<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Thomas_Bornhauser</id>
	<title>Thomas Bornhauser - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Thomas_Bornhauser"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Thomas_Bornhauser&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-18T22:14:17Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Thomas_Bornhauser&amp;diff=351361&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Ditschie-wiki: /* Literatur */ Hinweis verlinkt</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Thomas_Bornhauser&amp;diff=351361&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-04-29T10:54:43Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;Literatur: &lt;/span&gt; Hinweis verlinkt&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;!--schweizbezogen--&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Datei:Bornhauser.JPG|mini|Thomas Bornhauser in einer Lithographie von [[Hans Hasler]]]]&lt;br /&gt;
[[Datei:Thomas-Bornhauser-Brunnen in Weinfelden (2025).jpg|mini|Bornhauser-Brunnen in Weinfelden, errichtet 1931.]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Hans Thomas Bornhauser&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (* [[26. Mai]] [[1799]] in [[Weinfelden]]; † [[9. März]] [[1856]] in [[Müllheim TG|Müllheim]]) war ein [[Schweiz]]er Pfarrer, Publizist und Volksschriftsteller.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Leben ==&lt;br /&gt;
Bornhauser studierte in [[Zürich]], wurde erst [[Pfarrverweser|Provisor (Verweser)]] in Weinfelden, dann 1824 Pfarrer in [[Matzingen]], 1831 Pfarrer in [[Arbon]] und schliesslich 1851 Pfarrer in [[Müllheim TG|Müllheim]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als Publizist hatte er viel Erfolg mit seinem als Volksstück beliebt gewordenen Trauerspiel &amp;#039;&amp;#039;Gemma von Arth&amp;#039;&amp;#039; (1828), und seine politischen Artikel in der liberalen &amp;#039;&amp;#039;[[Appenzeller Zeitung]]&amp;#039;&amp;#039; fanden grosse Beachtung. Nach der französischen [[Julirevolution von 1830|Julirevolution]] löste er mit der Schrift &amp;#039;&amp;#039;Über die Verbesserung der thurgauischen Staatsverfassung&amp;#039;&amp;#039; eine Volksbewegung aus, die auch auf andere Kantone übergriff. Zusammen mit [[Joachim Leonz Eder]] und [[Johannes Keller (Politiker, 1802)|Johannes Keller]] arbeitete er in der Folge den Entwurf einer neuen liberalen thurgauischen Verfassung aus.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nachdem Bornhauser 1831 Präsident des Thurgauer Verfassungsrates war, wurde er 1833 erneut in den [[Grosser Rat (Thurgau)|Grossen Rat]] (Kantonsparlament) gewählt, wo er 1835 die Aufhebung der thurgauischen Klöster bewirkte.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er ruht an der Südseite der evangelischen Kirche in Müllheim.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Werke ==&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Andreas Schweizerbart,&amp;#039;&amp;#039; St. Gallen 4. Auflage 1834 (Volksschrift für eine Verbesserung der Bundesverfassung)&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Hans Waldmann,&amp;#039;&amp;#039; Trauerspiel&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Gemma von Arth,&amp;#039;&amp;#039; Trauerspiel&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Lieder,&amp;#039;&amp;#039; Trogen 1832&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Heinz von Stein,&amp;#039;&amp;#039; Epos, Zürich 1836&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Rudolf von Werdenberg im Freiheitskampf der Appenzeller,&amp;#039;&amp;#039; Epos, Frauenfeld 1853&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Ida von Tockenburg,&amp;#039;&amp;#039; Roman, Zürich 1838 ([https://www.google.de/books?id=5Ws6AAAAcAAJ Digitalisat])&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Herzog Johann,&amp;#039;&amp;#039; Roman, St. Gallen 1846&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Literatur ==&lt;br /&gt;
* {{Literatur |Autor=Hans Brauchli |Titel=Thurgauer Ahnengalerie |Ort=Weinfelden |Datum=2003 |ISBN=3-85809-127-8 |Seiten=425–434}}&lt;br /&gt;
* {{Theaterlexikon|Thomas Bornhauser|1|245|Autor=Reto Caluori}}&lt;br /&gt;
* {{Literatur |Autor=Jakob Christinger |Titel=Thomas Bornhauser |TitelErg=Sein Leben Wirken und Dichten nach den Urkunden und nachgelassenen Schriften für das Schweizerische Volk |Auflage=2 |Ort=Frauenfeld |Datum=1898 |Seiten=320 |JahrEA=1875}} ([https://www.google.de/books/edition/Thomas_Bornhauser/n3XALJzgD_8C?hl=de&amp;amp;gbpv=1 Digitalisat]).&lt;br /&gt;
* {{HLS|11587|Bornhauser, Thomas|Autor= Markus Schär}}&lt;br /&gt;
* {{ADB|3|175|175|Bornhauser, Thomas|Hermann Wartmann|ADB:Bornhauser, Thomas}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Weblinks ==&lt;br /&gt;
* [http://www.helveticat.ch/search/query?term_1=Thomas+Bornhauser+%281799-1856%29&amp;amp;theme=Helveticat Publikationen von und über Thomas Bornhauser] im Katalog Helveticat der [[Schweizerische Nationalbibliothek|Schweizerischen Nationalbibliothek]]&lt;br /&gt;
* {{DNB-Portal|133373177}}&lt;br /&gt;
* {{DDB|Person|133373177}}&lt;br /&gt;
* {{Webarchiv| wayback=20130612102725| url=http://www.baselland.ch/ge_29-htm.281963.0.html| text=Bornhauser auf der Karikatur &amp;#039;&amp;#039;Die Nottaufe&amp;#039;&amp;#039; (1833)}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Normdaten|TYP=p|GND=133373177|VIAF=47108513}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{SORTIERUNG:Bornhauser, Thomas}}&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Reformierter Geistlicher (19. Jahrhundert)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Grossrat (Thurgau)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Autor]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Literatur (19. Jahrhundert)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Literatur (Deutsch)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Literatur (Schweiz)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Lyrik]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Roman, Epik]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Drama]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Regeneration (Schweiz)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Schweizer]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Geboren 1799]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Gestorben 1856]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Mann]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Personendaten&lt;br /&gt;
|NAME=Bornhauser, Thomas&lt;br /&gt;
|ALTERNATIVNAMEN=Bornhauser, Hans Thomas (vollständiger Name)&lt;br /&gt;
|KURZBESCHREIBUNG=Schweizer Pfarrer, Publizist und Volksschriftsteller&lt;br /&gt;
|GEBURTSDATUM=26. Mai 1799&lt;br /&gt;
|GEBURTSORT=[[Weinfelden]]&lt;br /&gt;
|STERBEDATUM=9. März 1856&lt;br /&gt;
|STERBEORT=[[Müllheim TG]]&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Ditschie-wiki</name></author>
	</entry>
</feed>