Zum Inhalt springen

Eubuleus

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:NAMA 181 Eubouleus 2.JPG
„Kopf des Eubuleus“ (Marmorplastik aus Eleusis)
Datei:Ideal framställning av eleusinska jämte atenska gudomligheter och eleusinska präster, Nordisk familjebok.png
Umzeichnung der Figuren der Regina Vasorum. Eubuleus wird als die Figur in Position 10 identifiziert.

Eubuleus (Vorlage:GrcS) ist eine eng mit den Mysterien von Eleusis verknüpfte Gestalt der griechischen Mythologie, deren Umrisse unklar bleiben. Sein Name erscheint in unterschiedlichen Schreibungen (Eubuleus, Euboulos, Eubouleos und Eubolos) sowohl in antiken Texten als auch auf den sogenannten Orphischen Goldblättchen, wobei nicht klar ist, ob die verschiedenen Namen verschiedene Gestalten bezeichnen oder nicht. Das wird bereits im Orphischen Hymnus angesprochen:

Ich rufe Dich… vielnamiger Eubuleus, der den belaubten Stab trägt.<ref>Orphischer Hymnus 42 an Mise</ref>

An anderer Stelle in den orphischen Hymnen dagegen erscheint Eubulos als Beiname des Hades<ref>Orphischer Hymnus 17,12; 29,6; 55,3</ref> und bei Diodor als ein Beiname des Zeus.<ref>Diodor 5,72,2</ref> Cicero schließlich nennt Eubuleus neben Tritopatreus und Dionysos als einen der ersten Dioskuren, Kindern des ältesten Jupiter und der Proserpina.<ref>Cicero, de natura deorum 3,53</ref>

Eubulos soll aber auch ein Sohn der Demeter und Vater der Karme, der Mutter der Britomartis sein.<ref>Diodor 5,76,3</ref> Nach Pausanias dagegen ist er ein Sohn des Karmenor, des Vaters der eben erwähnten Karme.<ref>Pausanias, Beschreibung Griechenlands 2,20,3</ref> An anderer Stelle bei Pausanias wird Trochilos, ein aus Argos nach Eleusis geflohener Priester, dort zum Vater von Eubuleus und Triptolemos. Und unmittelbar anschließend gibt Pausanias noch eine orphische Tradition wieder, nach der Eubuleus und Triptolemos die Söhne von Dysaules waren.<ref>Pausanias, Beschreibung Griechenlands 1,14,2–3</ref>

Soweit weisen all diese Epiklesen und Genealogien keinen direkten Bezug zum Kultgeschehen in Eleusis auf. Eine mögliche Beziehung erscheint in einem Mythos, in dem der Ursprung des bei den Thesmophorien geübten Kultbrauchs, Schweine in eine Grube zu werfen und die Reste später darzubringen, auf einen Schweinehirten namens Eubuleus zurückgeführt wird, dessen Herde bei der Entführung der Persephone teilweise mit hinabgerissen wurde, als Hades den Schlund der Unterwelt für seinen Wagen öffnete.<ref>Clemens von Alexandria, Protrepticus 17,1; Scholion zu Lukian von Samosata, Hetärengespräche 2,1, siehe Artikel von Erwin Rohde in Rheinisches Museum. 25, S. 528ff.</ref>

In der Ikonographie erscheint Eubuleus als eine Fackel tragender Jüngling mit gelocktem Haar, so beispielsweise auf der sogenannten Regina Vasorum, einer Hydria des 4. Jahrhunderts mit Darstellungen eleusinischer Gottheiten. Die Praxiteles zugeschriebene, als „Kopf des Eubuleus“ bekannte Marmorplastik des 4. Jahrhunderts wurde zwar im Plutonion von Eleusis gefunden, heute vermutet man jedoch, dass sie Alexander den Großen darstellt.

Literatur

  • {{ #if:Kevin Clinton|Kevin Clinton: |}}{{ #if:Eubuleus|Eubuleus|Eubuleus }}. In: {{#if:Vorlage:Str match|{{#switch: 4

| Suppl. 1 = Walter Eder, Johannes Renger (Hrsg.): Herrscherchronologien der antiken Welt. Namen, Daten, Dynastien | Suppl. 2 = Manfred Landfester (Hrsg.): Geschichte der antiken Texte. Autoren- und Werklexikon | Suppl. 3 = Anne-Maria Wittke, Eckart Olshausen, Richard Szydlak (Hrsg.): Historischer Atlas der antiken Welt | Suppl. 4 = Manfred Landfester, Brigitte Egger (Hrsg.): Register zur Rezeptions- und Wissenschaftsgeschichte. Register zu den Bänden 13–15/3 des Neuen Pauly | Suppl. 5 = Maria Moog-Grünewald (Hrsg.): Mythenrezeption. Die antike Mythologie in Literatur, Musik und Kunst von den Anfängen bis zur Gegenwart | Suppl. 6 = Peter Kuhlmann, Helmuth Schneider (Hrsg.): Geschichte der Altertumswissenschaften. Biographisches Lexikon | Suppl. 7 = Christine Walde (Hrsg.): Die Rezeption der antiken Literatur. Kulturhistorisches Werklexikon | Suppl. 8 = Peter von Möllendorff, Annette Simonis, Linda Simonis (Hrsg.): Historische Gestalten der Antike. Rezeption in Literatur, Kunst und Musik | Suppl. 9 = Manfred Landfester (Hrsg.): Renaissance-Humanismus. Lexikon zur Antikerezeption | Suppl. 10 = Anne-Maria Wittke (Hrsg.): Frühgeschichte der Mittelmeerkulturen. Historisch-archäologisches Handbuch | Suppl. 11 = Falko Daim (Hrsg.): Byzanz. Historisch-kulturwissenschaftliches Handbuch | Suppl. 12 = Leonhard Burckhardt, Michael A. Speidel (Hrsg.): Militärgeschichte der griechisch-römischen Antike. Lexikon | Suppl. 13 = Joachim Jacob, Johannes Süßmann (Hrsg.): Das 18. Jahrhundert. Lexikon zur Antikerezeption in Aufklärung und Klassizismus | Suppl. 14 = Konrad Vössing, Matthias Becher, Jan Bemmann (Hrsg.): Die Germanen und das Römische Reich. Historisch-archäologisches Lexikon }} (= Der Neue Pauly. Supplemente. Band {{#invoke:Str|cropleft|4|7}}). Metzler, Stuttgart/Weimar|Der Neue Pauly (DNP). {{#if:4|Band 4,|}} Metzler, Stuttgart}} {{#switch: 4 | 1 = 1996 | 2 = 1997 | 3 = 1997 | 4 = 1998 | 5 = 1998 | 6 = 1999 | 7 = 1999 | 8 = 2000 | 9 = 2000 | 10 = 2001 | 11 = 2001 | 12/1 = 2002 | 12/2 = 2002 | 13 = 1999 | 14 = 2000 | 15/1 = 2001 | 15/2 = 2002 | 15/3 = 2003 | 16 = 2003 | Suppl. 1 = 2004 | Suppl. 2 = 2007 | Suppl. 3 = 2007 | Suppl. 4 = 2005 | Suppl. 5 = 2008 | Suppl. 6 = 2012 | Suppl. 7 = 2010 | Suppl. 8 = 2013 | Suppl. 9 = 2014 | Suppl. 10 = 2015 | Suppl. 11 = 2016 | Suppl. 12 = 2022 | Suppl. 13 = 2018 | Suppl. 14 = 2023 | #default = 1996–2023 }}, ISBN {{#switch: 4 | 1 = 3-476-01471-1 | 2 = 3-476-01472-X | 3 = 3-476-01473-8 | 4 = 3-476-01474-6 | 5 = 3-476-01475-4 | 6 = 3-476-01476-2 | 7 = 3-476-01477-0 | 8 = 3-476-01478-9 | 9 = 3-476-01479-7 | 10 = 3-476-01480-0 | 11 = 3-476-01481-9 | 12/1 = 3-476-01482-7 | 12/2 = 3-476-01487-8 | 13 = 3-476-01483-5 | 14 = 3-476-01484-3 | 15/1 = 3-476-01485-1 | 15/2 = 3-476-01488-6 | 15/3 = 3-476-01489-4 | 16 = 3-476-01486-X | Suppl. 1 = 3-476-01912-8 | Suppl. 2 = 978-3-476-02030-7 | Suppl. 3 = 978-3-476-02031-4 | Suppl. 4 = 3-476-02051-7 | Suppl. 5 = 978-3-476-02032-1 | Suppl. 6 = 978-3-476-02033-8 | Suppl. 7 = 978-3-476-02034-5 | Suppl. 8 = 978-3-476-02468-8 | Suppl. 9 = 978-3-476-02469-5 | Suppl. 10 = 978-3-476-02470-1 | Suppl. 11 = 978-3-476-02422-0 | Suppl. 12 = 978-3-476-02471-8 | Suppl. 13 = 978-3-476-02472-5 | Suppl. 14 = 978-3-476-02473-2 | #default = 3-476-01470-3 }}{{#if:210|, {{#switch: 4 | 16 | Suppl. 1 | Suppl. 2 | Suppl. 3 | Suppl. 4 | Suppl. 5 = S.  | #default = Sp.  }}210{{#if:211|{{#ifexpr: 210 <> 211|–211|}}|}}|}}{{#if:|, {{{Fundstelle}}}}}{{#if:| ({{{6}}})}}.{{#invoke:TemplatePar|match |template=Vorlage:DNP |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:DNP |format=@@@ |1=1=* |2=2=n |3=3=n |4=4=* |5=5=* |6=6=* |7=Fundstelle=*}}{{#if: 4|{{#switch: 4 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12/1 | 12/2 | 13 | 14 | 15/1 | 15/2 | 15/3 | 16 | Suppl. 1 | Suppl. 2 | Suppl. 3 | Suppl. 4 | Suppl. 5 | Suppl. 6 | Suppl. 7 | Suppl. 8 | Suppl. 9 | Suppl. 10 | Suppl. 11 | Suppl. 12 | Suppl. 13 | Suppl. 14 = | #default = Vorlage:DNP: Ungültige Bandnummer. }}|}}

| 1,1=1886 | 1,2=1890 | 2,1=1894 | 2,2=1897 | 3,1=1902 | 3,2=1909 | 4=1915 | 5=1924 | 6=1937 | #default = 1,1 }}{{#if:1397|, Sp. 1397{{#if:|{{#ifexpr:1397<>|{{#ifexpr: 1397+1=| f.|–}}}}|}}|}}{{#if:|, {{{Fundstelle}}}}} ([{{#switch: 1,1 | 1,1=https://www.archive.org/details/ausfhrlicheslexi11rosc/page/{{#if:1397%7C{{#ifexpr:993<=1397|{{#expr:floor((1397+1)/2)+2}}|{{#expr:floor((1397+1)/2)}}}}|n0}}/mode/1up | 1,2=https://www.archive.org/details/ausfhrlicheslexi12rosc/page/{{#if:1397%7Cn{{#expr:floor((1397-1433)/2)+4}}%7Cn1}}/mode/1up | 2,1=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle0201rosc/page/{{#if:1397%7Cn{{#expr:floor((1397+27)/2)}}%7Cn5}}/mode/1up | 2,2=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle0202rosc/page/{{#if:1397%7Cn{{#expr:floor((1397-1775)/2)+9}}%7Cn9}}/mode/1up | 3,1=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle0301rosc/page/{{#if:1397%7C{{#expr:floor((1397+1)/2) {{#ifexpr:54<1397 and 1397 <=142|+2}} {{#ifexpr:142<1397 and 1397 <=374|+4}} {{#ifexpr:374<1397 and 1397 <=426|+6}} {{#ifexpr:426<1397 and 1397 <=526|+8}} {{#ifexpr:526<1397 and 1397 <=974|+10}} {{#ifexpr:974<1397 and 1397 <=1570|+8}} {{#ifexpr:1570<1397 |+10}} }}|n5}}/mode/1up | 3,2=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle0302rosc/page/{{#if:1397%7Cn{{#expr:floor((1397-1663)/2)+7}}%7Cn5}}/mode/1up | 4=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle04roscuoft/page/{{#if:1397%7Cn{{#expr:floor((1397+11)/2)}}%7Cn3}}/mode/1up | 5=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle05rosc/page/{{#if:1397%7Cn{{#expr:floor((1397+11)/2)}}%7Cn3}}/mode/1up | 6=https://www.archive.org/details/roscher1/Roscher67UZSuppl/page/{{#if:1397%7Cn{{#expr:floor((1397+5)/2)+1}}%7Cn0}}/mode/1up | #default = 1,1 }} Digitalisat]).{{#invoke:TemplatePar|match |template=Vorlage:Roscher |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Roscher |format=@@@ |1=1=+ |2=2=N>0 |3=3=n |4=4=* |5=5=* |6=6=* |7=Fundstelle=*}}{{#switch: 1,1 | 1,1 | 1,2 | 2,1 | 2,2 | 3,1 | 3,2 | 4 | 5 | 6= | #default = Vorlage:Roscher: Ungültige Bandnummer. }}

| 1,1=1886 | 1,2=1890 | 2,1=1894 | 2,2=1897 | 3,1=1902 | 3,2=1909 | 4=1915 | 5=1924 | 6=1937 | #default = 1,1 }}{{#if:1397|, Sp. 1397{{#if:|{{#ifexpr:1397<>|{{#ifexpr: 1397+1=| f.|–}}}}|}}|}}{{#if:|, {{{Fundstelle}}}}} ([{{#switch: 1,1 | 1,1=https://www.archive.org/details/ausfhrlicheslexi11rosc/page/{{#if:1397%7C{{#ifexpr:993<=1397|{{#expr:floor((1397+1)/2)+2}}|{{#expr:floor((1397+1)/2)}}}}|n0}}/mode/1up | 1,2=https://www.archive.org/details/ausfhrlicheslexi12rosc/page/{{#if:1397%7Cn{{#expr:floor((1397-1433)/2)+4}}%7Cn1}}/mode/1up | 2,1=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle0201rosc/page/{{#if:1397%7Cn{{#expr:floor((1397+27)/2)}}%7Cn5}}/mode/1up | 2,2=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle0202rosc/page/{{#if:1397%7Cn{{#expr:floor((1397-1775)/2)+9}}%7Cn9}}/mode/1up | 3,1=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle0301rosc/page/{{#if:1397%7C{{#expr:floor((1397+1)/2) {{#ifexpr:54<1397 and 1397 <=142|+2}} {{#ifexpr:142<1397 and 1397 <=374|+4}} {{#ifexpr:374<1397 and 1397 <=426|+6}} {{#ifexpr:426<1397 and 1397 <=526|+8}} {{#ifexpr:526<1397 and 1397 <=974|+10}} {{#ifexpr:974<1397 and 1397 <=1570|+8}} {{#ifexpr:1570<1397 |+10}} }}|n5}}/mode/1up | 3,2=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle0302rosc/page/{{#if:1397%7Cn{{#expr:floor((1397-1663)/2)+7}}%7Cn5}}/mode/1up | 4=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle04roscuoft/page/{{#if:1397%7Cn{{#expr:floor((1397+11)/2)}}%7Cn3}}/mode/1up | 5=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle05rosc/page/{{#if:1397%7Cn{{#expr:floor((1397+11)/2)}}%7Cn3}}/mode/1up | 6=https://www.archive.org/details/roscher1/Roscher67UZSuppl/page/{{#if:1397%7Cn{{#expr:floor((1397+5)/2)+1}}%7Cn0}}/mode/1up | #default = 1,1 }} Digitalisat]).{{#invoke:TemplatePar|match |template=Vorlage:Roscher |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Roscher |format=@@@ |1=1=+ |2=2=N>0 |3=3=n |4=4=* |5=5=* |6=6=* |7=Fundstelle=*}}{{#switch: 1,1 | 1,1 | 1,2 | 2,1 | 2,2 | 3,1 | 3,2 | 4 | 5 | 6= | #default = Vorlage:Roscher: Ungültige Bandnummer. }}

Weblinks

Einzelnachweise

<references />