Zum Inhalt springen

Brun von Querfurt

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:Bruno of Querfurt.jpg
Geköpfter Brun von Querfurt (Fresko aus dem Kloster Święty Krzyż (Heiligkreuz), Polen)

Brun von Querfurt (* um 974 in Querfurt; † 14. Februar oder 9. März 1009 in dem Grenzgebiet Preußens, Russlands und Litauens; auch Bruno, mit kirchlichem Namen Bonifacius) war ein deutscher Erzbischof und Missionar und der zweite christliche Apostel und Märtyrer bei den heidnischen Prußen.

Leben

Brun entstammte der Dynastie von Querfurt und war verwandt mit der sächsischen Kaiserfamilie. Er war einer von vier Söhnen von Brun dem Älteren, dem ersten bezeugten Herrn der Burg Querfurt im Hassegau, und dessen Frau Ida. Er wurde in der berühmten Domschule von Magdeburg ausgebildet, wurde dort Domkapitular und Priester. Im Jahre 997 berief ihn Kaiser Otto III. in seine Hofkapelle, gerade zu der Zeit, als der Tod des Adalbert von Prag den Kaiser heftig bewegte. Brun begleitete Otto III. auf dessen zweiter Reise nach Italien und trat dort, um dem hl. Adalbert nachzueifern, als Mönch in das Kloster der heiligen Alexius und Bonifacius ein, in dem auch Adalbert einige Jahre verbracht hatte. Spätestens zu dieser Zeit nahm Brun auch den Namen Bonifacius an. 1001 schloss Brun sich dem hl. Romuald an, dem großen Eiferer gegen die Nachlässigkeit, die in vielen Mönchsklöstern eingerissen war.

Datei:Brunokreuz 2019 - 1.jpg
Denkmal in Giżycko (Lötzen), 2019

Im Jahre 1002 ließ Brun sich von Papst Silvester II. den Missionsauftrag für Polen erteilen und trat somit in die direkte Nachfolge Adalberts von Prag. 1004 wurde Brun in Merseburg zum Erzbischof für die Slawenmission geweiht, fand aber keine Unterstützung bei König Heinrich II., der gegen den Polenherzog Bolesław I. Chrobry Krieg führte. Er ging zu König Stephan dem Heiligen von Ungarn, fand aber auch hier keine Unterstützung und zog deshalb weiter zu dem russischen Großfürsten Wladimir I. nach Kiew. Von dort aus wollte er bei den Petschenegen, die vom unteren Don bis zur unteren Donau lebten, missionieren. Während eines fünfmonatigen Aufenthaltes in ihrem Lande gelang es ihm, den größeren Teil dieses Volkes zu bekehren, aber nach seiner Abreise fielen sie wieder vom Glauben ab. Er hatte aber doch wenigstens noch einen Frieden zwischen ihnen und dem Großfürsten zustande gebracht.

Im Jahre 1008 wandte er sich seinem Hauptziele zu und ging an den Hof Bolesław I. Chrobry. Da zwischen diesem und König Heinrich indessen ein neuer Krieg ausgebrochen war, sandte er einen seiner Gefährten nach Schweden, wo König Olaf Schoßkönig mit einem großen Teile seines Volkes sich für die Taufe gewinnen ließ. Dann machte er noch einen letzten Versuch, Heinrich und Bolesław auszusöhnen, indem er ein Schreiben an den späteren Kaiser richtete, aber auch dies blieb vergebens.

Schließlich machte er sich mit achtzehn Gefährten auf den Weg ins Land der Prußen.<ref>Art. Brun von Querfurt. In: Georg Hermanowski: Ostpreußen-Lexikon. Adam Kraft Verlag, Mannheim 1980, ISBN 3-8083-1162-2, S. 65–66, hier S. 66.</ref> Über sein Schicksal bei den Prußen und über sein Ende ist nur bekannt, dass er bis an die Grenzen Russlands und Litauens (Lituae) vorgedrungen war und samt seinen Gefährten am 14. Februar oder 9. März 1009 von heidnischen Sudauern, einem Teilstamm der Prußen, oder Litauern erschlagen wurde.<ref>Andreas Kossert: Masuren: Ostpreußens vergessener Süden. Siedler, Berlin 2001, ISBN 3-88680-696-0, S. 20</ref>

Bruns Missionsversuche blieben erfolglos. Die Prußen wurden im 13. Jahrhundert durch den Deutschen Orden unterworfen und missioniert. Das Großfürstentum Litauen übernahm als letztes europäisches Territorium 1387 den christlichen Glauben. Dies wurde im Zuge der Litauerkriege des Deutschen Ordens als opportun angesehen, um die bereits seit 85 Jahren andauernde Auseinandersetzung mit dem Deutschen Orden zu beenden.

Gedenken

Datei:S6300114.JPG
Inschrift am Denkmal in Giżycko (Lötzen)

Um Bruns Mission und Martyrium ranken sich mehrere ostpreußische Legenden.<ref>Wilhelm Johann Albert von Tettau, Jodocus Donatus Hubertus Temme: Volkssagen Ostpreußens, Litthauens und Westpreußens. Berlin 1837, S. 34–35: Der heilige Bonifacius in Preußen.</ref>

In der ostpreußischen Stadt Lötzen (heute Giżycko) erinnert seit 1937 die katholische Pfarrkirche St. Bruno an den Bischof und Märtyrer. Außerdem wurde 1998 auf einem Hügel in der Nähe der Feste Boyen ein Denkmal zu Ehren von Brun von Querfurt aufgestellt. Demnach fand er am 9. März 1009 an ebendieser Stelle seinen Märtyrertod. Diese Aussage gilt jedoch als ungesichert.

Sein Gedenktag (katholisch, evangelisch) ist der 9. März.

Schriften

  • Vita Sancti Adalberti (Leben des heiligen Adalbert von Prag)<ref>Textausgaben</ref>, deutscher Text in: Lorenz Weinrich (Hrsg.) unter Mitarbeit von Jerzy Strzelczyk: Heiligenleben zur deutsch-slawischen Geschichte: Adalbert von Prag – Otto von Bamberg (= Rudolf Buchner, Franz-Josef Schmale und Hans-Werner Goetz (Hrsg.): Ausgewählte Quellen zur Geschichte des deutschen Mittelalters. Freiherr-Vom-Stein-Gedächtnisausgabe, Band XXIII.) Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2005, ISBN 3-534-01422-7, S. 70–117.
  • Brief an Heinrich II. (1008), in: Heinrich von Zeißberg: Die Kriege Kaiser Heinrich’s II. mit Herzog Boleslaw I. von Polen. Gerold, Wien 1868, S. 353–360.

Denkmäler

  • Braunsbrunnen am Brunnenherrenweg in Querfurt
  • Braunsbrunnen am Markt in Querfurt

Literatur

|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:766–767|, Sp. {{#iferror:{{#expr:766–767}}|766–767|{{#expr:1*766–767*0}}–{{#expr:-(0*766–767*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070613100222/http://www.bautz.de/bbkl/b/brun_v_q.shtml%7C}}.{{#if: 1 | |{{#ifeq:||}}}}

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Brun von Querfurt|Brun von Querfurt|Brun von Querfurt }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 3 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 3 | 1={{ #expr: 433 + 16 }} | 2={{ #expr: 433 + 2 }} | 3={{ #expr: 433 + 2 }} | 4={{ #expr: 433 + 2 }} | 5={{ #expr: 433 + 2 }} | 6={{ #expr: 433 + 2 }} | 7={{ #expr: 433 + 2 }} | 8={{ #expr: 433 + 2 }} | 9={{#switch: 433 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 433 < 449 | {{ #expr: 433 + 2 }} | {{ #expr: 433 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 433 + 2 }} | 11={{ #expr: 433 + 2 }} | 12={{ #expr: 433 + 2 }} | 13={{ #expr: 433 + 2 }} | 14={{ #expr: 433 + 2 }} | 15={{ #expr: 433 + 2 }} | 16={{ #expr: 433 + 2 }} | 17={{ #expr: 433 + 2 }} | 18={{ #expr: 433 + 2 }} | 19={{ #expr: 433 + 2 }} | 20={{ #expr: 433 + 2 }} | 21={{ #expr: 433 + 2 }} | 22={{ #expr: 433 + 2 }} | 23={{ #expr: 433 + 2 }} | 24={{ #expr: 433 + 2 }} | 25={{ #expr: 433 + 2 }} | 26={{ #expr: 433 + 2 }} | 27={{ #expr: 433 + 2 }} | 28={{ #expr: 433 + 2 }} | 29={{ #expr: 433 + 2 }} | 30={{ #expr: 433 + 2 }} | 31={{ #expr: 433 + 2 }} | 32={{ #expr: 433 + 2 }} | 33={{ #expr: 433 + 2 }} | 34={{ #expr: 433 + 2 }} | 35={{ #expr: 433 + 2 }} | 36={{ #expr: 433 + 2 }} | 37={{ #expr: 433 + 2 }} | 38={{ #expr: 433 + 2 }} | 39={{ #expr: 433 + 2 }} | 40={{ #expr: 433 + 2 }} | 41={{ #expr: 433 + 2 }} | 42={{ #expr: 433 + 2 }} | 43={{ #expr: 433 + 2 }} | 44={{ #expr: 433 + 2 }} | 45={{ #expr: 433 + 6 }} | 46={{ #expr: 433 + 2 }} | 47={{ #expr: 433 + 2 }} | 48={{ #expr: 433 + 2 }} | 49={{ #expr: 433 + 2 }} | 50={{ #expr: 433 + 2 }} | 51={{ #expr: 433 + 2 }} | 52={{ #expr: 433 + 2 }} | 53={{ #expr: 433 + 2 }} | 54={{ #expr: 433 + 2 }} | 55={{ #expr: 433 + 3 }} | 56=433 | #default = 433 }} {{ #if:Brun von Querfurt|Brun von Querfurt|Brun von Querfurt }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 3, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 3 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 433{{ #if:434 | {{ #ifexpr: {{#switch: 3 | 1={{ #expr: 433 + 16 }} | 2={{ #expr: 433 + 2 }} | 3={{ #expr: 433 + 2 }} | 4={{ #expr: 433 + 2 }} | 5={{ #expr: 433 + 2 }} | 6={{ #expr: 433 + 2 }} | 7={{ #expr: 433 + 2 }} | 8={{ #expr: 433 + 2 }} | 9={{#switch: 433 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 433 < 449 | {{ #expr: 433 + 2 }} | {{ #expr: 433 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 433 + 2 }} | 11={{ #expr: 433 + 2 }} | 12={{ #expr: 433 + 2 }} | 13={{ #expr: 433 + 2 }} | 14={{ #expr: 433 + 2 }} | 15={{ #expr: 433 + 2 }} | 16={{ #expr: 433 + 2 }} | 17={{ #expr: 433 + 2 }} | 18={{ #expr: 433 + 2 }} | 19={{ #expr: 433 + 2 }} | 20={{ #expr: 433 + 2 }} | 21={{ #expr: 433 + 2 }} | 22={{ #expr: 433 + 2 }} | 23={{ #expr: 433 + 2 }} | 24={{ #expr: 433 + 2 }} | 25={{ #expr: 433 + 2 }} | 26={{ #expr: 433 + 2 }} | 27={{ #expr: 433 + 2 }} | 28={{ #expr: 433 + 2 }} | 29={{ #expr: 433 + 2 }} | 30={{ #expr: 433 + 2 }} | 31={{ #expr: 433 + 2 }} | 32={{ #expr: 433 + 2 }} | 33={{ #expr: 433 + 2 }} | 34={{ #expr: 433 + 2 }} | 35={{ #expr: 433 + 2 }} | 36={{ #expr: 433 + 2 }} | 37={{ #expr: 433 + 2 }} | 38={{ #expr: 433 + 2 }} | 39={{ #expr: 433 + 2 }} | 40={{ #expr: 433 + 2 }} | 41={{ #expr: 433 + 2 }} | 42={{ #expr: 433 + 2 }} | 43={{ #expr: 433 + 2 }} | 44={{ #expr: 433 + 2 }} | 45={{ #expr: 433 + 6 }} | 46={{ #expr: 433 + 2 }} | 47={{ #expr: 433 + 2 }} | 48={{ #expr: 433 + 2 }} | 49={{ #expr: 433 + 2 }} | 50={{ #expr: 433 + 2 }} | 51={{ #expr: 433 + 2 }} | 52={{ #expr: 433 + 2 }} | 53={{ #expr: 433 + 2 }} | 54={{ #expr: 433 + 2 }} | 55={{ #expr: 433 + 3 }} | 56=433 | #default = 433 }} != {{#switch: 3 | 1={{ #expr: 434 + 16 }} | 2={{ #expr: 434 + 2 }} | 3={{ #expr: 434 + 2 }} | 4={{ #expr: 434 + 2 }} | 5={{ #expr: 434 + 2 }} | 6={{ #expr: 434 + 2 }} | 7={{ #expr: 434 + 2 }} | 8={{ #expr: 434 + 2 }} | 9={{#switch: 434 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 434 < 449 | {{ #expr: 434 + 2 }} | {{ #expr: 434 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 434 + 2 }} | 11={{ #expr: 434 + 2 }} | 12={{ #expr: 434 + 2 }} | 13={{ #expr: 434 + 2 }} | 14={{ #expr: 434 + 2 }} | 15={{ #expr: 434 + 2 }} | 16={{ #expr: 434 + 2 }} | 17={{ #expr: 434 + 2 }} | 18={{ #expr: 434 + 2 }} | 19={{ #expr: 434 + 2 }} | 20={{ #expr: 434 + 2 }} | 21={{ #expr: 434 + 2 }} | 22={{ #expr: 434 + 2 }} | 23={{ #expr: 434 + 2 }} | 24={{ #expr: 434 + 2 }} | 25={{ #expr: 434 + 2 }} | 26={{ #expr: 434 + 2 }} | 27={{ #expr: 434 + 2 }} | 28={{ #expr: 434 + 2 }} | 29={{ #expr: 434 + 2 }} | 30={{ #expr: 434 + 2 }} | 31={{ #expr: 434 + 2 }} | 32={{ #expr: 434 + 2 }} | 33={{ #expr: 434 + 2 }} | 34={{ #expr: 434 + 2 }} | 35={{ #expr: 434 + 2 }} | 36={{ #expr: 434 + 2 }} | 37={{ #expr: 434 + 2 }} | 38={{ #expr: 434 + 2 }} | 39={{ #expr: 434 + 2 }} | 40={{ #expr: 434 + 2 }} | 41={{ #expr: 434 + 2 }} | 42={{ #expr: 434 + 2 }} | 43={{ #expr: 434 + 2 }} | 44={{ #expr: 434 + 2 }} | 45={{ #expr: 434 + 6 }} | 46={{ #expr: 434 + 2 }} | 47={{ #expr: 434 + 2 }} | 48={{ #expr: 434 + 2 }} | 49={{ #expr: 434 + 2 }} | 50={{ #expr: 434 + 2 }} | 51={{ #expr: 434 + 2 }} | 52={{ #expr: 434 + 2 }} | 53={{ #expr: 434 + 2 }} | 54={{ #expr: 434 + 2 }} | 55={{ #expr: 434 + 3 }} | 56=434 | #default = 434 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 3 | 1={{ #expr: 434 + 16 }} | 2={{ #expr: 434 + 2 }} | 3={{ #expr: 434 + 2 }} | 4={{ #expr: 434 + 2 }} | 5={{ #expr: 434 + 2 }} | 6={{ #expr: 434 + 2 }} | 7={{ #expr: 434 + 2 }} | 8={{ #expr: 434 + 2 }} | 9={{#switch: 434 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 434 < 449 | {{ #expr: 434 + 2 }} | {{ #expr: 434 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 434 + 2 }} | 11={{ #expr: 434 + 2 }} | 12={{ #expr: 434 + 2 }} | 13={{ #expr: 434 + 2 }} | 14={{ #expr: 434 + 2 }} | 15={{ #expr: 434 + 2 }} | 16={{ #expr: 434 + 2 }} | 17={{ #expr: 434 + 2 }} | 18={{ #expr: 434 + 2 }} | 19={{ #expr: 434 + 2 }} | 20={{ #expr: 434 + 2 }} | 21={{ #expr: 434 + 2 }} | 22={{ #expr: 434 + 2 }} | 23={{ #expr: 434 + 2 }} | 24={{ #expr: 434 + 2 }} | 25={{ #expr: 434 + 2 }} | 26={{ #expr: 434 + 2 }} | 27={{ #expr: 434 + 2 }} | 28={{ #expr: 434 + 2 }} | 29={{ #expr: 434 + 2 }} | 30={{ #expr: 434 + 2 }} | 31={{ #expr: 434 + 2 }} | 32={{ #expr: 434 + 2 }} | 33={{ #expr: 434 + 2 }} | 34={{ #expr: 434 + 2 }} | 35={{ #expr: 434 + 2 }} | 36={{ #expr: 434 + 2 }} | 37={{ #expr: 434 + 2 }} | 38={{ #expr: 434 + 2 }} | 39={{ #expr: 434 + 2 }} | 40={{ #expr: 434 + 2 }} | 41={{ #expr: 434 + 2 }} | 42={{ #expr: 434 + 2 }} | 43={{ #expr: 434 + 2 }} | 44={{ #expr: 434 + 2 }} | 45={{ #expr: 434 + 6 }} | 46={{ #expr: 434 + 2 }} | 47={{ #expr: 434 + 2 }} | 48={{ #expr: 434 + 2 }} | 49={{ #expr: 434 + 2 }} | 50={{ #expr: 434 + 2 }} | 51={{ #expr: 434 + 2 }} | 52={{ #expr: 434 + 2 }} | 53={{ #expr: 434 + 2 }} | 54={{ #expr: 434 + 2 }} | 55={{ #expr: 434 + 3 }} | 56=434 | #default = 434 }} = {{ #expr: {{#switch: 3 | 1={{ #expr: 433 + 16 }} | 2={{ #expr: 433 + 2 }} | 3={{ #expr: 433 + 2 }} | 4={{ #expr: 433 + 2 }} | 5={{ #expr: 433 + 2 }} | 6={{ #expr: 433 + 2 }} | 7={{ #expr: 433 + 2 }} | 8={{ #expr: 433 + 2 }} | 9={{#switch: 433 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 433 < 449 | {{ #expr: 433 + 2 }} | {{ #expr: 433 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 433 + 2 }} | 11={{ #expr: 433 + 2 }} | 12={{ #expr: 433 + 2 }} | 13={{ #expr: 433 + 2 }} | 14={{ #expr: 433 + 2 }} | 15={{ #expr: 433 + 2 }} | 16={{ #expr: 433 + 2 }} | 17={{ #expr: 433 + 2 }} | 18={{ #expr: 433 + 2 }} | 19={{ #expr: 433 + 2 }} | 20={{ #expr: 433 + 2 }} | 21={{ #expr: 433 + 2 }} | 22={{ #expr: 433 + 2 }} | 23={{ #expr: 433 + 2 }} | 24={{ #expr: 433 + 2 }} | 25={{ #expr: 433 + 2 }} | 26={{ #expr: 433 + 2 }} | 27={{ #expr: 433 + 2 }} | 28={{ #expr: 433 + 2 }} | 29={{ #expr: 433 + 2 }} | 30={{ #expr: 433 + 2 }} | 31={{ #expr: 433 + 2 }} | 32={{ #expr: 433 + 2 }} | 33={{ #expr: 433 + 2 }} | 34={{ #expr: 433 + 2 }} | 35={{ #expr: 433 + 2 }} | 36={{ #expr: 433 + 2 }} | 37={{ #expr: 433 + 2 }} | 38={{ #expr: 433 + 2 }} | 39={{ #expr: 433 + 2 }} | 40={{ #expr: 433 + 2 }} | 41={{ #expr: 433 + 2 }} | 42={{ #expr: 433 + 2 }} | 43={{ #expr: 433 + 2 }} | 44={{ #expr: 433 + 2 }} | 45={{ #expr: 433 + 6 }} | 46={{ #expr: 433 + 2 }} | 47={{ #expr: 433 + 2 }} | 48={{ #expr: 433 + 2 }} | 49={{ #expr: 433 + 2 }} | 50={{ #expr: 433 + 2 }} | 51={{ #expr: 433 + 2 }} | 52={{ #expr: 433 + 2 }} | 53={{ #expr: 433 + 2 }} | 54={{ #expr: 433 + 2 }} | 55={{ #expr: 433 + 3 }} | 56=433 | #default = 433 }} + 1 }} | f|–434}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Brun von Querfurt||{{#ifeq:0|0|}}}}

  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
   | {{#if: 674
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 118674749
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|118674749}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 639685 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 639685 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}

  • Reinhard Wenskus: Studien zur historisch-politischen Gedankenwelt Bruns von Querfurt (= Mitteldeutsche Forschungen. Bd. 5, {{#invoke:URIutil|{{#ifeq:1|1|linkISSN|targetISSN}}|0544-5957|0}}{{#ifeq:1|0|[!]

}}{{#ifeq:0|1

        |{{#switch:00
                  |11= (print/online)
                  |10= (print)
                  |01= (online)
          }}

}}{{#ifeq:0|0

        |{{#ifeq:0|0
              |{{#if:{{#invoke:URIutil|isISSNvalid|1=0544-5957}}
                    |
                    |{{#invoke:TemplUtl|failure|ISSN ungültig}}}}}}

}}). Böhlau, Münster u. a. 1956 (Zugleich: Marburg (Lahn), Univ., Diss., 1953/54).

  • Landkreis Saalekreis (Hrsg.): Der heilige Brun von Querfurt. Eine Reise ins Mittelalter. Begleitband zur Sonderausstellung „Der heilige Brun von Querfurt – Friedensstifter und Missionar in Europa, 1009–2009“ im Museum Burg Querfurt, [19. Juni bis 20. Dezember 2009]. Querfurt 2009, ISBN 978-3-00-028548-6.
  • Manfred Orlick: Kolumbus Osteuropas. In: Wahre Geschichten um die Straße der Romanik. S. 71–80, Tauchaer Verlag 2016, ISBN 978-3-89772-276-7.
  • Heinrich Gisbert Voigt: Brun von Querfurt. Mönch, Eremit, Erzbischof der Heiden und Märtyrer. Verlag von J. F. Steinkopf, Stuttgart 1907. (Digitalisat)

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:Bruno of Querfurt|Bruno of Querfurt|Brun von Querfurt}}|uselang=de}} Commons: {{#if:Brun von Querfurt|Brun von Querfurt|{{#if:Bruno of Querfurt|Bruno of Querfurt|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if: Bruno of Querfurt

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|bruno of querfurt|9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

|b|B|bishop|Bischof|k|K|Kardinal|p|P|pope|Papst=bishop |d|D|diocese|Diozese|Diözese|e|E|Erzbistum=diocese |conclave|Konklave|ecv|concil|Konzil|cs|consistory|Konsistorium=event |c|C|l|L|s|S|country|county|Land|Staat=country |e|E|z|Z|event|events|Ereignis|Zeit=events}}/{{#if: trim|bquerfb}}.html {{#if: |{{#invoke:WLink|getEscapedTitle|}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}] auf catholic-hierarchy.orgVorlage:Abrufdatum (englisch)

Anmerkungen

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 118674749no9501332879398987 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118674749 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118674749 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no95013328 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no95013328 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 79398987 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 79398987 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Brun von Querfurt | {{#if: Bruno von Querfurt; Bonifacius | {{#if: deutscher Erzbischof für die Ostmission, Märtyrer | {{#if: um 974 | {{#if: Querfurt | {{#if: 9. März 1009 | {{#if: Grenzgebiet Preußens, Russlands und Litauens |

Vorlage:Wikidata-Registrierung