Schlafhaie
<templatestyles src="Vorlage:Taxobox/styles.css" />
| Schlafhaie | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Datei:Somniosus microcephalus okeanos.jpg
Grönlandhai (Somniosus microcephalus) | ||||||||||||
| Systematik | ||||||||||||
| ||||||||||||
| Wissenschaftlicher Name | ||||||||||||
| Somniosidae | ||||||||||||
| Jordan, 1888 |
Die Schlafhaie (Somniosidae, von {{Modul:Vorlage:lang}} Modul:Vorlage:lang:103: attempt to index field 'wikibase' (a nil value) „Traum“) sind eine Familie kleiner bis sehr großer Haie aus der Ordnung der Dornhaiartigen (Squaliformes). Benannt wurden die Schlafhaie nach ihrer vermeintlichen Trägheit.<ref>Amy Carroll: Sleeper Sharks: Awake and Hungry. In: Alaska Department of Fish and Game. Abgerufen am 23. April 2026 (Lua-Fehler in Modul:Multilingual, Zeile 153: attempt to index field 'data' (a nil value)).</ref>
Sie leben in allen Weltmeeren vom Nordpolarmeer bis zum Antarktischen Ozean,<ref>Antarktis: Erstmals Hai gefilmt. In: orf.at. 18. Februar 2026, abgerufen am 18. Februar 2026 (Bei 1,26 °C in 490 m Tiefe.).</ref> in den Tropen und gemäßigten Zonen meist an Kontinentalabhängen, seltener im offenen Ozean, im Nordpolarmeer und im Antarktischen Ozean auch auf dem Kontinentalschelf.
Merkmale
Die Schlafhaie haben zwei, meist stachellose Rückenflossen. Wenn Stacheln vorhanden sind, dann sind sie klein und an beiden Flossen. Die meisten Arten haben Leuchtorgane und erreichen lediglich Längen von 68 Zentimeter bis 1,40 Meter. Die größte Art, der Grönlandhai (Somniosus microcephalus), wird allerdings bis zu 7,40 Meter lang.
Systematik
Es gibt rezent sechs Gattungen und 17 Arten:
- Gattung: Centroscymnus <templatestyles src="Person/styles.css" />Barbosa du Bocage & <templatestyles src="Person/styles.css" />Brito Capello, 1864
- Portugiesendornhai (Centroscymnus coelolepis (<templatestyles src="Person/styles.css" />Barbosa du Bocage & <templatestyles src="Person/styles.css" />Brito Capello, 1864))
- Centroscymnus owstonii (<templatestyles src="Person/styles.css" />Garman, 1906)
- Gattung: Centroselachus <templatestyles src="Person/styles.css" />Garman, 1913
- Langnasen-Samtdornhai (Centroselachus crepidater (<templatestyles src="Person/styles.css" />Barbosa du Bocage & <templatestyles src="Person/styles.css" />Brito Capello, 1864))
- Gattung: Scymnodalatias <templatestyles src="Person/styles.css" />Garrick, 1956
- Weißschwanz-Dornhai (Scymnodalatias albicauda (<templatestyles src="Person/styles.css" />Taniuchi & <templatestyles src="Person/styles.css" />Garrick, 1986))
- Azoren-Dornhai (Scymnodalatias garricki (<templatestyles src="Person/styles.css" />Kukuyev & <templatestyles src="Person/styles.css" />Konovalenko, 1988))
- Wenigzahn-Dornhai (Scymnodalatias oligodon (<templatestyles src="Person/styles.css" />Kukuyev & <templatestyles src="Person/styles.css" />Konovalenko, 1988))
- Sherwood-Dornhai (Scymnodalatias sherwoodi (<templatestyles src="Person/styles.css" />Archey, 1921))
- Gattung: Scymnodon <templatestyles src="Person/styles.css" />Barbosa du Bocage & <templatestyles src="Person/styles.css" />Brito Capello, 1864<ref name="White"/>
- Japanischer Samtdornfisch (Scymnodon ichiharai <templatestyles src="Person/styles.css" />Yano & <templatestyles src="Person/styles.css" />Tanaka, 1984)<ref name="White"/>
- Scymnodon macracanthus (<templatestyles src="Person/styles.css" />Regan, 1906)
- Messerzahn-Dornhai (Scymnodon ringens (<templatestyles src="Person/styles.css" />Barbosa du Bocage & <templatestyles src="Person/styles.css" />Brito Capello, 1864))
- Gattung: Somniosus <templatestyles src="Person/styles.css" />Lesueur, 1818
- Südlicher Schlafhai (Somniosus antarcticus <templatestyles src="Person/styles.css" />Whitley, 1939)
- Somniosus cheni <templatestyles src="Person/styles.css" />Hsu et al., 2020<ref name="Hsu"/>
- Somniosus longus (<templatestyles src="Person/styles.css" />Tanaka, 1912)
- Grönlandhai (Somniosus microcephalus (<templatestyles src="Person/styles.css" />Bloch & <templatestyles src="Person/styles.css" />Schneider, 1801))
- Pazifischer Schlafhai (Somniosus pacificus (<templatestyles src="Person/styles.css" />Bigelow & <templatestyles src="Person/styles.css" />Schroeder, 1944))
- Kleiner Schlafhai (Somniosus rostratus (<templatestyles src="Person/styles.css" />Risso, 1827))
- Gattung: Zameus <templatestyles src="Person/styles.css" />Jordan & <templatestyles src="Person/styles.css" />Fowler, 1903<ref name="White"/>
- Samtdornfisch (Zameus squamulosus (<templatestyles src="Person/styles.css" />Günther, 1877))
Fossil, meist anhand der Zähne, wurden bisher nachfolgende Gattungen/Arten beschrieben<ref name="Pollerspöck""/>:
- Gattung: Centroscymnus <templatestyles src="Person/styles.css" />Barbosa du Bocage & <templatestyles src="Person/styles.css" />Brito Capello, 1864
- ✝Centroscymnus praecursor <templatestyles src="Person/styles.css" />Müller & Schöllmann, 1989
- ✝Centroscymnus schmidi <templatestyles src="Person/styles.css" />Herman, 1982
- Gattung: ✝Cretascymnus <templatestyles src="Person/styles.css" />Cappetta, 1980
- ✝Cretascymnus adonis <templatestyles src="Person/styles.css" />(Signeux, 1950)
- ✝Cretascymnus beauryi <templatestyles src="Person/styles.css" />Feichtinger, Pollerspöck, Harzhauser, Auer, Ćorić, Kranner & Guinot, 2022
- ✝Cretascymnus westfalicus <templatestyles src="Person/styles.css" />Müller & Schöllmann, 1989
- Gattung: ✝Palaeocentroscymnus <templatestyles src="Person/styles.css" />Pollerspöck, Flammensbeck & Straube, 2018
- ✝Palaeocentroscymnus horvathi <templatestyles src="Person/styles.css" />(Underwood & Schlögl, 2013)
- ✝Palaeocentroscymnus bavaricus <templatestyles src="Person/styles.css" />Feichtinger, Beaury, Ćorić, Straube, Harzhauser, Kranner, Auer, Guinot & Pollerspöck, 2025
- Gattung: ✝Protoxynotus <templatestyles src="Person/styles.css" />Herman, 1975
- ✝Protoxynotus misburgensis <templatestyles src="Person/styles.css" />Herman, 1975
- ✝Protoxynotus mayrmelnhofi <templatestyles src="Person/styles.css" />Feichtinger, Guinot, Straube, Harzhauser, Auer, Ćorić, Kranner, Schellhorn, Ladwig, Thies & Pollerspöck, 2022
- Gattung: ✝Rhinoscymnus <templatestyles src="Person/styles.css" />Gill, 1865
- ✝Rhinoscymnus viridiadamas <templatestyles src="Person/styles.css" />Welton & Goedert, 2016
- ✝Rhinoscymnus clarki <templatestyles src="Person/styles.css" />Cappetta, Morrison & Adnet, 2019
- ✝Rhinoscymnus quimbalaensis <templatestyles src="Person/styles.css" />(Antunes & Cappetta, 2002)
- Gattung: Scymnodalatias <templatestyles src="Person/styles.css" />Garrick, 1956
- ✝Scymnodalatias cigalafulgosii <templatestyles src="Person/styles.css" />Adnet, 2006
- ✝Scymnodalatias kazenobon <templatestyles src="Person/styles.css" />Nishimatsu & Ujihara, 2019
- Gattung: Somniosus <templatestyles src="Person/styles.css" />Lesueur, 1818
- ✝Somniosus gonzalezi <templatestyles src="Person/styles.css" />Welton & Goedert, 2016
Das folgende Kladogramm zeigt die Verwandtschaftsbeziehungen innerhalb der Familie, die Polyphylie der Gattung Centroscymnus und die Zugehörigkeit der Schweinshaie, die noch in eine eigenständige Familie, die Oxynotidae, gestellt werden, zu den Somniosidae.<ref name="Naylor"/>
| Somniosidae |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
<templatestyles src="Turnierplan/styles.css" />
Literatur
- Joseph S. Nelson: Fishes of the World. John Wiley & Sons, 2006, ISBN 0-471-25031-7.
Einzelnachweise
<references> <ref name="Hsu">Hsu et al.: Hsu, H.-H., Lin, C.-Y. & Joung, S.-J.: Somniosus (Rhinoscymnus) cheni sp. nov., A New Species of Sleeper Shark (Squaliformes: Somniosidae) from Eastern Taiwan, with Aspects of Embryo Biology. Zoological Studies, 59: 0gg. doi:10.6620/ZS.2020.59-48.</ref> <ref name="Naylor">Gavin J. P. Naylor, Janine N. Caira, Kirsten Jensen, Kerri A. M. Rosana, Nicolas Straube, Clemens Lakner: Elasmobranch Phylogeny: A Mitochondrial Estimate Based on 595 Species. Seite 43 in Jeffrey C. Carrier, John A. Musick, Michael R. Heithaus: Biology of Sharks and Their Relatives (Marine Biology). Verlag: Crc Pr Inc, 2012, ISBN 1-4398-3924-7.</ref> <ref name="White">White, W.T., Vaz, D.F.B., Ho, H.-C., Ebert, D.A., Carvalho, M.R.d., Corrigan, S., Rochel, E., Carvalho, M.d., Tanaka, S. & Naylor, G.J.P. (2014): Redescription of Scymnodon ichiharai Yano and Tanaka 1984 (Squaliformes: Somniosidae) from the western North Pacific, with comments on the definition of somniosid genera. Ichthyological Research, 15. Oktober 2014. doi:10.1007/s10228-014-0430-y.</ref> <ref name="Pollerspöck">Extinct - valid species | Species | Shark-References. Abgerufen am 23. April 2026.</ref> </references>
Weblinks
- Schlafhaie auf Fishbase.org (englisch)
- Integrated Taxonomic Information System Somniosidae