<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Sauerstoffkreislauf</id>
	<title>Sauerstoffkreislauf - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Sauerstoffkreislauf"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Sauerstoffkreislauf&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-11T11:19:39Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Sauerstoffkreislauf&amp;diff=2846901&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Mrmw: (GR)  File:CHO-cycles de.png → File:CHO-cycles.svg multilang svg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Sauerstoffkreislauf&amp;diff=2846901&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-09-02T14:10:52Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;(&lt;a href=&quot;/index.php?title=C:GR&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;C:GR (Seite nicht vorhanden)&quot;&gt;GR&lt;/a&gt;)  &lt;a href=&quot;/index.php?title=Datei:CHO-cycles_de.png&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;Datei:CHO-cycles de.png (Seite nicht vorhanden)&quot;&gt;File:CHO-cycles de.png&lt;/a&gt; → &lt;a href=&quot;/index.php?title=Datei:CHO-cycles.svg&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;Datei:CHO-cycles.svg (Seite nicht vorhanden)&quot;&gt;File:CHO-cycles.svg&lt;/a&gt; multilang svg&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[Datei:Sauerstoffkreislauf-DE.gif|400px|mini|Sauerstoffkreislauf]]&lt;br /&gt;
Unter dem Begriff &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Sauerstoffkreislauf&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; oder &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Sauerstoff-Zyklus&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; versteht man den Transport und die Speicherung von [[Sauerstoff]] in der [[Erdatmosphäre]], [[Biosphäre]] und [[Lithosphäre]]. Dieser Kreislauf ist ein [[Biogeochemie|biogeochemischer Kreislauf]]. Der wichtigste treibende Faktor des Sauerstoffkreislaufs ist die [[Photosynthese]], die für die moderne Erdatmosphäre verantwortlich ist (siehe [[Große Sauerstoffkatastrophe]]). Der Sauerstoffkreislauf ist durch [[Oxidation]]en und [[Reduktion (Chemie)|Reduktionen]] mit den anderen Stoffkreisläufen verbunden.&amp;lt;ref name=&amp;quot;geweb&amp;quot;&amp;gt;{{Internetquelle |url=https://geweb.de/OWS/Programm/lerneinheit?lp=2191&amp;amp;s=13 |titel=Sauerstoffkreislauf |hrsg=GeWeb.de |sprache=de |abruf=2012-12-30}}&amp;lt;/ref&amp;gt; Diese laufen mit vielen anderen [[Chemisches Element|Elementen]] wegen der hohen [[Reaktivität (Chemie)|Reaktionsfreudigkeit]] des Sauerstoffs besonders rasch ab.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Speicher ==&lt;br /&gt;
Der größte Sauerstoffspeicher der Erde ist in den [[Silicate|Silikat]]- und [[Oxide|Oxid]]-[[Mineral]]ien der Erdkruste und des Erdmantels (99,5 %). Nur ein kleiner Teil wird als freier Sauerstoff in die Biosphäre (0,01 %) und die Atmosphäre (0,36 %) freigesetzt. Die Hauptquelle des atmosphärischen freien Sauerstoffs ist die Photosynthese, die freien Sauerstoff aus [[Wasser]] erzeugt:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;\mathrm{6 \ CO_2 + 12 \ H_2O + Energie \longrightarrow C_6H_{12}O_6 + 6 \ O_2 + 6 \ H_2O}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:CHO-cycles.svg|mini|hochkant=2.1|Kopplung des C-, H- und O-Kreislaufs im Stoffwechsel Photosynthese betreibender Pflanzen (Sauerstoff ist dabei zunächst einmal „Abfallprodukt“ der Photolyse des Wassers)]]&lt;br /&gt;
Photosynthese betreibende (photoautotrophe) Organismen sind in erster Linie Pflanzen, vor allem die Landpflanzen und das [[Phytoplankton]] der Meere. Daneben existieren photoautotrophe [[Bakterien]] und [[Archaeen]]. Das winzige marine [[Cyanobakterien|Cyanobakterium]] &amp;#039;&amp;#039;[[Prochlorococcus marinus|Prochlorococcus]]&amp;#039;&amp;#039; wird zum Beispiel für mehr als die Hälfte der Photosynthese des offenen Ozeans verantwortlich gemacht.&amp;lt;ref&amp;gt;Steve Nadis: {{Webarchiv |url=http://sciam.com/article.cfm?chanID=sa022&amp;amp;articleID=0005BE47-0078-1FA8-807883414B7F0000 |wayback=20071012142542 |text=&amp;#039;&amp;#039;The Cells That Rule the Seas.&amp;#039;&amp;#039;}} In: &amp;#039;&amp;#039;[[Scientific American]].&amp;#039;&amp;#039; Nov. 2003. (englisch)&amp;lt;/ref&amp;gt; Es wurde erst 1986 entdeckt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Eine zusätzliche Quelle für freien atmosphärischen Sauerstoff stellt die [[Photolyse]] dar, bei der eine hohe energiereiche [[Ultraviolett]]-Strahlung atmosphärisches Wasser und [[Distickstoffmonoxid]] in [[Atom]]e bricht. Die freien H- und N-Atome ([[Radikale (Chemie)|Radikale]]) reagieren in der Atmosphäre mit anderen Verbindungen, oder der Wasserstoff entweicht in den Weltraum:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;\mathrm{2 \ H_2O + Energie \longrightarrow 4 \ H + O_2}&amp;lt;/math&amp;gt;&amp;lt;br /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;\mathrm{2 \ N_2O + Energie \longrightarrow 4 \ N + O_2}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Freier Sauerstoff kann aus der Atmosphäre verschwinden durch die [[Aerobe Atmung|Atmung]] und [[Verwesung]], Mechanismen, bei denen heterotrophe Organismen wie z.&amp;amp;nbsp;B. [[Tier]]e und [[Bakterien]] Sauerstoff verbrauchen und Kohlendioxid freisetzen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die Lithosphäre verbraucht auch freien Sauerstoff durch chemische Verwitterung und Oberflächenreaktionen. Ein Beispiel ist Bildung von [[Eisen#Oxide|Eisenoxid]] (Rost):&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;\mathrm{4 \ FeO + O_2 \longrightarrow 2 \ Fe_2O_3}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kapazitäten und Flüsse ==&lt;br /&gt;
Die folgenden Tabellen zeigen Schätzungen der Sauerstoffkreislauf-Speicher und [[Fluss (Physik)|Flüsse]].&amp;lt;ref&amp;gt;J. C. G. Walker: &amp;#039;&amp;#039;The oxygen cycle in the natural environment and the biogeochemical cycles.&amp;#039;&amp;#039; Springer-Verlag, Berlin 1980.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Tabelle 1:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Wichtige Reservoirs, die am Sauerstoffkreislauf beteiligt sind:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|- ----&lt;br /&gt;
! Speicher || Kapazität || [[Fluss (Physik)|Fluss]]&amp;lt;br /&amp;gt;(kg O&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; pro Jahr)&lt;br /&gt;
! [[Verweilzeit (technischer Prozess)|Verweilzeit]]&lt;br /&gt;
(Jahren)&lt;br /&gt;
|- ----&lt;br /&gt;
| [[Erdatmosphäre|Atmosphäre]] ||1,4 * 10&amp;lt;sup&amp;gt;18&amp;lt;/sup&amp;gt; || 3 * 10&amp;lt;sup&amp;gt;14&amp;lt;/sup&amp;gt;|| 4.500&lt;br /&gt;
|- ----&lt;br /&gt;
| [[Biosphäre]] ||1,6 * 10&amp;lt;sup&amp;gt;16&amp;lt;/sup&amp;gt;|| 3 * 10&amp;lt;sup&amp;gt;14&amp;lt;/sup&amp;gt;|| 50&lt;br /&gt;
|- ----&lt;br /&gt;
| [[Lithosphäre]] || 2,9 * 10&amp;lt;sup&amp;gt;20&amp;lt;/sup&amp;gt; || 6 * 10&amp;lt;sup&amp;gt;11&amp;lt;/sup&amp;gt;|| 500 Mio&lt;br /&gt;
|- ----&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Tabelle 2:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Jährliche Gewinne und Verluste des Luftsauerstoffs (Einheiten von 10&amp;lt;sup&amp;gt;10&amp;lt;/sup&amp;gt; kg O&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; pro Jahr):&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-----&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-----&lt;br /&gt;
| Photosynthese (Land)&amp;lt;br /&amp;gt;Photosynthese (Ozean)&amp;lt;br /&amp;gt;Photolyse von N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;br /&amp;gt;Photolyse von H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 16.500&amp;lt;br /&amp;gt;13.500&amp;lt;br /&amp;gt;1,3&amp;lt;br /&amp;gt;0,03&lt;br /&gt;
|-----&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;right&amp;quot; | insgesamt || align=&amp;quot;center&amp;quot; | ~ 30.000&lt;br /&gt;
|-----&lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;2&amp;quot; | &amp;lt;u&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Verluste – Atmung und Verwesung&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/u&amp;gt;&lt;br /&gt;
|-----&lt;br /&gt;
| aerobe Atmung&amp;lt;br /&amp;gt;mikrobielle Oxidation&amp;lt;br /&amp;gt;Verbrennung von fossilen Brennstoffen (anthropogen)&amp;lt;br /&amp;gt;photochemische Oxidation&amp;lt;br /&amp;gt;Fixierung von N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; durch Blitzschlag&amp;lt;br /&amp;gt;Fixierung von N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; durch Industrie&amp;lt;br /&amp;gt;Oxidation von vulkanischen Gasen&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 23.000&amp;lt;br /&amp;gt;5.100&amp;lt;br /&amp;gt;1.200&amp;lt;br /&amp;gt;600&amp;lt;br /&amp;gt;12&amp;lt;br /&amp;gt;10&amp;lt;br /&amp;gt;5&lt;br /&gt;
|-----&lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;2&amp;quot; | &amp;lt;u&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Verluste – Verwitterung&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/u&amp;gt;&lt;br /&gt;
|-----&lt;br /&gt;
| chemische Verwitterung&amp;lt;br /&amp;gt;Oberflächenreaktion von O&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 50&amp;lt;br /&amp;gt;12&lt;br /&gt;
|-----&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;right&amp;quot; | insgesamt || align=&amp;quot;center&amp;quot; | ~ 30.000&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Ozon-Sauerstoff-Zyklus ==&lt;br /&gt;
{{Hauptartikel|Ozon-Sauerstoff-Zyklus}}&lt;br /&gt;
Das Vorhandensein des Luftsauerstoffs hat zur Bildung von [[Ozon]] (O&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;) und der [[Ozonschicht]] in der [[Stratosphäre]] geführt. Die Ozonschicht ist sehr wichtig, da sie die schädliche [[Ultraviolettstrahlung|UV-Strahlungen]] absorbiert:&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;\mathrm{O_2 + (Strahlung &amp;lt; 240 nm) \longrightarrow 2O}&amp;lt;/math&amp;gt;&amp;lt;br /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;\mathrm{O + O_2 \longrightarrow O_3}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Literatur ==&lt;br /&gt;
* P. Cloud, A. Gibor: &amp;#039;&amp;#039;The oxygen cycle.&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;Scientific American.&amp;#039;&amp;#039; September 1970, S. 110–123.&lt;br /&gt;
* J. Fasullo: &amp;#039;&amp;#039;Substitute Lectures for ATOC 3600: [https://paos.colorado.edu/~fasullo/pjw_class/oxygencycle.html Principles of Climate, Lectures on the global oxygen cycle].&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* R. M. Morris: {{Webarchiv |url=http://seis.natsci.csulb.edu/rmorris/oxy/Oxy.htm |wayback=20090415070417 |text=&amp;#039;&amp;#039;OXYSPHERE - A Beginners&amp;#039; Guide to the Biogeochemical Cycling of Atmospheric Oxygen.&amp;#039;&amp;#039;}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Weblinks ==&lt;br /&gt;
{{Commonscat|Oxygen cycle|Sauerstoffkreislauf}}&lt;br /&gt;
* {{DNB-Portal|4392127-9}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Einzelnachweise ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Navigationsleiste Biogeochemische Zyklen}}&lt;br /&gt;
{{Normdaten|TYP=s|GND=4392127-9}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Ökologischer Prozess]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Photosynthese]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Atmosphäre]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Sauerstoff]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Mrmw</name></author>
	</entry>
</feed>