 1={{ #expr: 394 + 16 }} | 2={{ #expr: 394 + 2 }} | 3={{ #expr: 394 + 2 }} | 4={{ #expr: 394 + 2 }} | 5={{ #expr: 394 + 2 }} | 6={{ #expr: 394 + 2 }} | 7={{ #expr: 394 + 2 }} | 8={{ #expr: 394 + 2 }} | 9={{#switch: 394 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 394 < 449 | {{ #expr: 394 + 2 }} | {{ #expr: 394 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 394 + 2 }} | 11={{ #expr: 394 + 2 }} | 12={{ #expr: 394 + 2 }} | 13={{ #expr: 394 + 2 }} | 14={{ #expr: 394 + 2 }} | 15={{ #expr: 394 + 2 }} | 16={{ #expr: 394 + 2 }} | 17={{ #expr: 394 + 2 }} | 18={{ #expr: 394 + 2 }} | 19={{ #expr: 394 + 2 }} | 20={{ #expr: 394 + 2 }} | 21={{ #expr: 394 + 2 }} | 22={{ #expr: 394 + 2 }} | 23={{ #expr: 394 + 2 }} | 24={{ #expr: 394 + 2 }} | 25={{ #expr: 394 + 2 }} | 26={{ #expr: 394 + 2 }} | 27={{ #expr: 394 + 2 }} | 28={{ #expr: 394 + 2 }} | 29={{ #expr: 394 + 2 }} | 30={{ #expr: 394 + 2 }} | 31={{ #expr: 394 + 2 }} | 32={{ #expr: 394 + 2 }} | 33={{ #expr: 394 + 2 }} | 34={{ #expr: 394 + 2 }} | 35={{ #expr: 394 + 2 }} | 36={{ #expr: 394 + 2 }} | 37={{ #expr: 394 + 2 }} | 38={{ #expr: 394 + 2 }} | 39={{ #expr: 394 + 2 }} | 40={{ #expr: 394 + 2 }} | 41={{ #expr: 394 + 2 }} | 42={{ #expr: 394 + 2 }} | 43={{ #expr: 394 + 2 }} | 44={{ #expr: 394 + 2 }} | 45={{ #expr: 394 + 6 }} | 46={{ #expr: 394 + 2 }} | 47={{ #expr: 394 + 2 }} | 48={{ #expr: 394 + 2 }} | 49={{ #expr: 394 + 2 }} | 50={{ #expr: 394 + 2 }} | 51={{ #expr: 394 + 2 }} | 52={{ #expr: 394 + 2 }} | 53={{ #expr: 394 + 2 }} | 54={{ #expr: 394 + 2 }} | 55={{ #expr: 394 + 3 }} | 56=394 | #default = 394 }} = {{ #expr: {{#switch: 30 | 1={{ #expr: 390 + 16 }} | 2={{ #expr: 390 + 2 }} | 3={{ #expr: 390 + 2 }} | 4={{ #expr: 390 + 2 }} | 5={{ #expr: 390 + 2 }} | 6={{ #expr: 390 + 2 }} | 7={{ #expr: 390 + 2 }} | 8={{ #expr: 390 + 2 }} | 9={{#switch: 390 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 390 < 449 | {{ #expr: 390 + 2 }} | {{ #expr: 390 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 390 + 2 }} | 11={{ #expr: 390 + 2 }} | 12={{ #expr: 390 + 2 }} | 13={{ #expr: 390 + 2 }} | 14={{ #expr: 390 + 2 }} | 15={{ #expr: 390 + 2 }} | 16={{ #expr: 390 + 2 }} | 17={{ #expr: 390 + 2 }} | 18={{ #expr: 390 + 2 }} | 19={{ #expr: 390 + 2 }} | 20={{ #expr: 390 + 2 }} | 21={{ #expr: 390 + 2 }} | 22={{ #expr: 390 + 2 }} | 23={{ #expr: 390 + 2 }} | 24={{ #expr: 390 + 2 }} | 25={{ #expr: 390 + 2 }} | 26={{ #expr: 390 + 2 }} | 27={{ #expr: 390 + 2 }} | 28={{ #expr: 390 + 2 }} | 29={{ #expr: 390 + 2 }} | 30={{ #expr: 390 + 2 }} | 31={{ #expr: 390 + 2 }} | 32={{ #expr: 390 + 2 }} | 33={{ #expr: 390 + 2 }} | 34={{ #expr: 390 + 2 }} | 35={{ #expr: 390 + 2 }} | 36={{ #expr: 390 + 2 }} | 37={{ #expr: 390 + 2 }} | 38={{ #expr: 390 + 2 }} | 39={{ #expr: 390 + 2 }} | 40={{ #expr: 390 + 2 }} | 41={{ #expr: 390 + 2 }} | 42={{ #expr: 390 + 2 }} | 43={{ #expr: 390 + 2 }} | 44={{ #expr: 390 + 2 }} | 45={{ #expr: 390 + 6 }} | 46={{ #expr: 390 + 2 }} | 47={{ #expr: 390 + 2 }} | 48={{ #expr: 390 + 2 }} | 49={{ #expr: 390 + 2 }} | 50={{ #expr: 390 + 2 }} | 51={{ #expr: 390 + 2 }} | 52={{ #expr: 390 + 2 }} | 53={{ #expr: 390 + 2 }} | 54={{ #expr: 390 + 2 }} | 55={{ #expr: 390 + 3 }} | 56=390 | #default = 390 }} + 1 }} | f|–394}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Sartorius von Waltershausen, Georg Freiherr||{{#ifeq:0|0|}}}}
- Carsten Jahnke: Die Hanse als mnemonisches Projekt. Von Sartorius über das hansische Arbeiterkleeblatt, Karl Koppmann, Goswin von der Ropp und Konstantin Höhlbaum bis zum „Flotten Schäfer“. In: Nils Jörn, Jürgen Sarnowsky (Hrsg.): Der Hansische Geschichtsverein und die Hansegeschichtsforschung seit dem 19. Jahrhundert. callidus. Verlag wissenschaftlicher Publikationen, Wismar 2024 (Hansische Studien; 32), ISBN 978-3-949534-18-8, S. 37–70.
- Else von Monroy: Goethes Briefwechsel mit Georg und Caroline Sartorius (von 1801-1825): Mit 15 neuen Goethe-Briefen und vielen anderen unbekannten Dokumenten aus der Goethezeit. Böhlau, Weimar 1931.
- Lars Wächter: Ökonomen auf einen Blick. 2. aktualisierte und erweiterte Auflage. Springer Gabler, Wiesbaden 2020, ISBN 978-3-658-29068-9, S. 139–143.
Weblinks
|1|= – Quellen und Volltexte |0|-= |X|x= |#default= –
}}{{#if: | ({{#invoke:Multilingual|format|{{{lang}}}|slang=!|shift=m}}) }}{{#invoke:TemplatePar|check
|opt= 1= 2= lang= suffix= |template=Vorlage:Wikisource |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt }}
Einzelnachweise
<references />
{{#ifeq: p | p | | {{#if: 100405479n/85/29521527313302 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 100405479 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 100405479 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/85/295215 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/85/295215 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 27313302 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 27313302 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Sartorius, Georg Friedrich | {{#if: Sartorius, Georg Friedrich Freiherr von (vollständiger Name); Sartorius von Waltershausen, Georg Friedrich | {{#if: deutscher Historiker und Professor an der Universität Göttingen | {{#if: 25. August 1765 | {{#if: Kassel | {{#if: 24. August 1828 | {{#if: Göttingen || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Sartorius, Georg Friedrich
}} |
| ALTERNATIVNAMEN | Sartorius, Georg Friedrich Freiherr von (vollständiger Name); Sartorius von Waltershausen, Georg Friedrich
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | deutscher Historiker und Professor an der Universität Göttingen
}} |
| GEBURTSDATUM | 25. August 1765
}} |
| GEBURTSORT | Kassel
}} |
| STERBEDATUM | 24. August 1828
}} |
| STERBEORT | Göttingen
}} |
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Datum
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:"
- Wikipedia:Weblink offline fix-attempted
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link/URL fehlt
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB/ohne Wikisource-Link
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Hansehistoriker
- Hochschullehrer (Georg-August-Universität Göttingen)
- Freiherr
- Korrespondierendes Mitglied der Russischen Akademie der Wissenschaften
- Mitglied der Niedersächsischen Akademie der Wissenschaften zu Göttingen
- Absolvent der Georg-August-Universität Göttingen
- Nobilitierter (Bayern)
- Deutscher
- Geboren 1765
- Gestorben 1828
- Mann