Becher von Vicarello
Die Becher von Vicarello – auch als Itineraria Gaditana bekannt – sind antike Weihegaben und tragen eine wichtige Itinerarinschrift. Sie wurden 1852 gefunden.
Beschreibung und Deutung
Auf den silbernen Bechern ist jeweils die Strecke von Gades nach Rom durch 106 Ortsnamen und Entfernungsangaben in römischen Meilen (milia passuum, etwa 1,48 km) dargestellt. Sie umfasst etwa 1840 römische Meilen bzw. 2723 km. Die vier Becher sind inhaltlich nicht identisch, sondern enthalten zuweilen unterschiedliche Orts- und Entfernungsangaben. Vermerke wie „Ad Decimum“ („Ad X“) oder „Ad XX“ beziehen sich auf einen Zehn- oder Zwanzig-Meilenstein.
Die Becher gelten als wichtige Zeugnisse für Itinerarinschriften aus römischer Zeit.<ref>Gerd Graßhoff, Florian Mitterhuber (Hrsg.): Untersuchungen zum Stadiasmos von Patara. Modellierung und Analyse eines antiken Streckennetzes, Bern Studies in the History and Philosophy of Science, Bern 2009, ISBN 978-3952342152, S. 44.</ref> Die Becher wurden als Weihegaben im Apollonheiligtum (Aquae Apollinares) in Vicarello in der Nähe des Lacus Sabatinus in Zentralitalien niedergelegt.<ref>Vera von Falkenstein-Wirth: Das Quellenheiligtum von Vicarello (Aquae Apollinares). Ein Kultort von der Bronzezeit bis zum Ende des Kaiserreichs: Zabern, Mainz 2011, ISBN 978-3-8053-4347-3.</ref> Die Datierung ist umstritten; während Bernd Löhberg drei der Becher auf vor 337 und den vierten auf nach 333/337 datiert,<ref>Bernd Löhberg: Das „Itinerarium provinciarum Antonini Augusti“, Frank & Timme 2006, ISBN 978-3865960856, S. 5; siehe hierzu die negative Besprechung unter hsozkult</ref> datiert Florian Mittenhuber die Becher in das erste Jahrhundert nach Christus.<ref>Florian Mittenhuber: Antike Geo- und Kartographie – ein kurzer Überblick.</ref>
Die vier gleichartigen Silberbecher wurden möglicherweise in Spanien hergestellt und von einer Reisegruppe, die nach Aquae Apollinares gepilgert war, gestiftet. Unter den bekannten römischen Quellopferfunden sind nicht allzu viele derartige Metallgefäße. Neben Vicarello wurden offenbar die Heiligtümer in Bath (Aquae Sulis) und Baden (Aquae Helveticae) mit solchen Gaben bedacht.<ref>Wolf-Rüdiger Teegen: Studien zu dem kaiserzeitlichen Quellopferfund von Bad Pyrmont. Ergänzungsband zum Reallexikon der germanischen Altertumskunde. de Gruyter, Berlin 1999, ISBN 978-3110166002, S. 245.</ref> Bagni di Vicarello war bis in die Neuzeit noch Badeort und besitzt heiße Quellen, die sich in der Nähe der Ruinen der römischen Thermen befinden. Der Name Vicarello leitet sich von „Vicus Aurelii“ ab.
Die Becher befinden sich heute im Museo Nazionale Romano in Rom (Inv. Inv. 67497, 67498, 67499, 67500).
Itinerarium
Zunächst orientiert sich die Route an der Via Augusta in Spanien. Auf dem ersten Abschnitt werden die Orte Gades (Cádiz), Portus Gaditanus (El Puerto de Santa Maria), Ugia (Torre Alocaz), Orippo (Dos Hermanas) und Hispalis (Sevilla) genannt. Der zweite Abschnitt führt über Carmo (Carmona), Obucla (Castillo de la Monclova), Colonia Iulia Augusta Firma Astigitana (Écija) bis Corduba (Córdoba). Der dritte Abschnitt führt bis nach Tarraco (Tarragona). Der nächste Abschnitt führt bis nach Colonia Narbo Martius (Narbonne) an der Via Domitia. Der folgende Abschnitt führt durch Südfrankreich über die Alpen bis Augusta Taurinorum (Turin) in Italien. Der letzte Abschnitt erstreckt sich bis Roma (Rom).
Itinerarien auf den Bechern
Die Beschriftung der Becher lautet:
| 1 | 2 | 3 | 4 |
|---|---|---|---|
|
<poem> Itinerarium a Gades Romam Ad Portum XXIIII Hastam XVI Ugiam XXVII Orippum XXIIII Hispalim VIIII
Carmonem XXII Obuclam XX Astigim XV Ad Aras XII Cordubam XXIII
Ad X X Eporam XVII Uciesem XVIII Ad Novlas XIII Castulonem XIX Ad Morum XXIIII II Solaria XIX Mariana XX Mentesam XX Libisosam XXIIII Parietinis XXII Saltigim XVI Ad Palem XXXII Ad Aras XXII Saetabim XXVIII Sucronem XVI Valentiam XX Sagyntum XVI Ad Novlas XXIIII Ildum XXII Intibilim XXIIII Dertosam XXVII Sub Saltum XXXVII Tarraconem XXV
Baeterras XVI Cesseronem XIII Forum Domiti XVIII Sextantionem XV Ambrussum XV Nemausum XV Ugernum XV Arelata VIIII Ergnaginum VI Clanum VIII Cabellionem XII Aptam Iuliam XII Catuiaciam XII Alaunium XVI Segusteronem XXIIII Alabontem XVI Vappincum XVIII Caturigomagum XII Eburodunum XVIII Ramam XVII Brigantium XVIII Druantium XI Segusionem XXIIII Ocelum XXVII Taurinis XX
Sum[ma] M[ilia] P[assuum] MDCCCXXXXS </poem> |
<poem> Ab Gades usque Roma Intinerare Ad Portum XXIIII Hasta XVI Ugia XXVII Orippo XXIIII Hispalim IX
Carmone XXII Obucla XX Astigi XV Ad Aras XII Corduba XXIII
Ad Decumo X Ad Lucos XVIII Uciese XVIII Ad Novlas XIII Ad Aras XIX Ad Morum XXIIII Ad Solaria XVIIII Mariana XX Mentesa XX Libisosa XXVIII Parietinis XXII Saltigi XVI Ad Pale XXXII Ad Aras XXII Saetabi XXVIII Sucrone XV Valentia XX Sagynto XVI Ad Novlas XXIIII Ildum XXII Intibili XXIIII Dertosa XXVII Subsaltu XXXVII Tarracone XXI
Palfuriana XVI Antistiana XV Ad Fines XVII Arragone XX Praetorio XVII Siteras XV Aquis Voconi XV Gerunda XII Cilniana XI Iuncaria XV In Pyreneo XVI Ruscinne XXV Combusta VI Narbone XXXII
Baeterras XVI Cesserone XII Foro Domiti XVIII Sextantio XV Ambrussum XV Nemauso XV Ugerno XVI Ernagini VIII Clanum VII Cabellione XII Ad Fines XII Apta Iulia X Catulacia XII Alaunio XVI Segusterone XXIIII Alabonte XVI Vappinquo XVIII Caturigomagi XII Eburoduno XVIII Rama XVII Brigantio XVIII Gruentia VI Goesao V Segusio XXIII Ocelo XX Taurinis XX
Quadratis XXIIII Rigomagi XIII Cuttias XXIIII Laumellum XII Ticinum XX Lambrum XX Placentia XVI Florentia XVI Parma XXV Regio Lepidi XVIII Mutina XVII Bononia XXV Claterno X Foro Corneli XIII Faventia X Foro Livi XIII Caesana XV Arimino XXIIII Pisauro XVI Fano Fortunae IX Foro Semproni XVIII Cale XIII Haesim XIII Helvilium XV Nuceria XVIII Mevania XV Ad Martis XVII Narnia XIII Ocriculo XII Ad Vicesumo XXIIII Romam XX Summa Millia Passus MDCCCXXXXII </poem> |
<poem> Itinerare A Gades Usque Roma Ad Portum XXIIII Hasta XVI Ugia XXVII Orippo XXIIII Hispalim IX
Carmone XXII Obucla XX Astigi XV Ad Aras XII Corduba XXIII
Ad X X Ad Lucos XVIII Uciese XVIII Ad Novlas XIII Castulone XIX Ad Morum XVIIII II Solaria XIX Mariana XX Mentesa XX Libisosa XXIIII Parietinis XXII Saltigi XVI Ad Pale XXXII At Turres XXV Saetabi XXV Sucrone XVI Valentia XX Sagunto XVI Sebelaci XXII Ildum XXIIII Intilibi XXIIII Dertosa XXVII Tria Capita XVII Sub Saltu XX Tarracone XXV
Palfuriana XVI Antistiana XIII Ad Fines XVII Arragone XX Praetorio XVII Saeterras XV Aquis Voconis XV Gerunda XII Cinniana XII Iuncaria XV In Pyrenaeo XVI Ruscinone XXV Combusta VI Narbone XXXIIII
Baeterra XVI Cesserone XIII Foro Domiti XVIII Sextantione XV Ambrussum XV Nemauso XV Ugerno XV Arelata VIIII Ernagino VII Clanum VIII Cabellione XII Ad Fines XII Apta Iulia X Catuiacia XII Alaunio XVI Segusterone XXIIII Alabonte XVI Vappinco XVIII Caturigomag XII Eburoduno XVII Rama XVII Brigantio XVIII Summas Alpes VI Gaesaone V Segusione XXIIII Ocelo XX Taurinis XX
Sum[ma] M[ilia] P[assus] MDCCCXXXXS </poem> |
<poem> A Gadibus Roma Ad Portu XXIIII Hasta XVI Ugiae XXVII Orippo XXIIII Hispali VIIII Ab Hispali Cordybae Carmone XXII Obuclae XX Astigi XV Corduba XXXV
Ad Decumum X Epora XVIII Uciense XVIII Ad Novlas XIII Ad Aras XXIIII Ad Morum XVIIII Ad Duo Solaria XVIIII Mariana XX Mentesa XX Libisosa XXVIIII Parietinis XXII Saltigi XVI Ad Palae XXXII Turre Saetab XXV Saetabi XXV Sucrone XVI Valentia XX Sagunto XVI Ad Nova XXIIII Ildu XXII Intibili XXIIII DertosanXXVII Sub Saltu XXXVII Tarracone XXV
Palfuriana XVI Antestiana XIII Ad Fines XVII Abragone XX Ad Praetorium XVII Baeterras XVI Aquas Voconias XV Gerunda XII Cinniana X Iuncaria XII Summo Pyrenae XVI Ruscinone XXV Ad Commusta VI Narbone XXXIIII A Narbone Taurinos Baeterras XVI Cessirone XII Frontiana X Foro Domiti VIII Sextantione XV Ambrusio XV Nemauso XV Ugerno XVI Traiectum Rhodani S Glano XI Cabellione XII Apta Iulia XXII Catuiacia XII Alaunium XVI Segusterone XXIIII Alabonte XVI Vappinquo XVIII Caturigomago XII Eboroduno XVII Rama XVII Brigantione XVIII Druantio VI Tyrio V In Alpe Cottia XXIIII Ocelo XX Ad Martis XXIII Ad Fines XXXX XVII Augusta Taurin XXIII Quadrata XXIII Rigomago XIII Cuttias XXIIII Laumellum XII Ticinum XXI Lambro Flumen XX Placentia XVII Florentia XV Parma XV Regio XVIII Mutina XVII Bononia XXV Claternas XI Foro Corneli XIII Faventia X Foro Iuli X Curva Caesana XIII Arimini XX Pisauro XXIIII Fano Fortunae VIII Foro Semproni XVI At Cale XVIII Haesim XIIII Helvillo X Nuceria XV Maevania XVIIII Martis XVI Narnia XVIIII Ocriclo XII Ad XX XXIIII Romae XX Summa [Milia Passus] MDCCCXXXV </poem> |
Literatur
- CIL XI, 3281–3284.
- Ingemar König: Caput mundi. Rom – Weltstadt der Antike. Darmstadt. 2009, S. 35.
- Arie Dirkzwager: Mit Metrodor von Cádiz nach Rom (Anth. Pal. XIV 121). In: Rheinisches Museum 134, S. 162–167 (PDF-Datei; 995 kB).
- Anne Kolb: Raumwahrnehmung und Raumerschließung durch römische Straßen. In: Michael Rathmann (Hrsg.): Wahrnehmung und Erfassung geographischer Räume in der Antike. Mainz. 2007, S. 168–180.
Weblinks
|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
|1/= und Videos
|1/1=, Videos und Audiodateien
|/1= und Audiodateien}}
| , Videos und Audiodateien
}}
|#default= – }}{{#if: Beakers of Vicarello
| {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|beakers of vicarello|9}}
| category:
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}Vorlage:Wikidata-Registrierung
Einzelnachweise
<references/>