Franz Altmutter
Anton Franz Altmutter (* 4. September 1745 in Wien; † 21. Januar 1817 in Innsbruck) war ein österreichischer Maler.
Leben
Franz Altmutter lernte zunächst bei dem Maler Bande und besuchte dann die Akademie der bildenden Künste Wien bei Caspar Franz Sambach, Jakob Christoph Schletterer und Jacob Matthias Schmutzer. Danach bereiste er Bayern und Böhmen, um sich schließlich für lange Jahre in Ungarn niederzulassen. Über Graz kam Altmutter 1771 nach Innsbruck, das ihm zur endgültigen Heimat wurde. 1780 kam sein Sohn Jakob Placidus Altmutter zur Welt, der ebenfalls Maler wurde.
Werk
Franz Altmutter war ein sehr vielseitiger und produktiver Künstler, dessen Werke in der spätbarocken Tradition von Paul Troger besonders für Tirol von Bedeutung wurden. Er schuf sowohl Ölgemälde, Aquarelle und Pastelle, als auch Fresken. Seine Bildthemen reichen vom Porträt über die Historienmalerei, von religiösen und mythologischen Bildern bis zu Stillleben; wichtig sind aber vor allem seine Fresken für Tiroler Kirchen. Bekanntheit und Popularität erlangte er mit dem sogenannten Altmutterzimmer in der Innsbrucker Hofburg, wo er teilweise nach Vorlagen seines Sohnes Szenen aus dem Tiroler Volksleben darstellte. Außerdem wirkte Altmutter als Bühnenbildner und Tapetenmaler.
- Vier Kirchenväter. Fresken in der Pfarrkirche Neustift im Stubaital (1771)
- Fresken in Mareit (1773)
- Fresken in Ridnaun (1773)
- Fresken im Ansitz Lichtenthurn, Hötting (um 1778)
- Deckenfresko hl. Nikolaus als Retter in der Hungersnot im Langhaus der Pfarrkirche Wildermieming (1784)
- Fresken in Wenns (1792)
- Fresken in der Wallfahrtskapelle Höttinger Bild (1794)
- Lünettenbilder der Heilig-Blut-Kapelle, Stift Stams (1794)
- Fresken in Pfunders (1799)
- Altarbild in Niederdorf (1799)
- Selbstbildnis in bäuerlicher Tracht. Tiroler Landesmuseum, Innsbruck (1806)
- dessen Töchterchen vorstellend<ref>dessen Töchterchen vorstellend. In: Veröffentlichungen des Tiroler Landesmuseum Ferdinandeum. Jahrgang 6, Innsbruck 1846, S. XXVIII ([[[:Vorlage:ZOBODAT/URL]] Eintrag bei zobodat.at]).</ref>
- Altarbild in Längenfeld (1807)
- Fresken in Oberperfuss (um 1809)
- Altarbild in Erl (um 1809)
- Geburt Christi in der Sakristei in Brixlegg (1810)
- Altarbild der Immaculata in der Pfarrkirche St. Nikolaus in Außerpfitsch (1811)
- Altmutterzimmer in der Hofburg in Innsbruck (1815)
- Tapetenbilder im chinesischen Kabinett der Hofburg in Brixen (Anfang 19. Jh.)
Literatur
- {{#if: | : }}{{#if: Altmutter, Franz | Altmutter, Franz | Franz Altmutter }}. In: Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950 (ÖBL). Band 1, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien {{#switch: 1
| 1 = 1957 | 2 = 1959 | 3 = 1965 | 4 = 1969 | 5 = 1972 | 6 = 1975, ISBN 3-7001-0128-7 | 7 = 1978, ISBN 3-7001-0187-2 | 8 = 1983, ISBN 3-7001-0187-2 | 9 = 1988, ISBN 3-7001-1483-4 | 10 = 1994, ISBN 3-7001-2186-5 | 11 = 1999, ISBN 3-7001-2803-7 | 12 = 2005, ISBN 3-7001-3580-7 | 13 = 2010, ISBN 978-3-7001-6963-5 | 14 = 2015, ISBN 978-3-7001-7794-4 | 15 = 2018, ISBN 978-3-7001-8383-9 | 16 = 2019– | #default = 1957 ff. }}, S. 17{{#if: 17 | {{#ifeq: 17 | 17 | | {{#ifexpr: 17 + 1 = 17 | f. | –17 }}{{#ifexpr: 17 < 17 | (Direktlinks auf S. 17, 17 + 1 }}.pdf S. {{#expr: 17 + 1 }}{{#ifexpr: 17 + 1 < 17 | , 17 + 2 }}.pdf S. {{#expr: 17 + 2 }}{{#ifexpr: 17 + 2 < 17 | , 17 + 3 }}.pdf S. {{#expr: 17 + 3 }} }} }}) }} }} }}.{{#ifexpr: 1 >= 14 and 17 > 240 | }}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
| {{#if: 227
|
| Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
}}{{#if: 135708575
| {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|135708575}}
| {{#if:
| Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
}}
| Vorlage:NDB – GND unzulässig
}}
| {{#if:
| {{#if:
| {{#ifeq: 2875401 | 4526413
|
| Vorlage:NDB – 7= ist obsolet, jetzt SFZ=
}}
}}
| {{#ifeq: | 1
|
|
}}
}}
}}{{#if:
| {{#ifeq: 2875401 | 11376103
|
| Vorlage:NDB – Werktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
}}
}}
}}{{#if:
| {{#if:
|
|
}}
}}
- Gertrud Pfaundler-Spat: Tirol-Lexikon. StudienVerlag, Innsbruck-Wien-Bozen 2005, ISBN 3-7065-4210-2, S. 15.
- {{#if: Ekkart Sauser|Ekkart Sauser: }}Altmutter, (Anton) Franz. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL){{#if:21|. Band 21, Bautz, {{#switch:21
|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:21-21|, Sp. {{#iferror:{{#expr:21-21}}|21-21|{{#expr:1*21-21*0}}–{{#expr:-(0*21-21*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070630032430/http://www.bautz.de/bbkl/a/altmutter_f.shtml%7C}}.{{#if: 21 | |{{#ifeq:||}}}}
- {{
- if:Altmutter, Franz | {{
#if:11 | {{
#if: | Wurzbach: | Constantin von Wurzbach:}} {{#if:|{{#if:Altmutter, Franz|Altmutter, Franz|Altmutter, Franz }}.|{{
#if:Altmutter, Franz|Altmutter, Franz|Altmutter, Franz }}.}}{{#if:| Nr. .}} In: {{
#if: | Biographisches Lexikon. |Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich.}} 11. Theil. {{#if: | | {{#switch: 11
|1=Universitäts-Buchdruckerei L. C. Zamarski (vormals J. P. Sollinger) |2=Verlag der typografisch-literarisch-artistischen Anstalt (L. C. Zamarski, C. Dittmarsch & Comp.) |3 |4=Verlag der typogr.-literar.-artist. Anstalt (L. C. Zamarski, C. Dittmarsch & Comp.) |5=Verlag der typogr.-literar.-artist. Anstalt (L. C. Zamarski & C. Dittmarsch.) |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |32 |33 |34 |35 |36 |37 |38 |39 |40 |41 |42 |43 |44 |45 |46 |47 |48 |49 |50 |51 |52 |53 |54 |55 |56 |57 |58 |59 |60=Kaiserlich-königliche Hof- und Staatsdruckerei }}, }} Wien {{#switch: 11 | 1=1856 | 2=1857 | 3=1858 | 4=1858 | 5=1859 | 6=1860 | 7=1861 | 8=1862 | 9=1863 | 10=1863 | 11=1864 | 12=1864 | 13=1865 | 14=1865 | 15=1866 | 16=1867 | 17=1867 | 18=1868 | 19=1868 | 20=1869 | 21=1870 | 22=1870 | 23=1872 | 24=1872 | 25=1873 | 26=1874 | 27=1874 | 28=1874 | 29=1875 | 30=1875 | 31=1876 | 32=1876 | 33=1877 | 34=1877 | 35=1877 | 36=1878 | 37=1878 | 38=1879 | 39=1879 | 40=1880 | 41=1880 | 42=1880 | 43=1881 | 44=1882 | 45=1882 | 46=1882 | 47=1883 | 48=1883 | 49=1884 | 50=1884 | 51=1885 | 52=1885 | 53=1886 | 54=1886 | 55=1887 | 56=1888 | 57=1889 | 58=1889 | 59=1890 | 60=1891 | #default = Bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben! }}{{#if:353|, S. 353{{ #if:354 | {{ #if: {{#iferror:{{#ifexpr:{{#switch: | R+ = abs | R- = -abs | Z = trunc | Z+ | N = abs trunc | Z- = -abs trunc}}( 353) = ( 353) {{#if: | round ({{{3}}}) }} | 1 }} }} | {{ #ifexpr: 353 != 354 |{{ #ifexpr: 354 = {{ #expr: 353 + 1 }}| f.|–354}}|}}|{{ #ifeq: 353 | 354 ||–354}}}}|}} (Digitalisat{{#if:|. }}).}}
| Vorlage:BLKÖ - Parameterfehler Bandnummer nicht angegeben → Hilfe }}
| Vorlage:BLKÖ - Parameterfehler Linkziel nicht angegeben → Hilfe }}
Weblinks
|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
|1/= und Videos
|1/1=, Videos und Audiodateien
|/1= und Audiodateien}}
| , Videos und Audiodateien
}}
|#default= – }}{{#if:
| {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}}
| category:
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}Vorlage:Wikidata-Registrierung
- Eintrag zu {{#if: Altmutter, Franz |Altmutter, Franz|Franz Altmutter }} im Austria-Forum{{#if: |, Autor/Redaktion: |}}{{#if: |, }}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Altmutter,%Franz|21}}|Wissenssammlungen/ABC| (im ABC zur Volkskunde Österreichs)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Altmutter,%Franz|22}}|Wissenssammlungen/Bild| (im Fotoalbum)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Altmutter,%Franz|21}}|Wissenssammlungen/Bio| (Biographie)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Altmutter,%Franz|23}}|Wissenssammlungen/Brief| (als Briefmarkendarstellung)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Altmutter,%Franz|22}}|Wissenssammlungen/Münz| (im Münzenalbum)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Altmutter,%Franz|22}}|Wissenssammlungen/Denk| (Denkmäler, Freiplastik und andere bedeutende Kunstwerke)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Altmutter,%Franz|24}}|Wissenssammlungen/Essays| (in der Essaysammlung)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Altmutter,%Franz|23}}|Wissenssammlungen/Fauna| (Österreichische Fauna)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Altmutter,%Franz|23}}|Wissenssammlungen/Flora| (Österreichische Flora)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Altmutter,%Franz|23}}|Wissenssammlungen/Musik| (im Musik-Lexikon)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Altmutter,%Franz|24}}| Wissenssammlungen/Sakral| (Kapitel Sakralbauten)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Altmutter,%Franz|27}}|Wissenssammlungen/Symbole| (in der Sammlung Symbole Österreichs)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Altmutter,%Franz|5}}|AEIOU| (im AEIOU-Österreich-Lexikon)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Altmutter,%Franz|6}}|Heimat| (im Heimatlexikon)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Altmutter,%Franz|50}}|Wissenssammlungen/Bibliothek/Österreichisches_Pers| (im Österreichischen Personenlexikon der Ersten und Zweiten Republik)}}{{#ifeq:{{#invoke:Str|left|AEIOU/Altmutter,%Franz|9}}|Web_Books| (als E-Book)}}
Einzelnachweise
<references />
{{#ifeq: p | p | | {{#if: 13570857540597897 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 135708575 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 135708575 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 40597897 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 40597897 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Altmutter, Franz | {{#if: Altmutter, Anton Franz | {{#if: österreichischer Maler | {{#if: 4. September 1745 | {{#if: Wien | {{#if: 21. Januar 1817 | {{#if: Innsbruck || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Altmutter, Franz
}} |
| ALTERNATIVNAMEN | Altmutter, Anton Franz
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | österreichischer Maler
}} |
| GEBURTSDATUM | 4. September 1745
}} |
| GEBURTSORT | Wien
}} |
| STERBEDATUM | 21. Januar 1817
}} |
| STERBEORT | Innsbruck
}} |
- Seiten mit defekten Dateilinks
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB/GND fehlt der NDB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB/ohne GND
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:BBKL
- Wikipedia:BLKÖ-Fehler
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:BLKÖ
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Freskant
- Maler (Österreich)
- Person (Tirol)
- Historische Person (Südliches Tirol)
- Person (Habsburgermonarchie vor 1804)
- Person (Kaisertum Österreich)
- Geboren 1745
- Gestorben 1817
- Mann