Zum Inhalt springen

Ernst Dohm

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:Ernst Dohm (GL 1867-1 S 205 A Neumann).jpg
Ernst Dohm, 1867. Grafik von Adolf Neumann.
Datei:Ernst Dohm.jpg
Ernst Dohm, Illustrirte Zeitung, Ausgabe vom 3. Januar 1880

Friedrich Wilhelm Ernst Dohm (geboren als Elias Levy; * 24. Mai 1819 in Breslau; † 5. Februar 1883 in Berlin) war ein deutscher Redakteur, Schriftsteller und Übersetzer.

Leben und Werk

Elias Levy wurde 1819 in Breslau als Sohn eines jüdischen Kaufmanns geboren. Seine Familie ließ sich 1828 taufen und nahm den Namen Dohm an; Elias bekam den neuen Vornamen Ernst.<ref>Vgl. dazu Martina Löw, Bettina Mathes (Hrsg.): Schlüsselwerke der Geschlechterforschung. VS Verlag für Sozialwissenschaften, 2005, S. 16 mit Anm. 7.</ref> Ernst Dohm studierte Theologie und Philosophie an der Universität Halle, unter anderem bei August Tholuck. Nach einer kurzen Tätigkeit als Pfarrer arbeitete er als Literaturkritiker für diverse Blätter, darunter Der Gesellschafter oder Blätter für Geist und Herz (herausgegeben von Friedrich Wilhelm Gubitz) und das Magazin für die Litteratur des Auslandes. Als im Revolutionsjahr 1848 der Kladderadatsch gegründet wurde, eine politisch-satirische Zeitschrift, war Dohm einer der ersten Mitarbeiter. Er entwickelte ein besonderes Talent für meist in Reime gekleidete politische Satire und wurde 1849, ein Jahr nach Gründung der Zeitschrift, zum Chefredakteur ernannt.

Datei:Kladderadatch.jpg
Titelseite des Kladderadatsch Nr. 10 vom 9. Juli 1848

Unter der Leitung Dohms entwickelte sich der Kladderadatsch zu einer der bedeutendsten satirischen Zeitschriften Deutschlands, die auch auf die öffentliche Meinungsbildung zunehmend Einfluss nahm. So schürte die Zeitschrift eine Abneigung gegen den französischen Kaiser Napoléon III., der Preußen schließlich am 19. Juli 1870 den Krieg erklärte.<ref>Zur Meinungsbildung durch Dohm und den Kladderadatsch, auch in Bezug auf Napoléon III., vgl. Osborn, in: ADB, Bd. 48, S. 222.</ref> In den 1860er Jahren gab Dohm seiner Zeitschrift eine zunehmend nationalliberal-konservative Tendenz, die sich unter anderem in einer positiven Bewertung des Reichskanzlers Otto von Bismarck und einer Kritik an der aufkommenden Sozialdemokratie ausdrückte. Die etwa 1879 aufkommende protektionistische Wirtschaftspolitik Bismarcks wurde dagegen auch kritisch beurteilt.

Datei:Calau Witzerundweg Tafel Cottbuser Straße 16 Ernst Dohm.jpg
Gedenktafel in Calau

Ihm wird auch die Prägung des Kalauers zugeschrieben. Dohm verbrachte mehrere Urlaubsaufenthalte in der südbrandenburgischen Kleinstadt Calau und veröffentlichte dabei die teilweise derben Wortwitze der Schuster unter der Rubrik „Aus Kalau wird berichtet“. Seit 2011 führt ein Witzerundweg in der Stadt unter anderem zu einer Gedenktafel, die an seine Besuche in der Stadt und seine Verdienste für die Kalauer erinnern soll.<ref>Stadt Calau (Hrsg.): Gemeinsam leben in Calau ...kerngesunde Stadt mit Witz, Informationen für Einwohner. S. 34, Broschüre, ohne Datumsangabe</ref>

Neben seiner Tätigkeit für den Kladderadatsch veröffentlichte Dohm einige selbstständige Werke. Im Jahr 1849 erschien Der Aufwiegler in der Westentasche, eine Sammlung von Satiren. 1864 folgte der Der trojanische Krieg, in dem Dohm satirisch die Gesellschaft und Politik des Jahres 1850 porträtierte. Überdies trat Dohm als Übersetzer hervor. Er übertrug mehrere Fabeln von La Fontaine sowie Libretti zu Operetten des Komponisten Jacques Offenbach, beides aus dem Französischen.

1853 heiratete Dohm die Schriftstellerin und Frauenrechtlerin Hedwig Schlesinger, mit der er fünf Kinder hatte: Hans Ernst Dohm (1854–1866); Hedwig Dohm (1855–1942), die den Mathematiker Alfred Pringsheim heiratete, Ida Marie Elisabeth Dohm (* 1856, verheiratete Rosenberg), Marie Pauline Adelheid Dohm (* 1858, verheiratete Gagliardi) und Eva Dohm (* 1860, verheiratete Klein, verheiratete Bondi). Über seine Tochter Hedwig war er Großvater von Katharina „Katia“ Pringsheim, der Ehefrau Thomas Manns; er starb kurz vor ihrer Geburt. Gemeinsam mit seiner Frau errichtete Ernst Dohm einen Literatursalon in der Potsdamer Straße in Berlin. Die Treffen, die seit Mitte der 1870er Jahre jeweils montags stattfanden, wurden vor allem wegen des beliebten, humorvollen Gastgebers geschätzt. Unter anderem verkehrten dort Ferdinand Lassalle, Fanny Lewald, Franz Liszt und dessen Tochter Cosima Wagner. Nach dem Tod Dohms wurde der Salon von seiner Frau fortgeführt.<ref>Dazu Petra Wilhelmy, Der Berliner Salon im 19. Jahrhundert (1780–1914), Walter de Gruyter, Berlin 1989, ISBN 3-11-011891-2, S. 634.</ref>

Ernst Dohm starb 1883 im Alter von 63 Jahren in Berlin. Seine letzte Ruhestätte fand er, wie später seine Frau, auf dem Alten St.-Matthäus-Kirchhof in Schöneberg. Sein Grab ist nicht erhalten geblieben.<ref>Hans-Jürgen Mende: Lexikon Berliner Grabstätten. Haude & Spener, Berlin 2006, S. 301.</ref>

Literatur

  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
   | {{#if: 40
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 116170867
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|116170867}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 939333 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 939333 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Dohm, Ernst|Dohm, Ernst|Ernst Dohm }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 48 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 48 | 1={{ #expr: 219 + 16 }} | 2={{ #expr: 219 + 2 }} | 3={{ #expr: 219 + 2 }} | 4={{ #expr: 219 + 2 }} | 5={{ #expr: 219 + 2 }} | 6={{ #expr: 219 + 2 }} | 7={{ #expr: 219 + 2 }} | 8={{ #expr: 219 + 2 }} | 9={{#switch: 219 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 219 < 449 | {{ #expr: 219 + 2 }} | {{ #expr: 219 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 219 + 2 }} | 11={{ #expr: 219 + 2 }} | 12={{ #expr: 219 + 2 }} | 13={{ #expr: 219 + 2 }} | 14={{ #expr: 219 + 2 }} | 15={{ #expr: 219 + 2 }} | 16={{ #expr: 219 + 2 }} | 17={{ #expr: 219 + 2 }} | 18={{ #expr: 219 + 2 }} | 19={{ #expr: 219 + 2 }} | 20={{ #expr: 219 + 2 }} | 21={{ #expr: 219 + 2 }} | 22={{ #expr: 219 + 2 }} | 23={{ #expr: 219 + 2 }} | 24={{ #expr: 219 + 2 }} | 25={{ #expr: 219 + 2 }} | 26={{ #expr: 219 + 2 }} | 27={{ #expr: 219 + 2 }} | 28={{ #expr: 219 + 2 }} | 29={{ #expr: 219 + 2 }} | 30={{ #expr: 219 + 2 }} | 31={{ #expr: 219 + 2 }} | 32={{ #expr: 219 + 2 }} | 33={{ #expr: 219 + 2 }} | 34={{ #expr: 219 + 2 }} | 35={{ #expr: 219 + 2 }} | 36={{ #expr: 219 + 2 }} | 37={{ #expr: 219 + 2 }} | 38={{ #expr: 219 + 2 }} | 39={{ #expr: 219 + 2 }} | 40={{ #expr: 219 + 2 }} | 41={{ #expr: 219 + 2 }} | 42={{ #expr: 219 + 2 }} | 43={{ #expr: 219 + 2 }} | 44={{ #expr: 219 + 2 }} | 45={{ #expr: 219 + 6 }} | 46={{ #expr: 219 + 2 }} | 47={{ #expr: 219 + 2 }} | 48={{ #expr: 219 + 2 }} | 49={{ #expr: 219 + 2 }} | 50={{ #expr: 219 + 2 }} | 51={{ #expr: 219 + 2 }} | 52={{ #expr: 219 + 2 }} | 53={{ #expr: 219 + 2 }} | 54={{ #expr: 219 + 2 }} | 55={{ #expr: 219 + 3 }} | 56=219 | #default = 219 }} {{ #if:Dohm, Ernst|Dohm, Ernst|Ernst Dohm }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 48, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 48 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 219{{ #if:224 | {{ #ifexpr: {{#switch: 48 | 1={{ #expr: 219 + 16 }} | 2={{ #expr: 219 + 2 }} | 3={{ #expr: 219 + 2 }} | 4={{ #expr: 219 + 2 }} | 5={{ #expr: 219 + 2 }} | 6={{ #expr: 219 + 2 }} | 7={{ #expr: 219 + 2 }} | 8={{ #expr: 219 + 2 }} | 9={{#switch: 219 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 219 < 449 | {{ #expr: 219 + 2 }} | {{ #expr: 219 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 219 + 2 }} | 11={{ #expr: 219 + 2 }} | 12={{ #expr: 219 + 2 }} | 13={{ #expr: 219 + 2 }} | 14={{ #expr: 219 + 2 }} | 15={{ #expr: 219 + 2 }} | 16={{ #expr: 219 + 2 }} | 17={{ #expr: 219 + 2 }} | 18={{ #expr: 219 + 2 }} | 19={{ #expr: 219 + 2 }} | 20={{ #expr: 219 + 2 }} | 21={{ #expr: 219 + 2 }} | 22={{ #expr: 219 + 2 }} | 23={{ #expr: 219 + 2 }} | 24={{ #expr: 219 + 2 }} | 25={{ #expr: 219 + 2 }} | 26={{ #expr: 219 + 2 }} | 27={{ #expr: 219 + 2 }} | 28={{ #expr: 219 + 2 }} | 29={{ #expr: 219 + 2 }} | 30={{ #expr: 219 + 2 }} | 31={{ #expr: 219 + 2 }} | 32={{ #expr: 219 + 2 }} | 33={{ #expr: 219 + 2 }} | 34={{ #expr: 219 + 2 }} | 35={{ #expr: 219 + 2 }} | 36={{ #expr: 219 + 2 }} | 37={{ #expr: 219 + 2 }} | 38={{ #expr: 219 + 2 }} | 39={{ #expr: 219 + 2 }} | 40={{ #expr: 219 + 2 }} | 41={{ #expr: 219 + 2 }} | 42={{ #expr: 219 + 2 }} | 43={{ #expr: 219 + 2 }} | 44={{ #expr: 219 + 2 }} | 45={{ #expr: 219 + 6 }} | 46={{ #expr: 219 + 2 }} | 47={{ #expr: 219 + 2 }} | 48={{ #expr: 219 + 2 }} | 49={{ #expr: 219 + 2 }} | 50={{ #expr: 219 + 2 }} | 51={{ #expr: 219 + 2 }} | 52={{ #expr: 219 + 2 }} | 53={{ #expr: 219 + 2 }} | 54={{ #expr: 219 + 2 }} | 55={{ #expr: 219 + 3 }} | 56=219 | #default = 219 }} != {{#switch: 48 | 1={{ #expr: 224 + 16 }} | 2={{ #expr: 224 + 2 }} | 3={{ #expr: 224 + 2 }} | 4={{ #expr: 224 + 2 }} | 5={{ #expr: 224 + 2 }} | 6={{ #expr: 224 + 2 }} | 7={{ #expr: 224 + 2 }} | 8={{ #expr: 224 + 2 }} | 9={{#switch: 224 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 224 < 449 | {{ #expr: 224 + 2 }} | {{ #expr: 224 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 224 + 2 }} | 11={{ #expr: 224 + 2 }} | 12={{ #expr: 224 + 2 }} | 13={{ #expr: 224 + 2 }} | 14={{ #expr: 224 + 2 }} | 15={{ #expr: 224 + 2 }} | 16={{ #expr: 224 + 2 }} | 17={{ #expr: 224 + 2 }} | 18={{ #expr: 224 + 2 }} | 19={{ #expr: 224 + 2 }} | 20={{ #expr: 224 + 2 }} | 21={{ #expr: 224 + 2 }} | 22={{ #expr: 224 + 2 }} | 23={{ #expr: 224 + 2 }} | 24={{ #expr: 224 + 2 }} | 25={{ #expr: 224 + 2 }} | 26={{ #expr: 224 + 2 }} | 27={{ #expr: 224 + 2 }} | 28={{ #expr: 224 + 2 }} | 29={{ #expr: 224 + 2 }} | 30={{ #expr: 224 + 2 }} | 31={{ #expr: 224 + 2 }} | 32={{ #expr: 224 + 2 }} | 33={{ #expr: 224 + 2 }} | 34={{ #expr: 224 + 2 }} | 35={{ #expr: 224 + 2 }} | 36={{ #expr: 224 + 2 }} | 37={{ #expr: 224 + 2 }} | 38={{ #expr: 224 + 2 }} | 39={{ #expr: 224 + 2 }} | 40={{ #expr: 224 + 2 }} | 41={{ #expr: 224 + 2 }} | 42={{ #expr: 224 + 2 }} | 43={{ #expr: 224 + 2 }} | 44={{ #expr: 224 + 2 }} | 45={{ #expr: 224 + 6 }} | 46={{ #expr: 224 + 2 }} | 47={{ #expr: 224 + 2 }} | 48={{ #expr: 224 + 2 }} | 49={{ #expr: 224 + 2 }} | 50={{ #expr: 224 + 2 }} | 51={{ #expr: 224 + 2 }} | 52={{ #expr: 224 + 2 }} | 53={{ #expr: 224 + 2 }} | 54={{ #expr: 224 + 2 }} | 55={{ #expr: 224 + 3 }} | 56=224 | #default = 224 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 48 | 1={{ #expr: 224 + 16 }} | 2={{ #expr: 224 + 2 }} | 3={{ #expr: 224 + 2 }} | 4={{ #expr: 224 + 2 }} | 5={{ #expr: 224 + 2 }} | 6={{ #expr: 224 + 2 }} | 7={{ #expr: 224 + 2 }} | 8={{ #expr: 224 + 2 }} | 9={{#switch: 224 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 224 < 449 | {{ #expr: 224 + 2 }} | {{ #expr: 224 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 224 + 2 }} | 11={{ #expr: 224 + 2 }} | 12={{ #expr: 224 + 2 }} | 13={{ #expr: 224 + 2 }} | 14={{ #expr: 224 + 2 }} | 15={{ #expr: 224 + 2 }} | 16={{ #expr: 224 + 2 }} | 17={{ #expr: 224 + 2 }} | 18={{ #expr: 224 + 2 }} | 19={{ #expr: 224 + 2 }} | 20={{ #expr: 224 + 2 }} | 21={{ #expr: 224 + 2 }} | 22={{ #expr: 224 + 2 }} | 23={{ #expr: 224 + 2 }} | 24={{ #expr: 224 + 2 }} | 25={{ #expr: 224 + 2 }} | 26={{ #expr: 224 + 2 }} | 27={{ #expr: 224 + 2 }} | 28={{ #expr: 224 + 2 }} | 29={{ #expr: 224 + 2 }} | 30={{ #expr: 224 + 2 }} | 31={{ #expr: 224 + 2 }} | 32={{ #expr: 224 + 2 }} | 33={{ #expr: 224 + 2 }} | 34={{ #expr: 224 + 2 }} | 35={{ #expr: 224 + 2 }} | 36={{ #expr: 224 + 2 }} | 37={{ #expr: 224 + 2 }} | 38={{ #expr: 224 + 2 }} | 39={{ #expr: 224 + 2 }} | 40={{ #expr: 224 + 2 }} | 41={{ #expr: 224 + 2 }} | 42={{ #expr: 224 + 2 }} | 43={{ #expr: 224 + 2 }} | 44={{ #expr: 224 + 2 }} | 45={{ #expr: 224 + 6 }} | 46={{ #expr: 224 + 2 }} | 47={{ #expr: 224 + 2 }} | 48={{ #expr: 224 + 2 }} | 49={{ #expr: 224 + 2 }} | 50={{ #expr: 224 + 2 }} | 51={{ #expr: 224 + 2 }} | 52={{ #expr: 224 + 2 }} | 53={{ #expr: 224 + 2 }} | 54={{ #expr: 224 + 2 }} | 55={{ #expr: 224 + 3 }} | 56=224 | #default = 224 }} = {{ #expr: {{#switch: 48 | 1={{ #expr: 219 + 16 }} | 2={{ #expr: 219 + 2 }} | 3={{ #expr: 219 + 2 }} | 4={{ #expr: 219 + 2 }} | 5={{ #expr: 219 + 2 }} | 6={{ #expr: 219 + 2 }} | 7={{ #expr: 219 + 2 }} | 8={{ #expr: 219 + 2 }} | 9={{#switch: 219 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 219 < 449 | {{ #expr: 219 + 2 }} | {{ #expr: 219 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 219 + 2 }} | 11={{ #expr: 219 + 2 }} | 12={{ #expr: 219 + 2 }} | 13={{ #expr: 219 + 2 }} | 14={{ #expr: 219 + 2 }} | 15={{ #expr: 219 + 2 }} | 16={{ #expr: 219 + 2 }} | 17={{ #expr: 219 + 2 }} | 18={{ #expr: 219 + 2 }} | 19={{ #expr: 219 + 2 }} | 20={{ #expr: 219 + 2 }} | 21={{ #expr: 219 + 2 }} | 22={{ #expr: 219 + 2 }} | 23={{ #expr: 219 + 2 }} | 24={{ #expr: 219 + 2 }} | 25={{ #expr: 219 + 2 }} | 26={{ #expr: 219 + 2 }} | 27={{ #expr: 219 + 2 }} | 28={{ #expr: 219 + 2 }} | 29={{ #expr: 219 + 2 }} | 30={{ #expr: 219 + 2 }} | 31={{ #expr: 219 + 2 }} | 32={{ #expr: 219 + 2 }} | 33={{ #expr: 219 + 2 }} | 34={{ #expr: 219 + 2 }} | 35={{ #expr: 219 + 2 }} | 36={{ #expr: 219 + 2 }} | 37={{ #expr: 219 + 2 }} | 38={{ #expr: 219 + 2 }} | 39={{ #expr: 219 + 2 }} | 40={{ #expr: 219 + 2 }} | 41={{ #expr: 219 + 2 }} | 42={{ #expr: 219 + 2 }} | 43={{ #expr: 219 + 2 }} | 44={{ #expr: 219 + 2 }} | 45={{ #expr: 219 + 6 }} | 46={{ #expr: 219 + 2 }} | 47={{ #expr: 219 + 2 }} | 48={{ #expr: 219 + 2 }} | 49={{ #expr: 219 + 2 }} | 50={{ #expr: 219 + 2 }} | 51={{ #expr: 219 + 2 }} | 52={{ #expr: 219 + 2 }} | 53={{ #expr: 219 + 2 }} | 54={{ #expr: 219 + 2 }} | 55={{ #expr: 219 + 3 }} | 56=219 | #default = 219 }} + 1 }} | f|–224}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Dohm, Ernst||{{#ifeq:0|0|}}}} (Tendenziöse Biographie, die Dohm in den Himmel lobt.)

  • Isabel Rohner: Spuren ins Jetzt. Hedwig Dohm – eine Biografie. Ulrike Helmer Verlag, Sulzbach im Taunus 2010, ISBN 978-3-89741-299-6, insbesondere S. 49–61.

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:|{{{1}}}|Ernst Dohm}}|uselang=de}} Commons: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if:

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

[[s:{{#if:|{{{lang}}}:}}{{#if:|{{{1}}}|Ernst Dohm}}|Wikisource: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|Ernst Dohm}}}}]]{{#switch: 1

|1|= – Quellen und Volltexte |0|-= |X|x= |#default= –

}}{{#if: | ({{#invoke:Multilingual|format|{{{lang}}}|slang=!|shift=m}}) }}

{{#invoke:TemplatePar|check

  |opt= 1= 2= lang= suffix=
  |template=Vorlage:Wikisource
  |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
  }}
| {{#if: 
    | Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
  }}

}}

| hist = http://www.literaturport.de/index.php?id=26&no_cache=1&user_autorenlexikonfrontend_pi1%5Bal_aid%5D=537&user_autorenlexikonfrontend_pi1%5Bal_opt%5D=1 Kurzbiographie und Angaben zum Werk von Ernst Dohm] bei Literaturport | #default = http://www.literaturport.de/537/ Kurzbiographie und Angaben zum Werk von hist] bei Literaturport }}

Anmerkungen

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 116170867n8209975432252883 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 116170867 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 116170867 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n82099754 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n82099754 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 32252883 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 32252883 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Dohm, Ernst | {{#if: Dohm, Friedrich Wilhelm Ernst (vollständiger Name); Levy, Elias (Geburtsname) | {{#if: deutscher Redakteur, Schriftsteller und Übersetzer | {{#if: 24. Mai 1819 | {{#if: Breslau | {{#if: 5. Februar 1883 | {{#if: Berlin |

Vorlage:Wikidata-Registrierung