Zum Inhalt springen

Ambros Rieder

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:Ambros Rieder.jpg
Ambros Rieder, Ölporträt von Wilhelm August Rieder.

Ambros Matthäus Rieder (* 10. Oktober 1771 in Döbling bei Wien; † 19. November 1855 in Perchtoldsdorf, Niederösterreich) war österreichischer Lehrer, Komponist und Organist.

Leben

Ambros Rieder erhielt neben dem Elementarunterricht durch seinen Vater, ein Schullehrer in Döbling bei Wien, auch Unterricht in Gesang, Violine und Klavier durch seinen Großvater Thomas Rieder, der in Wilfersdorf die Chormusik leitete. Unterricht in Generalbass und Kompositionslehre erhielt er vom Chorleiter in Lichtental, Karl Martinides. Bereits im Alter von 13 Jahren komponierte er eine Messe. Er wurde Schüler der Domkapellmeister von St. Stephan (Stephansdom in Wien), Leopold Hofmann und Johann Georg Albrechtsberger. Er vervollkommnete sich durch Studium der Werke von Johann Philipp Kirnberger, Friedrich Wilhelm Marpurg und Johann Joseph Fux. Er spielte die Violine in den Wiener Augartenkonzerten und wirkte als Bratschist im Schuppanzigh-Quartett mit. Er war mit Wolfgang Amadeus Mozart, Ludwig van Beethoven und Johann Nepomuk Hummel persönlich bekannt und mit Ferdinand Schubert (dem Bruder von Franz Schubert) und Simon Sechter befreundet. Ambros Rieder arbeitete seit 1797 als Schullehrer in Döbling und von 1802 bis zu seinem Tod als Schullehrer, Organist und Chorleiter in Perchtoldsdorf.

Durch die Franzosenkriege 1805 und 1809, welche den Markt Perchtoldsdorf stark in Mitleidenschaft zogen, verlor er einen großen Teil seines Eigentums. Die schlechten Jahre 1813 bis 1819 ließen die Bauern verarmen. Das bekam der auf Naturalleistungen angewiesene Schullehrer zu spüren. Trotzdem entstanden gerade in dieser Zeit seine schönsten Kirchenkompositionen. Er war Vater von fünf Söhnen und einer Tochter. Sein zweitältester Sohn, Wilhelm August Rieder, war akademischer Maler und der bekannteste Porträtist von Franz Schubert. Seine anderen Söhne und seine Tochter blieben dem Lehrerberuf verbunden.

Werke

Nach den Aufzeichnungen der Tochter Ambros Rieders beträgt die Gesamtzahl der Werke 427. Da unter einer Opusnummer oft mehrere Kompositionen zusammengefasst sind, erhöht sich die Gesamtzahl auf 512. Davon als Auszug:

  • 20 Messen, 2 Requien, 1 Litanei, 41 Oratorien, 18 Gradualien, 13 Tantum ergo usw.,
  • eine Oper („Der Traum im Walde“, 1804), 19 Kantaten und Chöre, 38 vierstimmige Hymnen,
  • 38 Gesänge mit verschiedener Begleitung, 2 Trauermärsche, ein Streichquintett, 10 Streichquartette
  • 4 Violinduette, eine Sonate für Violine und Violoncello, 8 Sonaten für Klavier und Violoncello
  • 40 Variationen und Übungen für Klavier, 92 Präludien für Orgel und Klavier,
  • 154 Fugen und Fughetten.
Datei:Rieder Mass in C 1811 first page ms 1.jpg
Große Messe in C (1811)- Kyrie (erste Seite der autographen Partitur, Österreichische Nationalbibliothek, Musiksammlung)

Im Alter wurde Ambros Rieder schwerhörig, später völlig taub. Ungeachtet dessen arbeitete er an Übersetzungen von Fugen und Chorälen alter Meister, wie Georg Philipp Telemann, Gottlieb Muffat, Johann Joseph Fux und Johann Georg Albrechtsberger. Seine letzte Komposition schrieb Rieder im Alter von 84 Jahren, ein Singspiel mit dem Titel „Sein Bild“. Das Musikarchiv des Stiftes Heiligenkreuz in Niederösterreich verfügt über eine bedeutende Sammlung von Autographen der Werke Ambros Rieders.

Rieder veröffentlichte mehrere Bücher, darunter:

  • „Anleitung zum Präludiren und Fugiren für die Orgel“ (1826 bei Diabelli)
  • „Generalbaß in Beispielen“ (1833 bei Diabelli)
  • „Anleitung zur richtigen Begleitung der Melodien (der vorgeschriebenen Kirchengesänge) zum Generalbaß, Präludiren und Fugiren“ (1831 bei Haslinger).

Der Stil Ambros Rieders war von der Wiener Klassik bestimmt. Zu seinen Lebzeiten waren besonders seine Messen, Präludien und Fugen für Orgel beliebt und gefragt, da sie einfach zu spielen und doch sehr klangvoll waren.

Heute ist die Musik Ambros Rieders fast vergessen. Eine Ausnahme bildet die Messe in C op. 76 von 1825. Dieses Werk wurde am 150. Todestag in der Pfarrkirche St. Augustin in Perchtoldsdorf wieder uraufgeführt.

Ebenso wurde die „Große Messe in C“ (siehe oben das Faksimile) wieder aufgeführt. Der Titel stammt vom Komponisten selbst. Rieder hat am Ende des Manuskripts angefügt: „Markt Perchtoldsdorf, den 12. Tage September 1811“. In den Chroniken der Pfarre Perchtoldsdorf ist kein Hinweis auf eine Aufführung zu finden. Das Werk wurde für den Fürsten Nikolaus II. Esterházy de Galantha komponiert<ref>Beneš, Ambros Rieder, S. 31 f</ref>. Jedenfalls ist das Werk, das sich stilistisch in die „Missae solemnes“ einordnet, überaus aufwändig gestaltet (Aufführungsdauer etwa 60 Minuten). Zum vierstimmigen Chor (SATB) und den vier Solisten tritt als Begleitung ein symphonisches Orchester: Trompeten, Pauken, Flöten, Oboen, Hörner, Fagotte, Streicher und Orgel verleihen der Messe einen überaus prächtigen Charakter. Weitere Aufführungen sind für 1833, 1837 und 1844 verbürgt<ref>Beneš, Ambros Rieder, S. 96 f</ref>.

Von der kompositorischen Anlage her ist das Werk sowohl von der sonatenhaften Kompositionstechnik jener Zeit geprägt, greift aber auch auf die Stilmittel des Spätbarock und der Frühklassik (Kantatenmesse) zurück. Der Sonatencharakter wird in den Sätzen des Kyrie, des Benedictus und des Agnus Dei deutlich. Die Messe beginnt in feierlichem Adagio und signalisiert die Feierlichkeit der nun beginnenden Messhandlung, um sich dann in ein beschwingtes Allegro zu wenden. Im Gloria, das in verschiedene Sätze aufgeteilt ist, zeigt der Komponist auch seine Fähigkeiten im Kontrapunkt. Das „Amen“ ist eine ausgedehnte Chorfuge, ein oben erwähnter Rückgriff auf das Spätbarock und die Frühklassik. Bemerkenswert ist das trotz seiner Länge durchgehend solistisch besetzte „Benedictus“. Ein fröhlicher Lobgesang im „Dona nobis“ des „Agnus Dei“ beschließt das Werk.

Rieders „Große Messe in C“ wurde 2005 im Archiv der Österreichischen Nationalbibliothek entdeckt und anschließend dem heutigen Notationsstandard angepasst. Der Kirchenchor Pottendorf und der Studiochor Wien nahmen sich der Aufführung am 3. Juni 2007 an.

Würdigung

In Perchtoldsdorf wurde die Schule für Kinder mit besonderen Bedürfnissen, ebenso wie eine Gasse nach ihm benannt.<ref><templatestyles src="Webarchiv/styles.css" />{{#if:20140527182202

      | {{#ifeq: 20140527182202 | *
    | Vorlage:Webarchiv/Wartung/Stern{{#if: Ambros Rieder Schule | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Ambros Rieder Schule}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://spzperchtoldsdorf.ac.at/allgemein/index.html}} }} (Archivversionen)
    | {{#iferror: {{#time: j. F Y|20140527182202}}
         | {{#if:  || }}Vorlage:Webarchiv/Wartung/DatumDer Wert des Parameters {{#if: wayback | wayback | Datum }} muss ein gültiger Zeitstempel der Form YYYYMMDDHHMMSS sein!
         | {{#if: Ambros Rieder Schule | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Ambros Rieder Schule}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://spzperchtoldsdorf.ac.at/allgemein/index.html}} }} {{#ifeq:  | [] | [ | ( }}Memento{{#if: {{#if:  | {{{archiv-bot}}} |  }} |  des Vorlage:Referrer }} vom {{#time: j. F Y|20140527182202}} im Internet Archive{{#if:  | ;  }}{{#ifeq:  | [] | ] | ) }}
      }}
  }}
      | {{#if:
          | {{#iferror: {{#time: j. F Y|{{{webciteID}}}}}
    | {{#switch: {{#invoke:Str|len|{{{webciteID}}}}}
       | 16= {{#if: Ambros Rieder Schule | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Ambros Rieder Schule}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://spzperchtoldsdorf.ac.at/allgemein/index.html}} }} {{#ifeq:  | [] | [ | ( }}Memento{{#if: {{#if:  | {{{archiv-bot}}} |  }} |  des Vorlage:Referrer }} vom {{#time: j. F Y| 19700101000000 + {{#expr: floor {{#expr: {{#invoke:Str|sub|{{{webciteID}}}|1|10}}/86400}} }} days}} auf WebCite{{#if:  | ;  }}{{#ifeq:  | [] | ] | ) }}
       | 9 = {{#if: Ambros Rieder Schule | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Ambros Rieder Schule}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://spzperchtoldsdorf.ac.at/allgemein/index.html}} }} {{#ifeq:  | [] | [ | ( }}Memento{{#if: {{#if:  | {{{archiv-bot}}} |  }} |  des Vorlage:Referrer}} vom {{#time: j. F Y| 19700101000000 + {{#expr: floor {{#expr: {{#invoke:Str|sub|{{#invoke:Expr|base62|{{{webciteID}}}}}|1|10}}/86400}} }} days}} auf WebCite{{#if:  | ;  }}{{#ifeq:  | [] | ] | ) }}
       | #default= Der Wert des Parameters {{#if: webciteID | webciteID | ID }} muss entweder ein Zeitstempel der Form YYYYMMDDHHMMSS oder ein Schüsselwert mit 9 Zeichen oder eine 16-stellige Zahl sein!Vorlage:Webarchiv/Wartung/webcitation{{#if:  || }}
      }}
    | c|{{{webciteID}}}}} {{#if: Ambros Rieder Schule | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Ambros Rieder Schule}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://spzperchtoldsdorf.ac.at/allgemein/index.html}} }} (Memento{{#if: {{#if:  | {{{archiv-bot}}} |  }} |  des Vorlage:Referrer}} vom {{#time: j. F Y|{{{webciteID}}}}} auf WebCite{{#if:  | ;  }}{{#ifeq:  | [] | ] | ) }}
  }}
          | {{#if: 
              | Vorlage:Webarchiv/Today
              | {{#if:
                      | Vorlage:Webarchiv/Generisch
                      | {{#if: Ambros Rieder Schule | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Ambros Rieder Schule}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://spzperchtoldsdorf.ac.at/allgemein/index.html}} }}  
                 }}}}}}}}{{#if:
    | Vorlage:Webarchiv/archiv-bot
  }}{{#invoke:TemplatePar|check
     |all      = url=
     |opt      = text= wayback= webciteID= archive-is= archive-today= archiv-url= archiv-datum= ()= archiv-bot= format= original=
     |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Webarchiv
     |errNS    = 0
     |template = Vorlage:Webarchiv
     |format   = *
     |preview  = 1
  }}{{#ifexpr: {{#if:20140527182202|1|0}}{{#if:|+1}}{{#if:|+1}}{{#if:|+1}}{{#if:|+1}} <> 1
    | {{#if:  || }}Vorlage:Webarchiv/Wartung/Parameter{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Genau einer der Parameter 'wayback', 'webciteID', 'archive-today', 'archive-is' oder 'archiv-url' muss angegeben werden.|1}}
  }}{{#if: 
    | {{#switch: {{#invoke:Webarchiv|getdomain|{{{archiv-url}}}}}
        | web.archive.org = 
          {{#if:  || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Im Parameter 'archiv-url' wurde URL von Internet Archive erkannt, bitte Parameter 'wayback' benutzen.|1}} 
        | webcitation.org = 
          {{#if:  || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Im Parameter 'archiv-url' wurde URL von WebCite erkannt, bitte Parameter 'webciteID' benutzen.|1}} 
        | archive.today |archive.is |archive.ph |archive.fo |archive.li |archive.md |archive.vn = 
          {{#if:  || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Im Parameter 'archiv-url' wurde URL von archive.today erkannt, bitte Parameter 'archive-today' benutzen.|1}}
      }}{{#if: 
         | {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}
             | {{#if:  || }}Vorlage:Webarchiv/Wartung/Parameter{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Der Wert des Parameter 'archiv-datum' ist ungültig oder hat ein ungültiges Format.|1}}
          |  }} 
         | {{#if:  || }}Vorlage:Webarchiv/Wartung/Parameter{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Der Pflichtparameter 'archiv-datum' wurde nicht angegeben.|1}}
      }}
    | {{#if: 
         | {{#if:  || }}Vorlage:Webarchiv/Wartung/Parameter{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Der Parameter 'archiv-datum' ist nur in Verbindung mit 'archiv-url' angebbar.|1}}
      }}
  }}{{#if:{{#invoke:URLutil|isHostPathResource|http://spzperchtoldsdorf.ac.at/allgemein/index.html}}
    || {{#if:  || }}
  }}{{#if: Ambros Rieder Schule
    | {{#if: {{#invoke:WLink|isBracketedLink|Ambros Rieder Schule}}
        | {{#if:  || }}
      }}
    | {{#if:  || }}Vorlage:Webarchiv/Wartung/Linktext_fehlt
  }}{{#switch: 
    |addlarchives|addlpages= {{#if:  || }}{{#if: 1 |Vorlage:Webarchiv/Wartung/Parameter}}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: enWP-Wert im Parameter 'format'.|1}}
  }}{{#ifeq: {{#invoke:Str|find|http://spzperchtoldsdorf.ac.at/allgemein/index.html%7Carchiv}} |-1
    || {{#ifeq: {{#invoke:Str|find|{{#invoke:Str|cropleft|http://spzperchtoldsdorf.ac.at/allgemein/index.html%7C4}}%7Chttp}} |-1
         || {{#switch: {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://spzperchtoldsdorf.ac.at/allgemein/index.html }}
              | abendblatt.de | daserste.ndr.de | inarchive.com | webcitation.org = 
              | #default = {{#if:  || }}{{#if: 1 |Vorlage:Webarchiv/Wartung/URL}}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Archiv-URL im Parameter 'url' anstatt URL der Originalquelle. Entferne den vor der Original-URL stehenden Mementobestandteil und setze den Archivierungszeitstempel in den Parameter 'wayback', 'webciteID', 'archive.today' oder 'archive-is' ein, sofern nicht bereits befüllt.|1}}
            }} 
       }}
  }} abgerufen am 9. Mai 2014</ref>

Literatur

  1. if:Rieder, Ambros | {{
#if:26  | {{
  #if: | Wurzbach: | Constantin von Wurzbach:}} {{#if:|{{#if:||Rieder, Ambros }}.|{{
   #if:||Rieder, Ambros }}.}}{{#if:| Nr. .}} In: {{
  #if: | Biographisches Lexikon. |Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich.}} 26. Theil. {{#if: | | {{#switch: 26

|1=Universitäts-Buchdruckerei L. C. Zamarski (vormals J. P. Sollinger) |2=Verlag der typografisch-literarisch-artistischen Anstalt (L. C. Zamarski, C. Dittmarsch & Comp.) |3 |4=Verlag der typogr.-literar.-artist. Anstalt (L. C. Zamarski, C. Dittmarsch & Comp.) |5=Verlag der typogr.-literar.-artist. Anstalt (L. C. Zamarski & C. Dittmarsch.) |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |32 |33 |34 |35 |36 |37 |38 |39 |40 |41 |42 |43 |44 |45 |46 |47 |48 |49 |50 |51 |52 |53 |54 |55 |56 |57 |58 |59 |60=Kaiserlich-königliche Hof- und Staatsdruckerei }}, }} Wien {{#switch: 26 | 1=1856 | 2=1857 | 3=1858 | 4=1858 | 5=1859 | 6=1860 | 7=1861 | 8=1862 | 9=1863 | 10=1863 | 11=1864 | 12=1864 | 13=1865 | 14=1865 | 15=1866 | 16=1867 | 17=1867 | 18=1868 | 19=1868 | 20=1869 | 21=1870 | 22=1870 | 23=1872 | 24=1872 | 25=1873 | 26=1874 | 27=1874 | 28=1874 | 29=1875 | 30=1875 | 31=1876 | 32=1876 | 33=1877 | 34=1877 | 35=1877 | 36=1878 | 37=1878 | 38=1879 | 39=1879 | 40=1880 | 41=1880 | 42=1880 | 43=1881 | 44=1882 | 45=1882 | 46=1882 | 47=1883 | 48=1883 | 49=1884 | 50=1884 | 51=1885 | 52=1885 | 53=1886 | 54=1886 | 55=1887 | 56=1888 | 57=1889 | 58=1889 | 59=1890 | 60=1891 | #default = Bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben! }}{{#if:100|, S. 100{{ #if:104 | {{ #if: {{#iferror:{{#ifexpr:{{#switch: | R+ = abs | R- = -abs | Z = trunc | Z+ | N = abs trunc | Z- = -abs trunc}}( 100) = ( 100) {{#if: | round ({{{3}}}) }} | 1 }} }} | {{ #ifexpr: 100 != 104 |{{ #ifexpr: 104 = {{ #expr: 100 + 1 }}| f.|–104}}|}}|{{ #ifeq: 100 | 104 ||–104}}}}|}} (Digitalisat{{#if:|. }}).}}

 | Vorlage:BLKÖ - Parameterfehler Bandnummer nicht angegeben → Hilfe 
 }}

| Vorlage:BLKÖ - Parameterfehler Linkziel nicht angegeben → Hilfe }}

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Rieder, Ambrosius|Rieder, Ambrosius|Ambros Rieder }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 28 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 28 | 1={{ #expr: 527 + 16 }} | 2={{ #expr: 527 + 2 }} | 3={{ #expr: 527 + 2 }} | 4={{ #expr: 527 + 2 }} | 5={{ #expr: 527 + 2 }} | 6={{ #expr: 527 + 2 }} | 7={{ #expr: 527 + 2 }} | 8={{ #expr: 527 + 2 }} | 9={{#switch: 527 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 527 < 449 | {{ #expr: 527 + 2 }} | {{ #expr: 527 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 527 + 2 }} | 11={{ #expr: 527 + 2 }} | 12={{ #expr: 527 + 2 }} | 13={{ #expr: 527 + 2 }} | 14={{ #expr: 527 + 2 }} | 15={{ #expr: 527 + 2 }} | 16={{ #expr: 527 + 2 }} | 17={{ #expr: 527 + 2 }} | 18={{ #expr: 527 + 2 }} | 19={{ #expr: 527 + 2 }} | 20={{ #expr: 527 + 2 }} | 21={{ #expr: 527 + 2 }} | 22={{ #expr: 527 + 2 }} | 23={{ #expr: 527 + 2 }} | 24={{ #expr: 527 + 2 }} | 25={{ #expr: 527 + 2 }} | 26={{ #expr: 527 + 2 }} | 27={{ #expr: 527 + 2 }} | 28={{ #expr: 527 + 2 }} | 29={{ #expr: 527 + 2 }} | 30={{ #expr: 527 + 2 }} | 31={{ #expr: 527 + 2 }} | 32={{ #expr: 527 + 2 }} | 33={{ #expr: 527 + 2 }} | 34={{ #expr: 527 + 2 }} | 35={{ #expr: 527 + 2 }} | 36={{ #expr: 527 + 2 }} | 37={{ #expr: 527 + 2 }} | 38={{ #expr: 527 + 2 }} | 39={{ #expr: 527 + 2 }} | 40={{ #expr: 527 + 2 }} | 41={{ #expr: 527 + 2 }} | 42={{ #expr: 527 + 2 }} | 43={{ #expr: 527 + 2 }} | 44={{ #expr: 527 + 2 }} | 45={{ #expr: 527 + 6 }} | 46={{ #expr: 527 + 2 }} | 47={{ #expr: 527 + 2 }} | 48={{ #expr: 527 + 2 }} | 49={{ #expr: 527 + 2 }} | 50={{ #expr: 527 + 2 }} | 51={{ #expr: 527 + 2 }} | 52={{ #expr: 527 + 2 }} | 53={{ #expr: 527 + 2 }} | 54={{ #expr: 527 + 2 }} | 55={{ #expr: 527 + 3 }} | 56=527 | #default = 527 }} {{ #if:Rieder, Ambrosius|Rieder, Ambrosius|Ambros Rieder }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 28, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 28 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 527{{ #if:528 | {{ #ifexpr: {{#switch: 28 | 1={{ #expr: 527 + 16 }} | 2={{ #expr: 527 + 2 }} | 3={{ #expr: 527 + 2 }} | 4={{ #expr: 527 + 2 }} | 5={{ #expr: 527 + 2 }} | 6={{ #expr: 527 + 2 }} | 7={{ #expr: 527 + 2 }} | 8={{ #expr: 527 + 2 }} | 9={{#switch: 527 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 527 < 449 | {{ #expr: 527 + 2 }} | {{ #expr: 527 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 527 + 2 }} | 11={{ #expr: 527 + 2 }} | 12={{ #expr: 527 + 2 }} | 13={{ #expr: 527 + 2 }} | 14={{ #expr: 527 + 2 }} | 15={{ #expr: 527 + 2 }} | 16={{ #expr: 527 + 2 }} | 17={{ #expr: 527 + 2 }} | 18={{ #expr: 527 + 2 }} | 19={{ #expr: 527 + 2 }} | 20={{ #expr: 527 + 2 }} | 21={{ #expr: 527 + 2 }} | 22={{ #expr: 527 + 2 }} | 23={{ #expr: 527 + 2 }} | 24={{ #expr: 527 + 2 }} | 25={{ #expr: 527 + 2 }} | 26={{ #expr: 527 + 2 }} | 27={{ #expr: 527 + 2 }} | 28={{ #expr: 527 + 2 }} | 29={{ #expr: 527 + 2 }} | 30={{ #expr: 527 + 2 }} | 31={{ #expr: 527 + 2 }} | 32={{ #expr: 527 + 2 }} | 33={{ #expr: 527 + 2 }} | 34={{ #expr: 527 + 2 }} | 35={{ #expr: 527 + 2 }} | 36={{ #expr: 527 + 2 }} | 37={{ #expr: 527 + 2 }} | 38={{ #expr: 527 + 2 }} | 39={{ #expr: 527 + 2 }} | 40={{ #expr: 527 + 2 }} | 41={{ #expr: 527 + 2 }} | 42={{ #expr: 527 + 2 }} | 43={{ #expr: 527 + 2 }} | 44={{ #expr: 527 + 2 }} | 45={{ #expr: 527 + 6 }} | 46={{ #expr: 527 + 2 }} | 47={{ #expr: 527 + 2 }} | 48={{ #expr: 527 + 2 }} | 49={{ #expr: 527 + 2 }} | 50={{ #expr: 527 + 2 }} | 51={{ #expr: 527 + 2 }} | 52={{ #expr: 527 + 2 }} | 53={{ #expr: 527 + 2 }} | 54={{ #expr: 527 + 2 }} | 55={{ #expr: 527 + 3 }} | 56=527 | #default = 527 }} != {{#switch: 28 | 1={{ #expr: 528 + 16 }} | 2={{ #expr: 528 + 2 }} | 3={{ #expr: 528 + 2 }} | 4={{ #expr: 528 + 2 }} | 5={{ #expr: 528 + 2 }} | 6={{ #expr: 528 + 2 }} | 7={{ #expr: 528 + 2 }} | 8={{ #expr: 528 + 2 }} | 9={{#switch: 528 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 528 < 449 | {{ #expr: 528 + 2 }} | {{ #expr: 528 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 528 + 2 }} | 11={{ #expr: 528 + 2 }} | 12={{ #expr: 528 + 2 }} | 13={{ #expr: 528 + 2 }} | 14={{ #expr: 528 + 2 }} | 15={{ #expr: 528 + 2 }} | 16={{ #expr: 528 + 2 }} | 17={{ #expr: 528 + 2 }} | 18={{ #expr: 528 + 2 }} | 19={{ #expr: 528 + 2 }} | 20={{ #expr: 528 + 2 }} | 21={{ #expr: 528 + 2 }} | 22={{ #expr: 528 + 2 }} | 23={{ #expr: 528 + 2 }} | 24={{ #expr: 528 + 2 }} | 25={{ #expr: 528 + 2 }} | 26={{ #expr: 528 + 2 }} | 27={{ #expr: 528 + 2 }} | 28={{ #expr: 528 + 2 }} | 29={{ #expr: 528 + 2 }} | 30={{ #expr: 528 + 2 }} | 31={{ #expr: 528 + 2 }} | 32={{ #expr: 528 + 2 }} | 33={{ #expr: 528 + 2 }} | 34={{ #expr: 528 + 2 }} | 35={{ #expr: 528 + 2 }} | 36={{ #expr: 528 + 2 }} | 37={{ #expr: 528 + 2 }} | 38={{ #expr: 528 + 2 }} | 39={{ #expr: 528 + 2 }} | 40={{ #expr: 528 + 2 }} | 41={{ #expr: 528 + 2 }} | 42={{ #expr: 528 + 2 }} | 43={{ #expr: 528 + 2 }} | 44={{ #expr: 528 + 2 }} | 45={{ #expr: 528 + 6 }} | 46={{ #expr: 528 + 2 }} | 47={{ #expr: 528 + 2 }} | 48={{ #expr: 528 + 2 }} | 49={{ #expr: 528 + 2 }} | 50={{ #expr: 528 + 2 }} | 51={{ #expr: 528 + 2 }} | 52={{ #expr: 528 + 2 }} | 53={{ #expr: 528 + 2 }} | 54={{ #expr: 528 + 2 }} | 55={{ #expr: 528 + 3 }} | 56=528 | #default = 528 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 28 | 1={{ #expr: 528 + 16 }} | 2={{ #expr: 528 + 2 }} | 3={{ #expr: 528 + 2 }} | 4={{ #expr: 528 + 2 }} | 5={{ #expr: 528 + 2 }} | 6={{ #expr: 528 + 2 }} | 7={{ #expr: 528 + 2 }} | 8={{ #expr: 528 + 2 }} | 9={{#switch: 528 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 528 < 449 | {{ #expr: 528 + 2 }} | {{ #expr: 528 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 528 + 2 }} | 11={{ #expr: 528 + 2 }} | 12={{ #expr: 528 + 2 }} | 13={{ #expr: 528 + 2 }} | 14={{ #expr: 528 + 2 }} | 15={{ #expr: 528 + 2 }} | 16={{ #expr: 528 + 2 }} | 17={{ #expr: 528 + 2 }} | 18={{ #expr: 528 + 2 }} | 19={{ #expr: 528 + 2 }} | 20={{ #expr: 528 + 2 }} | 21={{ #expr: 528 + 2 }} | 22={{ #expr: 528 + 2 }} | 23={{ #expr: 528 + 2 }} | 24={{ #expr: 528 + 2 }} | 25={{ #expr: 528 + 2 }} | 26={{ #expr: 528 + 2 }} | 27={{ #expr: 528 + 2 }} | 28={{ #expr: 528 + 2 }} | 29={{ #expr: 528 + 2 }} | 30={{ #expr: 528 + 2 }} | 31={{ #expr: 528 + 2 }} | 32={{ #expr: 528 + 2 }} | 33={{ #expr: 528 + 2 }} | 34={{ #expr: 528 + 2 }} | 35={{ #expr: 528 + 2 }} | 36={{ #expr: 528 + 2 }} | 37={{ #expr: 528 + 2 }} | 38={{ #expr: 528 + 2 }} | 39={{ #expr: 528 + 2 }} | 40={{ #expr: 528 + 2 }} | 41={{ #expr: 528 + 2 }} | 42={{ #expr: 528 + 2 }} | 43={{ #expr: 528 + 2 }} | 44={{ #expr: 528 + 2 }} | 45={{ #expr: 528 + 6 }} | 46={{ #expr: 528 + 2 }} | 47={{ #expr: 528 + 2 }} | 48={{ #expr: 528 + 2 }} | 49={{ #expr: 528 + 2 }} | 50={{ #expr: 528 + 2 }} | 51={{ #expr: 528 + 2 }} | 52={{ #expr: 528 + 2 }} | 53={{ #expr: 528 + 2 }} | 54={{ #expr: 528 + 2 }} | 55={{ #expr: 528 + 3 }} | 56=528 | #default = 528 }} = {{ #expr: {{#switch: 28 | 1={{ #expr: 527 + 16 }} | 2={{ #expr: 527 + 2 }} | 3={{ #expr: 527 + 2 }} | 4={{ #expr: 527 + 2 }} | 5={{ #expr: 527 + 2 }} | 6={{ #expr: 527 + 2 }} | 7={{ #expr: 527 + 2 }} | 8={{ #expr: 527 + 2 }} | 9={{#switch: 527 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 527 < 449 | {{ #expr: 527 + 2 }} | {{ #expr: 527 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 527 + 2 }} | 11={{ #expr: 527 + 2 }} | 12={{ #expr: 527 + 2 }} | 13={{ #expr: 527 + 2 }} | 14={{ #expr: 527 + 2 }} | 15={{ #expr: 527 + 2 }} | 16={{ #expr: 527 + 2 }} | 17={{ #expr: 527 + 2 }} | 18={{ #expr: 527 + 2 }} | 19={{ #expr: 527 + 2 }} | 20={{ #expr: 527 + 2 }} | 21={{ #expr: 527 + 2 }} | 22={{ #expr: 527 + 2 }} | 23={{ #expr: 527 + 2 }} | 24={{ #expr: 527 + 2 }} | 25={{ #expr: 527 + 2 }} | 26={{ #expr: 527 + 2 }} | 27={{ #expr: 527 + 2 }} | 28={{ #expr: 527 + 2 }} | 29={{ #expr: 527 + 2 }} | 30={{ #expr: 527 + 2 }} | 31={{ #expr: 527 + 2 }} | 32={{ #expr: 527 + 2 }} | 33={{ #expr: 527 + 2 }} | 34={{ #expr: 527 + 2 }} | 35={{ #expr: 527 + 2 }} | 36={{ #expr: 527 + 2 }} | 37={{ #expr: 527 + 2 }} | 38={{ #expr: 527 + 2 }} | 39={{ #expr: 527 + 2 }} | 40={{ #expr: 527 + 2 }} | 41={{ #expr: 527 + 2 }} | 42={{ #expr: 527 + 2 }} | 43={{ #expr: 527 + 2 }} | 44={{ #expr: 527 + 2 }} | 45={{ #expr: 527 + 6 }} | 46={{ #expr: 527 + 2 }} | 47={{ #expr: 527 + 2 }} | 48={{ #expr: 527 + 2 }} | 49={{ #expr: 527 + 2 }} | 50={{ #expr: 527 + 2 }} | 51={{ #expr: 527 + 2 }} | 52={{ #expr: 527 + 2 }} | 53={{ #expr: 527 + 2 }} | 54={{ #expr: 527 + 2 }} | 55={{ #expr: 527 + 3 }} | 56=527 | #default = 527 }} + 1 }} | f|–528}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Rieder, Ambrosius||{{#ifeq:0|0|}}}}

| 1 = 1957 | 2 = 1959 | 3 = 1965 | 4 = 1969 | 5 = 1972 | 6 = 1975, ISBN 3-7001-0128-7 | 7 = 1978, ISBN 3-7001-0187-2 | 8 = 1983, ISBN 3-7001-0187-2 | 9 = 1988, ISBN 3-7001-1483-4 | 10 = 1994, ISBN 3-7001-2186-5 | 11 = 1999, ISBN 3-7001-2803-7 | 12 = 2005, ISBN 3-7001-3580-7 | 13 = 2010, ISBN 978-3-7001-6963-5 | 14 = 2015, ISBN 978-3-7001-7794-4 | 15 = 2018, ISBN 978-3-7001-8383-9 | 16 = 2019– | #default = 1957 ff. }}, S. 139{{#if: | {{#ifeq: 139 | | | {{#ifexpr: 139 + 1 = |  f. | – }}{{#ifexpr: 139 < | (Direktlinks auf S. 139, 139 + 1 }}.pdf S. {{#expr: 139 + 1 }}{{#ifexpr: 139 + 1 < | , 139 + 2 }}.pdf S. {{#expr: 139 + 2 }}{{#ifexpr: 139 + 2 < | , 139 + 3 }}.pdf S. {{#expr: 139 + 3 }} }} }}) }} }} }}.{{#ifexpr: 9 >= 14 and 139 > 240 | }}

  • Gregor Gatscher-Riedl, Ambros Rieder – ein vergessenes Genie. In: Perchtoldsdorfer Rundschau, 10, (Perchtoldsdorf, Oktober 1999), S. 4 f.
  • Gregor Gatscher-Riedl, Ambros Rieder – Komponist und Perchtoldsdorfer Schulmann 1771–1855. In: Heimatkundliche Beilage [zum Amtsblatt der Bezirkshauptmannschaft Mödling], 37. Jgg., F. 2, (Mödling 5. April 2001), S. 6 f.
  • Liveaufnahme Messe in C-Dur von Ambros Rieder, KKM Records SO 5, Der Studiochor Wien, Kirchenchor Alt-Simmering, Kirchenmusik Wien.
  • Vorlage:OeML

Einzelnachweise

<references/>

Weblinks

[[s:{{#if:|{{{lang}}}:}}{{#if:BLKÖ:Rieder, Ambros|BLKÖ:Rieder, Ambros|Ambros Rieder}}|Wikisource: {{#if:Rieder Ambros|Rieder Ambros|{{#if:BLKÖ:Rieder, Ambros|BLKÖ:Rieder, Ambros|Ambros Rieder}}}}]]{{#switch: 1

|1|= – Quellen und Volltexte |0|-= |X|x= |#default= –

}}{{#if: | ({{#invoke:Multilingual|format|{{{lang}}}|slang=!|shift=m}}) }}

{{#invoke:TemplatePar|check

  |opt= 1= 2= lang= suffix=
  |template=Vorlage:Wikisource
  |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
  }}
| {{#if: 
    | Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
  }}

}}

|k=[https://gedaechtnisdeslandes.at/kunst/action/show/controller/Kunst/?tx_gdl_gdl%5Bwerk%5D=1147 |o=[https://gedaechtnisdeslandes.at/orte/action/show/controller/Ort/?tx_gdl_gdl%5Bort%5D=1147 |p=[https://gedaechtnisdeslandes.at/personen/action/show/controller/Person/?tx_gdl_gdl%5Bperson%5d=1147 |chronik=[https://www.gedaechtnisdeslandes.at/chronik/chronik/1147 |kunst=[https://www.gedaechtnisdeslandes.at/kunst/werk/1147 |ort=[https://www.gedaechtnisdeslandes.at/orte/ort/{{#if:1147%7C1147%7CVorlage:Str replace}} |person=[https://www.gedaechtnisdeslandes.at/personen/person/1147 }} {{ #if:|{{{3}}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}} }}] in der Datenbank Gedächtnis des Landes zur Geschichte des Landes Niederösterreich (Museum Niederösterreich)

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 116534591n/79/15026671659928 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 116534591 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 116534591 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/79/150266 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/79/150266 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 71659928 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 71659928 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Rieder, Ambros | {{#if: Rieder, Ambros Matthäus (vollständiger Name) | {{#if: österreichischer Lehrer, Komponist und Organist | {{#if: 10. Oktober 1771 | {{#if: Döbling bei Wien | {{#if: 19. November 1855 | {{#if: Perchtoldsdorf, Niederösterreich |

Vorlage:Wikidata-Registrierung