<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Missa_Sub_tuum_praesidium</id>
	<title>Missa Sub tuum praesidium - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Missa_Sub_tuum_praesidium"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Missa_Sub_tuum_praesidium&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-23T17:19:32Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Missa_Sub_tuum_praesidium&amp;diff=1879301&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Dmicha: Leerzeichen vor/nach Schrägstrich korrigiert</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Missa_Sub_tuum_praesidium&amp;diff=1879301&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-05-06T06:07:23Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Leerzeichen vor/nach Schrägstrich korrigiert&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;Die &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Missa Sub tuum praesidium&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ist eine vor 1503 entstandene [[Messe (Musik)|Messe]] für drei- bis siebenstimmig gemischten [[Chor (Musik)|Chor]] [[a cappella]] des Komponisten [[Jacob Obrecht]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Entstehung ==&lt;br /&gt;
Über die Entstehungszeit der Messe sind keine gesicherten Fakten bekannt. Gesichert ist, dass Obrecht vom Hof [[Maximilian I. (HRR)|Maximilians I.]] 1503 in [[Namur]] ein Geschenk erhielt, „von wegen eines Ambts Regina celi So er vnns gemacht hat“, womit die &amp;#039;&amp;#039;Missa Sub tuum praesidium&amp;#039;&amp;#039; gemeint ist.&amp;lt;ref&amp;gt;[[Birgit Lodes]]: &amp;#039;&amp;#039;Gregor Mewes’ »Concentus harmonici« und die letzten Messen Jacob Obrechts&amp;#039;&amp;#039;. Habilitationsschrift Universität München 2002 (Druck in Vorbereitung).&amp;lt;/ref&amp;gt; Ob aber die Messe erst zu diesem Zeitpunkt als Auftragswerk während Obrechts Aufenthalt in Frankreich für die Osterfeier Maximilians I. in der [[Basilika St. Martin (Halle)|St.-Martins-Basilika]] in [[Halle (Belgien)|Halle]] 1503 entstanden sein soll, ist weder dokumentarisch noch durch Stilvergleiche zu erhärten, zumal die Messe in Obrechts Œuvre wegen seiner Form einzigartig ist.&amp;lt;ref&amp;gt;M. Jennifer Bloxam: &amp;#039;&amp;#039;Plainsong and Polyphony for the Blessed Virgin: Notes on Two Masses by Jacob Obrecht.&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;The Journal of Musicology.&amp;#039;&amp;#039; Vol. 12, 1994, S. 51–75; {{JSTOR|763937}}.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Musikalischer Aufbau ==&lt;br /&gt;
Die Messe ist durch die wachsende Anzahl der [[Stimme (Musik)|Stimmen]] gekennzeichnet, die mit Dreistimmigkeit im &amp;#039;&amp;#039;Kyrie&amp;#039;&amp;#039; beginnt, und sich durch Hinzutreten je einer weiteren Stimme in jedem [[Satz (Musikstück)|Satz]] bis zur Siebenstimmigkeit im &amp;#039;&amp;#039;Agnus Dei&amp;#039;&amp;#039; steigert. Dabei ist in jedem Satz die [[marianische Antiphon]] &amp;#039;&amp;#039;[[Sub tuum praesidium]]&amp;#039;&amp;#039; in der höchsten Stimme in Form von [[Tropus (Gregorianik)|Tropen]] als &amp;#039;&amp;#039;[[cantus firmus]]&amp;#039;&amp;#039; einmal vollständig [[Durchführung (Musik)|durchgeführt]]. Die [[Ordinarium]]stexte werden derweil von Alt II, Tenor II und (ab dem &amp;#039;&amp;#039;Gloria&amp;#039;&amp;#039;) Bass mehr oder weniger bewegt dahineilend gesungen. Ab dem &amp;#039;&amp;#039;Credo&amp;#039;&amp;#039; fügt Obrecht Melodiezeilen aus weiteren marianischen Antiphonen unter Beibehaltung ihrer Texte als weitere &amp;#039;&amp;#039;cantus firmi&amp;#039;&amp;#039; hinzu, die jeweils [[Isorhythmie|isorhythmisch]] an das &amp;#039;&amp;#039;Sub tuum praesidium&amp;#039;&amp;#039; gekoppelt sind. Der &amp;#039;&amp;#039;cantus firmus&amp;#039;&amp;#039; steht isoliert und wird in langen, gleichen [[Notenwert]]en vorgetragen, sodass der &amp;#039;&amp;#039;[[cantus planus]]&amp;#039;&amp;#039; der zugrunde liegenden marianischen Antiphon dadurch gewahrt bleibt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die Sätze sind:&lt;br /&gt;
* [[Kyrie]] (SAT)&lt;br /&gt;
* [[Gloria]] ([[SATB]])&lt;br /&gt;
* [[Credo]] (SSATB)&lt;br /&gt;
: Im Sopran II tritt das &amp;#039;&amp;#039;Audite nos&amp;#039;&amp;#039; aus der [[Sequenz (Liturgie)|Sequenz]] &amp;#039;&amp;#039;Ave praeclara maris stella&amp;#039;&amp;#039; hinzu.&lt;br /&gt;
* [[Sanctus|Sanctus – Benedictus]] (SSAATB)&lt;br /&gt;
: Eine sechste, als &amp;#039;&amp;#039;[[Vagans|vangantus]]&amp;#039;&amp;#039; bezeichnete Stimme (Tenor) tritt hinzu, die im Wechsel mit dem Sopran II  das &amp;#039;&amp;#039;Mediatrix nostra&amp;#039;&amp;#039; aus der Sequenz &amp;#039;&amp;#039;Aurea virga&amp;#039;&amp;#039; vorträgt.&lt;br /&gt;
* [[Agnus Dei]] (SSAATTB)&lt;br /&gt;
: Im Agnus I und II werden gleichzeitig mit dem &amp;#039;&amp;#039;Cantus firmus&amp;#039;&amp;#039; das &amp;#039;&amp;#039;Celsius nunciat&amp;#039;&amp;#039; aus der Sequenz &amp;#039;&amp;#039;Aurea virga&amp;#039;&amp;#039; (Sopran II und Vagantus) sowie das &amp;#039;&amp;#039;Supplicamus&amp;#039;&amp;#039; aus der Sequenz &amp;#039;&amp;#039;Verbum bonum et suave&amp;#039;&amp;#039; (Alt II) gesungen; das Agnus III kombiniert ihn mit Ausschnitten aus dem &amp;#039;&amp;#039;[[Regina caeli]]&amp;#039;&amp;#039; und dem &amp;#039;&amp;#039;[[Salve Regina]]&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die Sieben-Zahl der gesungenen marianischen &amp;#039;&amp;#039;cantus firmi&amp;#039;&amp;#039; wie auch der Singstimmen galt als Symbol [[Maria (Mutter Jesu)|Marias]] und verweist gleichermaßen auf die [[Maria Lätitia|„sieben Freuden“]] wie auf die [[Gedächtnis der Schmerzen Mariens|„sieben Schmerzen“]]. Das Werk besteht aus genau [[Liste besonderer Zahlen#Bis 1000 2|888]] Takteinheiten ([[Semibrevis|Semibreves]]),&amp;lt;ref&amp;gt;M. van Crevel: &amp;#039;&amp;#039;Verwante sequensmodulaties bij Obrecht, Josquin en Coclico.&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;Tijdschrift van de Vereniging voor Nederlandse muziekgeschiedenis.&amp;#039;&amp;#039; 16, 1941, S. 107–124, {{JSTOR|947526}}, zitiert nach: {{Grove Music Online|20231|Rob C. Wegman|Obrecht, Jacob}}&amp;lt;/ref&amp;gt; ein Symbol für die Vollkommenheit Christi.&amp;lt;ref&amp;gt;Andrea Lindmayr-Brandl: &amp;#039;&amp;#039;Obrecht, Jacob.&amp;#039;&amp;#039; In: Horst Weber (Hrsg.): &amp;#039;&amp;#039;Komponisten-Lexikon: 340 werkgeschichtliche Porträts.&amp;#039;&amp;#039; 2. Auflage. Metzler/Bärenreiter, Stuttgart/Kassel, 2003, ISBN 3-476-01966-7, S. 424–426; {{Google Buch |BuchID=isImDgAAQBAJ |Seite=425 |Hervorhebung=&amp;quot;Missa sub tuum praesidium&amp;quot;}}.&amp;lt;/ref&amp;gt; Die wiederholte Ausführung der Antiphon &amp;#039;&amp;#039;Unter deinen Schutz und Schirm&amp;#039;&amp;#039; in relativ breiten Notenwerten über dem restlichen Chorsatz kann bildlich als das Ausbreiten des [[Schutzmantelmadonna|Schutzmantels]] über das rege Treiben gedeutet werden.&amp;lt;ref&amp;gt;Michael Wersin: &amp;#039;&amp;#039;Reclams Führer zur lateinischen Kirchenmusik&amp;#039;&amp;#039;. Reclam, Stuttgart 2006, ISBN 3-15-010569-2, S. 32.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Aufnahmen/Tonträger ==&lt;br /&gt;
* Guillaume Dufay / Jacob Obrecht ; Hans Gillesberger, Musica Antiqua Wien, Wiener Kammerchor – Missa Sub Tuum Praesidium / Missa Se La Face Ay Pale. Amadeo – AVRS 5026.&lt;br /&gt;
* Ockeghem/Obrecht: Masses. Capella Lipsiensis, Dietrich Knothe. Eterna 8 20 672/Archiv-Produktion 198 406, 1968. Wiederveröffentlichung: Berlin Classics 0030762. 1998.&lt;br /&gt;
* Jacob Obrecht: Missa Sub Tuum Praesidium; Benedicamus in Laude; Salve Regina. The Clerks’ Group / Edward Wickham. ASV / Gaudeamus / Sanctuary. CDGAU 341. 1993, 2003. Wiederveröffentlichung: Alto MCS 1308. 2016.&lt;br /&gt;
* Mater Matris Christi: Musik aus den Annaberger Chorbüchern. Capella de la Torre. Coviello Classics 20714. 2007.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Literatur ==&lt;br /&gt;
* Gerhard Dietel: &amp;#039;&amp;#039;Musikgeschichte in Daten&amp;#039;&amp;#039;. Bärenreiter-Verlag, Kassel 1994, ISBN 3-423-03321-5, S. 130.&lt;br /&gt;
* {{MGG2|Verfasser=[[Ludwig Finscher]]|Lemma=Obrecht, Jacob|Band=P12|SpalteVon=1257|SpalteBis=1272|ID=mgg09577}}&lt;br /&gt;
* Idar Karevold: &amp;#039;&amp;#039;Jacob Obrecht’s Missa Sub tuum praesidium.&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;Studia musicologica norvegica.&amp;#039;&amp;#039; 23, 1997, {{ISSN|0332-5024}}, S. 21–38.&lt;br /&gt;
* Friedhelm Krummacher: &amp;#039;&amp;#039;Notizen zu Obrechts Missa Sub tuum praesidium.&amp;#039;&amp;#039; In: Michael Märker, Lothar Schmidt (Hrsg.): &amp;#039;&amp;#039;Musikästhetik und Analyse. Festschrift Wilhelm Seidel zum 65. Geburtstag.&amp;#039;&amp;#039; Laaber-Verlag, Laaber 2002, ISBN 3-89007-507-X, S. 55–74.&lt;br /&gt;
* Michael Kube: &amp;#039;&amp;#039;Missa sub tuum praesidium.&amp;#039;&amp;#039; In: Hans Gebhard (Hrsg.): &amp;#039;&amp;#039;Harenberg Chormusikführer&amp;#039;&amp;#039;. Harenberg, Dortmund 1999, ISBN 3-611-00817-6, S. 633 f.&lt;br /&gt;
* Andrea Lindmayr-Brandl: &amp;#039;&amp;#039;Obrecht, Jacob.&amp;#039;&amp;#039; In: Horst Weber (Hrsg.): &amp;#039;&amp;#039;Komponisten-Lexikon: 340 werkgeschichtliche Porträts.&amp;#039;&amp;#039; 2. Auflage. Metzler/Bärenreiter, Stuttgart/Kassel, 2003, ISBN 3-476-01966-7, S. 424–426; {{Google Buch |BuchID=isImDgAAQBAJ |Seite=425 |Hervorhebung=&amp;quot;Missa sub tuum praesidium&amp;quot;}}.&lt;br /&gt;
* Lewis Lockwood: &amp;#039;&amp;#039;A note on Obrecht’s Mass “Sub tuum praesidium”.&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;Revue belge de Musicologie.&amp;#039;&amp;#039; Vol. 14, 1960, S. 30–39; {{JSTOR|3686278}}.&lt;br /&gt;
* Kirstin Pönninghaus: &amp;#039;&amp;#039;Jacob Obrecht: Missa Sub tuum praesidium.&amp;#039;&amp;#039; In: Andrea Ammendola, Daniel Glowotz, Jürgen Heidrich (Hrsg.): &amp;#039;&amp;#039;Polyphone Messen im 15. und 16. Jahrhundert. Funktion, Kontext, Symbol.&amp;#039;&amp;#039; V&amp;amp;R unipress GmbH, Göttingen 2012, ISBN 978-3-89971-822-5, Anhang S. 6; {{Google Buch |BuchID=e-Tw58u09KUC |Seite=342 |Hervorhebung=&amp;quot;Missa sub tuum praesidium&amp;quot;}}.&lt;br /&gt;
* Michael Wersin: &amp;#039;&amp;#039;Reclams Führer zur lateinischen Kirchenmusik&amp;#039;&amp;#039;. Reclam, Stuttgart 2006, ISBN 3-15-010569-2, S. 32.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Weblinks ==&lt;br /&gt;
* {{ChoralWiki|Missa_Sub_tuum_praesidium_(Jacob_Obrecht)}}&lt;br /&gt;
* {{Webarchiv |url=http://www.capella-de-la-torre.de/de/renaissance/noten.html |text=Noten als PDF-Download | wayback=20090512174415}}&lt;br /&gt;
* {{YouTube|id=63oZjMRcWEQ|titel=Jacob Obrecht (1457-1505) - Missa &amp;#039;Sub tuum praesidium&amp;#039; {{!}} Capella de la Tοrre; Kаthаrinа Bäuml (direction)}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Einzelnachweise ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Normdaten|TYP=w|GND=300442432|LCCN=no2004031177|VIAF=176453103}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Renaissancemusik (Werk)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Messe (Musik)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Christliche Kunst (Maria)]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Dmicha</name></author>
	</entry>
</feed>