<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Thei%C3%9F</id>
	<title>Theiß - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Thei%C3%9F"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Thei%C3%9F&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-12T02:55:11Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Thei%C3%9F&amp;diff=250137&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;MacCambridge am 10. April 2026 um 19:27 Uhr</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Thei%C3%9F&amp;diff=250137&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-04-10T19:27:51Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Begriffsklärungshinweis}}&lt;br /&gt;
{{Infobox Fluss&lt;br /&gt;
| ALTERNATIVNAME= Tisza, Tisa, Тиса (Tyssa), Тиса&lt;br /&gt;
| SORTNAME= Theiss&lt;br /&gt;
| LAGE= {{UKR}}, {{ROM}},&amp;lt;br /&amp;gt; {{SVK}}, {{HUN}},&amp;lt;br /&amp;gt; {{SRB}}&lt;br /&gt;
| GKZ= &lt;br /&gt;
| FLUSSSYSTEM= Donau&lt;br /&gt;
| ABFLUSSWEG= Donau//Schwarzes Meer&lt;br /&gt;
| EINZUGSGEBIET-PREFIX= &lt;br /&gt;
| EINZUGSGEBIET= 146500&lt;br /&gt;
| NACHWEIS-EINZUGSGEBIET= &amp;lt;ref name=&amp;quot;gse&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
| EINZUGSGEBIET-SUFFIX= (nach anderen Quellen 157.100&amp;amp;nbsp;km²)&lt;br /&gt;
| LÄNGE-PREFIX= &lt;br /&gt;
| LÄNGE= 966&lt;br /&gt;
| NACHWEIS-LÄNGE= &amp;lt;ref name=&amp;quot;gse&amp;quot;&amp;gt;{{GSE|110749|Theiß}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
| LÄNGE-SUFFIX= &lt;br /&gt;
| PEGEL1= &amp;lt;!--NAME:--&amp;gt; Senta / &amp;lt;!--LoM:--&amp;gt; / &amp;lt;!--EZG:--&amp;gt; / &amp;lt;!--NNQ:--&amp;gt; / &amp;lt;!--NNQ-DATUM:--&amp;gt; / &amp;lt;!--MNQ:--&amp;gt; / &amp;lt;!--MQ:--&amp;gt; 810 / &amp;lt;!--MHQ:--&amp;gt; / &amp;lt;!--HHQ:--&amp;gt; / &amp;lt;!--HHQ-DATUM:--&amp;gt;&lt;br /&gt;
| PEGEL1-REIHE= &lt;br /&gt;
| NACHWEIS-PEGEL1= &amp;lt;ref name=&amp;quot;gse&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
| BEZEICHNUNG-QUELLE= Zusammenfluss von&lt;br /&gt;
| QUELLE= Schwarzer Theiß und Weißer Theiß bei [[Rachiw]] (Ukraine)&lt;br /&gt;
| QUELLHÖHE-PREFIX= &lt;br /&gt;
| QUELLHÖHE= 460&lt;br /&gt;
| QUELLE_LAT_GRAD= 48/04/29/N&lt;br /&gt;
| QUELLE_LONG_GRAD= 24/14/40/E&lt;br /&gt;
| QUELLE_REGION= UA-21&lt;br /&gt;
| MÜNDUNG= in die Donau bei [[Stari Slankamen]]&lt;br /&gt;
| MÜNDUNGSHÖHE-PREFIX= &lt;br /&gt;
| MÜNDUNGSHÖHE= 80&lt;br /&gt;
| MÜNDUNG_LAT_GRAD= 45/08/09/N&lt;br /&gt;
| MÜNDUNG_LONG_GRAD= 20/16/20/E&lt;br /&gt;
| MÜNDUNG_REGION= RS-02&lt;br /&gt;
| LINKE NEBENFLÜSSE= [[Vișeu (Fluss)|Vișeu]], [[Iza (Fluss)|Iza]], [[Someș|Szamos]], [[Körös]], [[Mureș (Fluss)|Mureș]], [[Bega (Theiß)|Bega]] (Begej), [[Crasna (Theiß)|Crasna]]&lt;br /&gt;
| RECHTE NEBENFLÜSSE= [[Tereswa (Fluss)|Tereswa]], [[Tereblja (Fluss)|Tereblja]], [[Rika (Fluss)|Rika]], [[Borschawa (Fluss)|Borschawa]], [[Bodrog]], [[Sajó]], [[Eger (Theiß)|Eger]], [[Zagyva]]&lt;br /&gt;
| SEEN= &lt;br /&gt;
| STAUSEEN= &lt;br /&gt;
| GROSSSTÄDTE= [[Szeged]]&lt;br /&gt;
| MITTELSTÄDTE= [[Szolnok]], [[Szentes]], [[Senta]]&lt;br /&gt;
| KLEINSTÄDTE= [[Csongrád]], [[Tiszafüred]], [[Ada (Serbien)|Ada]]&lt;br /&gt;
| BILD= Tiszapüspöki, Tisza.jpg&lt;br /&gt;
| BILDBESCHREIBUNG= Die Theiß bei Tiszapüspöki in [[Ungarn]]&lt;br /&gt;
| ANMERKUNGEN=&lt;br /&gt;
&amp;lt;mapframe text=&amp;quot;Verlauf der Theiß&amp;quot; latitude=&amp;quot;46.63&amp;quot; longitude=&amp;quot;22.21&amp;quot; zoom=&amp;quot;6&amp;quot; width=&amp;quot;280&amp;quot; height=&amp;quot;280&amp;quot; align=&amp;quot;right&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{ &amp;quot;type&amp;quot;: &amp;quot;ExternalData&amp;quot;, &amp;quot;service&amp;quot;: &amp;quot;geoline&amp;quot;, &amp;quot;ids&amp;quot;: &amp;quot;Q134350&amp;quot;, &amp;quot;properties&amp;quot;: { &amp;quot;stroke&amp;quot;: &amp;quot;#3b78cb&amp;quot;, &amp;quot;stroke-width&amp;quot;: 2 } }&amp;lt;/mapframe&amp;gt;&lt;br /&gt;
| KARTE= Tisza Karte.png&lt;br /&gt;
| KARTE-BESCHREIBUNG= Einzugsgebiet der Theiß&lt;br /&gt;
| BILD1=  River Tisza &amp;amp; Bodrog Tokaj.jpg&lt;br /&gt;
| BILD1-BESCHREIBUNG=Mündung des Bodrog in die Theiß bei [[Tokaj]]&lt;br /&gt;
| BILD2=    Ua Rakhiv Theiß Ursprung.jpg&lt;br /&gt;
| BILD2-BESCHREIBUNG=  Zusammenfluss von Schwarzer und Weißer Theiß bei Rachiw&lt;br /&gt;
| BILD3=  Boat tiszavarkony.JPG&lt;br /&gt;
| BILD3-BESCHREIBUNG= Tiszavárkony&lt;br /&gt;
| BILD4=  Szeged-tisza3.jpg&lt;br /&gt;
| BILD4-BESCHREIBUNG=Theiß in Szeged&lt;br /&gt;
| BILD5=  Danubo kaj Tiso.jpg&lt;br /&gt;
| BILD5-BESCHREIBUNG=Mündung in die Donau&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Theiß&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (entsprechend der [[Orthographische Konferenz von 1901|Orthographischen Konferenz von 1901]] auch &amp;#039;&amp;#039;Teiß&amp;#039;&amp;#039;; {{huS|Tisza}}; {{srS|Тиса|Tisa}}; {{roS}} und {{skS|Tisa}}; {{ukS|Тиса|Tyssa}}; {{laS}} als Grenzfluss [[Dakien]]s &amp;#039;&amp;#039;Tissus&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Tisia&amp;#039;&amp;#039; oder &amp;#039;&amp;#039;Pathissus&amp;#039;&amp;#039;) ist ein mitteleuropäischer Fluss. Sie ist mit 966 Kilometern der längste Nebenfluss der [[Donau]] (nach ihrer Durch- bzw. [[Abflussmenge]] mit einem Mittelwert von 813&amp;amp;nbsp;m³/s nach der [[Save]], aber vor [[Inn]] und [[Drau]], der zweit-wasserreichste), außerdem der zweitgrößte [[Fluss]] [[Ungarn]]s und [[Serbien]]s. Zudem war die Theiß Ende des 19. Jahrhunderts der fischreichste Fluss Europas.&amp;lt;ref&amp;gt;Meyers 1888, s.&amp;amp;nbsp;u., Lit.&amp;lt;/ref&amp;gt; Nach ihr ist die [[Endneolithikum|endneolithische]] [[Theiß-Kultur]] benannt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Flussverlauf ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die Theiß entsteht in den [[Waldkarpaten]] aus der Vereinigung der [[Schwarze Theiß|Schwarzen]] (rechts) und [[Weiße Theiß|Weißen Theiß]] (links) etwa 4&amp;amp;nbsp;Kilometer nördlich der Stadt [[Rachiw]] in der Ukraine. Südlich des Quellgebietes in der heutigen Ukraine trennt sie den rumänischen [[Kreis Maramureș]] von der [[Ukraine|ukrainischen]] [[Oblast Transkarpatien]]. Anfangs fließt die Theiß südlich durch enge Gebirgstäler und wendet sich nach Aufnahme der [[Vișeu (Theiß)|Vișeu]], der [[Iza (Fluss)|Iza]], der [[Tereswa (Fluss)|Tereswa]], [[Tereblja (Fluss)|Tereblja]] und [[Rika (Fluss)|Rika]] west- und nordwestwärts über [[Sighetu Marmației]] nach [[Chust (Ukraine)|Chust]]. Nachdem sie rechts die [[Borschawa (Fluss)|Borschawa]], links den [[Túr]] und den [[Szamos|Somesch]] aufgenommen hat, fließt sie von [[Tschop]] über [[Tokaj]] bis [[Szolnok]] gegen Südwesten.&lt;br /&gt;
[[Datei:Szeged Theiß Mieresch.jpg|miniatur|links|Mündung des [[Mieresch]] (rechts) in die Theiß bei [[Szeged]]]]&lt;br /&gt;
Dort wendet sie sich südwärts. Sie durchfließt [[Csongrád]] und später [[Szeged]], wo der aus [[Siebenbürgen]] kommende [[Mieresch]] in die Theiß mündet. Danach fließt sie weiter südlich nach [[Serbien]], wo sie in der heutigen [[Vojvodina]] den Grenzfluss zwischen den historischen Regionen [[Banat]] und [[Batschka]] bildet. Sie verläuft dort in einer durchschnittlichen Entfernung von 90&amp;amp;nbsp;km parallel zur Donau, in die sie schließlich unterhalb von [[Novi Sad]] mündet.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Während die Theiß im Oberlauf bei hoher Fließgeschwindigkeit eine gute Wasserqualität aufweist, wird sie in der Ebene zunehmend schlammig. Die Ufer sind meist flach und infolge der häufigen Überschwemmungen sumpfig. Ihre Breite beträgt in Serbien 160&amp;amp;nbsp;bis&amp;amp;nbsp;320&amp;amp;nbsp;m. Schiffbar wird sie bei [[Sighetu Marmației]], für größere Fahrzeuge an der Hernádmündung, für Dampfboote, die früher bis Tokaj verkehrten, erst bei Szolnok. Ab dort trägt sie ebenso große Lasten wie die Donau. Der [[Bácser Kanal]] (auch [[Franzenskanal]] genannt) verbindet sie mit der Donau, der [[Bega (Theiß)|Begakanal]] mit dem [[Temesch]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vor längerer Zeit hat man neben der Theißregulierung auch mit der Trockenlegung der Ufermoräste und der Sicherung des Ufergebiets vor Überschwemmung begonnen, durch die unvollständige Durchführung aber die tieferen Gegenden geschädigt. Der Lauf der Theiß beträgt mit den Krümmungen 966&amp;amp;nbsp;km, der direkte Abstand von der Quelle nur 467&amp;amp;nbsp;km. Ursprünglich betrug ihre Länge 1429&amp;amp;nbsp;km, durch Flussbegradigungen vor allem im 19.&amp;amp;nbsp;Jahrhundert wurde sie auf ihren heutigen Wert verkürzt. Ihr Einzugsgebiet umfasst 146.500&amp;amp;nbsp;[[Quadratkilometer|km²]]. Der Lauf ist wegen des sehr geringen Gefälles ziemlich träge; von [[Namény (Ungarn)|Namény]] bis zur Mündung sinkt der Wasserspiegel nur um 40&amp;amp;nbsp;m. Überschwemmungen der doppelt so schnellen [[Donau]] stauen die Theiß weit aufwärts.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Im Jahre 2000 war der Fluss durch den [[Baia-Mare-Dammbruch]] durch [[Cyanide]] verseucht.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Theiß-See ===&lt;br /&gt;
{{Hauptartikel|Theiß-See}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1970 wurde die Theiß mitten in der [[Puszta]]-Ebene angestaut. Dadurch entstand der künstliche Theiß-See. An seinen Ufern liegen die Orte [[Abádszalók]], [[Kisköre]], [[Poroszló]], [[Sarud]], [[Tiszaderzs]], [[Tiszafüred]], [[Tiszanána]], [[Tiszaújváros]] und [[Tiszavalk]]. Die Tiefe des Sees beträgt nur ca. 2,5 Meter, die Fläche 127&amp;amp;nbsp;[[Quadratkilometer|km²]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Städte an der Theiß ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Rumänien ===&lt;br /&gt;
* [[Sighetu Marmației]]&lt;br /&gt;
* [[Bocicoiu Mare]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Ukraine ===&lt;br /&gt;
* [[Rachiw]]&lt;br /&gt;
* [[Welykyj Bytschkiw]]&lt;br /&gt;
* [[Tschop]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Slowakei ===&lt;br /&gt;
* [[Čierna nad Tisou]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Ungarn ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Záhony]]&lt;br /&gt;
* [[Tokaj]]&lt;br /&gt;
* [[Tiszafüred]]&lt;br /&gt;
* [[Kisköre]]&lt;br /&gt;
* [[Szolnok]]&lt;br /&gt;
* [[Csongrád]]&lt;br /&gt;
* [[Szentes]]&lt;br /&gt;
* [[Szeged]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Serbien ===&lt;br /&gt;
* [[Kanjiža]]&lt;br /&gt;
* [[Novi Kneževac]]&lt;br /&gt;
* [[Senta]]&lt;br /&gt;
* [[Padej]]&lt;br /&gt;
* [[Ada (Serbien)|Ada]]&lt;br /&gt;
* [[Mol (Serbien)|Mol]]&lt;br /&gt;
* [[Bečej]]&lt;br /&gt;
* [[Novi Bečej]]&lt;br /&gt;
* [[Taraš]]&lt;br /&gt;
* [[Titel (Stadt)|Titel]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Rezeption ==&lt;br /&gt;
Der am 7. Februar 1994 entdeckte [[Asteroidengürtel|Hauptgürtelasteroid]] [[(13121) Tisza]] wurde nach dem Fluss benannt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Literatur ==&lt;br /&gt;
* H. Overmars: &amp;#039;&amp;#039;Die Theiss-Überschwemmungen : Vorschläge zu deren Abwendung&amp;#039;&amp;#039;, Budapest : Grill, 1879.&lt;br /&gt;
* Johann Stefanovíc von Vilovo: &amp;#039;&amp;#039;Die Felsengen des Kazan und die Donau- und Theiss-Regulirung&amp;#039;&amp;#039;, Wien [u.&amp;amp;nbsp;a.] : Hartleben, 1879.&lt;br /&gt;
* Karl Hieronymi: &amp;#039;&amp;#039;Die Theissregulirung&amp;#039;&amp;#039;, Budapest : Kilian, 1888.&lt;br /&gt;
* Josef Mailáth (Hrsg.): &amp;#039;&amp;#039;Die Monographie der Bodrogközer Theißregulirungs-Genossenschaft : 1846–1896&amp;#039;&amp;#039; (Bodrogközi Tiszaszabályozó Társulat:), Budapest : Hornyánßky, 1897.&lt;br /&gt;
* {{Meyers Online|15|631|spezialkapitel=Theiß}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Weblinks ==&lt;br /&gt;
{{Commonscat|Tisza|Theiß}}&lt;br /&gt;
* [http://www.encyclopediaofukraine.com/picturedisplay.asp?linkpath=pic\T\Y\Tysa_River.jpg Karte des Oberlaufs]&lt;br /&gt;
* [http://www.encyclopediaofukraine.com/picturedisplay.asp?linkpath=pic\C\O\Confluence%20of%20Chorna%20and%20Bila%20Tysa%20near%20Rakhiv.jpg Zusammenfluss von Schwarzer und Weißer Theiß bei Rachiw, Ukraine]&lt;br /&gt;
* {{Webarchiv |url=http://www.ungarn-tourismus.de/ungarn-regionen/puszta-und-der-theiss-see.html |wayback=20121204010843 |text=Ungarn-Tourismus: Informationen über den Theiß-See}}&lt;br /&gt;
* [http://phaidra.univie.ac.at/o:112804 Die Entsumpfung der Niederungen der Theiss und des Banats], 1874 , E-Book der [[Universitätsbibliothek der Universität Wien|Universitätsbibliothek Wien]] ([[eBooks on Demand]])&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Einzelnachweise ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Normdaten|TYP=g|GND=4106223-1|LCCN=sh85135599|VIAF=47148570662024311518}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{SORTIERUNG:Theiss}}&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Theiß| ]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Fluss im Kreis Maramureș]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Fluss in der Ukraine]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Fluss in Ungarn]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Fluss in Serbien]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Fluss in der Slowakei]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Waldkarpaten]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Beskiden]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Gewässer als Namensgeber für einen Asteroiden]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Grenzfluss]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Fluss in der Oblast Transkarpatien]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Geographie (Komitat Szabolcs-Szatmár-Bereg)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Geographie (Komitat Borsod-Abaúj-Zemplén)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Geographie (Komitat Jász-Nagykun-Szolnok)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Geographie (Komitat Csongrád-Csanád)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Grenze zwischen Rumänien und der Ukraine]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;MacCambridge</name></author>
	</entry>
</feed>