Zum Inhalt springen

Andreas Tscherning

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

Andreas Tscherning (* 18. November 1611 in Bunzlau, Fürstentum Schweidnitz; † 27. September 1659 in Rostock, Mecklenburg-Schwerin) war ein deutscher Lyriker, Kirchenlieddichter und Literaturtheoretiker in der Nachfolge von Martin Opitz.

Leben

Tscherning besuchte das Gymnasium in Görlitz und setzte seine Ausbildung 1631 bis 1635 in Breslau fort. Von 1635 bis 1636 studierte er mit einem Stipendium seiner Heimatstadt an der Universität Rostock Philologie und Philosophie. Danach verdiente er seinen Lebensunterhalt als Hauslehrer in Breslau. Maßgeblich wurde er hier von dem Dichter-Komponisten Matthäus Apelles von Löwenstern unterstützt. 1641 lieferte er mit den „Sprüchen Alis“ („Centuria Proverbiorum Alis Imperatoris Muslemici distichis Latino-Germanicis expressa ab Andrea Tscherningio Cum Notis brevioribus“) die erste deutsche Übersetzung einer arabischen Dichtung. Danach kehrte er nach Rostock zurück, wo er seine Studien mit dem Magister beendete und ab 1644 als Nachfolger von Peter Lauremberg Professor für Poesie wurde. Er trat als Lyriker hervor, die Bände „Deutscher Gedichte Frühling“ von 1642 und „Vortrab des Sommers deutscher Getichte“ von 1655 trugen ihm den Titel eines „deutschen Horaz“ ein. Von nachhaltiger Wirkung war seine Poetik „Unvorgreifliches Bedenken über etliche Mißbräuche in der deutschen Schreib- und Sprachkunst, insonderheit der edlen Poeterei“ aus dem Jahr 1659. Einige seiner Gedichte fanden Eingang in evangelische Kirchengesangbücher, insbesondere das Lied Du sollst in allen Sachen mit Gott den Anfang machen.

Leseprobe

Ein Baum redet den Menschen an.
Was mit hat der Herbst genommen
Kan ich wieder neu bekommen /
Wann deß Frülings Vater bläst;
Mensch / du kriegest auff begehr
Deinen Geist nicht wieder her /
Wann er einmal dich verläst.
Meine starcke Wurtzeln machen
Daß ich mag der Winde lachen:
Du hingegen sinckest hin /
Wann nur etwan über feld
Sud nicht gleiches wetter helt /
oder böse dünste ziehn.
Bin ich einmal gut beklieben /
Und für schaden frey geblieben /
So besteh' ich lange frist:
Aber du wirst abgemeyt
Offt in deiner frülingszeit /
Wann du kum gebohren bist.

Literatur (Auswahl)

  • Hans-Heinrich Borcherdt: Andreas Tscherning. Ein Beitrag zur Literatur- und Kulturgeschichte des 17. Jahrhunderts. München 1912.
  • Ulrich Bornemann: Dirck Volkertszoon Coornhert und Tscherning. In: Daphnis 19 (1990), S. 493–509.
  • Gerhard Dünnhaupt: Andreas Tscherning (1611–1659). In: Personalbibliographien zu den Drucken des Barock, Bd. 6. Hiersemann, Stuttgart 1993, ISBN 3-7772-9305-9, S. 4103–4134 (Werk- und Literaturverzeichnis).
  • Renate Hildebrandt-Günther: Antike Rhetorik und deutsche literarische Theorie im 17. Jahrhundert. Marburg 1966.
  • {{ #if:Max Hippe|Max Hippe: |}}{{ #if:ADB:Tscherning, Andreas|{{ #if:Tscherning, Andreas|Tscherning, Andreas|Andreas Tscherning }}|{{#ifeq: {{#switch: 38

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Tscherning, Andreas|Tscherning, Andreas|Andreas Tscherning }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 38 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 38 | 1={{ #expr: 714 + 16 }} | 2={{ #expr: 714 + 2 }} | 3={{ #expr: 714 + 2 }} | 4={{ #expr: 714 + 2 }} | 5={{ #expr: 714 + 2 }} | 6={{ #expr: 714 + 2 }} | 7={{ #expr: 714 + 2 }} | 8={{ #expr: 714 + 2 }} | 9={{#switch: 714 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 714 < 449 | {{ #expr: 714 + 2 }} | {{ #expr: 714 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 714 + 2 }} | 11={{ #expr: 714 + 2 }} | 12={{ #expr: 714 + 2 }} | 13={{ #expr: 714 + 2 }} | 14={{ #expr: 714 + 2 }} | 15={{ #expr: 714 + 2 }} | 16={{ #expr: 714 + 2 }} | 17={{ #expr: 714 + 2 }} | 18={{ #expr: 714 + 2 }} | 19={{ #expr: 714 + 2 }} | 20={{ #expr: 714 + 2 }} | 21={{ #expr: 714 + 2 }} | 22={{ #expr: 714 + 2 }} | 23={{ #expr: 714 + 2 }} | 24={{ #expr: 714 + 2 }} | 25={{ #expr: 714 + 2 }} | 26={{ #expr: 714 + 2 }} | 27={{ #expr: 714 + 2 }} | 28={{ #expr: 714 + 2 }} | 29={{ #expr: 714 + 2 }} | 30={{ #expr: 714 + 2 }} | 31={{ #expr: 714 + 2 }} | 32={{ #expr: 714 + 2 }} | 33={{ #expr: 714 + 2 }} | 34={{ #expr: 714 + 2 }} | 35={{ #expr: 714 + 2 }} | 36={{ #expr: 714 + 2 }} | 37={{ #expr: 714 + 2 }} | 38={{ #expr: 714 + 2 }} | 39={{ #expr: 714 + 2 }} | 40={{ #expr: 714 + 2 }} | 41={{ #expr: 714 + 2 }} | 42={{ #expr: 714 + 2 }} | 43={{ #expr: 714 + 2 }} | 44={{ #expr: 714 + 2 }} | 45={{ #expr: 714 + 6 }} | 46={{ #expr: 714 + 2 }} | 47={{ #expr: 714 + 2 }} | 48={{ #expr: 714 + 2 }} | 49={{ #expr: 714 + 2 }} | 50={{ #expr: 714 + 2 }} | 51={{ #expr: 714 + 2 }} | 52={{ #expr: 714 + 2 }} | 53={{ #expr: 714 + 2 }} | 54={{ #expr: 714 + 2 }} | 55={{ #expr: 714 + 3 }} | 56=714 | #default = 714 }} {{ #if:Tscherning, Andreas|Tscherning, Andreas|Andreas Tscherning }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 38, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 38 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 714{{ #if:716 | {{ #ifexpr: {{#switch: 38 | 1={{ #expr: 714 + 16 }} | 2={{ #expr: 714 + 2 }} | 3={{ #expr: 714 + 2 }} | 4={{ #expr: 714 + 2 }} | 5={{ #expr: 714 + 2 }} | 6={{ #expr: 714 + 2 }} | 7={{ #expr: 714 + 2 }} | 8={{ #expr: 714 + 2 }} | 9={{#switch: 714 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 714 < 449 | {{ #expr: 714 + 2 }} | {{ #expr: 714 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 714 + 2 }} | 11={{ #expr: 714 + 2 }} | 12={{ #expr: 714 + 2 }} | 13={{ #expr: 714 + 2 }} | 14={{ #expr: 714 + 2 }} | 15={{ #expr: 714 + 2 }} | 16={{ #expr: 714 + 2 }} | 17={{ #expr: 714 + 2 }} | 18={{ #expr: 714 + 2 }} | 19={{ #expr: 714 + 2 }} | 20={{ #expr: 714 + 2 }} | 21={{ #expr: 714 + 2 }} | 22={{ #expr: 714 + 2 }} | 23={{ #expr: 714 + 2 }} | 24={{ #expr: 714 + 2 }} | 25={{ #expr: 714 + 2 }} | 26={{ #expr: 714 + 2 }} | 27={{ #expr: 714 + 2 }} | 28={{ #expr: 714 + 2 }} | 29={{ #expr: 714 + 2 }} | 30={{ #expr: 714 + 2 }} | 31={{ #expr: 714 + 2 }} | 32={{ #expr: 714 + 2 }} | 33={{ #expr: 714 + 2 }} | 34={{ #expr: 714 + 2 }} | 35={{ #expr: 714 + 2 }} | 36={{ #expr: 714 + 2 }} | 37={{ #expr: 714 + 2 }} | 38={{ #expr: 714 + 2 }} | 39={{ #expr: 714 + 2 }} | 40={{ #expr: 714 + 2 }} | 41={{ #expr: 714 + 2 }} | 42={{ #expr: 714 + 2 }} | 43={{ #expr: 714 + 2 }} | 44={{ #expr: 714 + 2 }} | 45={{ #expr: 714 + 6 }} | 46={{ #expr: 714 + 2 }} | 47={{ #expr: 714 + 2 }} | 48={{ #expr: 714 + 2 }} | 49={{ #expr: 714 + 2 }} | 50={{ #expr: 714 + 2 }} | 51={{ #expr: 714 + 2 }} | 52={{ #expr: 714 + 2 }} | 53={{ #expr: 714 + 2 }} | 54={{ #expr: 714 + 2 }} | 55={{ #expr: 714 + 3 }} | 56=714 | #default = 714 }} != {{#switch: 38 | 1={{ #expr: 716 + 16 }} | 2={{ #expr: 716 + 2 }} | 3={{ #expr: 716 + 2 }} | 4={{ #expr: 716 + 2 }} | 5={{ #expr: 716 + 2 }} | 6={{ #expr: 716 + 2 }} | 7={{ #expr: 716 + 2 }} | 8={{ #expr: 716 + 2 }} | 9={{#switch: 716 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 716 < 449 | {{ #expr: 716 + 2 }} | {{ #expr: 716 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 716 + 2 }} | 11={{ #expr: 716 + 2 }} | 12={{ #expr: 716 + 2 }} | 13={{ #expr: 716 + 2 }} | 14={{ #expr: 716 + 2 }} | 15={{ #expr: 716 + 2 }} | 16={{ #expr: 716 + 2 }} | 17={{ #expr: 716 + 2 }} | 18={{ #expr: 716 + 2 }} | 19={{ #expr: 716 + 2 }} | 20={{ #expr: 716 + 2 }} | 21={{ #expr: 716 + 2 }} | 22={{ #expr: 716 + 2 }} | 23={{ #expr: 716 + 2 }} | 24={{ #expr: 716 + 2 }} | 25={{ #expr: 716 + 2 }} | 26={{ #expr: 716 + 2 }} | 27={{ #expr: 716 + 2 }} | 28={{ #expr: 716 + 2 }} | 29={{ #expr: 716 + 2 }} | 30={{ #expr: 716 + 2 }} | 31={{ #expr: 716 + 2 }} | 32={{ #expr: 716 + 2 }} | 33={{ #expr: 716 + 2 }} | 34={{ #expr: 716 + 2 }} | 35={{ #expr: 716 + 2 }} | 36={{ #expr: 716 + 2 }} | 37={{ #expr: 716 + 2 }} | 38={{ #expr: 716 + 2 }} | 39={{ #expr: 716 + 2 }} | 40={{ #expr: 716 + 2 }} | 41={{ #expr: 716 + 2 }} | 42={{ #expr: 716 + 2 }} | 43={{ #expr: 716 + 2 }} | 44={{ #expr: 716 + 2 }} | 45={{ #expr: 716 + 6 }} | 46={{ #expr: 716 + 2 }} | 47={{ #expr: 716 + 2 }} | 48={{ #expr: 716 + 2 }} | 49={{ #expr: 716 + 2 }} | 50={{ #expr: 716 + 2 }} | 51={{ #expr: 716 + 2 }} | 52={{ #expr: 716 + 2 }} | 53={{ #expr: 716 + 2 }} | 54={{ #expr: 716 + 2 }} | 55={{ #expr: 716 + 3 }} | 56=716 | #default = 716 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 38 | 1={{ #expr: 716 + 16 }} | 2={{ #expr: 716 + 2 }} | 3={{ #expr: 716 + 2 }} | 4={{ #expr: 716 + 2 }} | 5={{ #expr: 716 + 2 }} | 6={{ #expr: 716 + 2 }} | 7={{ #expr: 716 + 2 }} | 8={{ #expr: 716 + 2 }} | 9={{#switch: 716 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 716 < 449 | {{ #expr: 716 + 2 }} | {{ #expr: 716 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 716 + 2 }} | 11={{ #expr: 716 + 2 }} | 12={{ #expr: 716 + 2 }} | 13={{ #expr: 716 + 2 }} | 14={{ #expr: 716 + 2 }} | 15={{ #expr: 716 + 2 }} | 16={{ #expr: 716 + 2 }} | 17={{ #expr: 716 + 2 }} | 18={{ #expr: 716 + 2 }} | 19={{ #expr: 716 + 2 }} | 20={{ #expr: 716 + 2 }} | 21={{ #expr: 716 + 2 }} | 22={{ #expr: 716 + 2 }} | 23={{ #expr: 716 + 2 }} | 24={{ #expr: 716 + 2 }} | 25={{ #expr: 716 + 2 }} | 26={{ #expr: 716 + 2 }} | 27={{ #expr: 716 + 2 }} | 28={{ #expr: 716 + 2 }} | 29={{ #expr: 716 + 2 }} | 30={{ #expr: 716 + 2 }} | 31={{ #expr: 716 + 2 }} | 32={{ #expr: 716 + 2 }} | 33={{ #expr: 716 + 2 }} | 34={{ #expr: 716 + 2 }} | 35={{ #expr: 716 + 2 }} | 36={{ #expr: 716 + 2 }} | 37={{ #expr: 716 + 2 }} | 38={{ #expr: 716 + 2 }} | 39={{ #expr: 716 + 2 }} | 40={{ #expr: 716 + 2 }} | 41={{ #expr: 716 + 2 }} | 42={{ #expr: 716 + 2 }} | 43={{ #expr: 716 + 2 }} | 44={{ #expr: 716 + 2 }} | 45={{ #expr: 716 + 6 }} | 46={{ #expr: 716 + 2 }} | 47={{ #expr: 716 + 2 }} | 48={{ #expr: 716 + 2 }} | 49={{ #expr: 716 + 2 }} | 50={{ #expr: 716 + 2 }} | 51={{ #expr: 716 + 2 }} | 52={{ #expr: 716 + 2 }} | 53={{ #expr: 716 + 2 }} | 54={{ #expr: 716 + 2 }} | 55={{ #expr: 716 + 3 }} | 56=716 | #default = 716 }} = {{ #expr: {{#switch: 38 | 1={{ #expr: 714 + 16 }} | 2={{ #expr: 714 + 2 }} | 3={{ #expr: 714 + 2 }} | 4={{ #expr: 714 + 2 }} | 5={{ #expr: 714 + 2 }} | 6={{ #expr: 714 + 2 }} | 7={{ #expr: 714 + 2 }} | 8={{ #expr: 714 + 2 }} | 9={{#switch: 714 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 714 < 449 | {{ #expr: 714 + 2 }} | {{ #expr: 714 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 714 + 2 }} | 11={{ #expr: 714 + 2 }} | 12={{ #expr: 714 + 2 }} | 13={{ #expr: 714 + 2 }} | 14={{ #expr: 714 + 2 }} | 15={{ #expr: 714 + 2 }} | 16={{ #expr: 714 + 2 }} | 17={{ #expr: 714 + 2 }} | 18={{ #expr: 714 + 2 }} | 19={{ #expr: 714 + 2 }} | 20={{ #expr: 714 + 2 }} | 21={{ #expr: 714 + 2 }} | 22={{ #expr: 714 + 2 }} | 23={{ #expr: 714 + 2 }} | 24={{ #expr: 714 + 2 }} | 25={{ #expr: 714 + 2 }} | 26={{ #expr: 714 + 2 }} | 27={{ #expr: 714 + 2 }} | 28={{ #expr: 714 + 2 }} | 29={{ #expr: 714 + 2 }} | 30={{ #expr: 714 + 2 }} | 31={{ #expr: 714 + 2 }} | 32={{ #expr: 714 + 2 }} | 33={{ #expr: 714 + 2 }} | 34={{ #expr: 714 + 2 }} | 35={{ #expr: 714 + 2 }} | 36={{ #expr: 714 + 2 }} | 37={{ #expr: 714 + 2 }} | 38={{ #expr: 714 + 2 }} | 39={{ #expr: 714 + 2 }} | 40={{ #expr: 714 + 2 }} | 41={{ #expr: 714 + 2 }} | 42={{ #expr: 714 + 2 }} | 43={{ #expr: 714 + 2 }} | 44={{ #expr: 714 + 2 }} | 45={{ #expr: 714 + 6 }} | 46={{ #expr: 714 + 2 }} | 47={{ #expr: 714 + 2 }} | 48={{ #expr: 714 + 2 }} | 49={{ #expr: 714 + 2 }} | 50={{ #expr: 714 + 2 }} | 51={{ #expr: 714 + 2 }} | 52={{ #expr: 714 + 2 }} | 53={{ #expr: 714 + 2 }} | 54={{ #expr: 714 + 2 }} | 55={{ #expr: 714 + 3 }} | 56=714 | #default = 714 }} + 1 }} | f|–716}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Tscherning, Andreas||{{#ifeq:0|0|}}}}

  • Grantley McDonald: The Emblem of Melancholy in Seventeenth-Century Germany: Andreas Tscherning’s »Melancholey Redet selber«. In: Andrea Sieber, Antje Wittstock (Hrsg.): Melancholie – zwischen Attitüde und Diskurs. Konzepte in Mittelalter und Früher Neuzeit. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2009, ISBN 978-3-89971-519-4, S. 95–118.
  • {{#if: Susanne Schulte|Susanne Schulte: }}Andreas Tscherning. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL){{#if:12|. Band 12, Bautz, {{#switch:12

|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:649-655|, Sp. {{#iferror:{{#expr:649-655}}|649-655|{{#expr:1*649-655*0}}–{{#expr:-(0*649-655*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070613181324/http://www.bautz.de/bbkl/t/tscherning_a.shtml%7C}}.{{#if: 12 | |{{#ifeq:||}}}}

Weblinks

[[s:{{#if:|{{{lang}}}:}}{{#if:|{{{1}}}|Andreas Tscherning}}|Wikisource: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|Andreas Tscherning}}}}]]{{#switch: 1

|1|= – Quellen und Volltexte |0|-= |X|x= |#default= –

}}{{#if: | ({{#invoke:Multilingual|format|{{{lang}}}|slang=!|shift=m}}) }}

{{#invoke:TemplatePar|check

  |opt= 1= 2= lang= suffix=
  |template=Vorlage:Wikisource
  |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
  }}
| {{#if: 
    | Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
  }}

}}

}}

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 118802879no/2002/5940820476786 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118802879 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118802879 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no/2002/59408 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no/2002/59408 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 20476786 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 20476786 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Tscherning, Andreas | {{#if: | {{#if: deutscher Lyriker und Literaturtheoretiker | {{#if: 18. November 1611 | {{#if: Bunzlau, Fürstentum Schweidnitz | {{#if: 27. September 1659 | {{#if: Rostock, Mecklenburg-Schwerin |

Vorlage:Wikidata-Registrierung