Zum Inhalt springen

Carpentum

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:Agrippina (Maior) - Münzkabinett, Berlin - 5476712.jpg
Sesterz des Kaisers Caligula (regierte 37–41 n. Chr.) zum Andenken an seine Mutter Agrippina die Ältere; auf der Rückseite ein carpentum als Leichenwagen
Datei:Maria-Saal-Steinrelief-Kutsche.jpg
Carpentum mit vier Rädern und Pferden

Carpentum (lateinisch) ist der Name für zweirädrige, selten auch vierrädrige, gedeckte Wagen, die im ganzen Römischen Reich schon um 500 vor Christus benutzt wurden.

Innerhalb der Mauern in Rom durften während der Römischen Republik in der Regel keine Fuhrwerke benutzt werden. Dieses Privileg wurde nur wenigen zugestanden, meist hoch gestellten Damen. Die in der Stadt Rom verwendeten Wagen hatten daher typischerweise den Charakter von Staatskarossen, waren reich geschmückt und wurden zu festlichen Gelegenheiten benutzt. Insbesondere wurde dieses Vorrecht den Angehörigen des Kaiserhauses gewährt.<ref>Aubin-Louis Millin de Grandmaison: Dictionnaire de beaux-arts, Band 1, Paris 1806, S. 198 (überholt).</ref><ref>Carpentum nach William Smith, William Wayte und G. E. Marindin (Hrsg.): A Dictionary of Greek and Roman Antiquities (1890) auf hellenicaworld.com (englisch), abgerufen am 21. März 2021.</ref>

Das Carpentum tritt auch auf der Rückseite vieler Münzen auf, die auf der Vorderseite das Antlitz der bevorrechteten Frauen tragen. Erst im 3. Jahrhundert wurde das Recht, den Wagen in der Stadt zu benutzen, den höchsten Beamten gewährt.<ref>Carpentum nach Yates (1875) auf penelope.uchicago.edu (englisch), abgerufen am 21. März 2021.</ref>

Literatur

| S I | Suppl. I = Supplementband I | S II | Suppl. II = Supplementband II | S III | Suppl. III = Supplementband III | S IV | Suppl. IV = Supplementband IV | S V | Suppl. V = Supplementband V | S VI | Suppl. VI = Supplementband VI | S VII | Suppl. VII = Supplementband VII | S VIII | Suppl. VIII = Supplementband VIII | S IX | Suppl. IX = Supplementband IX | S X | Suppl. X = Supplementband X | S XI | Suppl. XI = Supplementband XI | S XII | Suppl. XII = Supplementband XII | S XIII | Suppl. XIII = Supplementband XIII | S XIV | Suppl. XIV = Supplementband XIV | S XV | Suppl. XV = Supplementband XV | R=Registerband | #default = Band III,2 }}, Stuttgart {{#switch: III,2 | I,1=1893 | I,2=1894 | II,1=1895 | II,2=1896 | III,1=1897 | III,2=1899 | IV,1=1900 | IV,2=1901 | V,1=1903 | V,2=1905 | VI,1=1907 | VI,2=1909 | VII,1=1910 | VII,2=1912 | VIII,1=1912 | VIII,2=1913 | IX,1=1914 | IX,2=1916 | X,1=1918 | X,2=1919 | XI,1=1921 | XI,2=1922 | XII,1=1924 | XII,2=1925 | XIII,1=1926 | XIII,2=1927 | XIV,1=1928 | XIV,2=1930 | XV,1=1931 | XV,2=1932 | XVI,1=1933 | XVI,2=1935 | XVII,1=1936 | XVII,2=1937 | XVIII,1=1939 | XVIII,2=1942 | XVIII,3=1949 | XVIII,4=1949 | XIX,1=1937 | XIX,2=1938 | XX,1=1941 | XX,2=1950 | XXI,1=1951 | XXI,2=1952 | XXII,1=1953 | XXII,2=1954 | XXIII,1=1957 | XXIII,2=1959 | XXIV=1963

| I A,1=1914 | I A,2=1920 | II A,1=1921 | II A,2=1923 | III A,1=1927 | III A,2=1929 | IV A,1=1931 | IV A,2=1932 | V A,1=1934 | V A,2=1934 | VI A,1=1936 | VI A,2=1937 | VII A,1=1939 | VII A,2=1948 | VIII A,1=1955 | VIII A,2=1958 | IX A,1=1961 | IX A,2=1967 | X A=1972

| Suppl. I=1903 | Suppl. II=1913 | Suppl. III=1918 | Suppl. IV=1924 | Suppl. V=1931 | Suppl. VI=1935 | Suppl. VII=1940 | Suppl. VIII=1956 | Suppl. IX=1962 | Suppl. X=1965 | Suppl. XI=1968 | Suppl. XII=1970 | Suppl. XIII=1973 | Suppl. XIV=1974 | Suppl. XV=1978

|S I=1903 |S II=1913 |S III=1918 |S IV=1924 |S V=1931 |S VI=1935 |S VII=1940 |S VIII=1956 |S IX=1962 |S X=1965 |S XI=1968 |S XII=1970 |S XIII=1973 |S XIV=1974 |S XV=1978 |R=1980

| #default = 1893ff. }}{{#if:1606|, {{#ifeq: III,2|R|S.|Sp.}} 1606{{#if:1607|{{#ifexpr:1606<>1607|{{#ifexpr: 1606+1=1607| f{{#if:|.}}|–1607}}}} |}}|}}{{#if:|, |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{#invoke:TemplatePar|match |template=Vorlage:RE |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:RE |format=@@@ |1=1=+ |2=2=N>0 |3=3=n |4=4=* |5=5=* |6=6=* |7=7=* |8=Fundstelle=*}}{{#if:III,2|{{#switch: III,2 | I,1 | I,2 | II,1 | II,2 | III,1 | III,2 | IV,1 | IV,2 | V,1 | V,2 | VI,1 | VI,2 | VII,1 | VII,2 | VIII,1 | VIII,2 | IX,1 | IX,2 | X,1 | X,2 | XI,1 | XI,2 | XII,1 | XII,2 | XIII,1 | XIII,2 | XIV,1 | XIV,2 | XV,1 | XV,2 | XVI,1 | XVI,2 | XVII,1 | XVII,2 | XVIII,1 | XVIII,2 | XVIII,3 | XVIII,4 | XIX,1 | XIX,2 | XX,1 | XX,2 | XXI,1 | XXI,2 | XXII,1 | XXII,2 | XXIII,1 | XXIII,2 | XXIV

| I A,1 | I A,2 | II A,1 | II A,2 | III A,1 | III A,2 | IV A,1 | IV A,2 | V A,1 | V A,2 | VI A,1 | VI A,2 | VII A,1 | VII A,2 | VIII A,1 | VIII A,2 | IX A,1 | IX A,2 | X A

| Suppl. I | Suppl. II | Suppl. III | Suppl. IV | Suppl. V | Suppl. VI | Suppl. VII | Suppl. VIII | Suppl. IX | Suppl. X | Suppl. XI | Suppl. XII | Suppl. XIII | Suppl. XIV | Suppl. XV

|S I |S II |S III |S IV |S V |S VI |S VII |S VIII |S IX |S X |S XI |S XII |S XIII |S XIV |S XV |R= | #default = Vorlage:RE: Ungültige Bandnummer. }}|}}

  • Maria Antonietta Pagnotta: Carpentum. Privilegio del carro e ruolo sociale della matrona romana. In: Studi classici 15, 1977–1978, S. 157–170.
  • Virginie Girod: Le carpentum dans la numismatique romaine: évolution et signification. In: Cahiers Numismatiques 45, 175, 2008, S. 27–47 (Digitalisat).

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:Carpentum on roman coins|Carpentum on roman coins|Carpentum}}|uselang=de}} Commons: {{#if:Carpentum auf römischen Münzen|Carpentum auf römischen Münzen|{{#if:Carpentum on roman coins|Carpentum on roman coins|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if: 00

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|0}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|0}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if: Carpentum on roman coins

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|carpentum on roman coins|9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

Einzelnachweise

<references />