Ionisches Griechisch
Das ionische Griechisch war ein Dialekt des Altgriechischen, der vom Stamm der Ionier gesprochen wurde. Das Verbreitungsgebiet des Dialekts (dunkelviolett auf nebenstehender Karte) umfasste die Westküste Kleinasiens, die Inseln der Ägäis, Euböa sowie die ionischen Kolonien am Schwarzen Meer und in Süditalien. Innerhalb der altgriechischen Dialekte ist das Ionische eng verwandt mit dem attischen Dialekt.
Bedeutung
Die Kunstsprache Homers verbindet eine altertümliche Form des Ionischen mit Elementen aus dem Äolischen.
Die wichtigsten Vertreter der ionischen Literatur der klassischen Periode sind Herodot und Hippokrates.
Charakteristika
Die wichtigsten Unterschiede zwischen dem Ionischen und dem Attischen, der klassischen Form des Altgriechischen:
Lautlehre:
- Ursprüngliches langes {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (ā) wird stets zu {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (ē)
Beispiel: ionisch {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (historíē) gegenüber attisch {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (historíā) - Weitere Unterschiede im Vokalismus
Beispiele: ionisch {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value), {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value), {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (trṓma, xeínos, moúnos) gegenüber attisch {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value), {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value), {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (traúma, xénos, mónos) - {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (ss) statt {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (tt)
Beispiel: ionisch {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (thálassa) gegenüber attisch {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (thálatta) - Der Proto-Griechische Labiovelar /kw/ wird teils zu {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (k) statt {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (p)
Beispiel: ionisch {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (ókōs) gegenüber attisch {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (hópōs) - Aspiration unterbleibt zum Teil (Hauchpsilose)
Beispiele: ionisch {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value), {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (íkkos, dékomai) gegenüber attisch {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value), {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (híppos, déchomai) - Kontraktion von Vokalen kann unterbleiben
Beispiel: ionisch {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (génea) gegenüber attisch {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (génē)
Formenlehre:
- Dativ Plural der o- und a-Deklination auf -{{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) und -{{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (-oisi und -ēisi) statt -{{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) und -{{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (-ois und -ais)
Beispiele: ionisch {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value), {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (theoísi, gnṓmēisi) gegenüber attisch {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value), {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (theoís, gnṓmais) - Spezielle Formen des Personalpronomens der 3. Person Singular im Genitiv, Dativ und Akkusativ: {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value), {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value), {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value) (héo, hoi, min)
- Das Augment (vor den Verbalstamm tretendes {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Multilingual:153: attempt to index field 'data' (a nil value)) im Aorist und Plusquamperfekt ist nicht zwingend (vor allem bei Homer)
- Teilweise unterschiedliche Verbalendungen
Literatur
- Albert Thumb, Anton Scherer: Handbuch der griechischen Dialekte. Heidelberg 1959.