<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Kupfercoulometer</id>
	<title>Kupfercoulometer - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Kupfercoulometer"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Kupfercoulometer&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-05T06:49:16Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Kupfercoulometer&amp;diff=1176780&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;SchlurcherBot: Bot: http → https</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Kupfercoulometer&amp;diff=1176780&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-02-14T03:25:10Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Bot: http → https&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[Datei:Voltametro a rame.png|mini|Kupfercoulometer mit drei rechteckigen Kupferplatten in einem rechteckigen Glasgefäß. Die beiden äußeren Kupferplatten sind elektrisch miteinander verbunden, die innere Platte ist die Kathode, d.&amp;amp;nbsp;h. mit dem Minuspol verbunden.]]&lt;br /&gt;
Das &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Kupfercoulometer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ist –&amp;amp;nbsp;wie alle [[Voltameter|Coulometer]]&amp;amp;nbsp;– ein historisches Gerät, mit dessen Hilfe [[elektrische Ladung]]en und konstante [[Stromstärke]]n im [[Gleichstrom]]kreis bestimmt wurden. Es wurde in der Zeit ab etwa&amp;amp;nbsp;1880 bis nach der Mitte des&amp;amp;nbsp;20.&amp;amp;nbsp;Jahrhunderts&amp;lt;ref name=&amp;quot;Kortüm&amp;quot; /&amp;gt; häufig benutzt. Insbesondere wurden Kupfercoulometer für größere Stromstärken benutzt, für die die genaueren [[Silbercoulometer]] geeigneter Größe sehr teuer gewesen wären. Wie alle Coulometer hat das Kupfercoulometer heute kaum mehr eine praktische Bedeutung, es wird nur noch für Schulungen verwendet.&amp;lt;ref&amp;gt;Uni Saarbrücken: {{Webarchiv|url=http://www.uni-saarland.de/fak8/springborg/lehre/lab/10.pdf |wayback=20160304192522 |text=Versuchsanleitung Leitfähigkeit von Elektrolyten }} (PDF; 501&amp;amp;nbsp;kB)&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Uni Basel: [https://ap.physik.unibas.ch/PDF/Manuals/German/IIE3.pdf Modul Elektrizitätslehre II, Faraday-Konstante] (PDF; 106&amp;amp;nbsp;kB), abgerufen am 1. August 2016.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Funktion ==&lt;br /&gt;
Das Kupfercoulometer enthält mindestens zwei [[Kupfer]]bleche oder -platten als [[Elektrode]]n, welche sich in einer leicht sauren [[Kupfer(II)-sulfat]]-[[Lösung (Chemie)|Lösung]] befinden. Durch den [[Stromfluss]] durch die [[Reihenschaltung|in Reihe geschaltete]] Zelle wird Kupfer an der positiven Kupferelektrode ([[Anode]]) aufgelöst, und an der Kupfer-[[Kathode]] kommt es zur [[Metallabscheidung|Abscheidung]] von Kupfer aus der Lösung. Aus der mit einer Waage ermittelten [[Masse (Physik)|Massen]]&amp;lt;nowiki&amp;gt;&amp;lt;/nowiki&amp;gt;änderung der getrockneten Kupferelektroden kann die Gesamtmenge an übertragener elektrischer Ladung berechnet werden. Bei konstanter Stromstärke wird diese aus der bekannten Elektrolysedauer berechnet.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Der [[Elektrolyt]] bestand zumeist aus 150&amp;amp;nbsp;g [[Kupfersulfat]], 50&amp;amp;nbsp;g [[Schwefelsäure]], 50&amp;amp;nbsp;g [[Ethanol]] und 1000&amp;amp;nbsp;g [[Wasser]].&amp;lt;ref name=&amp;quot;Datta&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Historisches ==&lt;br /&gt;
Das Kupfercoulometer, im 19. Jahrhundert &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Kupfervoltameter&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; genannt, war in Deutschland spätestens 1883&amp;lt;ref name=&amp;quot;Hammerl&amp;quot; /&amp;gt; bekannt, in England spätestens 1886.&amp;lt;ref name=&amp;quot;Gray&amp;quot; /&amp;gt; Die oben angegebene Elektrolytzusammensetzung wurde 1893 in einer Veröffentlichung von Felix Oettel empfohlen;&amp;lt;ref name=&amp;quot;Datta&amp;quot; /&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Literatur |Autor=Felix Oettel |Titel=Chemiker-Zeitung |Band=17 |Datum=1893 |Seiten=543, 577}}&amp;lt;/ref&amp;gt; der Elektrolyt aus [[Kupfersulfat]] CuSO&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;, [[Schwefelsäure]] H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;SO&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;, [[Ethanol]] C&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;5&amp;lt;/sub&amp;gt;OH und [[Wasser]] H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O wird daher auch &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Oettelsche Lösung&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; genannt.&amp;lt;ref&amp;gt;{{Literatur |Autor=Konrad Norden |Hrsg=Viktor  Engelhardt |Titel=Oettelsche Lösung. |Sammelwerk=Elektrolytische Zähler |Reihe=Monographien über angewandte Elektrochemie |BandReihe=31 |Verlag=Knapp |Ort=Halle a. S. |Datum=1908 |Seiten=37 |Online=[https://delibra.bg.polsl.pl/Content/25703/BCPS_29269_1908_Elektrolytische-Zahl.pdf delibra.bg.polsl.pl] |Format=PDF |KBytes= |OCLC=248771234}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Varianten ==&lt;br /&gt;
Als Kathode, auf der das Kupfer abgeschieden wurde, wurde für genauere Messungen auch [[Platin]][[blech]] benutzt.&amp;lt;ref name=&amp;quot;Auerbach&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Insbesondere bei großen Strömen ist es vorteilhaft, ein Kathodenblech aus [[Edelstahl]] zu verwenden, da dieses das Gewicht des abgeschiedenen Kupfers besser tragen kann, und da es möglich ist, das abgeschiedene Kupfer vom Stahl abzuziehen und zusammengefaltet zu wiegen.&amp;lt;ref name=&amp;quot;Schlain,Kenahan&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Reaktionsgleichungen ==&lt;br /&gt;
; Anode (Pluspol, [[Oxidation]]):&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;\mathrm{Cu \longrightarrow Cu^{2+} + 2 \ e^- \qquad bzw. \qquad Cu_{(s,Anode)} + SO_4^{2-} \longrightarrow CuSO_{4 (aq)} + 2 \ e^-}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
; Kathode (Minuspol, Reduktion):&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;\mathrm{Cu^{2+} + 2 \ e^- \longrightarrow Cu \qquad bzw. \qquad CuSO_{4 (aq)} + 2 \ e^- \longrightarrow Cu_{(s,Kathode)} + SO_4^{2-}}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
; Gesamtvorgang:&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;\mathrm{Cu_{Anode} \longrightarrow Cu_{Kathode}}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
Die Gesamtkonzentration der Lösung und die Gesamtmasse an Kupfer ändern sich nicht.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Ladungsberechnung ==&lt;br /&gt;
Nach den [[Faradaysche Gesetze|Faradayschen Gesetzen]] ist die übertragene elektrische Ladung&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Q&amp;#039;&amp;#039; der Massenänderung [[proportional]]:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:&amp;lt;math&amp;gt;Q = \frac{ \Delta\ m \cdot z \cdot F}{M} = \frac{ \Delta\ m}{\ddot A_e}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
mit&lt;br /&gt;
: Δ&amp;#039;&amp;#039;m&amp;#039;&amp;#039;: Masseänderung der Kupfer-Kathode, ermittelt mit einer möglichst genauen Waage&lt;br /&gt;
: &amp;#039;&amp;#039;z&amp;#039;&amp;#039;: [[Äquivalentzahl|Anzahl übertragener Elektronen pro Teilchen]]; für Cu/Cu&amp;lt;sup&amp;gt;2+&amp;lt;/sup&amp;gt; ist &amp;#039;&amp;#039;z&amp;#039;&amp;#039;&amp;amp;nbsp;=&amp;amp;nbsp;2.&lt;br /&gt;
: &amp;#039;&amp;#039;F&amp;#039;&amp;#039;: [[Faraday-Konstante]] (≈ 96.485,3&amp;amp;nbsp;[[Coulomb|As]]/[[mol]])&lt;br /&gt;
: &amp;#039;&amp;#039;M&amp;#039;&amp;#039;: [[molare Masse]]; für Kupfer: &amp;#039;&amp;#039;M&amp;#039;&amp;#039; =  63,546 g/mol&lt;br /&gt;
: &amp;#039;&amp;#039;Ä&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;sub&amp;gt;e&amp;lt;/sub&amp;gt;: [[Elektrochemisches Äquivalent]], &amp;#039;&amp;#039;Ä&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;sub&amp;gt;e&amp;lt;/sub&amp;gt; = &amp;#039;&amp;#039;M/(z·F)&amp;#039;&amp;#039;; für Kupfer: &amp;#039;&amp;#039;Ä&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;sub&amp;gt;e&amp;lt;/sub&amp;gt; = 0,3293 mg/As.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Einzelnachweise ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref name=&amp;quot;Auerbach&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Literatur&lt;br /&gt;
 |Autor=Felix Auerbach&lt;br /&gt;
 |Hrsg=Adolph August Winkelmann&lt;br /&gt;
 |Titel=Strommessung&lt;br /&gt;
 |Sammelwerk=Handbuch der Physik&lt;br /&gt;
 |Band=4&lt;br /&gt;
 |Auflage=2.&lt;br /&gt;
 |Verlag=J. Barth&lt;br /&gt;
 |Ort=Leipzig&lt;br /&gt;
 |Datum=1905&lt;br /&gt;
 |Seiten=310&lt;br /&gt;
 |Online=[http://archive.org/stream/handbuchderphys15unkngoog#page/n328/mode/2up Internet Archive]}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref name=&amp;quot;Datta&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Literatur&lt;br /&gt;
 |Autor=A. K. Datta, N. Dhar&lt;br /&gt;
 |Titel=Accuracy of copper voltameters&lt;br /&gt;
 |Sammelwerk=Journal of the American Chemical Society&lt;br /&gt;
 |Band=38&lt;br /&gt;
 |Nummer=6&lt;br /&gt;
 |Datum=1916&lt;br /&gt;
 |Seiten=1156–1160&lt;br /&gt;
 |DOI=10.1021/ja02263a002}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref name=&amp;quot;Gray&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Literatur&lt;br /&gt;
 |Autor=Thomas Gray&lt;br /&gt;
 |Titel=On the Electrolysis of Silver and of Copper, and the Application of Electrolysis to the Standardizing of Electric Current- and Potential-meters&lt;br /&gt;
 |Sammelwerk=The London, Edinburgh and Dublin philosophical magazine and journal of science&lt;br /&gt;
 |Band=22&lt;br /&gt;
 |Nummer=138&lt;br /&gt;
 |Datum=1886&lt;br /&gt;
 |Seiten=389–414&lt;br /&gt;
 |Online=[http://archive.org/stream/londonedinbur5221886lond#page/388/mode/2up Internet Archive]}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref name=&amp;quot;Hammerl&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Literatur&lt;br /&gt;
 |Autor=Hermann Hammerl&lt;br /&gt;
 |Hrsg=Elektrotechnischer Verein Berlin&lt;br /&gt;
 |Titel=Studie über das Kupfervoltameter&lt;br /&gt;
 |Sammelwerk=Elektrotechnische Zeitschrift,&lt;br /&gt;
 |Band=4&lt;br /&gt;
 |Nummer=12&lt;br /&gt;
 |Verlag=Julius Springer&lt;br /&gt;
 |Ort=Berlin&lt;br /&gt;
 |Datum=1883&lt;br /&gt;
 |Online=[http://archive.org/stream/elektrotechnisc03elekgoog#page/n515/mode/2up Internet Archive]}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref name=&amp;quot;Kortüm&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Literatur&lt;br /&gt;
 |Autor=[[Gustav Kortüm]]&lt;br /&gt;
 |Titel=Lehrbuch der Elektrochemie&lt;br /&gt;
 |Verlag=Verlag Chemie&lt;br /&gt;
 |Ort=Weinheim&lt;br /&gt;
 |Datum=1952}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref name=&amp;quot;Schlain,Kenahan&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Literatur&lt;br /&gt;
 |Autor=David Schlain, Charles B. Kenahan&lt;br /&gt;
 |Titel=A copper coulometer for use with large currents&lt;br /&gt;
 |Sammelwerk=Journal of Chemical Education&lt;br /&gt;
 |Band=35&lt;br /&gt;
 |Nummer=3&lt;br /&gt;
 |Datum=1958&lt;br /&gt;
 |Seiten=144&lt;br /&gt;
 |DOI=10.1021/ed035p144}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;/references&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Elektrochemie]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Historisches elektrotechnisches Messgerät]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;SchlurcherBot</name></author>
	</entry>
</feed>