Fes-Dur
| Fes-Dur | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Akkordsymbol(e): | Fes, F{{#switch: b | ♭ | b | flat = ♭ | 𝄫 | bb | doppel-b | doubleflat = Doppel-b | ♮ | aufloesung | natural = ♮ | ♯ | # | kreuz | sharp = ♯ | 𝄪 | ## | doppelkreuz | doublesharp = Doppelkreuz | ganze | wholenote | whole | semibrevis = Ganze Note | halbe | halfnote | half | minim = Halbe Note | viertel | quarternote | quarter | crotchet = Viertelnote | achtel | eighthnote | eighth | quaver = Achtelnote | sechzehntel | sixteenthnote | sixteenth | semiquaver = Sechzehntelnote | viertelpause | quarterrest | crotchetrest = Viertelpause | achtelpause | eighthrest | quaverrest = Achtelpause | violinschluessel | treble | trebleclef = Violinschlüssel | g-schluessel | gclef = G-Schlüssel | c-schluessel | cclef = C-Schlüssel | sopranschluessel | altschluessel | altoclef = Altschlüssel | tenorschluessel | tenorclef = Tenorschlüssel | bassschluessel | bassclef = Bassschlüssel | f-schluessel | fclef = F-Schlüssel | common-time = 4/4-Takt | allabreve | cut-time = alla breve | tonstufe | scale = Tonstufe 1 | #default =Vorlage:Musik – Symbol b unbekannt
}}, F{{#switch: b |
♭ | b | flat = ♭ | 𝄫 | bb | doppel-b | doubleflat = Doppel-b | ♮ | aufloesung | natural = ♮ | ♯ | # | kreuz | sharp = ♯ | 𝄪 | ## | doppelkreuz | doublesharp = Doppelkreuz | ganze | wholenote | whole | semibrevis = Ganze Note | halbe | halfnote | half | minim = Halbe Note | viertel | quarternote | quarter | crotchet = Viertelnote | achtel | eighthnote | eighth | quaver = Achtelnote | sechzehntel | sixteenthnote | sixteenth | semiquaver = Sechzehntelnote | viertelpause | quarterrest | crotchetrest = Viertelpause | achtelpause | eighthrest | quaverrest = Achtelpause | violinschluessel | treble | trebleclef = Violinschlüssel | g-schluessel | gclef = G-Schlüssel | c-schluessel | cclef = C-Schlüssel | sopranschluessel | altschluessel | altoclef = Altschlüssel | tenorschluessel | tenorclef = Tenorschlüssel | bassschluessel | bassclef = Bassschlüssel | f-schluessel | fclef = F-Schlüssel | common-time = 4/4-Takt | allabreve | cut-time = alla breve | tonstufe | scale = Tonstufe 1 | #default =Vorlage:Musik – Symbol b unbekannt
}} |
| Paralleltonart: | des-Moll | des-Moll }} | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Varianttonart: | fes-Moll | fes-Moll}} | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dominante: | Ces-Dur | Ces-Dur }} | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Subdominante: | Heses-Dur | Heses-Dur }} | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Tonleiter: | ces - des - es ^ fes - ges - as - b ^ ces | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Fes-Dur ist eine Tonart des Tongeschlechts Dur, die auf dem Grundton Fes aufbaut. Die Tonart Fes-Dur wird in der Notenschrift mit acht [[B (Notenschrift)|{{#switch: b
| ♭ | b | flat = ♭ | 𝄫 | bb | doppel-b | doubleflat = Doppel-b | ♮ | aufloesung | natural = ♮ | ♯ | # | kreuz | sharp = ♯ | 𝄪 | ## | doppelkreuz | doublesharp = Doppelkreuz | ganze | wholenote | whole | semibrevis = Ganze Note | halbe | halfnote | half | minim = Halbe Note | viertel | quarternote | quarter | crotchet = Viertelnote | achtel | eighthnote | eighth | quaver = Achtelnote | sechzehntel | sixteenthnote | sixteenth | semiquaver = Sechzehntelnote | viertelpause | quarterrest | crotchetrest = Viertelpause | achtelpause | eighthrest | quaverrest = Achtelpause | violinschluessel | treble | trebleclef = Violinschlüssel | g-schluessel | gclef = G-Schlüssel | c-schluessel | cclef = C-Schlüssel | sopranschluessel | altschluessel | altoclef = Altschlüssel | tenorschluessel | tenorclef = Tenorschlüssel | bassschluessel | bassclef = Bassschlüssel | f-schluessel | fclef = F-Schlüssel | common-time = 4/4-Takt | allabreve | cut-time = alla breve | tonstufe | scale = Tonstufe 1 | #default =Vorlage:Musik – Symbol b unbekannt
}}]] geschrieben (b, es, as, des, ges, ces, fes, heses), das achte {{#switch: b
| ♭ | b | flat = ♭ | 𝄫 | bb | doppel-b | doubleflat = Doppel-b | ♮ | aufloesung | natural = ♮ | ♯ | # | kreuz | sharp = ♯ | 𝄪 | ## | doppelkreuz | doublesharp = Doppelkreuz | ganze | wholenote | whole | semibrevis = Ganze Note | halbe | halfnote | half | minim = Halbe Note | viertel | quarternote | quarter | crotchet = Viertelnote | achtel | eighthnote | eighth | quaver = Achtelnote | sechzehntel | sixteenthnote | sixteenth | semiquaver = Sechzehntelnote | viertelpause | quarterrest | crotchetrest = Viertelpause | achtelpause | eighthrest | quaverrest = Achtelpause | violinschluessel | treble | trebleclef = Violinschlüssel | g-schluessel | gclef = G-Schlüssel | c-schluessel | cclef = C-Schlüssel | sopranschluessel | altschluessel | altoclef = Altschlüssel | tenorschluessel | tenorclef = Tenorschlüssel | bassschluessel | bassclef = Bassschlüssel | f-schluessel | fclef = F-Schlüssel | common-time = 4/4-Takt | allabreve | cut-time = alla breve | tonstufe | scale = Tonstufe 1 | #default =Vorlage:Musik – Symbol b unbekannt
}} wird als {{#switch: bb
| ♭ | b | flat = ♭ | 𝄫 | bb | doppel-b | doubleflat = Doppel-b | ♮ | aufloesung | natural = ♮ | ♯ | # | kreuz | sharp = ♯ | 𝄪 | ## | doppelkreuz | doublesharp = Doppelkreuz | ganze | wholenote | whole | semibrevis = Ganze Note | halbe | halfnote | half | minim = Halbe Note | viertel | quarternote | quarter | crotchet = Viertelnote | achtel | eighthnote | eighth | quaver = Achtelnote | sechzehntel | sixteenthnote | sixteenth | semiquaver = Sechzehntelnote | viertelpause | quarterrest | crotchetrest = Viertelpause | achtelpause | eighthrest | quaverrest = Achtelpause | violinschluessel | treble | trebleclef = Violinschlüssel | g-schluessel | gclef = G-Schlüssel | c-schluessel | cclef = C-Schlüssel | sopranschluessel | altschluessel | altoclef = Altschlüssel | tenorschluessel | tenorclef = Tenorschlüssel | bassschluessel | bassclef = Bassschlüssel | f-schluessel | fclef = F-Schlüssel | common-time = 4/4-Takt | allabreve | cut-time = alla breve | tonstufe | scale = Tonstufe 1 | #default =Vorlage:Musik – Symbol bb unbekannt
}} vor H notiert. Auch die entsprechende Tonleiter und der Grundakkord dieser Tonart (die Tonika fes-as-ces) werden mit dem Begriff Fes-Dur bezeichnet.
Aufgrund der acht Vorzeichen ist Fes-Dur ungebräuchlich und wird enharmonisch meistens in E-Dur umgedeutet, obwohl sie auf Streichinstrumenten anders gegriffen würde als E-Dur.
In manchen Spielmannszügen (vor allem alte Bundesländer) werden Fes-Dur-Altflöten verwendet, in Stimmung mit Sopran- und Tenorflöten in Ces-Dur. Darüber hinaus gibt es keine Instrumente in Fes, und nur ein Werk, das mit korrekter Vorzeichnung in Fes-Dur geschrieben ist, nämlich der dritte Satz von Viktor Ewalds Bläserquintett Nr. 4 Op. 8.
Eine Passage in Fes-Dur kann jedoch in Stücken in einer Tonart mit weniger Vorzeichen durch eine vorübergehende Modulation auftreten. Zum Beispiel im es-Moll-Präludium des Wohltemperierten Klavieres Teil I (BWV 853) von Johann Sebastian Bach. Im Takt 26 erklingt eine Passage als Neapolitaner in Fes-Dur.
Literatur
- Helmut K. H. Lange: Allgemeine Musiklehre und musikalische Ornamentik. Franz Steiner Verlag, Stuttgart 1991, ISBN 3-515-05678-5.
- Hugo Kaun: Harmonie- und Modulationslehre. Severus Verlag, Hamburg 2013, ISBN 978-3-86347-671-7.
Weblinks
- Der Quintenzirkel (abgerufen am 26. Oktober 2015)
- Falsche Vorzeichen (abgerufen am 26. Oktober 2015)