Friedrich Carl Gröger
gefertigt von H. J. Aldenrath, 1828
Friedrich Carl Gröger (* 14. Oktober 1766 in Plön; † 9. November 1838 in Hamburg) war ein norddeutscher Porträtmaler und Lithograf.
Leben
Friedrich Carl Gröger wurde als drittes von sechs Kindern von Anna Margaretha Charlotte (1737–1793), geborene Meyer, und ihres Mannes, des Schneiders Friedrich Carl Gröger (1733–1808), geboren. Er wuchs in einfachen Verhältnissen auf und begann zunächst nach dem Willen der Eltern eine Schneider-, dann eine Drechslerlehre. Da ihm beide Tätigkeiten nicht gefielen, nahm er eine Arbeit bei einem Anstreicher an.<ref name="herge">Hergemöller, Mann für Mann, S. 445.</ref>
Gröger bildete sich weitgehend autodidaktisch zum Maler aus und bekam wohl in Lübeck Kontakt zu Johann Jacob Tischbein. 1785 ließ er sich in der Hansestadt nieder, um Porträtmalerei zu studieren. Hier traf er den neun Jahre jüngeren Heinrich Jacob Aldenrath, einen Schüler von Tischbein und in der Folge sein Lebenspartner. Beide Männer studierten ab 1789 an der Akademie der Künste in Berlin. Anschließend gingen sie nach Hamburg und zogen dann, nach einer gemeinsamen Studienreise nach Dresden und Paris, wieder nach Lübeck, wo sie bis zum Jahr 1807 wirkten. Ihre Werke waren bei Patriziern und Bürgern sehr gefragt. 1792 wurde Gröger als erstes Ehrenmitglied in die Lübecker Gesellschaft zur Beförderung gemeinnütziger Tätigkeit aufgenommen. Ab 1795 wirkte er ehrenamtlich im Vorstand der „Freyen Zeichnungsschule für angehende Handwerker“.
In Paris hatte Gröger die Werke französischer Maler wie Jacques-Louis David und François Gérard kennengelernt, was ihn dazu inspirierte, sich der Bildnismalerei in Öl zuzuwenden. Er wurde zum „gesuchtesten Maler des schleswig-holsteinischen Landadels“.<ref name="herge" /> Während eines Aufenthaltes in Kiel malte Gröger ein Bildnis des dänischen Königs Friedrich VI., das als Vorlage für Münzen diente sowie weitere Porträts von Mitgliedern der dänischen Königsfamilie.<ref name="herge1">Hergemöller, Mann für Mann, S. 446.</ref>
Weiter wechselnd zwischen Hamburg, Kopenhagen, Kiel und Lübeck ließen sich Gröger und Aldenrath mit ihrer Pflegetochter 1816 dauerhaft in Hamburg nieder. Gemeinsam zogen die beiden Männer die Pflegetochter Caroline Charlotte „Lina“ Gröger (1800–1852) groß, die uneheliche Tochter eines jüngeren Bruders von Gröger, eine „für die damalige Zeit höchst ungewöhnliche Patchworkfamilie“.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref><ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref> Um 1802 entstanden zwei nahezu identische Gemälde von Gröger und Aldenrath vor einer Staffelei. Während auf dem einen Bild zwischen den Männern ein Hund sitzt, ist auf dem zweiten Bild an Stelle des Hundes die Pflegetochter Lina im Alter von zwei Jahren zu sehen.<ref name="herge" /><ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|: }}{{#if:|{{#if:Selbstbildnis mit Aldenrath|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Selbstbildnis mit Aldenrath}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de/werk/selbstbildnis-mit-aldenrath-1%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Selbstbildnis mit Aldenrath}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de/werk/selbstbildnis-mit-aldenrath-1}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Selbstbildnis mit Aldenrath}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de{{#if: 2023-01-27 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de/werk/selbstbildnis-mit-aldenrath-1%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de/werk/selbstbildnis-mit-aldenrath-1}}%7C%7C}}}}{{#if:Selbstbildnis mit Aldenrath|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Selbstbildnis mit Aldenrath|lines=0}}||}}}}{{#if: sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de| In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: |,|{{#if: 2023-01-27 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format||T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum=|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2023-01-27 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2023-01-27 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:870942||(?)}}}}}}{{#if: 2023-01-27|;}}}}{{#if: 2023-01-27| {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2023-01-27 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2023-01-27|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2023-01-27|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de{{#if: 2023-01-27 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if: | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2023-01-27 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de/werk/selbstbildnis-mit-aldenrath-1 | {{#if: | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de/werk/selbstbildnis-mit-aldenrath-1 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de/werk/selbstbildnis-mit-aldenrath-1}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de/werk/selbstbildnis-mit-aldenrath-1 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de/werk/selbstbildnis-mit-aldenrath-1 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de/werk/selbstbildnis-mit-aldenrath-1}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de/werk/selbstbildnis-mit-aldenrath-1 }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de/werk/selbstbildnis-mit-aldenrath-1 | {{#if: | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de/werk/selbstbildnis-mit-aldenrath-1 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de/werk/selbstbildnis-mit-aldenrath-1}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de/werk/selbstbildnis-mit-aldenrath-1 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de/werk/selbstbildnis-mit-aldenrath-1 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de/werk/selbstbildnis-mit-aldenrath-1}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://sammlung.museum-behnhaus-draegerhaus.de/werk/selbstbildnis-mit-aldenrath-1 }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref>
Gröger entwickelte sich vom Miniaturmaler zum Porträtmaler, der letztlich lebensgroße Brustbilder präferierte. Aldenrath rundete das gemeinsame Angebot als Miniaturmaler ab. Nach Erfindung der Lithografie und deren Bekanntwerden in Norddeutschland wandten sich beide auch dieser Technik zu und vervollkommneten sich gemeinsam in ihr unter der Firma Gröger & Aldenrath. Im Brockhaus von 1827 hieß es: „Wie im Altertum Damon und Pythias und die Künstlerbrüder Theodorus und Telekles unnzertrennlich genannt werden, so vereinigte eine seltene Freundschaft und die verbundene Kunst diese beiden Künstler unzertrennlich.“ Die beiden Männer unterstützten unter anderen die Hamburgische Gesellschaft zur Beförderung der Künste und nützlichen Gewerbe, und 1829 wurde Gröger ordentliches Mitglied des Vereins Vaterländischer Künstler und Kunstfreunde.<ref name="herge1" />
Friedrich Carl Gröger starb am 9. November 1838 im Alter von 72 Jahren an einer Lungenerkrankung und wurde auf dem Friedhof St. Michaelis vor dem Dammtor beerdigt. In seinem Testament bestimmte er Aldenrath zu seinem Erben, und er hinterließ der Tochter Lina ein Legat von 6000 Courantmark. Heinrich Jacob Aldenrath starb sechs Jahre später und wurde neben Gröger bestattet.<ref name="herge1" />
Gröger war einer der angesehensten Porträtmaler seiner Zeit in Norddeutschland. Seine Werke befinden sich in vielen Museen, wie der Hamburger Kunsthalle, wie auch in norddeutschem, insbesondere holsteinischem und dänischem Privatbesitz. Der Grögersweg in Hamburg-Barmbek ist nach ihm benannt – und über die Tischbeinstraße mit dem Aldenrathsweg verbunden.
Galerie
-
Selbstporträt mit Lebenspartner Heinrich Jacob Aldenrath und Ziehtochter Lina Gröger (1803)
-
Friedrich Carl Gröger – Selbstbildnis (1812)
-
Heinrich Wilhelm Souchay
Ausstellungen (Auswahl)
- 2019: Hamburger Schule – Das 19. Jahrhundert neu entdeckt (12. April bis 14. Juli), Hamburger Kunsthalle
Literatur
- [Anonym]: Einige Nachrichten von der Bildung des Mahlers Gröger zum Künstler. In: Der Genius des neunzehnten Jahrhunderts (Bd. 4, Nr. 2). J. F. Hammerich, Altona 1802, S. 103–134 (Digitalisat).
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{ #if:Otto Beneke|Otto Beneke: |}}{{ #if:ADB:Gröger, Friedrich Karl|{{ #if:Gröger, Friedrich Karl|Gröger, Friedrich Karl|Friedrich Carl Gröger }}|{{#ifeq: {{#switch: 9
| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Gröger, Friedrich Karl|Gröger, Friedrich Karl|Friedrich Carl Gröger }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 9 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 9 | 1={{ #expr: 708 + 16 }} | 2={{ #expr: 708 + 2 }} | 3={{ #expr: 708 + 2 }} | 4={{ #expr: 708 + 2 }} | 5={{ #expr: 708 + 2 }} | 6={{ #expr: 708 + 2 }} | 7={{ #expr: 708 + 2 }} | 8={{ #expr: 708 + 2 }} | 9={{#switch: 708 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 708 < 449 | {{ #expr: 708 + 2 }} | {{ #expr: 708 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 708 + 2 }} | 11={{ #expr: 708 + 2 }} | 12={{ #expr: 708 + 2 }} | 13={{ #expr: 708 + 2 }} | 14={{ #expr: 708 + 2 }} | 15={{ #expr: 708 + 2 }} | 16={{ #expr: 708 + 2 }} | 17={{ #expr: 708 + 2 }} | 18={{ #expr: 708 + 2 }} | 19={{ #expr: 708 + 2 }} | 20={{ #expr: 708 + 2 }} | 21={{ #expr: 708 + 2 }} | 22={{ #expr: 708 + 2 }} | 23={{ #expr: 708 + 2 }} | 24={{ #expr: 708 + 2 }} | 25={{ #expr: 708 + 2 }} | 26={{ #expr: 708 + 2 }} | 27={{ #expr: 708 + 2 }} | 28={{ #expr: 708 + 2 }} | 29={{ #expr: 708 + 2 }} | 30={{ #expr: 708 + 2 }} | 31={{ #expr: 708 + 2 }} | 32={{ #expr: 708 + 2 }} | 33={{ #expr: 708 + 2 }} | 34={{ #expr: 708 + 2 }} | 35={{ #expr: 708 + 2 }} | 36={{ #expr: 708 + 2 }} | 37={{ #expr: 708 + 2 }} | 38={{ #expr: 708 + 2 }} | 39={{ #expr: 708 + 2 }} | 40={{ #expr: 708 + 2 }} | 41={{ #expr: 708 + 2 }} | 42={{ #expr: 708 + 2 }} | 43={{ #expr: 708 + 2 }} | 44={{ #expr: 708 + 2 }} | 45={{ #expr: 708 + 6 }} | 46={{ #expr: 708 + 2 }} | 47={{ #expr: 708 + 2 }} | 48={{ #expr: 708 + 2 }} | 49={{ #expr: 708 + 2 }} | 50={{ #expr: 708 + 2 }} | 51={{ #expr: 708 + 2 }} | 52={{ #expr: 708 + 2 }} | 53={{ #expr: 708 + 2 }} | 54={{ #expr: 708 + 2 }} | 55={{ #expr: 708 + 3 }} | 56=708 | #default = 708 }} {{ #if:Gröger, Friedrich Karl|Gröger, Friedrich Karl|Friedrich Carl Gröger }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 9, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 9 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 708{{ #if:709 | {{ #ifexpr: {{#switch: 9 | 1={{ #expr: 708 + 16 }} | 2={{ #expr: 708 + 2 }} | 3={{ #expr: 708 + 2 }} | 4={{ #expr: 708 + 2 }} | 5={{ #expr: 708 + 2 }} | 6={{ #expr: 708 + 2 }} | 7={{ #expr: 708 + 2 }} | 8={{ #expr: 708 + 2 }} | 9={{#switch: 708 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 708 < 449 | {{ #expr: 708 + 2 }} | {{ #expr: 708 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 708 + 2 }} | 11={{ #expr: 708 + 2 }} | 12={{ #expr: 708 + 2 }} | 13={{ #expr: 708 + 2 }} | 14={{ #expr: 708 + 2 }} | 15={{ #expr: 708 + 2 }} | 16={{ #expr: 708 + 2 }} | 17={{ #expr: 708 + 2 }} | 18={{ #expr: 708 + 2 }} | 19={{ #expr: 708 + 2 }} | 20={{ #expr: 708 + 2 }} | 21={{ #expr: 708 + 2 }} | 22={{ #expr: 708 + 2 }} | 23={{ #expr: 708 + 2 }} | 24={{ #expr: 708 + 2 }} | 25={{ #expr: 708 + 2 }} | 26={{ #expr: 708 + 2 }} | 27={{ #expr: 708 + 2 }} | 28={{ #expr: 708 + 2 }} | 29={{ #expr: 708 + 2 }} | 30={{ #expr: 708 + 2 }} | 31={{ #expr: 708 + 2 }} | 32={{ #expr: 708 + 2 }} | 33={{ #expr: 708 + 2 }} | 34={{ #expr: 708 + 2 }} | 35={{ #expr: 708 + 2 }} | 36={{ #expr: 708 + 2 }} | 37={{ #expr: 708 + 2 }} | 38={{ #expr: 708 + 2 }} | 39={{ #expr: 708 + 2 }} | 40={{ #expr: 708 + 2 }} | 41={{ #expr: 708 + 2 }} | 42={{ #expr: 708 + 2 }} | 43={{ #expr: 708 + 2 }} | 44={{ #expr: 708 + 2 }} | 45={{ #expr: 708 + 6 }} | 46={{ #expr: 708 + 2 }} | 47={{ #expr: 708 + 2 }} | 48={{ #expr: 708 + 2 }} | 49={{ #expr: 708 + 2 }} | 50={{ #expr: 708 + 2 }} | 51={{ #expr: 708 + 2 }} | 52={{ #expr: 708 + 2 }} | 53={{ #expr: 708 + 2 }} | 54={{ #expr: 708 + 2 }} | 55={{ #expr: 708 + 3 }} | 56=708 | #default = 708 }} != {{#switch: 9 | 1={{ #expr: 709 + 16 }} | 2={{ #expr: 709 + 2 }} | 3={{ #expr: 709 + 2 }} | 4={{ #expr: 709 + 2 }} | 5={{ #expr: 709 + 2 }} | 6={{ #expr: 709 + 2 }} | 7={{ #expr: 709 + 2 }} | 8={{ #expr: 709 + 2 }} | 9={{#switch: 709 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 709 < 449 | {{ #expr: 709 + 2 }} | {{ #expr: 709 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 709 + 2 }} | 11={{ #expr: 709 + 2 }} | 12={{ #expr: 709 + 2 }} | 13={{ #expr: 709 + 2 }} | 14={{ #expr: 709 + 2 }} | 15={{ #expr: 709 + 2 }} | 16={{ #expr: 709 + 2 }} | 17={{ #expr: 709 + 2 }} | 18={{ #expr: 709 + 2 }} | 19={{ #expr: 709 + 2 }} | 20={{ #expr: 709 + 2 }} | 21={{ #expr: 709 + 2 }} | 22={{ #expr: 709 + 2 }} | 23={{ #expr: 709 + 2 }} | 24={{ #expr: 709 + 2 }} | 25={{ #expr: 709 + 2 }} | 26={{ #expr: 709 + 2 }} | 27={{ #expr: 709 + 2 }} | 28={{ #expr: 709 + 2 }} | 29={{ #expr: 709 + 2 }} | 30={{ #expr: 709 + 2 }} | 31={{ #expr: 709 + 2 }} | 32={{ #expr: 709 + 2 }} | 33={{ #expr: 709 + 2 }} | 34={{ #expr: 709 + 2 }} | 35={{ #expr: 709 + 2 }} | 36={{ #expr: 709 + 2 }} | 37={{ #expr: 709 + 2 }} | 38={{ #expr: 709 + 2 }} | 39={{ #expr: 709 + 2 }} | 40={{ #expr: 709 + 2 }} | 41={{ #expr: 709 + 2 }} | 42={{ #expr: 709 + 2 }} | 43={{ #expr: 709 + 2 }} | 44={{ #expr: 709 + 2 }} | 45={{ #expr: 709 + 6 }} | 46={{ #expr: 709 + 2 }} | 47={{ #expr: 709 + 2 }} | 48={{ #expr: 709 + 2 }} | 49={{ #expr: 709 + 2 }} | 50={{ #expr: 709 + 2 }} | 51={{ #expr: 709 + 2 }} | 52={{ #expr: 709 + 2 }} | 53={{ #expr: 709 + 2 }} | 54={{ #expr: 709 + 2 }} | 55={{ #expr: 709 + 3 }} | 56=709 | #default = 709 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 9 | 1={{ #expr: 709 + 16 }} | 2={{ #expr: 709 + 2 }} | 3={{ #expr: 709 + 2 }} | 4={{ #expr: 709 + 2 }} | 5={{ #expr: 709 + 2 }} | 6={{ #expr: 709 + 2 }} | 7={{ #expr: 709 + 2 }} | 8={{ #expr: 709 + 2 }} | 9={{#switch: 709 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 709 < 449 | {{ #expr: 709 + 2 }} | {{ #expr: 709 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 709 + 2 }} | 11={{ #expr: 709 + 2 }} | 12={{ #expr: 709 + 2 }} | 13={{ #expr: 709 + 2 }} | 14={{ #expr: 709 + 2 }} | 15={{ #expr: 709 + 2 }} | 16={{ #expr: 709 + 2 }} | 17={{ #expr: 709 + 2 }} | 18={{ #expr: 709 + 2 }} | 19={{ #expr: 709 + 2 }} | 20={{ #expr: 709 + 2 }} | 21={{ #expr: 709 + 2 }} | 22={{ #expr: 709 + 2 }} | 23={{ #expr: 709 + 2 }} | 24={{ #expr: 709 + 2 }} | 25={{ #expr: 709 + 2 }} | 26={{ #expr: 709 + 2 }} | 27={{ #expr: 709 + 2 }} | 28={{ #expr: 709 + 2 }} | 29={{ #expr: 709 + 2 }} | 30={{ #expr: 709 + 2 }} | 31={{ #expr: 709 + 2 }} | 32={{ #expr: 709 + 2 }} | 33={{ #expr: 709 + 2 }} | 34={{ #expr: 709 + 2 }} | 35={{ #expr: 709 + 2 }} | 36={{ #expr: 709 + 2 }} | 37={{ #expr: 709 + 2 }} | 38={{ #expr: 709 + 2 }} | 39={{ #expr: 709 + 2 }} | 40={{ #expr: 709 + 2 }} | 41={{ #expr: 709 + 2 }} | 42={{ #expr: 709 + 2 }} | 43={{ #expr: 709 + 2 }} | 44={{ #expr: 709 + 2 }} | 45={{ #expr: 709 + 6 }} | 46={{ #expr: 709 + 2 }} | 47={{ #expr: 709 + 2 }} | 48={{ #expr: 709 + 2 }} | 49={{ #expr: 709 + 2 }} | 50={{ #expr: 709 + 2 }} | 51={{ #expr: 709 + 2 }} | 52={{ #expr: 709 + 2 }} | 53={{ #expr: 709 + 2 }} | 54={{ #expr: 709 + 2 }} | 55={{ #expr: 709 + 3 }} | 56=709 | #default = 709 }} = {{ #expr: {{#switch: 9 | 1={{ #expr: 708 + 16 }} | 2={{ #expr: 708 + 2 }} | 3={{ #expr: 708 + 2 }} | 4={{ #expr: 708 + 2 }} | 5={{ #expr: 708 + 2 }} | 6={{ #expr: 708 + 2 }} | 7={{ #expr: 708 + 2 }} | 8={{ #expr: 708 + 2 }} | 9={{#switch: 708 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 708 < 449 | {{ #expr: 708 + 2 }} | {{ #expr: 708 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 708 + 2 }} | 11={{ #expr: 708 + 2 }} | 12={{ #expr: 708 + 2 }} | 13={{ #expr: 708 + 2 }} | 14={{ #expr: 708 + 2 }} | 15={{ #expr: 708 + 2 }} | 16={{ #expr: 708 + 2 }} | 17={{ #expr: 708 + 2 }} | 18={{ #expr: 708 + 2 }} | 19={{ #expr: 708 + 2 }} | 20={{ #expr: 708 + 2 }} | 21={{ #expr: 708 + 2 }} | 22={{ #expr: 708 + 2 }} | 23={{ #expr: 708 + 2 }} | 24={{ #expr: 708 + 2 }} | 25={{ #expr: 708 + 2 }} | 26={{ #expr: 708 + 2 }} | 27={{ #expr: 708 + 2 }} | 28={{ #expr: 708 + 2 }} | 29={{ #expr: 708 + 2 }} | 30={{ #expr: 708 + 2 }} | 31={{ #expr: 708 + 2 }} | 32={{ #expr: 708 + 2 }} | 33={{ #expr: 708 + 2 }} | 34={{ #expr: 708 + 2 }} | 35={{ #expr: 708 + 2 }} | 36={{ #expr: 708 + 2 }} | 37={{ #expr: 708 + 2 }} | 38={{ #expr: 708 + 2 }} | 39={{ #expr: 708 + 2 }} | 40={{ #expr: 708 + 2 }} | 41={{ #expr: 708 + 2 }} | 42={{ #expr: 708 + 2 }} | 43={{ #expr: 708 + 2 }} | 44={{ #expr: 708 + 2 }} | 45={{ #expr: 708 + 6 }} | 46={{ #expr: 708 + 2 }} | 47={{ #expr: 708 + 2 }} | 48={{ #expr: 708 + 2 }} | 49={{ #expr: 708 + 2 }} | 50={{ #expr: 708 + 2 }} | 51={{ #expr: 708 + 2 }} | 52={{ #expr: 708 + 2 }} | 53={{ #expr: 708 + 2 }} | 54={{ #expr: 708 + 2 }} | 55={{ #expr: 708 + 3 }} | 56=708 | #default = 708 }} + 1 }} | f|–709}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Gröger, Friedrich Karl||{{#ifeq:0|0|}}}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
| {{#if: 110
|
| Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
}}{{#if: 118697943
| {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|118697943}}
| {{#if:
| Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
}}
| Vorlage:NDB – GND unzulässig
}}
| {{#if:
| {{#if:
| {{#ifeq: 870939 | 4526413
|
| Vorlage:NDB – 7= ist obsolet, jetzt SFZ=
}}
}}
| {{#ifeq: | 1
|
|
}}
}}
}}{{#if:
| {{#ifeq: 870939 | 11376103
|
| Vorlage:NDB – Werktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
}}
}}
}}{{#if:
| {{#if:
|
|
}}
}}
- Lilli Martius: Gröger. In: Lübecker Lebensläufe. Neumünster 1993, ISBN 3-529-02729-4, S. 164–166.
- Gustav Pauli: Die Hamburger Meister der guten alten Zeit, Hyperion Verlag, München 1925.
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- Peter Vignau-Wilberg: Friedrich Carl Gröger. Ein norddeutscher Porträtmaler des 19. Jahrhunderts. In: Weltkunst, Jg. 55 (1985), Heft 19, S. 2721–2723.
- Peter Vignau-Wilberg: Aldenrath. In: Lübecker Lebensläufe. Neumünster 1993, ISBN 3-529-02729-4, S. 18–20.
- Raimund Wolfert: Friedrich Carl Gröger, Heinrich Jacob Aldenrath und ihre Pflegetochter Lina: Zeugnis einer frühen Regenbogenfamilie. In: Lambda-Nachrichten Nr. 160, 2015 (Jg. 37, Nr. 3), S. 44–47.
Weblinks
|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
|1/= und Videos
|1/1=, Videos und Audiodateien
|/1= und Audiodateien}}
| , Videos und Audiodateien
}}
|#default= – }}{{#if:
| {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}}
| category:
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}Vorlage:Wikidata-Registrierung
- Friedrich Carl Gröger & Heinrich Jacob Aldenrath: Gemeinsam gefertigtes Partnerportrait (1801)
- }} Literatur von und über {{#invoke:WLink|getArticleBase}} im Katalog der {{#ifeq: Friedrich Carl Gröger | Deutsche Nationalbibliothek | DNB | Deutschen Nationalbibliothek}}{{#ifeq: 0 | 0
| {{#if:
| Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
}}
}}
- {{#ifeq:DDB|Archiv|Suche nach Friedrich Carl Gröger. In: Archivportal-D der Deutschen Digitalen Bibliothek|Suche nach Friedrich Carl Gröger. In: Deutsche Digitale Bibliothek}}
- Werke auf Kunst Indeks Danmark/Weilbach: dansk kunstnerleksikon online
Einzelnachweise
<references />
{{#ifeq: p | p | | {{#if: 118697943no/2005/1037497658359 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118697943 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118697943 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no/2005/103749 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no/2005/103749 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 7658359 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 7658359 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Gröger, Friedrich Carl | {{#if: | {{#if: norddeutscher Porträtmaler und Lithograph | {{#if: 14. Oktober 1766 | {{#if: Plön | {{#if: 9. November 1838 | {{#if: Hamburg || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Gröger, Friedrich Carl
}} |
| ALTERNATIVNAMEN |
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | norddeutscher Porträtmaler und Lithograph
}} |
| GEBURTSDATUM | 14. Oktober 1766
}} |
| GEBURTSORT | Plön
}} |
| STERBEDATUM | 9. November 1838
}} |
| STERBEORT | Hamburg
}} |
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Datum
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:"
- Wikipedia:Weblink offline fix-attempted
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link/URL fehlt
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB/ohne Wikisource-Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB/GND fehlt der NDB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB/ohne GND
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:DNB-Portal/ohne GND
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:DNB-Portal
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Lithograf (Deutschland)
- Porträtmaler
- Person (Plön)
- Maler (Lübeck)
- Maler (Hamburg)
- Grafiker (Hamburg)
- Geboren 1766
- Gestorben 1838
- Mann