<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Tschiluba</id>
	<title>Tschiluba - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Tschiluba"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Tschiluba&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-03T09:51:00Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Tschiluba&amp;diff=609732&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Florian Blaschke: /* Geografische Verteilung */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Tschiluba&amp;diff=609732&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-10-05T00:58:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;Geografische Verteilung&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Lückenhaft|Phonetik und Phonologie, Grammatik, Wortschatz, Rechtschreibung, Beispiel und Literatur; vgl. [[Wikipedia:Formatvorlage Sprache|Formatvorlage Sprache]].}}&lt;br /&gt;
{{Infobox Sprache&lt;br /&gt;
|Sprache= Tschiluba, Luba-Kasaï&amp;lt;br /&amp;gt;Cilubà&lt;br /&gt;
|Länder= [[Demokratische Republik Kongo]]&lt;br /&gt;
|Sprecher= 6,3 Mio. (1991)&lt;br /&gt;
|Klassifikation= &lt;br /&gt;
* [[Niger-Kongo-Sprachen]]&lt;br /&gt;
*: [[Benue-Kongo-Sprachen]]&lt;br /&gt;
*:: [[Bantoide Sprachen]]&lt;br /&gt;
*::: [[Bantusprachen]]&lt;br /&gt;
|KSprache= Tschiluba&lt;br /&gt;
|Amtssprache= {{COD}} (&amp;#039;&amp;#039;Landessprache&amp;#039;&amp;#039;)&lt;br /&gt;
|ISO1= -&lt;br /&gt;
|ISO2= [https://www.loc.gov/standards/iso639-2/php/code_list.php lua]&lt;br /&gt;
|ISO3= [https://iso639-3.sil.org/code/lua lua]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Tschiluba&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (auch &amp;#039;&amp;#039;Cilubà&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Luba-Kasaï&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;West-Luba&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Luba-Kasai&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Luba-Lulua&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Luva&amp;#039;&amp;#039;) ist eine im Südosten der [[Demokratische Republik Kongo|Demokratischen Republik Kongo]] (Kasaï) verbreitete [[Bantusprache]] mit über 6 Mio. Sprechern.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Klassifikation ==&lt;br /&gt;
Tschiluba ist eine Sprache der Sprachfamilie der [[Bantu-Sprachen]] aus der Gruppe der Luba-Sprachen neben [[Kiluba]] (Luba-Katanga), Sanga (Luba-Sanga), [[Hemba]] und [[Kanyok]].&lt;br /&gt;
* Guthrie-Klassifikation: L.31a/L31b, Gruppe L.30&lt;br /&gt;
* Klassifizierung Bastin / Coupe / Mann: L.30&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Geschichte ==&lt;br /&gt;
Tschiluba ist ursprünglich die Sprache des Luba-Volkes in der [[Kasaï (Provinz)|Kasaï-Region]]. Mittlerweile verstehen die Sprache auch viele andere Völker des Kongo, da sie im Alltag mit den Luba zusammenleben. Sie behalten jedoch ihre eigene Sprache.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Geografische Verteilung ==&lt;br /&gt;
[[Datei:Luba-Katanga + Luba-Kasai.svg|mini|{{Farblegende|#5d3a9b|Luba-Kasai}}{{Farblegende|#e66100|Luba-Katanga}}]]&lt;br /&gt;
Menschen, die diese Sprache sprechen, sind die [[Baluba]] aus Kasaï. Man kann sie in 3 Gruppen unterteilen:&lt;br /&gt;
* Luba-Lubilanji (Baku-Kalonji; Baku-Nga oder Bakwangaet; Bena-Mpuka, auch bekannt als Bena Mutu&amp;#039;a Mukuna; Bena Tshibanda) im [[Kasaï-Oriental|Ost-Kasaï]] (Hauptstadt [[Mbuji-Mayi]]),&lt;br /&gt;
* Bena Luluwa (einschließlich Mutombo und Bena-Katawa Bakwa), [[Kasaï-Occidental|West-Kasaï]] (Hauptstadt [[Kananga]]),&lt;br /&gt;
* Bakwa Luntu;&lt;br /&gt;
Diese drei Sprachgruppen sind ethnische &amp;#039;&amp;#039;Luba&amp;#039;&amp;#039; oder &amp;#039;&amp;#039;Baluba&amp;#039;&amp;#039;. Man nennt sie auch &amp;#039;&amp;#039;Luba-Kasaï&amp;#039;&amp;#039;, denn es gibt auch eine andere Ethnie in der Provinz [[Katanga (Provinz)|Katanga]] mit dem gleichen Namen, die aber eine andere Sprache sprechen, das [[Kiluba]]. Viele andere ethnische Gruppen aus den beiden Kasaï haben durch den Kontakt mit den Baluba Tshiluba gelernt und als [[Verkehrssprache]] angenommen, aber ihre eigene Sprache behalten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Offizieller Status ===&lt;br /&gt;
Tschiluba gehört mit den Sprachen [[Swahili (Sprache)|Swahili]], [[Lingála]] und [[Kikongo]] zu den vier Nationalsprachen der Demokratischen Republik Kongo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Dialekte und Soziolekte ===&lt;br /&gt;
In den beiden Kasaï, hat diese Sprache einige gewisse [[Phonetik|klangliche]] und [[lexikalisch]]e Unterschiede. Einige Beispiele:&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;p&amp;#039;&amp;#039; (Lippen dicht beieinander und nicht geschlossen) und &amp;#039;&amp;#039;h&amp;#039;&amp;#039; in Worten und Lu&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;p&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;embe / Lu&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;h&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;emba ([[Kaolin]]) oder der Ortschaft Lu&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;p&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ata&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;p&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ata / Lu&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;h&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ata&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;h&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ata (jeweils in der westlichen und östlichen Variante);&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Matamba&amp;#039;&amp;#039; und &amp;#039;&amp;#039;Kalejs&amp;#039;&amp;#039; (Maniokblätter), jeweils in der westlichen und östlichen Variante.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Phonetik und Phonologie ==&lt;br /&gt;
Es gibt eine klassische Aussprache und eine traditionell-ländliche, wobei letztere etwas bei den Bena Mutombo, Baku-Katawa und Bakwa-Luntu vorherrscht. Beispiel: &amp;#039;&amp;#039;Mbuji&amp;#039;&amp;#039; (Ziege) in der Schule oder in Mbuji-Mayi, und &amp;#039;&amp;#039;mbushi&amp;#039;&amp;#039; in ländlichen Gebieten. &amp;#039;&amp;#039;Nzolu&amp;#039;&amp;#039; und &amp;#039;&amp;#039;Nzolo&amp;#039;&amp;#039; oder &amp;#039;&amp;#039;Nsolu&amp;#039;&amp;#039; (Huhn);  &amp;#039;&amp;#039;Nvula&amp;#039;&amp;#039; &amp;#039;&amp;#039;Mfula&amp;#039;&amp;#039; (Regen); ... und so weiter wie die Unterschiede zwischen Portugiesisch und Spanisch.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- === Konsonanten === --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- === Vokale === --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- === Tonsystem === --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- === Betonung === --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- === Beispiele === --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- == Grammatik == --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- === Wortbildung === --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- === Morphologie === --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- === Syntax === --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- == Wortschatz == --&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Schrift ==&lt;br /&gt;
Seit Mitte des 20. Jahrhunderts findet das Tschiluba begrenzte schriftliche Verwendung. [[Standardisation et uniformisation de l&amp;#039;orthographe|Rechtschreiberegeln]] wurden 1974 festgelegt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Das Alphabet hat 26 Buchstaben:&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; A B C D E F G H I J K L M N Ng Ny O P R S Sh T U V W Y Z &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br /&amp;gt;&lt;br /&gt;
Q, R und X werden in [[Lehnwort|Lehnwörtern]] und Eigennamen benutzt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Beispiele ==&lt;br /&gt;
Erster Artikel der Deklaration der Menschenrechte:&lt;br /&gt;
: Bantu bonsu badi baledibwa badikadile ne badi ne makokeshi amwe. Badi ne lungenyi lwa bumuntu ne kondo ka moyo, badi ne bwa kwenzelangana malu mu buwetu.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
! Wort        || Übersetzung  || Aussprache&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
| Erde      || buloba|| /bu.lo.ba/&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
| Himmel       || dyulu|| /dju.lu/&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
| Wasser        || mâyi|| /mâ.ji/&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
| Feuer        || mudilu|| /mu.di.lu/&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
| Mensch      || muntu || /mu.ⁿtu/&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
| Mann       || mulùme || /mu.lù.me/&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
| Frau || mukàjì|| /mu.kà.jì/&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
| essen || kudia|| /ku.di.a/&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
| trinken  || kunwà|| /ku.nʷà/&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
| groß ||  mula, ... || /mu.la/ etc.&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
| klein  || -kesè, mukesè || /mu.ke.sè/ etc.&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
| Nacht  || btuku || /bu.tu.ku/&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
| Tag   || difùku|| /di.fù.ku/&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- == Forschung == --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Literatur ==&lt;br /&gt;
* {{Literatur&lt;br /&gt;
   |Autor=Émile Willems&lt;br /&gt;
   |Titel=Le Tshiluba du Kasayi pour débutants&lt;br /&gt;
   |Verlag=Mission de Scheut&lt;br /&gt;
   |Ort=Luluabourg&lt;br /&gt;
   |Datum=1955&lt;br /&gt;
   |Sprache=fr}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Weblinks ==&lt;br /&gt;
{{Incubator|lua|Tschiluba}}&amp;lt;!-- {{Wikipedia|lua|Tschiluba}} --&amp;gt;&lt;br /&gt;
* [https://www.ciyem.ugent.be/ Wörterbuch Cilubà – Französisch]&lt;br /&gt;
* [https://cric.populus.org/ Centre de Recherche pour l&amp;#039;Instrumentalisation du Cilubà]&lt;br /&gt;
* [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=LUB Ethnologue report on Tshiluba]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Einzelsprache]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Bantusprachen]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Normdaten|TYP=s|GND=4785547-2}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Florian Blaschke</name></author>
	</entry>
</feed>