<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Prisman</id>
	<title>Prisman - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Prisman"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Prisman&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-31T03:00:26Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Prisman&amp;diff=108056&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;ChemoBot: Entferne Parameter „Suchfunktion“ aus {{Infobox Chemikalie}} und bereinige Leerzeilen</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Prisman&amp;diff=108056&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-01-23T21:05:15Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Entferne Parameter „Suchfunktion“ aus {{Infobox Chemikalie}} und bereinige Leerzeilen&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Infobox Chemikalie&lt;br /&gt;
| Strukturformel  = [[Datei:Prisman2.svg|Struktur von Prisman]]&lt;br /&gt;
| Andere Namen    = * Ladenburg-Benzol&lt;br /&gt;
* Tetracyclo[2.2.0.0&amp;lt;sup&amp;gt;2,6&amp;lt;/sup&amp;gt;.0&amp;lt;sup&amp;gt;3,5&amp;lt;/sup&amp;gt;]hexan&lt;br /&gt;
| Summenformel    = C&amp;lt;sub&amp;gt;6&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;6&amp;lt;/sub&amp;gt;&lt;br /&gt;
| CAS             = {{CASRN|650-42-0}}&lt;br /&gt;
| EG-Nummer       = &lt;br /&gt;
| ECHA-ID         = &lt;br /&gt;
| PubChem         = 12305738&lt;br /&gt;
| ChemSpider      = &lt;br /&gt;
| Beschreibung    = farblose, hochexplosive Flüssigkeit&amp;lt;ref name=roempp&amp;gt;{{RömppOnline|ID=RD-16-04123|Name=Prisman|Abruf=2014-09-29}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Molare Masse    = 78,11 g·[[mol]]&amp;lt;sup&amp;gt;−1&amp;lt;/sup&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Aggregat        = flüssig&lt;br /&gt;
| Dichte          = &lt;br /&gt;
| Schmelzpunkt    = &lt;br /&gt;
| Siedepunkt      = &lt;br /&gt;
| Dampfdruck      = &lt;br /&gt;
| Löslichkeit     = &lt;br /&gt;
| Quelle GHS-Kz   = NV&lt;br /&gt;
| GHS-Piktogramme = {{GHS-Piktogramme|/}}&lt;br /&gt;
| GHS-Signalwort  = &lt;br /&gt;
| H               = {{H-Sätze|/}}&lt;br /&gt;
| EUH             = {{EUH-Sätze|/}}&lt;br /&gt;
| P               = {{P-Sätze|/}}&lt;br /&gt;
| Quelle P        = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Prisman&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; oder &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Ladenburg-Benzol&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, [[Summenformel]] C&amp;lt;sub&amp;gt;6&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;6&amp;lt;/sub&amp;gt;, ist ein anderer Name für die Verbindung Tetracyclo[2.2.0.0&amp;lt;sup&amp;gt;2,6&amp;lt;/sup&amp;gt;.0&amp;lt;sup&amp;gt;3,5&amp;lt;/sup&amp;gt;]hexan. Den Namen hat die Verbindung durch ihre [[Prisma (Geometrie)|Prisma]]-Struktur.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die Struktur wurde ursprünglich von [[Albert Ladenburg]] für das [[Benzol]]-[[Molekül]] vorgeschlagen, stellte sich jedoch als falsch heraus. Der [[Kohlenwasserstoff]] Prisman, der der damals vorgeschlagenen Struktur entspricht, wurde 1973 zum ersten Mal synthetisch hergestellt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Prisman steht unter starker Ringspannung und ist um 377&amp;amp;nbsp;kJ/mol energiereicher als [[Benzol]]. Dessen ungeachtet ist Prisman sogar bei [[Raumtemperatur]] [[Metastabilität|metastabil]]. [[Robert B. Woodward]] und [[Roald Hoffmann]] entdeckten, was der Umlagerung von Prisman zu Benzol entgegensteht: die Erhaltung der [[Orbitalsymmetrie]] ([[Woodward-Hoffmann-Regeln]]). Hoffmann erhielt zusammen mit [[Fukui Ken’ichi]] für diese Theorie 1981 den [[Chemie-Nobelpreis]]. Zu diesem Zeitpunkt war Woodward (Nobelpreis 1965) bereits verstorben. Woodward und Hoffmann bezeichneten Prisman als einen „&amp;#039;&amp;#039;wütenden Tiger, dem es unmöglich ist, aus seinem Papierkäfig auszubrechen.&amp;#039;&amp;#039;“&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Prisman ist eine farblose, leicht flüchtige und explosive Flüssigkeit.&amp;lt;ref name=roempp/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Synthese ==&lt;br /&gt;
Prisman als [[Valenzisomerie|Valenzisomeres]] von Benzol kann über [[Photochemie|photochemische Umwandlungen]] aus Benzol hergestellt werden:&amp;lt;ref name=&amp;quot;Hauptmann&amp;quot;&amp;gt;[[Siegfried Hauptmann]]: &amp;#039;&amp;#039;Organische Chemie&amp;#039;&amp;#039;, 2. Auflage, VEB Deutscher Verlag für Grundstoffindustrie, Leipzig, 1985, S. 266–267, ISBN 3-342-00280-8.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:Valence Isomers of Benzene V.1.svg|rahmenlos|hochkant=1.8|zentriert|Valenzisomerie von Prisman zu Benzol]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Eine alternative Synthese von Prisman geht ebenfalls von [[Benzvalen]] (&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;1&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;) aus.&amp;lt;ref name=roempp/&amp;gt; Dazu wird Benzvalen mit der Verbindung  4-Phenyl-1,2,4-triazolin-3,5-dion ([[PTAD]]) umgesetzt, welche das bisher reaktivste bekannteste [[Dienophil]] darstellt. Die Reaktion ist eine schrittweise [[Diels-Alder-Reaktion|Diels-Alder]]-artige Umsetzung, mit einem [[Carbeniumion]] als reaktiver Zwischenstufe. Das Addukt &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;2&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; wird im basischen Medium hydrolysiert und dann mit [[Kupfer(II)-chlorid]] umgesetzt. Die Neutralisation mit einer starken Base liefert die kristalline Azoverbindung &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;3&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; in 65 % Ausbeute. Die [[Photolyse]] von &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;3&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ergibt unter Stickstoffabspaltung ein [[Radikal (Chemie)|Diradikal]], das dann zu Prisman (&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;4&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;) cyclisiert.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:Prismane-synthesis.png|rahmenlos|hochkant=3.0|zentriert|Gezielte Prisman-Synthese ausgehend von Benzvalen]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Einzelnachweise ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Polycyclischer aliphatischer Kohlenwasserstoff]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Cyclopropan]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Cyclobutan]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;ChemoBot</name></author>
	</entry>
</feed>