Zum Inhalt springen

Friedrich Halm

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:Friedrich Halm.jpg
Friedrich Halm, Lithographie von Joseph Kriehuber 1858
Datei:Friedrich Halm (IZ 57-1871 S 48 ANeumann).jpg
Friedrich Halm. Grafik von Adolf Neumann.
Datei:2016-04-07 GuentherZ Wien11 Zentralfriedhof (17) Gruppe 0 Reihe 1 Grab Friedrich Halm-Eligius Franz Joseph Frh Muench-Bellinhausen.JPG
Grabstätte von Friedrich Halm

Friedrich Halm (eigentlich Eligius Franz Joseph Freiherr von Münch-Bellinghausen; * 2. April 1806 in Krakau; † 22. Mai 1871 in Wien) war ein österreichischer Dichter, Novellist und Dramatiker. Er gilt als literarischer Repräsentant der sogenannten Makart-Zeit.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0

   | {{#if: 569
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 118720074
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|118720074}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 361197 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 361197 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}</ref>

Herkunft

Friedrich Halms Eltern waren der Staats- und Konferenzrat Freiherr Cajetan Michael Joseph von Münch-Bellinghausen (1776–1831) und dessen erste Ehefrau die Freiin Theresia von Deuster (1783–1810). Sein Onkel war Joachim Graf Münch-Bellinghausen, der Eigentümer der Güter Merkenstein und Gainfarn in Bad Vöslau.

Leben

Halm besuchte zunächst das Stiftsgymnasium Melk und das Schottengymnasium in Wien. Bereits mit 13 Jahren begann er an der Universität Wien ein Studium der Philosophie und der Rechtswissenschaften. Mit 20 Jahren trat er beim k. k. Fiskalamt in Linz in den Staatsdienst ein, heiratete und brachte es mit 34 Jahren bis zum Regierungsrat. Auf seine lange Zeit geheim gehaltenen literarischen und poetischen Bestrebungen hatte sein Lehrer, der Ästhetiker Michael Leopold Enk von der Burg, bedeutenden Einfluss. 1835 wurde von Münch-Bellinghausens Erstlingswerk Griseldis unter dem auch später beibehaltenem Pseudonym Friedrich Halm mit großem Erfolg aufgeführt.

1845 übernahm Halm mit dem Titel eines Hofrats die erste Kustosstelle an der k. k. Hofbibliothek, um die er sich mit wichtigen Reformen verdient machte. 1865 bis 1869 war er Vorsitzender des Verwaltungsrats der Deutschen Schillerstiftung. 1866 wurde er Geheimrat mit dem Titel Exzellenz, 1867 Präfekt der Hofbibliothek mit Aufsicht über die Sammlungen des Hofes. 1869 bis 1871 leitete er als Generalintendant die beiden Wiener Hoftheater und war mit der Burgschauspielerin Julie Rettich eng befreundet.

Familie

Friedrich Halm heiratete am 28. September 1826 Sophia von Schloißnigg (1804–1874), eine Tochter des Direktors der österreichischen Nationalbank Freiherren Franz von Schloißnigg (1777–1850) und der Freiin Anna Liedel de Well (* 25. März 1776; † 4. März 1822). Das Paar hatte einen jung verstorbenen Sohn sowie eine Tochter: Felicie (* 2. Juli 1827; † 10. Juli 1880). Sie heiratete 1857 den Freiherrn Bernhard von Hornstein-Bußmannshausen (* 3. September 1824).

Ehrungen

Laut Augsburger Tagblatt wurde Halm 1846 vom französischen König Louis-Philippe I. zum Ritter der Ehrenlegion ernannt.<ref>Augsburger Tagblatt, Nr. 134. Samstag 16. Mai 1846, S. 593 (Digitalisat): „Der Verfasser der Griseldis, des Sohns der Wildniß u. s. w., Friedrich Halm (Freiherr v. Münch=Bellinghausen) ist von dem König der Franzosen an dessen jüngstem Namenstage zum Ritter der Ehrenlegion ernannt worden.“</ref>

Halms Ehrengrab befindet sich auf dem Wiener Zentralfriedhof (Gruppe 0, Reihe 1, Nummer 100). Im Jahr 1876 wurde in Wien-Leopoldstadt (2. Bezirk) die Halmgasse nach ihm benannt.

Eine von Viktor Tilgner angefertigte Marmorbüste Halms steht in der nördlichen Feststiege des Wiener Burgtheaters, eine ebenfalls von Tilgner angefertigte Porträtbüste Halms ist seit 1888 Teil der Fassadendekoration des Burgtheaters.

Leistungen

Als Dramatiker gehört Halm in der Nachfolge Franz Grillparzers zu den beliebtesten Bühnenautoren seiner Zeit. Er hatte auf dem Theater sogar mehr Erfolg als dieser und orientierte sich gleichfalls am spanischen Drama. Seine teils durchaus sensationellen Theaterstücke sind heute zum Großteil in Vergessenheit geraten, von Interesse bleiben nach wie vor die von Heinrich von Kleist und der italienischen Novellistik beeinflussten Erzählungen, vor allem die sehr frühe Novelle Das Auge Gottes über die seelische Selbstzerstörung eines gottverleumdenden Ritters, und das novellistische Meisterstück Das Haus an der Veronabrücke über den Verlust der Menschlichkeit infolge eines Wahnes. Die Gefahr der Monomanie ist eines der beständigen Kernthemen der Novellistik Friedrich Halms, und auf diesem novellistischen Felde ist er ein Meister der tiefschürfendsten seelischen Darstellung.

Werke

Dramen

Erzählungen

Sonstiges

  • Gedichte, 1850. online
  • Gesammelte Werke, 8 Bände, 1856–1864

Literatur

  • {{
  1. if:Münch-Bellinghausen, Eligius Franz Joseph Freiherr von | {{
#if:19  | {{
  #if: | Wurzbach: | Constantin von Wurzbach:}} {{#if:|{{#if:||Münch-Bellinghausen, Eligius Franz Joseph Freiherr von }}.|{{
   #if:||Münch-Bellinghausen, Eligius Franz Joseph Freiherr von }}.}}{{#if:| Nr. .}} In: {{
  #if: | Biographisches Lexikon. |Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich.}} 19. Theil. {{#if: | | {{#switch: 19

|1=Universitäts-Buchdruckerei L. C. Zamarski (vormals J. P. Sollinger) |2=Verlag der typografisch-literarisch-artistischen Anstalt (L. C. Zamarski, C. Dittmarsch & Comp.) |3 |4=Verlag der typogr.-literar.-artist. Anstalt (L. C. Zamarski, C. Dittmarsch & Comp.) |5=Verlag der typogr.-literar.-artist. Anstalt (L. C. Zamarski & C. Dittmarsch.) |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |32 |33 |34 |35 |36 |37 |38 |39 |40 |41 |42 |43 |44 |45 |46 |47 |48 |49 |50 |51 |52 |53 |54 |55 |56 |57 |58 |59 |60=Kaiserlich-königliche Hof- und Staatsdruckerei }}, }} Wien {{#switch: 19 | 1=1856 | 2=1857 | 3=1858 | 4=1858 | 5=1859 | 6=1860 | 7=1861 | 8=1862 | 9=1863 | 10=1863 | 11=1864 | 12=1864 | 13=1865 | 14=1865 | 15=1866 | 16=1867 | 17=1867 | 18=1868 | 19=1868 | 20=1869 | 21=1870 | 22=1870 | 23=1872 | 24=1872 | 25=1873 | 26=1874 | 27=1874 | 28=1874 | 29=1875 | 30=1875 | 31=1876 | 32=1876 | 33=1877 | 34=1877 | 35=1877 | 36=1878 | 37=1878 | 38=1879 | 39=1879 | 40=1880 | 41=1880 | 42=1880 | 43=1881 | 44=1882 | 45=1882 | 46=1882 | 47=1883 | 48=1883 | 49=1884 | 50=1884 | 51=1885 | 52=1885 | 53=1886 | 54=1886 | 55=1887 | 56=1888 | 57=1889 | 58=1889 | 59=1890 | 60=1891 | #default = Bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben! }}{{#if:421|, S. 421{{ #if:441 | {{ #if: {{#iferror:{{#ifexpr:{{#switch: | R+ = abs | R- = -abs | Z = trunc | Z+ | N = abs trunc | Z- = -abs trunc}}( 421) = ( 421) {{#if: | round ({{{3}}}) }} | 1 }} }} | {{ #ifexpr: 421 != 441 |{{ #ifexpr: 441 = {{ #expr: 421 + 1 }}| f.|–441}}|}}|{{ #ifeq: 421 | 441 ||–441}}}}|}} (Digitalisat{{#if:|. }}).}}

 | Vorlage:BLKÖ - Parameterfehler Bandnummer nicht angegeben → Hilfe 
 }}

| Vorlage:BLKÖ - Parameterfehler Linkziel nicht angegeben → Hilfe }}

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Halm, Friedrich|Halm, Friedrich|Friedrich Halm }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 22 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 22 | 1={{ #expr: 718 + 16 }} | 2={{ #expr: 718 + 2 }} | 3={{ #expr: 718 + 2 }} | 4={{ #expr: 718 + 2 }} | 5={{ #expr: 718 + 2 }} | 6={{ #expr: 718 + 2 }} | 7={{ #expr: 718 + 2 }} | 8={{ #expr: 718 + 2 }} | 9={{#switch: 718 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 718 < 449 | {{ #expr: 718 + 2 }} | {{ #expr: 718 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 718 + 2 }} | 11={{ #expr: 718 + 2 }} | 12={{ #expr: 718 + 2 }} | 13={{ #expr: 718 + 2 }} | 14={{ #expr: 718 + 2 }} | 15={{ #expr: 718 + 2 }} | 16={{ #expr: 718 + 2 }} | 17={{ #expr: 718 + 2 }} | 18={{ #expr: 718 + 2 }} | 19={{ #expr: 718 + 2 }} | 20={{ #expr: 718 + 2 }} | 21={{ #expr: 718 + 2 }} | 22={{ #expr: 718 + 2 }} | 23={{ #expr: 718 + 2 }} | 24={{ #expr: 718 + 2 }} | 25={{ #expr: 718 + 2 }} | 26={{ #expr: 718 + 2 }} | 27={{ #expr: 718 + 2 }} | 28={{ #expr: 718 + 2 }} | 29={{ #expr: 718 + 2 }} | 30={{ #expr: 718 + 2 }} | 31={{ #expr: 718 + 2 }} | 32={{ #expr: 718 + 2 }} | 33={{ #expr: 718 + 2 }} | 34={{ #expr: 718 + 2 }} | 35={{ #expr: 718 + 2 }} | 36={{ #expr: 718 + 2 }} | 37={{ #expr: 718 + 2 }} | 38={{ #expr: 718 + 2 }} | 39={{ #expr: 718 + 2 }} | 40={{ #expr: 718 + 2 }} | 41={{ #expr: 718 + 2 }} | 42={{ #expr: 718 + 2 }} | 43={{ #expr: 718 + 2 }} | 44={{ #expr: 718 + 2 }} | 45={{ #expr: 718 + 6 }} | 46={{ #expr: 718 + 2 }} | 47={{ #expr: 718 + 2 }} | 48={{ #expr: 718 + 2 }} | 49={{ #expr: 718 + 2 }} | 50={{ #expr: 718 + 2 }} | 51={{ #expr: 718 + 2 }} | 52={{ #expr: 718 + 2 }} | 53={{ #expr: 718 + 2 }} | 54={{ #expr: 718 + 2 }} | 55={{ #expr: 718 + 3 }} | 56=718 | #default = 718 }} {{ #if:Halm, Friedrich|Halm, Friedrich|Friedrich Halm }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 22, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 22 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 718{{ #if:725 | {{ #ifexpr: {{#switch: 22 | 1={{ #expr: 718 + 16 }} | 2={{ #expr: 718 + 2 }} | 3={{ #expr: 718 + 2 }} | 4={{ #expr: 718 + 2 }} | 5={{ #expr: 718 + 2 }} | 6={{ #expr: 718 + 2 }} | 7={{ #expr: 718 + 2 }} | 8={{ #expr: 718 + 2 }} | 9={{#switch: 718 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 718 < 449 | {{ #expr: 718 + 2 }} | {{ #expr: 718 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 718 + 2 }} | 11={{ #expr: 718 + 2 }} | 12={{ #expr: 718 + 2 }} | 13={{ #expr: 718 + 2 }} | 14={{ #expr: 718 + 2 }} | 15={{ #expr: 718 + 2 }} | 16={{ #expr: 718 + 2 }} | 17={{ #expr: 718 + 2 }} | 18={{ #expr: 718 + 2 }} | 19={{ #expr: 718 + 2 }} | 20={{ #expr: 718 + 2 }} | 21={{ #expr: 718 + 2 }} | 22={{ #expr: 718 + 2 }} | 23={{ #expr: 718 + 2 }} | 24={{ #expr: 718 + 2 }} | 25={{ #expr: 718 + 2 }} | 26={{ #expr: 718 + 2 }} | 27={{ #expr: 718 + 2 }} | 28={{ #expr: 718 + 2 }} | 29={{ #expr: 718 + 2 }} | 30={{ #expr: 718 + 2 }} | 31={{ #expr: 718 + 2 }} | 32={{ #expr: 718 + 2 }} | 33={{ #expr: 718 + 2 }} | 34={{ #expr: 718 + 2 }} | 35={{ #expr: 718 + 2 }} | 36={{ #expr: 718 + 2 }} | 37={{ #expr: 718 + 2 }} | 38={{ #expr: 718 + 2 }} | 39={{ #expr: 718 + 2 }} | 40={{ #expr: 718 + 2 }} | 41={{ #expr: 718 + 2 }} | 42={{ #expr: 718 + 2 }} | 43={{ #expr: 718 + 2 }} | 44={{ #expr: 718 + 2 }} | 45={{ #expr: 718 + 6 }} | 46={{ #expr: 718 + 2 }} | 47={{ #expr: 718 + 2 }} | 48={{ #expr: 718 + 2 }} | 49={{ #expr: 718 + 2 }} | 50={{ #expr: 718 + 2 }} | 51={{ #expr: 718 + 2 }} | 52={{ #expr: 718 + 2 }} | 53={{ #expr: 718 + 2 }} | 54={{ #expr: 718 + 2 }} | 55={{ #expr: 718 + 3 }} | 56=718 | #default = 718 }} != {{#switch: 22 | 1={{ #expr: 725 + 16 }} | 2={{ #expr: 725 + 2 }} | 3={{ #expr: 725 + 2 }} | 4={{ #expr: 725 + 2 }} | 5={{ #expr: 725 + 2 }} | 6={{ #expr: 725 + 2 }} | 7={{ #expr: 725 + 2 }} | 8={{ #expr: 725 + 2 }} | 9={{#switch: 725 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 725 < 449 | {{ #expr: 725 + 2 }} | {{ #expr: 725 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 725 + 2 }} | 11={{ #expr: 725 + 2 }} | 12={{ #expr: 725 + 2 }} | 13={{ #expr: 725 + 2 }} | 14={{ #expr: 725 + 2 }} | 15={{ #expr: 725 + 2 }} | 16={{ #expr: 725 + 2 }} | 17={{ #expr: 725 + 2 }} | 18={{ #expr: 725 + 2 }} | 19={{ #expr: 725 + 2 }} | 20={{ #expr: 725 + 2 }} | 21={{ #expr: 725 + 2 }} | 22={{ #expr: 725 + 2 }} | 23={{ #expr: 725 + 2 }} | 24={{ #expr: 725 + 2 }} | 25={{ #expr: 725 + 2 }} | 26={{ #expr: 725 + 2 }} | 27={{ #expr: 725 + 2 }} | 28={{ #expr: 725 + 2 }} | 29={{ #expr: 725 + 2 }} | 30={{ #expr: 725 + 2 }} | 31={{ #expr: 725 + 2 }} | 32={{ #expr: 725 + 2 }} | 33={{ #expr: 725 + 2 }} | 34={{ #expr: 725 + 2 }} | 35={{ #expr: 725 + 2 }} | 36={{ #expr: 725 + 2 }} | 37={{ #expr: 725 + 2 }} | 38={{ #expr: 725 + 2 }} | 39={{ #expr: 725 + 2 }} | 40={{ #expr: 725 + 2 }} | 41={{ #expr: 725 + 2 }} | 42={{ #expr: 725 + 2 }} | 43={{ #expr: 725 + 2 }} | 44={{ #expr: 725 + 2 }} | 45={{ #expr: 725 + 6 }} | 46={{ #expr: 725 + 2 }} | 47={{ #expr: 725 + 2 }} | 48={{ #expr: 725 + 2 }} | 49={{ #expr: 725 + 2 }} | 50={{ #expr: 725 + 2 }} | 51={{ #expr: 725 + 2 }} | 52={{ #expr: 725 + 2 }} | 53={{ #expr: 725 + 2 }} | 54={{ #expr: 725 + 2 }} | 55={{ #expr: 725 + 3 }} | 56=725 | #default = 725 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 22 | 1={{ #expr: 725 + 16 }} | 2={{ #expr: 725 + 2 }} | 3={{ #expr: 725 + 2 }} | 4={{ #expr: 725 + 2 }} | 5={{ #expr: 725 + 2 }} | 6={{ #expr: 725 + 2 }} | 7={{ #expr: 725 + 2 }} | 8={{ #expr: 725 + 2 }} | 9={{#switch: 725 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 725 < 449 | {{ #expr: 725 + 2 }} | {{ #expr: 725 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 725 + 2 }} | 11={{ #expr: 725 + 2 }} | 12={{ #expr: 725 + 2 }} | 13={{ #expr: 725 + 2 }} | 14={{ #expr: 725 + 2 }} | 15={{ #expr: 725 + 2 }} | 16={{ #expr: 725 + 2 }} | 17={{ #expr: 725 + 2 }} | 18={{ #expr: 725 + 2 }} | 19={{ #expr: 725 + 2 }} | 20={{ #expr: 725 + 2 }} | 21={{ #expr: 725 + 2 }} | 22={{ #expr: 725 + 2 }} | 23={{ #expr: 725 + 2 }} | 24={{ #expr: 725 + 2 }} | 25={{ #expr: 725 + 2 }} | 26={{ #expr: 725 + 2 }} | 27={{ #expr: 725 + 2 }} | 28={{ #expr: 725 + 2 }} | 29={{ #expr: 725 + 2 }} | 30={{ #expr: 725 + 2 }} | 31={{ #expr: 725 + 2 }} | 32={{ #expr: 725 + 2 }} | 33={{ #expr: 725 + 2 }} | 34={{ #expr: 725 + 2 }} | 35={{ #expr: 725 + 2 }} | 36={{ #expr: 725 + 2 }} | 37={{ #expr: 725 + 2 }} | 38={{ #expr: 725 + 2 }} | 39={{ #expr: 725 + 2 }} | 40={{ #expr: 725 + 2 }} | 41={{ #expr: 725 + 2 }} | 42={{ #expr: 725 + 2 }} | 43={{ #expr: 725 + 2 }} | 44={{ #expr: 725 + 2 }} | 45={{ #expr: 725 + 6 }} | 46={{ #expr: 725 + 2 }} | 47={{ #expr: 725 + 2 }} | 48={{ #expr: 725 + 2 }} | 49={{ #expr: 725 + 2 }} | 50={{ #expr: 725 + 2 }} | 51={{ #expr: 725 + 2 }} | 52={{ #expr: 725 + 2 }} | 53={{ #expr: 725 + 2 }} | 54={{ #expr: 725 + 2 }} | 55={{ #expr: 725 + 3 }} | 56=725 | #default = 725 }} = {{ #expr: {{#switch: 22 | 1={{ #expr: 718 + 16 }} | 2={{ #expr: 718 + 2 }} | 3={{ #expr: 718 + 2 }} | 4={{ #expr: 718 + 2 }} | 5={{ #expr: 718 + 2 }} | 6={{ #expr: 718 + 2 }} | 7={{ #expr: 718 + 2 }} | 8={{ #expr: 718 + 2 }} | 9={{#switch: 718 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 718 < 449 | {{ #expr: 718 + 2 }} | {{ #expr: 718 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 718 + 2 }} | 11={{ #expr: 718 + 2 }} | 12={{ #expr: 718 + 2 }} | 13={{ #expr: 718 + 2 }} | 14={{ #expr: 718 + 2 }} | 15={{ #expr: 718 + 2 }} | 16={{ #expr: 718 + 2 }} | 17={{ #expr: 718 + 2 }} | 18={{ #expr: 718 + 2 }} | 19={{ #expr: 718 + 2 }} | 20={{ #expr: 718 + 2 }} | 21={{ #expr: 718 + 2 }} | 22={{ #expr: 718 + 2 }} | 23={{ #expr: 718 + 2 }} | 24={{ #expr: 718 + 2 }} | 25={{ #expr: 718 + 2 }} | 26={{ #expr: 718 + 2 }} | 27={{ #expr: 718 + 2 }} | 28={{ #expr: 718 + 2 }} | 29={{ #expr: 718 + 2 }} | 30={{ #expr: 718 + 2 }} | 31={{ #expr: 718 + 2 }} | 32={{ #expr: 718 + 2 }} | 33={{ #expr: 718 + 2 }} | 34={{ #expr: 718 + 2 }} | 35={{ #expr: 718 + 2 }} | 36={{ #expr: 718 + 2 }} | 37={{ #expr: 718 + 2 }} | 38={{ #expr: 718 + 2 }} | 39={{ #expr: 718 + 2 }} | 40={{ #expr: 718 + 2 }} | 41={{ #expr: 718 + 2 }} | 42={{ #expr: 718 + 2 }} | 43={{ #expr: 718 + 2 }} | 44={{ #expr: 718 + 2 }} | 45={{ #expr: 718 + 6 }} | 46={{ #expr: 718 + 2 }} | 47={{ #expr: 718 + 2 }} | 48={{ #expr: 718 + 2 }} | 49={{ #expr: 718 + 2 }} | 50={{ #expr: 718 + 2 }} | 51={{ #expr: 718 + 2 }} | 52={{ #expr: 718 + 2 }} | 53={{ #expr: 718 + 2 }} | 54={{ #expr: 718 + 2 }} | 55={{ #expr: 718 + 3 }} | 56=718 | #default = 718 }} + 1 }} | f|–725}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Halm, Friedrich||{{#ifeq:0|0|}}}}

  • Hermann Schneider: Friedrich Halm und das spanische Drama. Mayer und Müller, Berlin 1909.
  • Hermann Petersen: Friedrich Halm „Der Fechter von Ravenna“. Marburg an der Lahn: Univ. Diss. 1910.
  • Gerhard Boden: Der Stil in den Dramen Friedrich Halms. Arbeiterdruckerei, Görlitz 1911 Dissertation Königliche Universität Greifswald, Philosophische Fakultät 1911.
  • Charlotte Reinecke: Studien zu Halms Erzählungen und ihrer Technik. Mohr, Tübingen 1912.
  • Paul Lambertz: Der fünffüßige Jambus in den Dramen Friedrich Halms (Eine metrische Untersuchung). Kassel 1914.
  • Rudolf Peltz: Halm und die Bühne. Münster i. W.: Univ. Diss. 1925.
  • Curt Vancsa: Neue Beiträge zur Würdigung Friedrich Halms. Wien: 1927.
  • Charlotte Muenster: Münch-Bellinghausen (Friedrich Halm) als Intendant des Wiener Burgtheaters. Wien: Univ. Diss. 1943.
  • Karl Nahlik: Friedrich Halm und das Burgtheater. Wien: Univ. Diss. 1948.
  • Dietrich Arendt: Das novellistische Werk Friedrich Halms. Marburg: Univ. Diss. 1953.
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
   | {{#if: 569
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 118720074
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|118720074}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 361197 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 361197 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}

| 1 = 1957 | 2 = 1959 | 3 = 1965 | 4 = 1969 | 5 = 1972 | 6 = 1975, ISBN 3-7001-0128-7 | 7 = 1978, ISBN 3-7001-0187-2 | 8 = 1983, ISBN 3-7001-0187-2 | 9 = 1988, ISBN 3-7001-1483-4 | 10 = 1994, ISBN 3-7001-2186-5 | 11 = 1999, ISBN 3-7001-2803-7 | 12 = 2005, ISBN 3-7001-3580-7 | 13 = 2010, ISBN 978-3-7001-6963-5 | 14 = 2015, ISBN 978-3-7001-7794-4 | 15 = 2018, ISBN 978-3-7001-8383-9 | 16 = 2019– | #default = 1957 ff. }}, S. 434{{#if: | {{#ifeq: 434 | | | {{#ifexpr: 434 + 1 = |  f. | – }}{{#ifexpr: 434 < | (Direktlinks auf S. 434, 434 + 1 }}.pdf S. {{#expr: 434 + 1 }}{{#ifexpr: 434 + 1 < | , 434 + 2 }}.pdf S. {{#expr: 434 + 2 }}{{#ifexpr: 434 + 2 < | , 434 + 3 }}.pdf S. {{#expr: 434 + 3 }} }} }}) }} }} }}.{{#ifexpr: 6 >= 14 and 434 > 240 | }}

Weblinks

Bestand in den Katalogen der Österreichischen Nationalbibliothek Wien

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:|{{{1}}}|Friedrich Halm}}|uselang=de}} Commons: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if:

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

[[s:{{#if:|{{{lang}}}:}}{{#if:|{{{1}}}|Friedrich Halm}}|Wikisource: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|Friedrich Halm}}}}]]{{#switch: 1

|1|= – Quellen und Volltexte |0|-= |X|x= |#default= –

}}{{#if: | ({{#invoke:Multilingual|format|{{{lang}}}|slang=!|shift=m}}) }}

{{#invoke:TemplatePar|check

  |opt= 1= 2= lang= suffix=
  |template=Vorlage:Wikisource
  |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
  }}
| {{#if: 
    | Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
  }}

}}

      | {{#ifeq: 20080914033208 | *
    | Vorlage:Webarchiv/Wartung/Stern{{#if: Liedtexte von Friedrich Halm | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Liedtexte von Friedrich Halm}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|www.recmusic.org/lieder/h/halm}} }} (Archivversionen)
    | {{#iferror: {{#time: j. F Y|20080914033208}}
         | {{#if:  || }}Vorlage:Webarchiv/Wartung/DatumDer Wert des Parameters {{#if: wayback | wayback | Datum }} muss ein gültiger Zeitstempel der Form YYYYMMDDHHMMSS sein!
         | {{#if: Liedtexte von Friedrich Halm | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Liedtexte von Friedrich Halm}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|www.recmusic.org/lieder/h/halm}} }} {{#ifeq:  | [] | [ | ( }}Memento{{#if: {{#if:  | {{{archiv-bot}}} |  }} |  des Vorlage:Referrer }} vom {{#time: j. F Y|20080914033208}} im Internet Archive{{#if:  | ;  }}{{#ifeq:  | [] | ] | ) }}
      }}
  }}
      | {{#if:
          | {{#iferror: {{#time: j. F Y|{{{webciteID}}}}}
    | {{#switch: {{#invoke:Str|len|{{{webciteID}}}}}
       | 16= {{#if: Liedtexte von Friedrich Halm | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Liedtexte von Friedrich Halm}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|www.recmusic.org/lieder/h/halm}} }} {{#ifeq:  | [] | [ | ( }}Memento{{#if: {{#if:  | {{{archiv-bot}}} |  }} |  des Vorlage:Referrer }} vom {{#time: j. F Y| 19700101000000 + {{#expr: floor {{#expr: {{#invoke:Str|sub|{{{webciteID}}}|1|10}}/86400}} }} days}} auf WebCite{{#if:  | ;  }}{{#ifeq:  | [] | ] | ) }}
       | 9 = {{#if: Liedtexte von Friedrich Halm | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Liedtexte von Friedrich Halm}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|www.recmusic.org/lieder/h/halm}} }} {{#ifeq:  | [] | [ | ( }}Memento{{#if: {{#if:  | {{{archiv-bot}}} |  }} |  des Vorlage:Referrer}} vom {{#time: j. F Y| 19700101000000 + {{#expr: floor {{#expr: {{#invoke:Str|sub|{{#invoke:Expr|base62|{{{webciteID}}}}}|1|10}}/86400}} }} days}} auf WebCite{{#if:  | ;  }}{{#ifeq:  | [] | ] | ) }}
       | #default= Der Wert des Parameters {{#if: webciteID | webciteID | ID }} muss entweder ein Zeitstempel der Form YYYYMMDDHHMMSS oder ein Schüsselwert mit 9 Zeichen oder eine 16-stellige Zahl sein!Vorlage:Webarchiv/Wartung/webcitation{{#if:  || }}
      }}
    | c|{{{webciteID}}}}} {{#if: Liedtexte von Friedrich Halm | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Liedtexte von Friedrich Halm}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|www.recmusic.org/lieder/h/halm}} }} (Memento{{#if: {{#if:  | {{{archiv-bot}}} |  }} |  des Vorlage:Referrer}} vom {{#time: j. F Y|{{{webciteID}}}}} auf WebCite{{#if:  | ;  }}{{#ifeq:  | [] | ] | ) }}
  }}
          | {{#if: 
              | Vorlage:Webarchiv/Today
              | {{#if:
                      | Vorlage:Webarchiv/Generisch
                      | [www.recmusic.org/lieder/h/halm {{#if: Liedtexte von Friedrich Halm | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Liedtexte von Friedrich Halm}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|www.recmusic.org/lieder/h/halm}} }}]  
                 }}}}}}}}{{#if:
    | Vorlage:Webarchiv/archiv-bot
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
     |all      = url=
     |opt      = text= wayback= webciteID= archive-is= archive-today= archiv-url= archiv-datum= ()= archiv-bot= format= original=
     |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Webarchiv
     |errNS    = 0
     |template = Vorlage:Webarchiv
     |format   = *
     |preview  = 1
  }}{{#ifexpr: {{#if:20080914033208|1|0}}{{#if:|+1}}{{#if:|+1}}{{#if:|+1}}{{#if:|+1}} <> 1
    | {{#if:  || }}Vorlage:Webarchiv/Wartung/Parameter{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Genau einer der Parameter 'wayback', 'webciteID', 'archive-today', 'archive-is' oder 'archiv-url' muss angegeben werden.|1}}
  }}{{#if: 
    | {{#switch: {{#invoke:Webarchiv|getdomain|{{{archiv-url}}}}}
        | web.archive.org = 
          {{#if:  || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Im Parameter 'archiv-url' wurde URL von Internet Archive erkannt, bitte Parameter 'wayback' benutzen.|1}} 
        | webcitation.org = 
          {{#if:  || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Im Parameter 'archiv-url' wurde URL von WebCite erkannt, bitte Parameter 'webciteID' benutzen.|1}} 
        | archive.today |archive.is |archive.ph |archive.fo |archive.li |archive.md |archive.vn = 
          {{#if:  || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Im Parameter 'archiv-url' wurde URL von archive.today erkannt, bitte Parameter 'archive-today' benutzen.|1}}
      }}{{#if: 
         | {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}
             | {{#if:  || }}Vorlage:Webarchiv/Wartung/Parameter{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Der Wert des Parameter 'archiv-datum' ist ungültig oder hat ein ungültiges Format.|1}}
          |  }} 
         | {{#if:  || }}Vorlage:Webarchiv/Wartung/Parameter{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Der Pflichtparameter 'archiv-datum' wurde nicht angegeben.|1}}
      }}
    | {{#if: 
         | {{#if:  || }}Vorlage:Webarchiv/Wartung/Parameter{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Der Parameter 'archiv-datum' ist nur in Verbindung mit 'archiv-url' angebbar.|1}}
      }}
  }}{{#if:{{#invoke:URLutil|isHostPathResource|www.recmusic.org/lieder/h/halm}}
    || {{#if:  || }}
  }}{{#if: Liedtexte von Friedrich Halm
    | {{#if: {{#invoke:WLink|isBracketedLink|Liedtexte von Friedrich Halm}}
        | {{#if:  || }}
      }}
    | {{#if:  || }}Vorlage:Webarchiv/Wartung/Linktext_fehlt
  }}{{#switch: 
    |addlarchives|addlpages= {{#if:  || }}{{#if: 1 |Vorlage:Webarchiv/Wartung/Parameter}}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: enWP-Wert im Parameter 'format'.|1}}
  }}{{#ifeq: {{#invoke:Str|find|www.recmusic.org/lieder/h/halm|archiv}} |-1
    || {{#ifeq: {{#invoke:Str|find|{{#invoke:Str|cropleft|www.recmusic.org/lieder/h/halm|4}}|http}} |-1
         || {{#switch: {{#invoke:Webarchiv|getdomain|www.recmusic.org/lieder/h/halm }}
              | abendblatt.de | daserste.ndr.de | inarchive.com | webcitation.org = 
              | #default = {{#if:  || }}{{#if: 1 |Vorlage:Webarchiv/Wartung/URL}}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Archiv-URL im Parameter 'url' anstatt URL der Originalquelle. Entferne den vor der Original-URL stehenden Mementobestandteil und setze den Archivierungszeitstempel in den Parameter 'wayback', 'webciteID', 'archive.today' oder 'archive-is' ein, sofern nicht bereits befüllt.|1}}
            }} 
       }}
  }}

Einzelnachweise

<references />

Vorlage:Navigationsleiste Direktoren des Wiener Burgtheaters

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 118720074n/88/65203566610632 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118720074 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118720074 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/88/652035 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/88/652035 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 66610632 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 66610632 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Halm, Friedrich | {{#if: Münch-Bellinghausen, Eligius Franz Joseph Freiherr von; Bellinghausen, Eligius Franz Joseph von Münch | {{#if: österreichischer Dichter und Dramatiker | {{#if: 2. April 1806 | {{#if: Krakau | {{#if: 22. Mai 1871 | {{#if: Wien |

Vorlage:Wikidata-Registrierung