Zum Inhalt springen

Elisabeth Cruciger

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

Elisabeth Cruciger (bzw. Kreuziger, Creutziger etc.; * um 1500 in Meseritz in Hinterpommern als Elisabeth von Meseritz; † 2. Mai 1535 in Wittenberg) gehörte zum Freundeskreis Martin Luthers und war erste Dichterin geistlicher Lieder im Reformationsumfeld.

Leben

Datei:Herr Christ, der einig Gottssohn (1545).jpg
Crucigers Lied Herr Christ, der einig Gotts Sohn im Babstschen Gesangbuch (1545)

Sie wurde als Elisabeth von Meseritz in ein pommersches Adelsgeschlecht geboren und schon als Kind ins Prämonstratenserinnenkloster Marienbusch nach Treptow an der Rega gebracht. Dort erhielt sie Unterricht im Lesen und Schreiben, lernte Latein und befasste sich mit Bibelstudium und Psalmengesängen.

Durch Johannes Bugenhagen lernte sie das reformatorische Gedankengut kennen, konvertierte zum lutherischen Glauben, verließ 1522 das Kloster und ging nach Wittenberg, wo sie im Haushalt Bugenhagens lebte und 1524 den Theologen Caspar Cruciger heiratete, einen Schüler und Mitarbeiter Martin Luthers. Als Pfarrfrau beteiligte sie sich auch an den theologischen Tischgesprächen. Martin Luther sprach sie mit „Liebe Els“<ref>500 Jahre Reformation Elisabeth Cruciger EFiD-Webseite, abgerufen am 29. Juli 2017.</ref> an. Cruciger pflegte engen Kontakt zu Katharina von Bora. Elisabeth gebar eine Tochter und einen Sohn, Caspar Cruciger d. J. Die Tochter Elisabeth (* 1529) heiratete – als Witwe des Rektors Kegel – um 1563 in Eisleben Martin Luthers Sohn Hans Luther.

Elisabeth Cruciger gilt als erste Kirchenliederdichterin der evangelischen Kirche. In Wittenberg, wo die Familie in der Collegienstraße 81 wohnte, befindet sich eine Gedenktafel.

Werke

Literatur

|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:1170–1171|, Sp. {{#iferror:{{#expr:1170–1171}}|1170–1171|{{#expr:1*1170–1171*0}}–{{#expr:-(0*1170–1171*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070629082127/http://www.bautz.de/bbkl/c/cruciger_e.shtml%7C}}.{{#if: 1 | |{{#ifeq:||}}}}

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Kreutziger, Elisabeth|Kreutziger, Elisabeth|Elisabeth Cruciger }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 17 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 17 | 1={{ #expr: 148 + 16 }} | 2={{ #expr: 148 + 2 }} | 3={{ #expr: 148 + 2 }} | 4={{ #expr: 148 + 2 }} | 5={{ #expr: 148 + 2 }} | 6={{ #expr: 148 + 2 }} | 7={{ #expr: 148 + 2 }} | 8={{ #expr: 148 + 2 }} | 9={{#switch: 148 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 148 < 449 | {{ #expr: 148 + 2 }} | {{ #expr: 148 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 148 + 2 }} | 11={{ #expr: 148 + 2 }} | 12={{ #expr: 148 + 2 }} | 13={{ #expr: 148 + 2 }} | 14={{ #expr: 148 + 2 }} | 15={{ #expr: 148 + 2 }} | 16={{ #expr: 148 + 2 }} | 17={{ #expr: 148 + 2 }} | 18={{ #expr: 148 + 2 }} | 19={{ #expr: 148 + 2 }} | 20={{ #expr: 148 + 2 }} | 21={{ #expr: 148 + 2 }} | 22={{ #expr: 148 + 2 }} | 23={{ #expr: 148 + 2 }} | 24={{ #expr: 148 + 2 }} | 25={{ #expr: 148 + 2 }} | 26={{ #expr: 148 + 2 }} | 27={{ #expr: 148 + 2 }} | 28={{ #expr: 148 + 2 }} | 29={{ #expr: 148 + 2 }} | 30={{ #expr: 148 + 2 }} | 31={{ #expr: 148 + 2 }} | 32={{ #expr: 148 + 2 }} | 33={{ #expr: 148 + 2 }} | 34={{ #expr: 148 + 2 }} | 35={{ #expr: 148 + 2 }} | 36={{ #expr: 148 + 2 }} | 37={{ #expr: 148 + 2 }} | 38={{ #expr: 148 + 2 }} | 39={{ #expr: 148 + 2 }} | 40={{ #expr: 148 + 2 }} | 41={{ #expr: 148 + 2 }} | 42={{ #expr: 148 + 2 }} | 43={{ #expr: 148 + 2 }} | 44={{ #expr: 148 + 2 }} | 45={{ #expr: 148 + 6 }} | 46={{ #expr: 148 + 2 }} | 47={{ #expr: 148 + 2 }} | 48={{ #expr: 148 + 2 }} | 49={{ #expr: 148 + 2 }} | 50={{ #expr: 148 + 2 }} | 51={{ #expr: 148 + 2 }} | 52={{ #expr: 148 + 2 }} | 53={{ #expr: 148 + 2 }} | 54={{ #expr: 148 + 2 }} | 55={{ #expr: 148 + 3 }} | 56=148 | #default = 148 }} {{ #if:Kreutziger, Elisabeth|Kreutziger, Elisabeth|Elisabeth Cruciger }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 17, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 17 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 148{{ #if:149 | {{ #ifexpr: {{#switch: 17 | 1={{ #expr: 148 + 16 }} | 2={{ #expr: 148 + 2 }} | 3={{ #expr: 148 + 2 }} | 4={{ #expr: 148 + 2 }} | 5={{ #expr: 148 + 2 }} | 6={{ #expr: 148 + 2 }} | 7={{ #expr: 148 + 2 }} | 8={{ #expr: 148 + 2 }} | 9={{#switch: 148 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 148 < 449 | {{ #expr: 148 + 2 }} | {{ #expr: 148 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 148 + 2 }} | 11={{ #expr: 148 + 2 }} | 12={{ #expr: 148 + 2 }} | 13={{ #expr: 148 + 2 }} | 14={{ #expr: 148 + 2 }} | 15={{ #expr: 148 + 2 }} | 16={{ #expr: 148 + 2 }} | 17={{ #expr: 148 + 2 }} | 18={{ #expr: 148 + 2 }} | 19={{ #expr: 148 + 2 }} | 20={{ #expr: 148 + 2 }} | 21={{ #expr: 148 + 2 }} | 22={{ #expr: 148 + 2 }} | 23={{ #expr: 148 + 2 }} | 24={{ #expr: 148 + 2 }} | 25={{ #expr: 148 + 2 }} | 26={{ #expr: 148 + 2 }} | 27={{ #expr: 148 + 2 }} | 28={{ #expr: 148 + 2 }} | 29={{ #expr: 148 + 2 }} | 30={{ #expr: 148 + 2 }} | 31={{ #expr: 148 + 2 }} | 32={{ #expr: 148 + 2 }} | 33={{ #expr: 148 + 2 }} | 34={{ #expr: 148 + 2 }} | 35={{ #expr: 148 + 2 }} | 36={{ #expr: 148 + 2 }} | 37={{ #expr: 148 + 2 }} | 38={{ #expr: 148 + 2 }} | 39={{ #expr: 148 + 2 }} | 40={{ #expr: 148 + 2 }} | 41={{ #expr: 148 + 2 }} | 42={{ #expr: 148 + 2 }} | 43={{ #expr: 148 + 2 }} | 44={{ #expr: 148 + 2 }} | 45={{ #expr: 148 + 6 }} | 46={{ #expr: 148 + 2 }} | 47={{ #expr: 148 + 2 }} | 48={{ #expr: 148 + 2 }} | 49={{ #expr: 148 + 2 }} | 50={{ #expr: 148 + 2 }} | 51={{ #expr: 148 + 2 }} | 52={{ #expr: 148 + 2 }} | 53={{ #expr: 148 + 2 }} | 54={{ #expr: 148 + 2 }} | 55={{ #expr: 148 + 3 }} | 56=148 | #default = 148 }} != {{#switch: 17 | 1={{ #expr: 149 + 16 }} | 2={{ #expr: 149 + 2 }} | 3={{ #expr: 149 + 2 }} | 4={{ #expr: 149 + 2 }} | 5={{ #expr: 149 + 2 }} | 6={{ #expr: 149 + 2 }} | 7={{ #expr: 149 + 2 }} | 8={{ #expr: 149 + 2 }} | 9={{#switch: 149 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 149 < 449 | {{ #expr: 149 + 2 }} | {{ #expr: 149 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 149 + 2 }} | 11={{ #expr: 149 + 2 }} | 12={{ #expr: 149 + 2 }} | 13={{ #expr: 149 + 2 }} | 14={{ #expr: 149 + 2 }} | 15={{ #expr: 149 + 2 }} | 16={{ #expr: 149 + 2 }} | 17={{ #expr: 149 + 2 }} | 18={{ #expr: 149 + 2 }} | 19={{ #expr: 149 + 2 }} | 20={{ #expr: 149 + 2 }} | 21={{ #expr: 149 + 2 }} | 22={{ #expr: 149 + 2 }} | 23={{ #expr: 149 + 2 }} | 24={{ #expr: 149 + 2 }} | 25={{ #expr: 149 + 2 }} | 26={{ #expr: 149 + 2 }} | 27={{ #expr: 149 + 2 }} | 28={{ #expr: 149 + 2 }} | 29={{ #expr: 149 + 2 }} | 30={{ #expr: 149 + 2 }} | 31={{ #expr: 149 + 2 }} | 32={{ #expr: 149 + 2 }} | 33={{ #expr: 149 + 2 }} | 34={{ #expr: 149 + 2 }} | 35={{ #expr: 149 + 2 }} | 36={{ #expr: 149 + 2 }} | 37={{ #expr: 149 + 2 }} | 38={{ #expr: 149 + 2 }} | 39={{ #expr: 149 + 2 }} | 40={{ #expr: 149 + 2 }} | 41={{ #expr: 149 + 2 }} | 42={{ #expr: 149 + 2 }} | 43={{ #expr: 149 + 2 }} | 44={{ #expr: 149 + 2 }} | 45={{ #expr: 149 + 6 }} | 46={{ #expr: 149 + 2 }} | 47={{ #expr: 149 + 2 }} | 48={{ #expr: 149 + 2 }} | 49={{ #expr: 149 + 2 }} | 50={{ #expr: 149 + 2 }} | 51={{ #expr: 149 + 2 }} | 52={{ #expr: 149 + 2 }} | 53={{ #expr: 149 + 2 }} | 54={{ #expr: 149 + 2 }} | 55={{ #expr: 149 + 3 }} | 56=149 | #default = 149 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 17 | 1={{ #expr: 149 + 16 }} | 2={{ #expr: 149 + 2 }} | 3={{ #expr: 149 + 2 }} | 4={{ #expr: 149 + 2 }} | 5={{ #expr: 149 + 2 }} | 6={{ #expr: 149 + 2 }} | 7={{ #expr: 149 + 2 }} | 8={{ #expr: 149 + 2 }} | 9={{#switch: 149 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 149 < 449 | {{ #expr: 149 + 2 }} | {{ #expr: 149 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 149 + 2 }} | 11={{ #expr: 149 + 2 }} | 12={{ #expr: 149 + 2 }} | 13={{ #expr: 149 + 2 }} | 14={{ #expr: 149 + 2 }} | 15={{ #expr: 149 + 2 }} | 16={{ #expr: 149 + 2 }} | 17={{ #expr: 149 + 2 }} | 18={{ #expr: 149 + 2 }} | 19={{ #expr: 149 + 2 }} | 20={{ #expr: 149 + 2 }} | 21={{ #expr: 149 + 2 }} | 22={{ #expr: 149 + 2 }} | 23={{ #expr: 149 + 2 }} | 24={{ #expr: 149 + 2 }} | 25={{ #expr: 149 + 2 }} | 26={{ #expr: 149 + 2 }} | 27={{ #expr: 149 + 2 }} | 28={{ #expr: 149 + 2 }} | 29={{ #expr: 149 + 2 }} | 30={{ #expr: 149 + 2 }} | 31={{ #expr: 149 + 2 }} | 32={{ #expr: 149 + 2 }} | 33={{ #expr: 149 + 2 }} | 34={{ #expr: 149 + 2 }} | 35={{ #expr: 149 + 2 }} | 36={{ #expr: 149 + 2 }} | 37={{ #expr: 149 + 2 }} | 38={{ #expr: 149 + 2 }} | 39={{ #expr: 149 + 2 }} | 40={{ #expr: 149 + 2 }} | 41={{ #expr: 149 + 2 }} | 42={{ #expr: 149 + 2 }} | 43={{ #expr: 149 + 2 }} | 44={{ #expr: 149 + 2 }} | 45={{ #expr: 149 + 6 }} | 46={{ #expr: 149 + 2 }} | 47={{ #expr: 149 + 2 }} | 48={{ #expr: 149 + 2 }} | 49={{ #expr: 149 + 2 }} | 50={{ #expr: 149 + 2 }} | 51={{ #expr: 149 + 2 }} | 52={{ #expr: 149 + 2 }} | 53={{ #expr: 149 + 2 }} | 54={{ #expr: 149 + 2 }} | 55={{ #expr: 149 + 3 }} | 56=149 | #default = 149 }} = {{ #expr: {{#switch: 17 | 1={{ #expr: 148 + 16 }} | 2={{ #expr: 148 + 2 }} | 3={{ #expr: 148 + 2 }} | 4={{ #expr: 148 + 2 }} | 5={{ #expr: 148 + 2 }} | 6={{ #expr: 148 + 2 }} | 7={{ #expr: 148 + 2 }} | 8={{ #expr: 148 + 2 }} | 9={{#switch: 148 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 148 < 449 | {{ #expr: 148 + 2 }} | {{ #expr: 148 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 148 + 2 }} | 11={{ #expr: 148 + 2 }} | 12={{ #expr: 148 + 2 }} | 13={{ #expr: 148 + 2 }} | 14={{ #expr: 148 + 2 }} | 15={{ #expr: 148 + 2 }} | 16={{ #expr: 148 + 2 }} | 17={{ #expr: 148 + 2 }} | 18={{ #expr: 148 + 2 }} | 19={{ #expr: 148 + 2 }} | 20={{ #expr: 148 + 2 }} | 21={{ #expr: 148 + 2 }} | 22={{ #expr: 148 + 2 }} | 23={{ #expr: 148 + 2 }} | 24={{ #expr: 148 + 2 }} | 25={{ #expr: 148 + 2 }} | 26={{ #expr: 148 + 2 }} | 27={{ #expr: 148 + 2 }} | 28={{ #expr: 148 + 2 }} | 29={{ #expr: 148 + 2 }} | 30={{ #expr: 148 + 2 }} | 31={{ #expr: 148 + 2 }} | 32={{ #expr: 148 + 2 }} | 33={{ #expr: 148 + 2 }} | 34={{ #expr: 148 + 2 }} | 35={{ #expr: 148 + 2 }} | 36={{ #expr: 148 + 2 }} | 37={{ #expr: 148 + 2 }} | 38={{ #expr: 148 + 2 }} | 39={{ #expr: 148 + 2 }} | 40={{ #expr: 148 + 2 }} | 41={{ #expr: 148 + 2 }} | 42={{ #expr: 148 + 2 }} | 43={{ #expr: 148 + 2 }} | 44={{ #expr: 148 + 2 }} | 45={{ #expr: 148 + 6 }} | 46={{ #expr: 148 + 2 }} | 47={{ #expr: 148 + 2 }} | 48={{ #expr: 148 + 2 }} | 49={{ #expr: 148 + 2 }} | 50={{ #expr: 148 + 2 }} | 51={{ #expr: 148 + 2 }} | 52={{ #expr: 148 + 2 }} | 53={{ #expr: 148 + 2 }} | 54={{ #expr: 148 + 2 }} | 55={{ #expr: 148 + 3 }} | 56=148 | #default = 148 }} + 1 }} | f|–149}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Kreutziger, Elisabeth||{{#ifeq:0|0|}}}}

  • Sonja Domröse: Frauen der Reformationszeit, Gelehrt, mutig und glaubensfest. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2010, ISBN 978-3-525-55012-0
  • Wolfgang Herbst (Hrsg.): Komponisten und Liederdichter des Evangelischen Gesangbuchs (Handbuch zum Evangelischen Gesangbuch, Band 2). Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1999, ISBN 3-525-50318-0.
  • Walther Killy: Literaturlexikon. Autoren und Werke deutscher Sprache. Directmedia Publications, Berlin 2000, ISBN 3-89853-109-0 (1 CD-ROM).
  • Elisabeth Schneider-Böklen: Elisabeth Cruciger, die erste Dichterin des Protestantismus. In: Gottesdienst und Kirchenmusik. Heft 2/1994, S. 32 ff.
  • Wolfgang Herbst: Wer ist wer im Gesangbuch? 2. Auflage. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2005, ISBN 3-525-50323-7, S. 65 (books.google.de)
  • Otto Clemen: Ein Brief eines getauften Juden in Stettin aus dem Jahre 1524. In: Pommersche Jahresbücher, Band 9, S. 173–180; {{#if:bub_gb_xakrAQAAIAAJ
    |[https://archive.org/{{#switch:
    |DL=download
    |DS=stream
    |#default=details}}/{{#if:trim|bub_gb_xakrAQAAIAAJ }}{{#if:  | /{{{Fragment}}} | {{#if: n186 | /page/n186/mode/{{#if:{{#if:|{{#invoke:TemplUtl|faculty|{{{doppelseitig}}}}}}}|2|1}}up{{#if:|/search/%7B%7B%7BHervorhebung%7D%7D%7D}} | {{#ifeq: {{#if:  | {{{Ausgabe}}} | ST}}@{{#if:  | {{{Typ}}} | T}} | ST@T | /mode/1up }} }} }} {{#if:|{{#if:trim|{{{2}}}}}|{{#if:n186| {{#if:|{{{Fundstelle}}}|Textarchiv – Internet Archive}} | archive.org}}}}]{{#if:| ({{#if: 
           | {{#switch: {{{FORMAT}}}
               |PDF=PDF
               |DJVU=DjVu
               |MP3=MP3
               |MP4=MP4
               |OGG=Ogg
               |#default={{{Format}}}}};  }}{{{KBytes}}} kB)}}{{#if: | im {{#switch:-
    |A=Audioarchiv – Internet Archive
    |B
    |I=Bildarchiv – Internet Archive
    |F
    |M=Videoarchiv – Internet Archive
    |S=Softwarearchiv – Internet Archive
    |T=Textarchiv – Internet Archive
    |-=
    |#default=Unbekannter Parameterwert Typ={{{Typ}}}  }} |{{#if:| – Internet Archive| }} }} }}{{#invoke:TemplatePar|match
    |1=1=/[^#%s]+/
    |2=2=*
    |3=Typ=/[TABIFMS%-]?/
    |4=Fragment=/[^#%s]*/
    |5=Blatt=/[^#%s]*/
    |6=Hervorhebung=*
    |7=Ausgabe=/[DSds]?[TSLto]?%l*/
    |8=Fundstelle=/%d*/
    |9=doppelseitig=/%a*/
    |10=Format=/%u*/
    |11=KBytes=/%d*/
    |format=
    |template=Vorlage:archive.org
    |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:archive.org
    |errNS=0
  }}.

Weblinks

| {{#if: 
    | Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
  }}

}}

Einzelnachweise

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 119648105no0001484218035992 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 119648105 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 119648105 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no00014842 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no00014842 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 18035992 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 18035992 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Cruciger, Elisabeth | {{#if: Creutziger, Elisabeth; Kreuziger, Elisabeth; Meseritz, Elisabeth von (Geburtsname) | {{#if: Dichterin geistlicher Lieder | {{#if: um 1500 | {{#if: Meseritz, Hinterpommern | {{#if: 2. Mai 1535 | {{#if: Wittenberg |

Vorlage:Wikidata-Registrierung