Adair Crawford
Adair Crawford (* 1748; † 29. Juli 1795 in Lymington) war ein schottisch-irischer Chemiker.
Leben und Wirken
Vorlage:Hinweisbaustein Crawford war Professor an der Royal Military Academy in Woolwich. Zudem praktizierte er zeitweise im St Thomas’ Hospital.
Crawford war 1790 zusammen mit William Cruickshank an der Entdeckung des Elements Strontium beteiligt. Er war ein Pionier auf dem Gebiet der Kalorimetrie. Hier beeinflusste er Alessandro Volta.
Ehrungen
1785 wurde Crawford zum Mitglied der American Philosophical Society gewählt.<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Member History: Adair Crawford|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Member History: Adair Crawford}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Adair+Crawford&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Member History: Adair Crawford}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Adair+Crawford&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Member History: Adair Crawford}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:American Philosophical Society{{#if: 2018-06-30 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Adair+Crawford&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Adair+Crawford&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced}}%7C%7C}}}}{{#if:Member History: Adair Crawford|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Member History: Adair Crawford|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: American Philosophical Society| American Philosophical Society{{#if: |,|{{#if: 2018-06-30 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2018-06-30 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2018-06-30 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:American Philosophical Society|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:877566||(?)}}}}}}{{#if: 2018-06-30|;}}}}{{#if: 2018-06-30| {{#if:American Philosophical Society{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2018-06-30 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2018-06-30|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2018-06-30|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:American Philosophical Society{{#if: 2018-06-30 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if: | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2018-06-30 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Adair+Crawford&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced | {{#if: | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Adair+Crawford&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Adair+Crawford&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Adair+Crawford&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Adair+Crawford&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Adair+Crawford&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Adair+Crawford&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Adair+Crawford&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced | {{#if: | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Adair+Crawford&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Adair+Crawford&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Adair+Crawford&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Adair+Crawford&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Adair+Crawford&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Adair+Crawford&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref> Am 11. Mai 1786 wurde er als Mitglied („Fellow“) in die Royal Society gewählt.<ref>{{#switch: {{#invoke:Str|left|NA7175|2}}
| NA = {{#if: |
{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}
| Eintrag zu {{{Linktext}}} im Archiv der Royal Society, London
|https://catalogues.royalsociety.org/CalmView/Record.aspx?src=CalmView.Persons&id=NA7175&pos=1
}}| Eintrag zu Crawford; Adair (1748–1795) im Archiv der Royal Society, London}} | #default = {{#if: | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}} |{{{Linktext}}} im Archiv der Royal Society, London |https://catalogues.royalsociety.org/CalmView/Record.aspx?src=CalmView.Catalog&id=NA7175&pos=1 }} | Dokument NA7175 im Archiv der Royal Society, London}}
}}</ref> Am 22. Januar 1787 wurde Crawford auf Vorschlag von John Playfair, James Hutton und James Gregory (1753–1821) als „Fellow“ in die Royal Society of Edinburgh gewählt.<ref>C. D. Waterston, A. Macmillan Shearer: Biographical index of former Fellows of the Royal Society of Edinburgh 1783–2002. Part I: A–J. 2006, ISBN 0-902198-84-X, S. 215 (PDF).</ref>
Schriften (Auswahl)
Bücher
- Experiments and observations on animal heat, and the inflammation of combustible bodies. Being an attempt to resolve these phaenomena into a general law of nature. J. Murray / J. Sewell, London 1779 (Digitalisat).
- 2., stark erweiterte Auflage, J. Johnson, London 1788 (Digitalisat).
- An experimental enquiry into the effects of tonics, and other medicinal substances, on the cohesion of the animal fibre. London 1816 (Digitalisat) – postum herausgegeben von seinem jüngeren Bruder Alexander Crawford.
Zeitschriftenbeiträge
- Experiments on the power that animals, when placed in certain circumstances, posses of producing cold. In: Philosophical Transactions of the Royal Society. Band 71, 1781, S. 479–491 (doi:10.1098/rstl.1781.0055, {{#invoke:JSTOR|f|1=106541}}{{#if:
| {{#ifeq: 0 | 0
| }}
}}).
- Experiments and observations on the matter of cancer and on the aërial fluids extricated from animal substances by distillation and putrefaction; together with some remarks on sulphureous hepatic air. In: Philosophical Transactions of the Royal Society. Band 80, 1790, S. 391–426 (doi:10.1098/rstl.1790.0026, {{#invoke:JSTOR|f|1=106847}}{{#if:
| {{#ifeq: 0 | 0
| }}
}}).
- On the medicinal properties of muriated Barytes. In: Medical communications. Band 2, 1790, S. 301–359 (Digitalisat, Digitalisat).
Literatur
- K. L. Blaxter: Adair Crawford and calorimetry. In: Proceedings of the Nutrition Society. Band 37, Nr. 1, 1978, S. 1–3 (doi:10.1079/pns19780002).
- Charles Mollan: It’s part of what we are. Some Irish contributors to the development of the chemical and physical sciences. Band 1, Royal Dublin Society, 2007, S. 223–233.
- Vorlage:OxfordDNB/core{{#invoke:TemplatePar|check
|opt= Autor= Lemma= Nach2004= Print= Band= Seite= SeiteVon= SeiteBis= Stand= ID= URLpfad= Kommentar= FreierZugriff= Verfasser= DOI= Abruf= Zugriff= kurz= |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:OxfordDNB }}{{#ifeq: 0 | 0
| {{#if: 6637 |
{{#if: Vorlage:Str match | | Vorlage:OxfordDNB – Artikelkennung keine Zahl }}{{#switch:
|0|1|=
|#default= Vorlage:OxfordDNB – DOI= ist veraltet, musste ansonsten boolesch sein.}}
}} }}
Einzelnachweise
<references />
{{#ifeq: p | p | | {{#if: 1033201596n8300765839717532 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 1033201596 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 1033201596 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n83007658 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n83007658 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 39717532 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 39717532 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Crawford, Adair | {{#if: | {{#if: schottisch-irischer Chemiker | {{#if: 1748 | {{#if: | {{#if: 29. Juli 1795 | {{#if: Lymington || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Crawford, Adair
}} |
| ALTERNATIVNAMEN |
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | schottisch-irischer Chemiker
}} |
| GEBURTSDATUM | 1748
}} |
| GEBURTSORT |
}} |
| STERBEDATUM | 29. Juli 1795
}} |
| STERBEORT | Lymington
}} |
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Datum
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:"
- Wikipedia:Weblink offline fix-attempted
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link/URL fehlt
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:JSTOR
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:OxfordDNB
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Chemiker (18. Jahrhundert)
- Mitglied der American Philosophical Society
- Mitglied der Royal Society
- Mitglied der Royal Society of Edinburgh
- Entdecker eines chemischen Elements
- Schotte
- Brite
- Ire
- Geboren 1748
- Gestorben 1795
- Mann