Felix II. (Gegenpapst)
Felix II. († 22. November 365 in Portus Romae) war von 355 bis 358 Bischof von Rom, also Papst oder Gegenpapst der römisch-katholischen Kirche und wird teilweise als Märtyrer und Heiliger angesehen. Er gilt im Allgemeinen eher als Gegenpapst denn als Papst.
Um die unterschiedlichen Ansichten in dieser Frage entsprechend zu berücksichtigen, wird der rechtmäßige Papst Felix II. daher oft als „Felix II. (III.)“ notiert. Ebenso wird in der Namensgebung für Papst Felix III. verfahren: „Papst Felix III. (IV.)“. Im Fall der gegensätzlichen Meinung wird „Felix III. (II.)“ angegeben bzw. für den namensgleichen späteren Amtsträger: „Papst Felix IV. (III.)“. Es gilt also jeweils auf die niedrigere Zahl zu achten, um die von der katholischen Kirche praktizierte Nummerierung des Amtsnamens Felix zu erhalten.
Leben
Die Zeit war geprägt von Auseinandersetzungen um die Glaubensanhänger der christlichen Glaubensanschauung des Arianismus, wobei diese offenbar starke Unterstützung in den Kreisen der weltlichen Herrscher erringen konnte, während zahlreiche Kirchenführer eher ablehnend waren. Als Papst Liberius von Kaiser Constantius II. verbannt wurde, weil er das Urteil des Kaisers zur Verbannung von Athanasius nicht mittragen wollte, wurde kurzerhand Felix II. 355 vom Archidiakon in Rom zum Papst erhoben. Da seine Wahl sowohl gegen die Wünsche des Klerus als auch des Volkes durchgeführt wurde, ging er als einer der Gegenpäpste in die Geschichte ein. Prälaten, die zum Hof gehörten, führten die Krönungszeremonie durch. Während sich der Klerus bald Felix anschloss, wurde er jedoch vom Volk weiterhin abgelehnt.
357 soll Constantius dem dringenden Bitten einflussreicher römischer Damen zugestimmt haben, Liberius aus der Verbannung zu holen. Der Kaiser erließ ein Edikt, dass beide Bischöfe gleichberechtigt zusammen zu herrschen haben, aber Liberius soll bei seiner Ankunft in Rom von allen Schichten derart enthusiastisch empfangen worden sein, dass Felix sich gezwungen sah, Rom umgehend zu verlassen. Hintergrund dieser Erzählung ist, dass Liberius als einer der ganz wenigen Christen im Exil seinem Glauben abgeschworen hatte, indem er Athanasius nachträglich verurteilte, um dadurch in sein Amt zurückkehren zu können.
Über sein restliches Lebens ist wenig bekannt, und die Zeugnisse darüber sind widersprüchlich. Wahrscheinlich verbrachte er die meiste Zeit auf seinen Gütern nahe Portus Romae. Er starb dort am 22. November 365. Seine Reliquien befinden sich in der Kirche Santa Maria Immacolata in Ceri (Cerveteri), die bis ins 19. Jahrhundert auch ihm gewidmet war.
Felix II. wurde in die Liste der Märtyrer aufgenommen, doch sind die Gründe unbekannt. Möglicherweise wurde er mit einem afrikanischen Bischof namens Felix verwechselt. Während des Pontifikats von Gregor XIII. wurde über die Aufnahme von Felix in die Reihe der ordentlichen Päpste diskutiert. Um die Frage zu beantworten, wurde sein Körper exhumiert, um Spuren von Wunderwirkung zu finden. Es heißt, die Worte Papst und Märtyrer seien auf seinem Körper gefunden worden, doch diese übernatürlichen Belege widersprechen den älteren Quellen der Kirche, weswegen Felix II. in heutiger Zeit nicht als regulärer Papst betrachtet wird.
Sein Gedenktag ist der 29. Juli.
Literatur
- {{ #if:Adolf Jülicher|Adolf Jülicher: |}}{{ #if:RE:Felix 19|{{ #if:Felix 19|Felix 19|Felix II. (Gegenpapst) }}.|{{ #if:Felix 19|Felix 19|Felix II. (Gegenpapst) }}.}} In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). {{#switch: VI,2
| S I | Suppl. I = Supplementband I | S II | Suppl. II = Supplementband II | S III | Suppl. III = Supplementband III | S IV | Suppl. IV = Supplementband IV | S V | Suppl. V = Supplementband V | S VI | Suppl. VI = Supplementband VI | S VII | Suppl. VII = Supplementband VII | S VIII | Suppl. VIII = Supplementband VIII | S IX | Suppl. IX = Supplementband IX | S X | Suppl. X = Supplementband X | S XI | Suppl. XI = Supplementband XI | S XII | Suppl. XII = Supplementband XII | S XIII | Suppl. XIII = Supplementband XIII | S XIV | Suppl. XIV = Supplementband XIV | S XV | Suppl. XV = Supplementband XV | R=Registerband | #default = Band VI,2 }}, Stuttgart {{#switch: VI,2 | I,1=1893 | I,2=1894 | II,1=1895 | II,2=1896 | III,1=1897 | III,2=1899 | IV,1=1900 | IV,2=1901 | V,1=1903 | V,2=1905 | VI,1=1907 | VI,2=1909 | VII,1=1910 | VII,2=1912 | VIII,1=1912 | VIII,2=1913 | IX,1=1914 | IX,2=1916 | X,1=1918 | X,2=1919 | XI,1=1921 | XI,2=1922 | XII,1=1924 | XII,2=1925 | XIII,1=1926 | XIII,2=1927 | XIV,1=1928 | XIV,2=1930 | XV,1=1931 | XV,2=1932 | XVI,1=1933 | XVI,2=1935 | XVII,1=1936 | XVII,2=1937 | XVIII,1=1939 | XVIII,2=1942 | XVIII,3=1949 | XVIII,4=1949 | XIX,1=1937 | XIX,2=1938 | XX,1=1941 | XX,2=1950 | XXI,1=1951 | XXI,2=1952 | XXII,1=1953 | XXII,2=1954 | XXIII,1=1957 | XXIII,2=1959 | XXIV=1963
| I A,1=1914 | I A,2=1920 | II A,1=1921 | II A,2=1923 | III A,1=1927 | III A,2=1929 | IV A,1=1931 | IV A,2=1932 | V A,1=1934 | V A,2=1934 | VI A,1=1936 | VI A,2=1937 | VII A,1=1939 | VII A,2=1948 | VIII A,1=1955 | VIII A,2=1958 | IX A,1=1961 | IX A,2=1967 | X A=1972
| Suppl. I=1903 | Suppl. II=1913 | Suppl. III=1918 | Suppl. IV=1924 | Suppl. V=1931 | Suppl. VI=1935 | Suppl. VII=1940 | Suppl. VIII=1956 | Suppl. IX=1962 | Suppl. X=1965 | Suppl. XI=1968 | Suppl. XII=1970 | Suppl. XIII=1973 | Suppl. XIV=1974 | Suppl. XV=1978
|S I=1903 |S II=1913 |S III=1918 |S IV=1924 |S V=1931 |S VI=1935 |S VII=1940 |S VIII=1956 |S IX=1962 |S X=1965 |S XI=1968 |S XII=1970 |S XIII=1973 |S XIV=1974 |S XV=1978 |R=1980
| #default = 1893ff. }}{{#if:2168|, {{#ifeq: VI,2|R|S.|Sp.}} 2168{{#if:2169|{{#ifexpr:2168<>2169|{{#ifexpr: 2168+1=2169| f{{#if:|.}}|–2169}}}} |}}|}}{{#if:|, |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{#invoke:TemplatePar|match |template=Vorlage:RE |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:RE |format=@@@ |1=1=+ |2=2=N>0 |3=3=n |4=4=* |5=5=* |6=6=* |7=7=* |8=Fundstelle=*}}{{#if:VI,2|{{#switch: VI,2 | I,1 | I,2 | II,1 | II,2 | III,1 | III,2 | IV,1 | IV,2 | V,1 | V,2 | VI,1 | VI,2 | VII,1 | VII,2 | VIII,1 | VIII,2 | IX,1 | IX,2 | X,1 | X,2 | XI,1 | XI,2 | XII,1 | XII,2 | XIII,1 | XIII,2 | XIV,1 | XIV,2 | XV,1 | XV,2 | XVI,1 | XVI,2 | XVII,1 | XVII,2 | XVIII,1 | XVIII,2 | XVIII,3 | XVIII,4 | XIX,1 | XIX,2 | XX,1 | XX,2 | XXI,1 | XXI,2 | XXII,1 | XXII,2 | XXIII,1 | XXIII,2 | XXIV
| I A,1 | I A,2 | II A,1 | II A,2 | III A,1 | III A,2 | IV A,1 | IV A,2 | V A,1 | V A,2 | VI A,1 | VI A,2 | VII A,1 | VII A,2 | VIII A,1 | VIII A,2 | IX A,1 | IX A,2 | X A
| Suppl. I | Suppl. II | Suppl. III | Suppl. IV | Suppl. V | Suppl. VI | Suppl. VII | Suppl. VIII | Suppl. IX | Suppl. X | Suppl. XI | Suppl. XII | Suppl. XIII | Suppl. XIV | Suppl. XV
|S I |S II |S III |S IV |S V |S VI |S VII |S VIII |S IX |S X |S XI |S XII |S XIII |S XIV |S XV |R= | #default = Vorlage:RE: Ungültige Bandnummer. }}|}}
- {{#if: Klaus Fitschen | Klaus Fitschen: }}{{#if: Felix (II.) | Felix (II.) | Felix II. (Gegenpapst) }}. In: Religion in Geschichte und Gegenwart (RGG). {{#if: | {{{Auflage}}} | 4 }}. Auflage. {{#if: 3 | Band 3, }} Mohr-Siebeck, Tübingen {{#switch: {{#if: | {{{Auflage}}} | 4 }}-3
|1- = 1909–1913 |2- = 1927–1931 |2-1 = 1927 |2-2 = 1928 |3- = 1957–1965 |3-1 = 1957 |3-2 = 1958 |3-3 = 1959 |3-4 = 1960 |3-5 = 1961 |3-6 = 1962 |4- = 1998–2005 |4-1 = 1998 |4-2 = 1999 |4-3 = 2000 |4-4 = 2001 |4-5 = 2002 |4-6 = 2003 |4-7 = 2004 |4-8 = 2005 }}{{#if: 64 | , Sp. 64{{#if: 64 | {{#ifeq: 64 | 64 | | –64 }} }} }}.
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#if:
| {{#invoke:TemplatePar|match
|template=Vorlage:LexMA
|cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:LexMA
|format=@@@
|1=Band=N>0
|2=Band=n<=9
|3=Spalte=N>0
|4=SpalteBis=n
|5=Lemma=*
|6=Autor=*
|7=Kommentar=*
|8=Fundstelle=*}}
| {{#invoke:TemplatePar|match
|template=Vorlage:LexMA
|cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:LexMA
|format=@@@
|1=1=N>0
|2=1=n<=9
|3=2=N>0
|4=3=n
|5=4=*
|6=5=*
|7=6=*
|8=Fundstelle=*}}
}}
- {{#if: Friedrich Wilhelm Bautz|Friedrich Wilhelm Bautz: }}Felix II. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL){{#if:2|. Band 2, Bautz, {{#switch:2
|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:9-10|, Sp. {{#iferror:{{#expr:9-10}}|9-10|{{#expr:1*9-10*0}}–{{#expr:-(0*9-10*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070630012528/http://www.bautz.de/bbkl/f/felix_ii.shtml%7C}}.{{#if: 2 | |{{#ifeq:||}}}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- Christiane Laudage: Kampf um den Stuhl Petri. Die Geschichte der Gegenpäpste. Herder, Freiburg im Breisgau 2012, ISBN 978-3-451-30402-6, S. 38 f.
Weblinks
|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
|1/= und Videos
|1/1=, Videos und Audiodateien
|/1= und Audiodateien}}
| , Videos und Audiodateien
}}
|#default= – }}{{#if: Felix II (antipope)
| {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|felix ii (antipope)|9}}
| category:
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}Vorlage:Wikidata-Registrierung {{#ifeq: p | p | | {{#if: 11922182988642921 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 119221829 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 119221829 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 88642921 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 88642921 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Felix II. | {{#if: | {{#if: Papst oder Gegenpapst (355–358) | {{#if: 3. Jahrhundert oder 4. Jahrhundert | {{#if: | {{#if: 22. November 365 | {{#if: Portus Romae || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Felix II.
}} |
| ALTERNATIVNAMEN |
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | Papst oder Gegenpapst (355–358)
}} |
| GEBURTSDATUM | 3. Jahrhundert oder 4. Jahrhundert
}} |
| GEBURTSORT |
}} |
| STERBEDATUM | 22. November 365
}} |
| STERBEORT | Portus Romae
}} |
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:RE
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:BBKL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Gegenpapst
- Bischof (4. Jahrhundert)
- Geboren im 3. oder 4. Jahrhundert
- Gestorben 365
- Mann