<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Markus_Raetz</id>
	<title>Markus Raetz - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Markus_Raetz"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Markus_Raetz&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-28T01:42:58Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Markus_Raetz&amp;diff=1502283&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Wheeke: HC: Entferne Kategorie:Person (Amsterdam); Ergänze Kategorie:Künstler (Amsterdam)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Markus_Raetz&amp;diff=1502283&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-07-11T12:11:57Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;a href=&quot;/index.php?title=WP:HC&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;WP:HC (Seite nicht vorhanden)&quot;&gt;HC&lt;/a&gt;: Entferne &lt;a href=&quot;/index.php/Kategorie:Person_(Amsterdam)&quot; title=&quot;Kategorie:Person (Amsterdam)&quot;&gt;Kategorie:Person (Amsterdam)&lt;/a&gt;; Ergänze &lt;a href=&quot;/index.php?title=Kategorie:K%C3%BCnstler_(Amsterdam)&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;Kategorie:Künstler (Amsterdam) (Seite nicht vorhanden)&quot;&gt;Kategorie:Künstler (Amsterdam)&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;!-- schweizbezogen --&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Datei:Markus Raetz Geneve Oui.jpg|mini|hochkant]]&lt;br /&gt;
[[Datei:Markus Raetz Geneve Non.jpg|mini|hochkant]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Markus Raetz&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (* [[6. Juni]] [[1941]] in [[Bern]]; † [[14. April]] [[2020]] ebenda&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.srf.ch/kultur/kunst/markus-raetz-ist-gestorben-seine-kunst-verbluefft-und-laesst-am-eigenen-blick-zweifeln Markus Raetz ist gestorben]&amp;lt;br /&amp;gt;{{Internetquelle |url=http://www.sikart.ch/KuenstlerInnen.aspx?id=4000072 |titel=Raetz, Markus |werk=sikart.ch |datum=2020-04-15 |sprache=de |abruf=2020-04-16}}&amp;lt;/ref&amp;gt;) war ein [[Schweiz]]er [[Malerei|Maler]], [[Bildhauerei|Bildhauer]] und [[Fotografie|Fotograf]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Leben und Werk ==&lt;br /&gt;
Raetz wuchs in [[Büren an der Aare]] in einem kunstfreundlichen Elternhaus auf. Bereits als Schüler assistierte er in den Ferien bei einem ortsansässigen Künstler.&amp;lt;ref&amp;gt;Kathan Brown: Ink, Paper, Metal, Wood – Painters and Sculptors, Crown Point Press, 1996, ISBN 978-0-8118-0469-1.&amp;lt;/ref&amp;gt; Er besuchte von 1957 bis 1961 das staatliche [[Lehrerseminar]] in [[Münchenbuchsee]] und Bern, dann unterrichtete er als Primarlehrer in [[Brügg]] bei [[Biel]]. Seit 1963 war er freischaffender Künstler. Er lebte von 1963 bis 1969 in Bern und hatte dort Kontakt zu [[Harald Szeemann]], dem Leiter der [[Kunsthalle Bern]], und dessen Assistenten [[Jean-Christophe Ammann]]. Von 1969 bis 1973 lebte und arbeitete er in [[Amsterdam]] und von 1973 bis 1976 in [[Carona TI|Carona]] im [[Kanton Tessin]]. 1970 heiratete er Monika Müller, die gemeinsame Tochter Aimée kam 1972 zur Welt.&amp;lt;ref&amp;gt;{{Internetquelle |autor= |url=https://www.bernerzeitung.ch/kultur/kunst/der-raetselhafte-raetz/story/15339087 |titel=Der rätselhafte Raetz |werk= |hrsg= |datum= |abruf=2020-04-15 |sprache=}}&amp;lt;/ref&amp;gt; 1977 kehrte die Familie nach Bern zurück. Von 1981 bis 1982 lebte er mit einem [[Berliner Künstlerprogramm des DAAD|DAAD-Stipendium]] in Berlin.&amp;lt;ref&amp;gt;{{Webarchiv|url=http://www.berliner-kuenstlerprogramm.de/de/gast.php?id=666 |wayback=20140607002259 |text=Eintrag zu &amp;#039;&amp;#039;Raetz, Markus&amp;#039;&amp;#039; |archiv-bot=2022-12-12 12:42:48 InternetArchiveBot }} beim Berliner Künstlerprogramm des DAAD.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Raetz war einer der renommiertesten Schweizer Gegenwartskünstler. Bereits zu Beginn seiner künstlerischen Arbeit nahm er 1968 an der [[documenta 4]] und 1972 an der [[documenta 5]] teil und war 1969 in Harald Szeemanns legendärer Ausstellung &amp;#039;&amp;#039;When Attitudes Become Form&amp;#039;&amp;#039; in der Kunsthalle Bern vertreten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Raetz beschäftigte sich in seinen Arbeiten, die er in den unterschiedlichsten Materialien und Medien ausführte, mit den Phänomenen der Wahrnehmung. Nicht das Dargestellte stand bei ihm im Vordergrund, sondern die Art und Weise der Rezeption. Dabei forderte er den Betrachter zu Interaktion auf, denn viele Arbeiten des Künstlers erschliessen sich nur durch die Bewegung des Betrachters vor dem Werk.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2004 wurde Raetz mit dem [[Gerhard Altenbourg#Andenken und Ehrungen|Gerhard-Altenbourg-Preis]] und 2006 mit dem [[Prix Meret Oppenheim]] ausgezeichnet.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Ausstellungen (Auswahl) ==&lt;br /&gt;
* 1968: [[documenta 4]], Kassel&lt;br /&gt;
* 1969: [[Kunsthalle Bern]], [[Harald Szeemann|&amp;#039;&amp;#039;When Attitudes Become Form&amp;#039;&amp;#039;]]&lt;br /&gt;
* 1972: [[documenta 5]], Kassel; Kunstmuseum Basel&lt;br /&gt;
* 1982: [[documenta 7]], Kassel&lt;br /&gt;
* 1979: [[Stedelijk Museum]], Amsterdam&lt;br /&gt;
* 1982: [[Kunsthalle Basel]]&lt;br /&gt;
* 1986: [[Kunsthaus Zürich]]; [[Kölnischer Kunstverein]], Köln; [[Moderna Museet]], Stockholm&lt;br /&gt;
* [[Datei:Markus Raetz (1941–2020), Skulpturengruppe 1984, Brüglinger Ebene, Basel 3.jpg|alternativtext=Markus Raetz (1941-2020) Skulpturengruppe 1984, Brüglinger Ebene, Basel|mini|Skulpturengruppe 1984, [[Brüglinger Ebene]]]]1988: [[Biennale di Venezia|Biennale Venedig]] (Schweizer Pavillon)&lt;br /&gt;
* 2001: [[Museum für Moderne Kunst]], Frankfurt am Main&lt;br /&gt;
* 2004: [[Kunstmuseum Bern]], Sammlung Toni Gerber&lt;br /&gt;
* 2006: Carré d’art – Musée d’art contemporain de Nîmes (Frankreich); [[Kunsthaus Zürich]], &amp;#039;&amp;#039;The Expanded Eye&amp;#039;&amp;#039;; [[Kunstmuseum Wolfsburg]], &amp;#039;&amp;#039;Swiss Made 1&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* 2008: Kunsthalle Bern, &amp;#039;&amp;#039;NO LEFTOVERS&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* 2012: [[Kunstmuseum Basel]], Zeichnungen&lt;br /&gt;
* 2014: [[Kunstmuseum Bern]], &amp;#039;&amp;#039;Markus Raetz. Druckgrafik, Skulpturen.&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Internetquelle |autor=Kunstmuseum Bern, Hodlerstrasse 8-12, CH-3000 Bern 7 |url=https://www.kunstmuseumbern.ch/sehen/heute/356-markus-raetz-b-120.html |titel=Markus Raetz • Druckgraphik • Skulpturen |sprache=de |abruf=2021-06-06}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
* 2023/24: [[Kunstmuseum Bern]], &amp;#039;&amp;#039;Markus Raetz. Oui Non Si No Yes No.&amp;#039;&amp;#039; Retrospektive von Stephan Kunz.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Werke in öffentlichen Sammlungen (Auswahl) ==&lt;br /&gt;
* [[Kunstmuseum Basel]] / Museum für Gegenwartskunst&lt;br /&gt;
* [[Schaulager]], Basel&lt;br /&gt;
* [[Kunstmuseum Bern]]&lt;br /&gt;
* [[Kunsthaus Pasquart]], Biel&lt;br /&gt;
* [[Musée d’art et d’histoire (Genf)|Musée d’art et d’histoire]], Genève&lt;br /&gt;
* [[Kunstmuseum Solothurn]]&lt;br /&gt;
* [[Museum für Moderne Kunst]], Frankfurt am Main&lt;br /&gt;
* [[Museum Abteiberg]], Mönchengladbach&lt;br /&gt;
* [[Museum of Modern Art]] (MoMa), New York&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Filme ==&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;[[Der Neapelfries]]&amp;#039;&amp;#039; – eine argonautische Kamerafahrt durch das Werk von Markus Raetz, international preisgekrönter Film unter der Regie von [[Gaudenz Meili]],[http://www.gaudenzmeili.com/derneapelfries.htm 1988]&lt;br /&gt;
* [https://www.schumacherfrey.ch/markus-raetz Markus Raetz] von Iwan Schumacher, 2007&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Weblinks ==&lt;br /&gt;
{{commonscat|audio=0|video=0}}&lt;br /&gt;
* {{DNB-Portal|118597760}}&lt;br /&gt;
* {{SIKART|4000072|Markus Raetz|Autor=Urs Stahel}}&lt;br /&gt;
* [https://recherche.sik-isea.ch/de/everything/in/catalogues.raetz/work/tiles?sort=sikapi:work_catalogue_raisonne_rank Das plastische Werk, Catalogue raisonné / Werkverzeichnis], in: Sikart&lt;br /&gt;
* [https://www.hatjecantz.de/markus-raetz-3144-0.html?article_id=3144&amp;amp;clang=0 Katalog der bedeutenden Retrospektive der Zeichnungen, 2012/13] im Kunstmuseum Basel, mit Beiträgen von Anita Haldemann, Toni Hildebrandt, Stephan Kunz und Didier Semin auf &amp;#039;&amp;#039;www.hatjecantz.de&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* [http://www.creativtv.net/v2/04/raetz.html Werke von Markus Raetz] auf &amp;#039;&amp;#039;www.creativtv.net&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Einzelnachweise ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Normdaten|TYP=p|GND=118597760|LCCN=n/81/56832|VIAF=90720512}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{SORTIERUNG:Raetz, Markus}}&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Zeitgenössischer Künstler]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Maler (Schweiz)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Bildhauer (Schweiz)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Fotograf (20. Jahrhundert)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Fotograf (21. Jahrhundert)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Fotograf (Bern)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Fotograf (Niederlande)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Künstler (Amsterdam)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Künstler (documenta)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Mitglied der Akademie der Künste (Berlin)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Teilnehmer einer Biennale di Venezia]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Schweizer]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Geboren 1941]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Gestorben 2020]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Mann]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Personendaten&lt;br /&gt;
|NAME=Raetz, Markus&lt;br /&gt;
|ALTERNATIVNAMEN=&lt;br /&gt;
|KURZBESCHREIBUNG=Schweizer Multimedia-Künstler&lt;br /&gt;
|GEBURTSDATUM=6. Juni 1941&lt;br /&gt;
|GEBURTSORT=[[Büren an der Aare]]&lt;br /&gt;
|STERBEDATUM=14. April 2020&lt;br /&gt;
|STERBEORT=[[Bern]]&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Wheeke</name></author>
	</entry>
</feed>