<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Princeps_senatus</id>
	<title>Princeps senatus - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Princeps_senatus"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Princeps_senatus&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-08T03:33:45Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Princeps_senatus&amp;diff=125556&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;SJuergen: /* Literatur */ ausz</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Princeps_senatus&amp;diff=125556&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-06-06T19:58:53Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;Literatur: &lt;/span&gt; ausz&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;Der &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Princeps senatus&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ([[Lateinische Sprache|lat.]], dt. etwa &amp;#039;&amp;#039;Erster des Senats&amp;#039;&amp;#039;, [[Plural]] &amp;#039;&amp;#039;principes senatus&amp;#039;&amp;#039;) war während der [[Römische Republik|römischen Republik]] ein besonders angesehenes Senatsmitglied.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Der &amp;#039;&amp;#039;princeps senatus&amp;#039;&amp;#039; war nicht der Vorsitzende des [[Römischer Senat|römischen Senats]], dem jeweils der höchstrangige anwesende [[Magistratur|Magistrat]], zumeist ein [[Konsulat (Römisches Reich)|Consul]], vorstand, sondern er war der Meinungsführer des Gremiums. In der Regel war der &amp;#039;&amp;#039;princeps senatus&amp;#039;&amp;#039; ein ehemaliger Consul, oftmals ein früherer [[Censur|Censor]], der besonders großes [[Prestige]] besaß und daher als Erster um seine Meinung gebeten wurde. Er wurde aus den Reihen der [[Patriziat (Römisches Reich)|patrizischen]] Senatoren mit konsularischem Rang ausgewählt. Die wichtigste offizielle Funktion bestand im ersten Platz bei der formellen Stimmabgabe der Senatoren. Mit seiner Stimmabgabe (&amp;#039;&amp;#039;sententia&amp;#039;&amp;#039;) konnte der &amp;#039;&amp;#039;princeps senatus&amp;#039;&amp;#039; die der rangniedrigeren Senatoren beeinflussen. Auch sonst dürfte er einen großen, aber nicht formal fassbaren Einfluss im Senat gehabt haben.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Obwohl es kein Amt im &amp;#039;&amp;#039;[[cursus honorum]]&amp;#039;&amp;#039; war und kein &amp;#039;&amp;#039;[[Imperium (Rom)|imperium]]&amp;#039;&amp;#039; besaß, brachte diese Funktion dem Inhaber ein hohes Ansehen und war ein Ausdruck von &amp;#039;&amp;#039;[[auctoritas]]&amp;#039;&amp;#039;. Die Stellung wurde am Anfang der Amtszeit der [[Censor]]en von ihnen [[provisorisch|interimistisch]] übernommen, sie konnten entweder den vorherigen &amp;#039;&amp;#039;princeps&amp;#039;&amp;#039; bestätigen, den rangältesten Censor oder einen anderen Censor benennen.&amp;lt;ref&amp;gt;[[Titus Livius]], &amp;#039;&amp;#039;[[Ab urbe condita (Livius)|Ab urbe condita]]&amp;#039;&amp;#039; 40,51. Zur Frage der Benennung Titus Livius, &amp;#039;&amp;#039;Ab urbe condita&amp;#039;&amp;#039; 27,11.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die typischen Aufgaben eines modernen [[Parlamentspräsident]]en, wie die Eröffnung und Schließung der Sitzungen des Senats, die Festlegung der Tagesordnung und des Sitzungsorts, die Einhaltung der Geschäftsordnung usw., oblag offiziell dem Beamten, der den Senat einberief, doch könnte auch hier der &amp;#039;&amp;#039;princeps senatus&amp;#039;&amp;#039; durch seine &amp;#039;&amp;#039;auctoritas&amp;#039;&amp;#039; Mitbestimmungsmöglichkeiten gehabt haben. Die Stellung eines &amp;#039;&amp;#039;princeps senatus&amp;#039;&amp;#039; ist vom 3. Jahrhundert v. Chr. bis zur Zeit [[Sulla]]s belegt. Kaiser [[Pertinax (Kaiser)|Pertinax]] trug den republikanischen Titel demonstrativ in Abgrenzung zum absolutistischen Regime seines Vorgängers [[Commodus]]. Noch in der [[Spätantike]] wurde der Titel an Senatoren wie [[Quintus Aurelius Symmachus]] verliehen; zu dieser Zeit sprach man alternativ auch vom &amp;#039;&amp;#039;caput senatus&amp;#039;&amp;#039; („Haupt des Senats“). Unter dieser Bezeichnung ist die Position noch unter [[Theoderich der Große|Theoderich dem Großen]] belegt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Unvollständige Liste von &amp;#039;&amp;#039;principes senatus&amp;#039;&amp;#039; der Republik ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* …&lt;br /&gt;
* 220 v. Chr. (?) – [[Lucius Cornelius Lentulus Caudinus (Konsul 237 v. Chr.)|Lucius Cornelius Lentulus Caudinus]]&lt;br /&gt;
* 214 v. Chr. – [[Marcus Fabius Buteo]]&lt;br /&gt;
* 209 v. Chr. – [[Quintus Fabius Maximus Verrucosus]]&lt;br /&gt;
* 199 v. Chr. – [[Publius Cornelius Scipio Africanus]]&lt;br /&gt;
* 184 v. Chr. – [[Lucius Valerius Flaccus (Konsul 195 v. Chr.)|Lucius Valerius Flaccus]]&lt;br /&gt;
* 179 v. Chr. – [[Marcus Aemilius Lepidus (Konsul 187 v. Chr. und 175 v. Chr.)|Mamercus Aemilius Lepidus]]&lt;br /&gt;
* 147 v. Chr. – [[Publius Cornelius Scipio Nasica Corculum]]&lt;br /&gt;
* 142 v. Chr. – [[Publius Cornelius Scipio Nasica Corculum]]&lt;br /&gt;
* 136 v. Chr. – [[Appius Claudius Pulcher (Konsul 143 v. Chr.)|Appius Claudius Pulcher]] (unsicher)&lt;br /&gt;
* 131 v. Chr. – [[Lucius Cornelius Lentulus Lupus]]&lt;br /&gt;
* 125 v. Chr. – [[Publius Cornelius Lentulus (Suffektkonsul 162 v. Chr.)|Publius Cornelius Lentulus]]&lt;br /&gt;
* 115 v. Chr. – [[Marcus Aemilius Scaurus der Ältere|Marcus Aemilius Scaurus]]&amp;lt;ref&amp;gt;Sall. Iug. 25, 4&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
* {{0}}86 v. Chr. – [[Lucius Valerius Flaccus (Konsul 100 v. Chr.)|Lucius Valerius Flaccus]]&lt;br /&gt;
* {{0}}70 v. Chr. – [[Mamercus Aemilius Lepidus Livianus]]&lt;br /&gt;
* {{0}}43 v. Chr. – [[Marcus Tullius Cicero]] (kein Patrizier)&lt;br /&gt;
* {{0}}28 v. Chr. – [[Imperator Caesar Divi filius]] (der spätere Augustus)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Einzelnachweise ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Literatur ==&lt;br /&gt;
* Francis X. Ryan: &amp;#039;&amp;#039;Rank and Participation in the Republican Senate.&amp;#039;&amp;#039; Franz Steiner, Stuttgart 1998, ISBN 3-515-07093-1.&lt;br /&gt;
* [[Wolfgang Kunkel]], [[Roland Wittmann]]: &amp;#039;&amp;#039;Staatsordnung und Staatspraxis der römischen Republik.&amp;#039;&amp;#039; Zweiter Abschnitt: &amp;#039;&amp;#039;Die Magistratur.&amp;#039;&amp;#039; Beck, München 1995, ISBN 3-406-33827-5, S. 391–471 (&amp;#039;&amp;#039;[[Handbuch der Altertumswissenschaft]]. Rechtsgeschichte des Altertums.&amp;#039;&amp;#039; Teil 3, Bd. 2, Abschn. 2).&lt;br /&gt;
* David Rafferty: &amp;#039;&amp;#039;Princeps senatus.&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;Melbourne Historical Journal&amp;#039;&amp;#039; 39, 2011, S. 1–22 ([https://theamphoraissue.files.wordpress.com/2013/03/david-rafferty-mhj-special-issue-2.pdf PDF]).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Navigationsleiste Römische Ämter}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Römisches Amt]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Römischer Senat]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;SJuergen</name></author>
	</entry>
</feed>