Zum Inhalt springen

Arybbas (Epirus)

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

Arybbas (Vorlage:GrcS; † nach 342/41 v. Chr.) war ein um die Mitte des 4. Jahrhunderts v. Chr. herrschender König der Molosser und Hegemon von Epirus.

Arybbas entstammte der molossischen Herrscherdynastie der Aiakiden und war ein Sohn des Alketas.<ref>Plutarch, Pyrrhos 1,5; Pausanias 1,11,1</ref> Als sein Vater um 370 v. Chr. starb, stritt er sich anfangs mit seinem wohl älteren Bruder Neoptolemos wegen der Thronfolge, bis dieser ihn schließlich zum Mitregenten annehmen musste. Nachdem Neoptolemos einige Zeit vor 357 v. Chr. verstorben war, wurde der mit dessen älterer Tochter Troas vermählte Arybbas alleiniger König der Molosser und Vormund von Neoptolemos’ jüngeren Kindern Olympias und Alexandros.<ref>Pausanias 1,11,3; Iustinus 7,6,11; Plutarch, Pyrrhos 1,5 und Alexander 2,2</ref>

Um 360 v. Chr. fielen die Illyrer unter Bardylis – der wahrscheinlich um 385 v. Chr. Arybbas’ damals vertriebenen Vater Alketas wieder auf den Thron gebracht hatte – in Epirus ein.<ref>Frontinus, Strategemata 2,5,19</ref> Die Sorge um einen künftig besseren Schutz vor solchen Angriffen trug wohl maßgeblich dazu bei, dass Arybbas um 357 v. Chr. ein Bündnis mit dem aufstrebenden Makedonenkönig Philipp II. schloss, wobei dieser zur Besiegelung des Paktes Olympias zu einer seiner Gemahlinnen nahm.<ref>Iustinus 7,6,11f.; Satyros von Kallatis bei Athenaios 13,557b–c</ref>

Arybbas hatte zwei Söhne, von denen er den älteren, Alketas, zugunsten des jüngeren, Aiakides, von der Thronfolge ausschloss und aus dem Land verbannte.<ref>Diodor 19,88,1; Pausanias 1,11,5</ref> Ferner war er Großvater des Pyrrhos.<ref>Plutarch, Pyrrhos 1,5; vgl. Iustinus 7,6,11</ref> Sein Verhältnis zu Philipp II., der wohl nach entscheidendem Einfluss in Epirus strebte, entwickelte sich aber bald sehr negativ. Schon vor 349 v. Chr. zog der Makedonenkönig gegen Arybbas zu Felde<ref>Demosthenes 1,13</ref> und vertrieb ihn 342/341 v. Chr.<ref>Datierung nach dem Artikel Arybbas 1). In: Waldemar Heckel: Who’s who in the age of Alexander the Great. Prosopography of Alexander’s empire. Blackwell, Oxford 2006, ISBN 978-1-4051-1210-9, S. 56.</ref> gänzlich aus seinem Reich, das nun Olympias’ jüngerem Bruder Alexandros zufiel.<ref>Diodor 16,72,1 (der Arybbas’ Vertreibung mit seinem Tod verwechselt); Iustinus 7,6,12; 8,6,7</ref> Arybbas wurde von den Athenern gastfreundlich aufgenommen, die ihm – wie schon seinem Großvater Tharyps und seinem Vater Alketas – das Bürgerrecht verliehen.

Das weitere Schicksal des Arybbas und sein Todesjahr sind unbekannt. Julius Kaerst vermutet, dass er in der Verbannung gestorben sei.<ref>{{ #if:Julius Kaerst|Julius Kaerst: |}}{{ #if:|[[:s:{{{6}}}|{{ #if:Arybbas 1)|Arybbas 1)|Arybbas (Epirus) }}]].|{{ #if:Arybbas 1)|Arybbas 1)|Arybbas (Epirus) }}.}} In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). {{#switch: II,2 | S I | Suppl. I = Supplementband I | S II | Suppl. II = Supplementband II | S III | Suppl. III = Supplementband III | S IV | Suppl. IV = Supplementband IV | S V | Suppl. V = Supplementband V | S VI | Suppl. VI = Supplementband VI | S VII | Suppl. VII = Supplementband VII | S VIII | Suppl. VIII = Supplementband VIII | S IX | Suppl. IX = Supplementband IX | S X | Suppl. X = Supplementband X | S XI | Suppl. XI = Supplementband XI | S XII | Suppl. XII = Supplementband XII | S XIII | Suppl. XIII = Supplementband XIII | S XIV | Suppl. XIV = Supplementband XIV | S XV | Suppl. XV = Supplementband XV | R=Registerband | #default = Band II,2 }}, Stuttgart {{#switch: II,2 | I,1=1893 | I,2=1894 | II,1=1895 | II,2=1896 | III,1=1897 | III,2=1899 | IV,1=1900 | IV,2=1901 | V,1=1903 | V,2=1905 | VI,1=1907 | VI,2=1909 | VII,1=1910 | VII,2=1912 | VIII,1=1912 | VIII,2=1913 | IX,1=1914 | IX,2=1916 | X,1=1918 | X,2=1919 | XI,1=1921 | XI,2=1922 | XII,1=1924 | XII,2=1925 | XIII,1=1926 | XIII,2=1927 | XIV,1=1928 | XIV,2=1930 | XV,1=1931 | XV,2=1932 | XVI,1=1933 | XVI,2=1935 | XVII,1=1936 | XVII,2=1937 | XVIII,1=1939 | XVIII,2=1942 | XVIII,3=1949 | XVIII,4=1949 | XIX,1=1937 | XIX,2=1938 | XX,1=1941 | XX,2=1950 | XXI,1=1951 | XXI,2=1952 | XXII,1=1953 | XXII,2=1954 | XXIII,1=1957 | XXIII,2=1959 | XXIV=1963

| I A,1=1914 | I A,2=1920 | II A,1=1921 | II A,2=1923 | III A,1=1927 | III A,2=1929 | IV A,1=1931 | IV A,2=1932 | V A,1=1934 | V A,2=1934 | VI A,1=1936 | VI A,2=1937 | VII A,1=1939 | VII A,2=1948 | VIII A,1=1955 | VIII A,2=1958 | IX A,1=1961 | IX A,2=1967 | X A=1972

| Suppl. I=1903 | Suppl. II=1913 | Suppl. III=1918 | Suppl. IV=1924 | Suppl. V=1931 | Suppl. VI=1935 | Suppl. VII=1940 | Suppl. VIII=1956 | Suppl. IX=1962 | Suppl. X=1965 | Suppl. XI=1968 | Suppl. XII=1970 | Suppl. XIII=1973 | Suppl. XIV=1974 | Suppl. XV=1978

|S I=1903 |S II=1913 |S III=1918 |S IV=1924 |S V=1931 |S VI=1935 |S VII=1940 |S VIII=1956 |S IX=1962 |S X=1965 |S XI=1968 |S XII=1970 |S XIII=1973 |S XIV=1974 |S XV=1978 |R=1980

| #default = 1893ff. }}{{#if:1497|, {{#ifeq: II,2|R|S.|Sp.}} 1497{{#if:|{{#ifexpr:1497<>|{{#ifexpr: 1497+1=| f{{#if:|.}}|–}}}} |}}|}}{{#if:|, |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{#invoke:TemplatePar|match |template=Vorlage:RE |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:RE |format=@@@ |1=1=+ |2=2=N>0 |3=3=n |4=4=* |5=5=* |6=6=* |7=7=* |8=Fundstelle=*}}{{#if:II,2|{{#switch: II,2 | I,1 | I,2 | II,1 | II,2 | III,1 | III,2 | IV,1 | IV,2 | V,1 | V,2 | VI,1 | VI,2 | VII,1 | VII,2 | VIII,1 | VIII,2 | IX,1 | IX,2 | X,1 | X,2 | XI,1 | XI,2 | XII,1 | XII,2 | XIII,1 | XIII,2 | XIV,1 | XIV,2 | XV,1 | XV,2 | XVI,1 | XVI,2 | XVII,1 | XVII,2 | XVIII,1 | XVIII,2 | XVIII,3 | XVIII,4 | XIX,1 | XIX,2 | XX,1 | XX,2 | XXI,1 | XXI,2 | XXII,1 | XXII,2 | XXIII,1 | XXIII,2 | XXIV

| I A,1 | I A,2 | II A,1 | II A,2 | III A,1 | III A,2 | IV A,1 | IV A,2 | V A,1 | V A,2 | VI A,1 | VI A,2 | VII A,1 | VII A,2 | VIII A,1 | VIII A,2 | IX A,1 | IX A,2 | X A

| Suppl. I | Suppl. II | Suppl. III | Suppl. IV | Suppl. V | Suppl. VI | Suppl. VII | Suppl. VIII | Suppl. IX | Suppl. X | Suppl. XI | Suppl. XII | Suppl. XIII | Suppl. XIV | Suppl. XV

|S I |S II |S III |S IV |S V |S VI |S VII |S VIII |S IX |S X |S XI |S XII |S XIII |S XIV |S XV |R= | #default = Vorlage:RE: Ungültige Bandnummer. }}|}}</ref> Er könnte aber auch mit jenem Aryptaios identisch sein, der laut Diodor<ref>Diodor 18,11,1</ref> im Lamischen Krieg (323–322 v. Chr.) als Führer eines Teils der Molosser auf Seite vieler Griechen gegen die ebenfalls griechischen Makedonen kämpfte, dann aber auf die Seite des Antipatros wechselte.<ref>Arybbas 1). In: Waldemar Heckel: Who’s who in the age of Alexander the Great. S. 56.</ref>

Bei den 109. Olympischen Spielen 344 v. Chr. war Arybbas Sieger beim Tethrippon.<ref>Siegerliste bei der Foundation of the Hellenic World</ref>

Literatur

| S I | Suppl. I = Supplementband I | S II | Suppl. II = Supplementband II | S III | Suppl. III = Supplementband III | S IV | Suppl. IV = Supplementband IV | S V | Suppl. V = Supplementband V | S VI | Suppl. VI = Supplementband VI | S VII | Suppl. VII = Supplementband VII | S VIII | Suppl. VIII = Supplementband VIII | S IX | Suppl. IX = Supplementband IX | S X | Suppl. X = Supplementband X | S XI | Suppl. XI = Supplementband XI | S XII | Suppl. XII = Supplementband XII | S XIII | Suppl. XIII = Supplementband XIII | S XIV | Suppl. XIV = Supplementband XIV | S XV | Suppl. XV = Supplementband XV | R=Registerband | #default = Band II,2 }}, Stuttgart {{#switch: II,2 | I,1=1893 | I,2=1894 | II,1=1895 | II,2=1896 | III,1=1897 | III,2=1899 | IV,1=1900 | IV,2=1901 | V,1=1903 | V,2=1905 | VI,1=1907 | VI,2=1909 | VII,1=1910 | VII,2=1912 | VIII,1=1912 | VIII,2=1913 | IX,1=1914 | IX,2=1916 | X,1=1918 | X,2=1919 | XI,1=1921 | XI,2=1922 | XII,1=1924 | XII,2=1925 | XIII,1=1926 | XIII,2=1927 | XIV,1=1928 | XIV,2=1930 | XV,1=1931 | XV,2=1932 | XVI,1=1933 | XVI,2=1935 | XVII,1=1936 | XVII,2=1937 | XVIII,1=1939 | XVIII,2=1942 | XVIII,3=1949 | XVIII,4=1949 | XIX,1=1937 | XIX,2=1938 | XX,1=1941 | XX,2=1950 | XXI,1=1951 | XXI,2=1952 | XXII,1=1953 | XXII,2=1954 | XXIII,1=1957 | XXIII,2=1959 | XXIV=1963

| I A,1=1914 | I A,2=1920 | II A,1=1921 | II A,2=1923 | III A,1=1927 | III A,2=1929 | IV A,1=1931 | IV A,2=1932 | V A,1=1934 | V A,2=1934 | VI A,1=1936 | VI A,2=1937 | VII A,1=1939 | VII A,2=1948 | VIII A,1=1955 | VIII A,2=1958 | IX A,1=1961 | IX A,2=1967 | X A=1972

| Suppl. I=1903 | Suppl. II=1913 | Suppl. III=1918 | Suppl. IV=1924 | Suppl. V=1931 | Suppl. VI=1935 | Suppl. VII=1940 | Suppl. VIII=1956 | Suppl. IX=1962 | Suppl. X=1965 | Suppl. XI=1968 | Suppl. XII=1970 | Suppl. XIII=1973 | Suppl. XIV=1974 | Suppl. XV=1978

|S I=1903 |S II=1913 |S III=1918 |S IV=1924 |S V=1931 |S VI=1935 |S VII=1940 |S VIII=1956 |S IX=1962 |S X=1965 |S XI=1968 |S XII=1970 |S XIII=1973 |S XIV=1974 |S XV=1978 |R=1980

| #default = 1893ff. }}{{#if:1495|, {{#ifeq: II,2|R|S.|Sp.}} 1495{{#if:1497|{{#ifexpr:1495<>1497|{{#ifexpr: 1495+1=1497| f{{#if:|.}}|–1497}}}} |}}|}}{{#if:|, |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{#invoke:TemplatePar|match |template=Vorlage:RE |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:RE |format=@@@ |1=1=+ |2=2=N>0 |3=3=n |4=4=* |5=5=* |6=6=* |7=7=* |8=Fundstelle=*}}{{#if:II,2|{{#switch: II,2 | I,1 | I,2 | II,1 | II,2 | III,1 | III,2 | IV,1 | IV,2 | V,1 | V,2 | VI,1 | VI,2 | VII,1 | VII,2 | VIII,1 | VIII,2 | IX,1 | IX,2 | X,1 | X,2 | XI,1 | XI,2 | XII,1 | XII,2 | XIII,1 | XIII,2 | XIV,1 | XIV,2 | XV,1 | XV,2 | XVI,1 | XVI,2 | XVII,1 | XVII,2 | XVIII,1 | XVIII,2 | XVIII,3 | XVIII,4 | XIX,1 | XIX,2 | XX,1 | XX,2 | XXI,1 | XXI,2 | XXII,1 | XXII,2 | XXIII,1 | XXIII,2 | XXIV

| I A,1 | I A,2 | II A,1 | II A,2 | III A,1 | III A,2 | IV A,1 | IV A,2 | V A,1 | V A,2 | VI A,1 | VI A,2 | VII A,1 | VII A,2 | VIII A,1 | VIII A,2 | IX A,1 | IX A,2 | X A

| Suppl. I | Suppl. II | Suppl. III | Suppl. IV | Suppl. V | Suppl. VI | Suppl. VII | Suppl. VIII | Suppl. IX | Suppl. X | Suppl. XI | Suppl. XII | Suppl. XIII | Suppl. XIV | Suppl. XV

|S I |S II |S III |S IV |S V |S VI |S VII |S VIII |S IX |S X |S XI |S XII |S XIII |S XIV |S XV |R= | #default = Vorlage:RE: Ungültige Bandnummer. }}|}}

Einzelnachweise

<references/>

  1. REDIRECT Vorlage:Personenleiste
{{#if: Arybbas | {{#if: Arymbas | {{#if: König der Molosser und Hegemon von Epirus | {{#if: 5. Jahrhundert v. Chr. oder 4. Jahrhundert v. Chr. | {{#if: | {{#if: 4. Jahrhundert v. Chr. | {{#if: |

Vorlage:Wikidata-Registrierung