Zum Inhalt springen

Franz Xaver von Wulfen

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:Franz Xaver Freiherr von Wulfen 1728-1805.jpg
Franz Xaver von Wulfen
Datei:Wulfen.jpg
Obelisk zum Gedenken an Franz Xaver von Wulfen vor dem heutigen Europa­gymnasium in Klagenfurt

Franz Xaver Freiherr von Wulfen (* 5. November 1728 in Belgrad, Habsburgermonarchie; † 16. März 1805 in Klagenfurt) war ein deutsch-ungarischer Jesuit, Botaniker und Mineraloge. Bekannt ist er als Entdecker der Kärntner Wulfenie und des Gelbbleierzes Wulfenit. Sein offizielles botanisches Autorenkürzel lautet „<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:|{{{4}}} |}}{{#if:|{{{2}}} |}}{{#if:| {{{3}}} |}}{{#if:| „{{{6}}}“ |}}Wulfen{{#if:| {{{5}}}|}}“.

Leben

Wulfen wurde in Belgrad als Sohn des deutschstämmigen Feldmarschallleutnants Christian Friedrich von Wulffen und seiner ungarischen Mutter aus dem Hause Máriássy von Márkus- und Batizfalva geboren.<ref>Antonio Schmidt-Brentano: Kaiserliche und k. k. Generale (1618–1815). Österreichisches Staatsarchiv, 2006, S. 112.</ref>

Datei:Wulfenia carinthiaca1.jpg
Kärntner Wulfenie (Wulfenia carinthiaca)

Nach seiner Ausbildung in Kaschau (damals Ungarn) trat er 1745 dem Jesuitenorden bei. Er studierte Philosophie, Mathematik und Theologie. Er war ab 1755 als Lehrer tätig: 1755 in Görz, ab 1756 an der Theresianischen Ritterakademie in Wien, 1761 in Görz, ab 1762 in Laibach. 1763 legte er das Ordensgelübde ab. Ab 1764 war er am Klagenfurter Jesuitenkolleg tätig, wo er Physik und Mathematik unterrichtete. Ab 1769 war er nur noch als Seelsorger tätig. Nach dem Ende seiner Lehrtätigkeit und besonders nach der Aufhebung des Jesuitenordens 1773 widmete er sich der wissenschaftlichen Forschung, besonders der Botanik und Mineralogie. Im Jahr 1791 bereiste er mit Sigmund von Hohenwarth und Joseph Reiner, mit denen er in enger Freundschaft verbunden das Interesse für Botanik und Mineralogie teilte, die Oberkärntner Alpen. 1797 wurde ihm von den französischen Besatzern ein Großteil seiner Sammlungen geraubt. 1799 und 1800 war Wulfen Teilnehmer an Fürstbischof Salms Expedition zur Erstbesteigung des Großglockners.

Wulfen war Mitglied der Akademien bzw. Wissenschaftlichen Gesellschaften von Berlin, Erlangen, Jena, Göttingen, Klagenfurt und Stockholm. 1790 wurde er zum Mitglied der Deutschen Akademie der Naturforscher Leopoldina gewählt.<ref>Mitgliederverzeichnis Leopoldina, Franz Xaver Frhr. von Wulfen</ref> Zu seinen vielen Korrespondenzpartnern zählten Nikolaus Joseph Freiherr von Jacquin und Johann Christian Daniel Schreber.

Wissenschaftliche Forschungen

Datei:Wulfenit USA.jpg
Wulfenit, von Wulfen erstbeschrieben
Datei:Primula-glutinosa-plant.jpg
Klebrige Primel (Primula glutinosa)
Datei:Wulfenii.jpg
Wulfen-Hauswurz (Sempervivum wulfenii)

Wulfens Hauptforschungsgebiet waren die Ostalpen, deren Berg- und Talflora er intensiv erforschte. Er beschrieb etliche neue Pflanzenarten, sowohl Blütenpflanzen als auch Kryptogamen, besonders Flechten. Forschungsreisen führten ihn öfters an die Adria, aber auch nach Holland.

Ein weiteres Forschungsgebiet war die Mineralogie. Das von ihm entdeckte Gelbbleierz wurde 1841 zu seinen Ehren Wulfenit benannt und er beschrieb als erster den opalisierenden Bleiberger Muschelmarmor.

  • Zu den von Wulfen erstbeschriebenen Alpen-Pflanzen zählen:
  • Algen aus der Adria:
    • Ulva stellata, jetzt Anadyomene stellata <templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:|{{{4}}} |}}{{#if:|{{{2}}} |}}{{#if:| {{{3}}} |}}{{#if:| „{{{6}}}“ |}}(Wulfen) C. Agardh{{#if:| {{{5}}}|}}
    • Fucus musciformis, jetzt Hypnea musciformis <templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:|{{{4}}} |}}{{#if:|{{{2}}} |}}{{#if:| {{{3}}} |}}{{#if:| „{{{6}}}“ |}}(Wulfen) J.V.Lamour{{#if:| {{{5}}}|}}
    • Fucus filamentosus, jetzt Spyridia filamentosa <templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:|{{{4}}} |}}{{#if:|{{{2}}} |}}{{#if:| {{{3}}} |}}{{#if:| „{{{6}}}“ |}}(Wulfen) Harv.{{#if:| {{{5}}}|}}
    • Fucus simplex, jetzt Digenea simplex <templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:|{{{4}}} |}}{{#if:|{{{2}}} |}}{{#if:| {{{3}}} |}}{{#if:| „{{{6}}}“ |}}(Wulfen) C. Agardh{{#if:| {{{5}}}|}}

Ehrungen

Ihm zu Ehren wurde die Gattung Wulfenien (Wulfenia) <templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:|{{{4}}} |}}{{#if:|{{{2}}} |}}{{#if:| {{{3}}} |}}{{#if:| „{{{6}}}“ |}}Jacq.{{#if:| {{{5}}}|}} der Pflanzenfamilie der Wegerichgewächse (Plantaginaceae) benannt.<ref name="Burkhardt_2018" /> Auch die Wulfen-Hauswurz (durch David Heinrich Hoppe) und Wulfens Mannsschild wurden nach ihm benannt, ebenso die Unterart Euphorbia characias subsp. wulfenii und die Gattung Wulfeniopsis <templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:|{{{4}}} |}}{{#if:|{{{2}}} |}}{{#if:| {{{3}}} |}}{{#if:| „{{{6}}}“ |}}D.Y.Hong{{#if:| {{{5}}}|}}.<ref name="Burkhardt_2018" />

Eine Büste Franz Xaver von Wulfens steht vor dem Europagymnasium, der Nachfolgeinstitution des Lyzeums, in Klagenfurt. Außerdem wurde eine Gasse in Klagenfurt, abgehend vom Viktringer Ring, nach ihm benannt.

Schriften

  • Plantae rariores carinthiacae. In: Miscellanea austriaca ad botanicam, chemiam et historiam naturalem spectantia, hrsg. von N. J. Jacquin, Vol. 1 (1778) S. 147–163 und Vol. 2 (1781) S. 25–183.
  • Abhandlung vom Kärntner Bleispate, 1785
  • Plantae rariores carinthiacae. In: Collectanea as botanicam, chemiam et historiam naturalem, hrsg. von N. J. Jacquin, Vol. I (1786) S. 186–364, Vol. II (1788) S. 112–234, Vol. III (1789) S. 3–166, Vol. IV (1790) S. 227–348.
  • Descriptiones Quorumdam Capensium Insectorum, 1786 (Digitalisat)
  • Plantae rariores descriptae, 1803
  • Cryptogama aquatica, 1803
  • Flora Norica phanerogama, 1858, postum hrsg. von Eduard Fenzl und Rainer Graf.

Belege

  • Marianne Klemun: Franz Xaver Freiherr von WULFEN – Jesuit und Naturforscher. Die erste naturkundliche Bestandsaufnahme in Kärnten. In: Carinthia II. 179/99, 1989, S. 5–17 (Vorlage:ZOBODAT).
  • Marianne Klemun: Die Editionsgeschichte der „Flora norica“ Wulfens. In: Carinthia II. 179/99, 1989, S. 19–28 (Vorlage:ZOBODAT).
  • Marianne Klemun: Zur naturwissenschaftlichen Erforschungsgeschichte Kärntens. In: Carinthia II. 178/98, 1988, S. 85–93 (Vorlage:ZOBODAT).
  • Marianne Klemun: Arbeitsbedingungen eines Naturforschers im Kärnten des 18. Jahrhunderts am Beispiel Franz Xaver Wulfens. In: Carinthia I. 174, 1984, S. 357–374.
  • Marianne Klemun, G. H. Leute: Franz Xaver Wulfens Reisebeschreibung vom Jahre 1783 „Auf meiner Reise bis zum höchsten Gipfel des Owirs“. In: Der Hochobir. Aus Natur und Geschichte. Naturwissenschaftlicher Verein für Kärnten, Klagenfurt 1999, S. 13–48.
  • Marianne Klemun: Naturgeschichte, Austausch und Funktion eines wissenschaftlichen Korrespondenznetzes. Franz Xaver Wulfens (1728–1805) Briefe an Naturforscher, insbesondere an Johann Christian Daniel Schreber (1739–1810). In: Carinthia II. 195./115. Jahrgang, 2005, S. 253–268 (Vorlage:ZOBODAT).
  • Franz Xaver Freiherr von Wulfen. Eintrag in der Catholic Encyclopedia (englisch)
  • {{#if: Georgios Fatouros|Georgios Fatouros: }}Wulfen, Freiherr von, Franz Xavier. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL){{#if:14|. Band 14, Bautz, {{#switch:14

|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:167-168|, Sp. {{#iferror:{{#expr:167-168}}|167-168|{{#expr:1*167-168*0}}–{{#expr:-(0*167-168*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070629165625/http://www.bautz.de/bbkl/w/wulfen.shtml%7C}}.{{#if: 14 | |{{#ifeq:||}}}}

Weiterführende Literatur

  • F. Arnold: Zur Erinnerung an Freiherrn von Wulfen. In: Verhandlungen der Zoologisch-Botanischen Gesellschaft Wien. Bd. 32. Wien 1882.
  • {{
  1. if:Wulfen, Franz Xaver Freiherr | {{
#if:58  | {{
  #if: | Wurzbach: | Constantin von Wurzbach:}} {{#if:|{{#if:||Wulfen, Franz Xaver Freiherr }}.|{{
   #if:||Wulfen, Franz Xaver Freiherr }}.}}{{#if:| Nr. .}} In: {{
  #if: | Biographisches Lexikon. |Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich.}} 58. Theil. {{#if: | | {{#switch: 58

|1=Universitäts-Buchdruckerei L. C. Zamarski (vormals J. P. Sollinger) |2=Verlag der typografisch-literarisch-artistischen Anstalt (L. C. Zamarski, C. Dittmarsch & Comp.) |3 |4=Verlag der typogr.-literar.-artist. Anstalt (L. C. Zamarski, C. Dittmarsch & Comp.) |5=Verlag der typogr.-literar.-artist. Anstalt (L. C. Zamarski & C. Dittmarsch.) |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |32 |33 |34 |35 |36 |37 |38 |39 |40 |41 |42 |43 |44 |45 |46 |47 |48 |49 |50 |51 |52 |53 |54 |55 |56 |57 |58 |59 |60=Kaiserlich-königliche Hof- und Staatsdruckerei }}, }} Wien {{#switch: 58 | 1=1856 | 2=1857 | 3=1858 | 4=1858 | 5=1859 | 6=1860 | 7=1861 | 8=1862 | 9=1863 | 10=1863 | 11=1864 | 12=1864 | 13=1865 | 14=1865 | 15=1866 | 16=1867 | 17=1867 | 18=1868 | 19=1868 | 20=1869 | 21=1870 | 22=1870 | 23=1872 | 24=1872 | 25=1873 | 26=1874 | 27=1874 | 28=1874 | 29=1875 | 30=1875 | 31=1876 | 32=1876 | 33=1877 | 34=1877 | 35=1877 | 36=1878 | 37=1878 | 38=1879 | 39=1879 | 40=1880 | 41=1880 | 42=1880 | 43=1881 | 44=1882 | 45=1882 | 46=1882 | 47=1883 | 48=1883 | 49=1884 | 50=1884 | 51=1885 | 52=1885 | 53=1886 | 54=1886 | 55=1887 | 56=1888 | 57=1889 | 58=1889 | 59=1890 | 60=1891 | #default = Bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben! }}{{#if:265|, S. 265{{ #if:269 | {{ #if: {{#iferror:{{#ifexpr:{{#switch: | R+ = abs | R- = -abs | Z = trunc | Z+ | N = abs trunc | Z- = -abs trunc}}( 265) = ( 265) {{#if: | round ({{{3}}}) }} | 1 }} }} | {{ #ifexpr: 265 != 269 |{{ #ifexpr: 269 = {{ #expr: 265 + 1 }}| f.|–269}}|}}|{{ #ifeq: 265 | 269 ||–269}}}}|}} (Digitalisat{{#if:|. }}).}}

 | Vorlage:BLKÖ - Parameterfehler Bandnummer nicht angegeben → Hilfe 
 }}

| Vorlage:BLKÖ - Parameterfehler Linkziel nicht angegeben → Hilfe }}

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Wulfen, Franz Xaver Freiherr von|Wulfen, Franz Xaver Freiherr von|Franz Xaver von Wulfen }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 44 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 44 | 1={{ #expr: 268 + 16 }} | 2={{ #expr: 268 + 2 }} | 3={{ #expr: 268 + 2 }} | 4={{ #expr: 268 + 2 }} | 5={{ #expr: 268 + 2 }} | 6={{ #expr: 268 + 2 }} | 7={{ #expr: 268 + 2 }} | 8={{ #expr: 268 + 2 }} | 9={{#switch: 268 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 268 < 449 | {{ #expr: 268 + 2 }} | {{ #expr: 268 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 268 + 2 }} | 11={{ #expr: 268 + 2 }} | 12={{ #expr: 268 + 2 }} | 13={{ #expr: 268 + 2 }} | 14={{ #expr: 268 + 2 }} | 15={{ #expr: 268 + 2 }} | 16={{ #expr: 268 + 2 }} | 17={{ #expr: 268 + 2 }} | 18={{ #expr: 268 + 2 }} | 19={{ #expr: 268 + 2 }} | 20={{ #expr: 268 + 2 }} | 21={{ #expr: 268 + 2 }} | 22={{ #expr: 268 + 2 }} | 23={{ #expr: 268 + 2 }} | 24={{ #expr: 268 + 2 }} | 25={{ #expr: 268 + 2 }} | 26={{ #expr: 268 + 2 }} | 27={{ #expr: 268 + 2 }} | 28={{ #expr: 268 + 2 }} | 29={{ #expr: 268 + 2 }} | 30={{ #expr: 268 + 2 }} | 31={{ #expr: 268 + 2 }} | 32={{ #expr: 268 + 2 }} | 33={{ #expr: 268 + 2 }} | 34={{ #expr: 268 + 2 }} | 35={{ #expr: 268 + 2 }} | 36={{ #expr: 268 + 2 }} | 37={{ #expr: 268 + 2 }} | 38={{ #expr: 268 + 2 }} | 39={{ #expr: 268 + 2 }} | 40={{ #expr: 268 + 2 }} | 41={{ #expr: 268 + 2 }} | 42={{ #expr: 268 + 2 }} | 43={{ #expr: 268 + 2 }} | 44={{ #expr: 268 + 2 }} | 45={{ #expr: 268 + 6 }} | 46={{ #expr: 268 + 2 }} | 47={{ #expr: 268 + 2 }} | 48={{ #expr: 268 + 2 }} | 49={{ #expr: 268 + 2 }} | 50={{ #expr: 268 + 2 }} | 51={{ #expr: 268 + 2 }} | 52={{ #expr: 268 + 2 }} | 53={{ #expr: 268 + 2 }} | 54={{ #expr: 268 + 2 }} | 55={{ #expr: 268 + 3 }} | 56=268 | #default = 268 }} {{ #if:Wulfen, Franz Xaver Freiherr von|Wulfen, Franz Xaver Freiherr von|Franz Xaver von Wulfen }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 44, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 44 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 268{{ #if:269 | {{ #ifexpr: {{#switch: 44 | 1={{ #expr: 268 + 16 }} | 2={{ #expr: 268 + 2 }} | 3={{ #expr: 268 + 2 }} | 4={{ #expr: 268 + 2 }} | 5={{ #expr: 268 + 2 }} | 6={{ #expr: 268 + 2 }} | 7={{ #expr: 268 + 2 }} | 8={{ #expr: 268 + 2 }} | 9={{#switch: 268 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 268 < 449 | {{ #expr: 268 + 2 }} | {{ #expr: 268 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 268 + 2 }} | 11={{ #expr: 268 + 2 }} | 12={{ #expr: 268 + 2 }} | 13={{ #expr: 268 + 2 }} | 14={{ #expr: 268 + 2 }} | 15={{ #expr: 268 + 2 }} | 16={{ #expr: 268 + 2 }} | 17={{ #expr: 268 + 2 }} | 18={{ #expr: 268 + 2 }} | 19={{ #expr: 268 + 2 }} | 20={{ #expr: 268 + 2 }} | 21={{ #expr: 268 + 2 }} | 22={{ #expr: 268 + 2 }} | 23={{ #expr: 268 + 2 }} | 24={{ #expr: 268 + 2 }} | 25={{ #expr: 268 + 2 }} | 26={{ #expr: 268 + 2 }} | 27={{ #expr: 268 + 2 }} | 28={{ #expr: 268 + 2 }} | 29={{ #expr: 268 + 2 }} | 30={{ #expr: 268 + 2 }} | 31={{ #expr: 268 + 2 }} | 32={{ #expr: 268 + 2 }} | 33={{ #expr: 268 + 2 }} | 34={{ #expr: 268 + 2 }} | 35={{ #expr: 268 + 2 }} | 36={{ #expr: 268 + 2 }} | 37={{ #expr: 268 + 2 }} | 38={{ #expr: 268 + 2 }} | 39={{ #expr: 268 + 2 }} | 40={{ #expr: 268 + 2 }} | 41={{ #expr: 268 + 2 }} | 42={{ #expr: 268 + 2 }} | 43={{ #expr: 268 + 2 }} | 44={{ #expr: 268 + 2 }} | 45={{ #expr: 268 + 6 }} | 46={{ #expr: 268 + 2 }} | 47={{ #expr: 268 + 2 }} | 48={{ #expr: 268 + 2 }} | 49={{ #expr: 268 + 2 }} | 50={{ #expr: 268 + 2 }} | 51={{ #expr: 268 + 2 }} | 52={{ #expr: 268 + 2 }} | 53={{ #expr: 268 + 2 }} | 54={{ #expr: 268 + 2 }} | 55={{ #expr: 268 + 3 }} | 56=268 | #default = 268 }} != {{#switch: 44 | 1={{ #expr: 269 + 16 }} | 2={{ #expr: 269 + 2 }} | 3={{ #expr: 269 + 2 }} | 4={{ #expr: 269 + 2 }} | 5={{ #expr: 269 + 2 }} | 6={{ #expr: 269 + 2 }} | 7={{ #expr: 269 + 2 }} | 8={{ #expr: 269 + 2 }} | 9={{#switch: 269 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 269 < 449 | {{ #expr: 269 + 2 }} | {{ #expr: 269 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 269 + 2 }} | 11={{ #expr: 269 + 2 }} | 12={{ #expr: 269 + 2 }} | 13={{ #expr: 269 + 2 }} | 14={{ #expr: 269 + 2 }} | 15={{ #expr: 269 + 2 }} | 16={{ #expr: 269 + 2 }} | 17={{ #expr: 269 + 2 }} | 18={{ #expr: 269 + 2 }} | 19={{ #expr: 269 + 2 }} | 20={{ #expr: 269 + 2 }} | 21={{ #expr: 269 + 2 }} | 22={{ #expr: 269 + 2 }} | 23={{ #expr: 269 + 2 }} | 24={{ #expr: 269 + 2 }} | 25={{ #expr: 269 + 2 }} | 26={{ #expr: 269 + 2 }} | 27={{ #expr: 269 + 2 }} | 28={{ #expr: 269 + 2 }} | 29={{ #expr: 269 + 2 }} | 30={{ #expr: 269 + 2 }} | 31={{ #expr: 269 + 2 }} | 32={{ #expr: 269 + 2 }} | 33={{ #expr: 269 + 2 }} | 34={{ #expr: 269 + 2 }} | 35={{ #expr: 269 + 2 }} | 36={{ #expr: 269 + 2 }} | 37={{ #expr: 269 + 2 }} | 38={{ #expr: 269 + 2 }} | 39={{ #expr: 269 + 2 }} | 40={{ #expr: 269 + 2 }} | 41={{ #expr: 269 + 2 }} | 42={{ #expr: 269 + 2 }} | 43={{ #expr: 269 + 2 }} | 44={{ #expr: 269 + 2 }} | 45={{ #expr: 269 + 6 }} | 46={{ #expr: 269 + 2 }} | 47={{ #expr: 269 + 2 }} | 48={{ #expr: 269 + 2 }} | 49={{ #expr: 269 + 2 }} | 50={{ #expr: 269 + 2 }} | 51={{ #expr: 269 + 2 }} | 52={{ #expr: 269 + 2 }} | 53={{ #expr: 269 + 2 }} | 54={{ #expr: 269 + 2 }} | 55={{ #expr: 269 + 3 }} | 56=269 | #default = 269 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 44 | 1={{ #expr: 269 + 16 }} | 2={{ #expr: 269 + 2 }} | 3={{ #expr: 269 + 2 }} | 4={{ #expr: 269 + 2 }} | 5={{ #expr: 269 + 2 }} | 6={{ #expr: 269 + 2 }} | 7={{ #expr: 269 + 2 }} | 8={{ #expr: 269 + 2 }} | 9={{#switch: 269 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 269 < 449 | {{ #expr: 269 + 2 }} | {{ #expr: 269 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 269 + 2 }} | 11={{ #expr: 269 + 2 }} | 12={{ #expr: 269 + 2 }} | 13={{ #expr: 269 + 2 }} | 14={{ #expr: 269 + 2 }} | 15={{ #expr: 269 + 2 }} | 16={{ #expr: 269 + 2 }} | 17={{ #expr: 269 + 2 }} | 18={{ #expr: 269 + 2 }} | 19={{ #expr: 269 + 2 }} | 20={{ #expr: 269 + 2 }} | 21={{ #expr: 269 + 2 }} | 22={{ #expr: 269 + 2 }} | 23={{ #expr: 269 + 2 }} | 24={{ #expr: 269 + 2 }} | 25={{ #expr: 269 + 2 }} | 26={{ #expr: 269 + 2 }} | 27={{ #expr: 269 + 2 }} | 28={{ #expr: 269 + 2 }} | 29={{ #expr: 269 + 2 }} | 30={{ #expr: 269 + 2 }} | 31={{ #expr: 269 + 2 }} | 32={{ #expr: 269 + 2 }} | 33={{ #expr: 269 + 2 }} | 34={{ #expr: 269 + 2 }} | 35={{ #expr: 269 + 2 }} | 36={{ #expr: 269 + 2 }} | 37={{ #expr: 269 + 2 }} | 38={{ #expr: 269 + 2 }} | 39={{ #expr: 269 + 2 }} | 40={{ #expr: 269 + 2 }} | 41={{ #expr: 269 + 2 }} | 42={{ #expr: 269 + 2 }} | 43={{ #expr: 269 + 2 }} | 44={{ #expr: 269 + 2 }} | 45={{ #expr: 269 + 6 }} | 46={{ #expr: 269 + 2 }} | 47={{ #expr: 269 + 2 }} | 48={{ #expr: 269 + 2 }} | 49={{ #expr: 269 + 2 }} | 50={{ #expr: 269 + 2 }} | 51={{ #expr: 269 + 2 }} | 52={{ #expr: 269 + 2 }} | 53={{ #expr: 269 + 2 }} | 54={{ #expr: 269 + 2 }} | 55={{ #expr: 269 + 3 }} | 56=269 | #default = 269 }} = {{ #expr: {{#switch: 44 | 1={{ #expr: 268 + 16 }} | 2={{ #expr: 268 + 2 }} | 3={{ #expr: 268 + 2 }} | 4={{ #expr: 268 + 2 }} | 5={{ #expr: 268 + 2 }} | 6={{ #expr: 268 + 2 }} | 7={{ #expr: 268 + 2 }} | 8={{ #expr: 268 + 2 }} | 9={{#switch: 268 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 268 < 449 | {{ #expr: 268 + 2 }} | {{ #expr: 268 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 268 + 2 }} | 11={{ #expr: 268 + 2 }} | 12={{ #expr: 268 + 2 }} | 13={{ #expr: 268 + 2 }} | 14={{ #expr: 268 + 2 }} | 15={{ #expr: 268 + 2 }} | 16={{ #expr: 268 + 2 }} | 17={{ #expr: 268 + 2 }} | 18={{ #expr: 268 + 2 }} | 19={{ #expr: 268 + 2 }} | 20={{ #expr: 268 + 2 }} | 21={{ #expr: 268 + 2 }} | 22={{ #expr: 268 + 2 }} | 23={{ #expr: 268 + 2 }} | 24={{ #expr: 268 + 2 }} | 25={{ #expr: 268 + 2 }} | 26={{ #expr: 268 + 2 }} | 27={{ #expr: 268 + 2 }} | 28={{ #expr: 268 + 2 }} | 29={{ #expr: 268 + 2 }} | 30={{ #expr: 268 + 2 }} | 31={{ #expr: 268 + 2 }} | 32={{ #expr: 268 + 2 }} | 33={{ #expr: 268 + 2 }} | 34={{ #expr: 268 + 2 }} | 35={{ #expr: 268 + 2 }} | 36={{ #expr: 268 + 2 }} | 37={{ #expr: 268 + 2 }} | 38={{ #expr: 268 + 2 }} | 39={{ #expr: 268 + 2 }} | 40={{ #expr: 268 + 2 }} | 41={{ #expr: 268 + 2 }} | 42={{ #expr: 268 + 2 }} | 43={{ #expr: 268 + 2 }} | 44={{ #expr: 268 + 2 }} | 45={{ #expr: 268 + 6 }} | 46={{ #expr: 268 + 2 }} | 47={{ #expr: 268 + 2 }} | 48={{ #expr: 268 + 2 }} | 49={{ #expr: 268 + 2 }} | 50={{ #expr: 268 + 2 }} | 51={{ #expr: 268 + 2 }} | 52={{ #expr: 268 + 2 }} | 53={{ #expr: 268 + 2 }} | 54={{ #expr: 268 + 2 }} | 55={{ #expr: 268 + 3 }} | 56=268 | #default = 268 }} + 1 }} | f|–269}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Wulfen, Franz Xaver Freiherr von||{{#ifeq:0|0|}}}}

  • Marianne Klemun: Franz Xaver Freiherr von Wulfen – Jesuit und Naturforscher. Die erste naturkundliche Bestandsaufnahme in Kärnten. In: Carinthia II. 179./99. Jahrgang, 1989, S. 5–17 (Vorlage:ZOBODAT).
  • W. Honsig-Erlenburg, P. Mildner: Franz Xaver Freiherr von Wulfen als Ichthyologe. In: Carinthia II. 186./106. Jahrgang, 1996, S. 349–360 (Vorlage:ZOBODAT).
  • Michael von Kunitsch: Biographie des Franz Xaver Freiherrn von Wulfen. Wien 1810 (Digitalisat).

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:|{{{1}}}|Franz Xaver von Wulfen}}|uselang=de}} Commons: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if:

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

[[s:{{#if:|{{{lang}}}:}}{{#if:Franz Xaver von Wulfen|Franz Xaver von Wulfen|Franz Xaver von Wulfen}}|Wikisource: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:Franz Xaver von Wulfen|Franz Xaver von Wulfen|Franz Xaver von Wulfen}}}}]]{{#switch: 1

|1|= – Quellen und Volltexte |0|-= |X|x= |#default= –

}}{{#if: | ({{#invoke:Multilingual|format|{{{lang}}}|slang=!|shift=m}}) }}

{{#invoke:TemplatePar|check

  |opt= 1= 2= lang= suffix=
  |template=Vorlage:Wikisource
  |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
  }}
  • Autoreneintrag für Franz Xaver von Wulfen beim IPNI
  • Eintrag zu {{#if: ||Franz Xaver von Wulfen }} im Austria-Forum{{#if: |, Autor/Redaktion: |}}{{#if: |, }}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Wulfen,_Franz_Xaver_Freiherr_von|21}}|Wissenssammlungen/ABC| (im ABC zur Volkskunde Österreichs)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Wulfen,_Franz_Xaver_Freiherr_von|22}}|Wissenssammlungen/Bild| (im Fotoalbum)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Wulfen,_Franz_Xaver_Freiherr_von|21}}|Wissenssammlungen/Bio| (Biographie)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Wulfen,_Franz_Xaver_Freiherr_von|23}}|Wissenssammlungen/Brief| (als Briefmarkendarstellung)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Wulfen,_Franz_Xaver_Freiherr_von|22}}|Wissenssammlungen/Münz| (im Münzenalbum)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Wulfen,_Franz_Xaver_Freiherr_von|22}}|Wissenssammlungen/Denk| (Denkmäler, Freiplastik und andere bedeutende Kunstwerke)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Wulfen,_Franz_Xaver_Freiherr_von|24}}|Wissenssammlungen/Essays| (in der Essaysammlung)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Wulfen,_Franz_Xaver_Freiherr_von|23}}|Wissenssammlungen/Fauna| (Österreichische Fauna)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Wulfen,_Franz_Xaver_Freiherr_von|23}}|Wissenssammlungen/Flora| (Österreichische Flora)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Wulfen,_Franz_Xaver_Freiherr_von|23}}|Wissenssammlungen/Musik| (im Musik-Lexikon)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Wulfen,_Franz_Xaver_Freiherr_von|24}}| Wissenssammlungen/Sakral| (Kapitel Sakralbauten)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Wulfen,_Franz_Xaver_Freiherr_von|27}}|Wissenssammlungen/Symbole| (in der Sammlung Symbole Österreichs)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Wulfen,_Franz_Xaver_Freiherr_von|5}}|AEIOU| (im AEIOU-Österreich-Lexikon)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Wulfen,_Franz_Xaver_Freiherr_von|6}}|Heimat| (im Heimatlexikon)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Wulfen,_Franz_Xaver_Freiherr_von|50}}|Wissenssammlungen/Bibliothek/Österreichisches_Pers| (im Österreichischen Personenlexikon der Ersten und Zweiten Republik)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Wulfen,_Franz_Xaver_Freiherr_von|9}}|Web_Books| (als E-Book)}}

Einzelnachweise

<references> <ref name="Burkhardt_2018">Lotte Burkhardt: Verzeichnis eponymischer Pflanzennamen – Erweiterte Edition. Teil I und II. Botanic Garden and Botanical Museum Berlin, Freie Universität Berlin, Berlin 2018, ISBN 978-3-946292-26-5, doi:10.3372/epolist2018.</ref> </references>

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 117388661nr/00/2547017998481 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 117388661 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 117388661 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: nr/00/25470 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: nr/00/25470 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 17998481 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 17998481 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Wulfen, Franz Xaver von | {{#if: Wulfen, Franz Xaver Freiherr von; Wulfen, Franz Xavier von | {{#if: Botaniker und Mineraloge | {{#if: 5. November 1728 | {{#if: Belgrad | {{#if: 16. März 1805 | {{#if: Klagenfurt |

Vorlage:Wikidata-Registrierung