<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=KkStB_180</id>
	<title>KkStB 180 - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=KkStB_180"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=KkStB_180&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-07T21:47:08Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=KkStB_180&amp;diff=739795&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;M2k~dewiki: /* Literatur */ +</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=KkStB_180&amp;diff=739795&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-11-06T13:05:53Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;Literatur: &lt;/span&gt; +&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{DISPLAYTITLE:kkStB 180}}&lt;br /&gt;
{{österreichbezogen}}&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable float-right&amp;quot; style=&amp;quot;width:20em&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
!colspan=&amp;quot;6&amp;quot; style=&amp;quot;color:white; background:darkred;&amp;quot;| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;kkStB&amp;amp;nbsp;180&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; / &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;kkStB&amp;amp;nbsp;180.500&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; / &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;SB&amp;amp;nbsp;180&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; / &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;BBÖ&amp;amp;nbsp;180&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; / &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ČSD&amp;amp;nbsp;523.0&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; / &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;FS&amp;amp;nbsp;477&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; / &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;JDŽ&amp;amp;nbsp;135&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; / &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;PKP&amp;amp;nbsp;Tw11&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; / &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;CFR&amp;amp;nbsp;180&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|colspan=&amp;quot;6&amp;quot; style=&amp;quot;color:black; text-align:center;&amp;quot; | [[Datei:KkStB 180 115.jpg|300px|Werksfoto der kkStB 180.115]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
!colspan=&amp;quot;6&amp;quot;| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Technische Daten&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| || 180.01–94 || 180.95–181 || 180.500–503 || 180.504 || 180.505–557&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Bauart ||colspan=&amp;quot;2&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| E n2v ||colspan=&amp;quot;3&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| E h2v&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Zylinder-Ø ||colspan=&amp;quot;5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| 560/850 mm&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Kolbenhub ||colspan=&amp;quot;5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| 632 mm&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Treibrad-Ø ||colspan=&amp;quot;5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| 1258 mm&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Laufrad-Ø vorne ||colspan=&amp;quot;5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| –&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Laufrad-Ø hinten ||colspan=&amp;quot;5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| –&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| fester Radstand ||colspan=&amp;quot;5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| 2.800 mm&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Gesamtradstand ||colspan=&amp;quot;5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| 5.600 mm&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Gesamtradstand mit Tender ||colspan=&amp;quot;5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| 12.546 mm&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Anzahl d. Rohre ||colspan=&amp;quot;5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| 264&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Heizfl. d. Rohre ||colspan=&amp;quot;2&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| 190,0 m² ||colspan=&amp;quot;2&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| 134,5 m² || 190,3 m²&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Heizfl. d. Feuerbüchse || 13,0 m² ||colspan=&amp;quot;4&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| 12,0 m²&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Überhitzerfläche || – || – || 55,0 m² || 7,1 m² || –&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Rostfl. || 3,00 m² ||colspan=&amp;quot;4&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| 3,42 m²&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Dampfdruck ||colspan=&amp;quot;5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| 13/14&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Tender ||colspan=&amp;quot;5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| [[KkStB Tenderreihe 9|9]], [[KkStB Tenderreihe 56|56]], [[KkStB Tenderreihe 156|156]], [[KkStB Tenderreihe 256|256]], [[KkStB Tenderreihe 76|76]], [[KkStB Tenderreihe 86|86]], [[KkStB Tenderreihe 88|88]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Gewicht (leer) || 59,0 t ||colspan=&amp;quot;2&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| 60,0 t || 60,9 t || 60,0 t&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Adhäsionsgewicht || 65,7 t ||colspan=&amp;quot;4&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| 66,5 t&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Dienstgewicht || 65,7 t ||colspan=&amp;quot;4&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| 66,5 t&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Länge ||colspan=&amp;quot;5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| 17,282 m&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Höhe ||colspan=&amp;quot;5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| 4,570 m&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Vmax ||colspan=&amp;quot;5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;| 50 km/h&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;white-space:nowrap&amp;quot;&amp;gt;Die [[Verbunddampfmaschine|Dampflokomotivreihe]] &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;kkStB&amp;amp;nbsp;180&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;!-- bewirkt Mindestbreite des Fließtextes neben der überbreiten Infobox --&amp;gt; war eine [[Güterzug]]-[[Schlepptenderlokomotive]] der [[KkStB|k.k. Staatsbahnen]] [[Österreich]]s, welche auch von der [[Österreichische Südbahn|Österreichischen Südbahn]] beschafft wurde.&lt;br /&gt;
[[Datei:KkStB 180 01.jpg|mini|links|Werksfoto der 180.01 mit Widmung von Karl Gölsdorf]]&lt;br /&gt;
Durch den steigenden Bedarf an starken Lokomotiven zum Kohlentransport auf den [[Böhmen|nordböhmischen]] Strecken, vor allem der verstaatlichten [[Prag-Duxer Eisenbahn]] (PD), tat [[Karl Gölsdorf]] den nächsten konstruktiven Schritt bei der Erhöhung der Anzahl der gekuppelten Achsen: er schuf mit der Reihe&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;180&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; die erste fünffach gekuppelte Lokomotivreihe mit starr im Rahmen gelagerten Achsen. Die [[Verbunddampfmaschine|Verbund-Maschinen]] erhielten Doppeldom mit Verbindungsrohr und die bereits bei der Reihe&amp;amp;nbsp;[[KkStB 170|170]] bewährte Art der besseren Bogenläufigkeit durch seitlich verschiebbare Achsen nach den Ideen von [[Richard von Helmholtz]]. Die Anwendung dieses Konstruktionsprinzips bei Fünfkupplern ist als [[Gölsdorf-Achse]] bekannt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Von 1901 bis 1908 wurden 181&amp;amp;nbsp;Exemplare von [[Lokomotivfabrik Floridsdorf]], [[Wiener Neustädter Lokomotivfabrik]], [[Lokomotivfabrik der StEG]] und [[Böhmisch-Mährische Maschinenfabrik|Böhmisch-Mährischer Maschinenfabrik]] an die kkStB geliefert, wobei gewisse Änderungen der Dimensionen vorgenommen wurden (die der Tabelle zu entnehmen sind).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die Maschinen konnten auf der 37-‰-Steigung der PD 190&amp;amp;nbsp;t mit 15&amp;amp;nbsp;km/h befördern, auf einer 10-‰-Strecke 700&amp;amp;nbsp;t mit 20&amp;amp;nbsp;km/h, wobei sie 1050&amp;amp;nbsp;PS leisteten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die 180er waren in [[Prag]]-Nusle, [[Louny|Laun]], [[Pilsen]], [[České Budějovice|Budweis]], [[Brünn]], [[Wien]]-West, [[Wörgl]], [[Knittelfeld]], [[St. Veit an der Glan]], [[Triest]], [[Gorizia|Görz]] und [[Stryj]] stationiert.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1907 bis 1910 wurden 58&amp;amp;nbsp;Stück mit unterschiedlichen Dampftrocknern gebaut (180.500–557). Diese Lokomotiven erhielten nur einen Dampfdom.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die [[Österreichische Südbahn|Südbahn]] bestellte ebenfalls 27&amp;amp;nbsp;Stück Nassdampfmaschinen für ihre Bergstrecken am [[Semmering-Pass|Semmering]] und am [[Brennerpass|Brenner]], die alle von der [[Wiener Neustädter Lokomotivfabrik]] und der [[Lokomotivfabrik Floridsdorf]] zwischen 1901 und 1909 geliefert wurden und sich nur in Details von der kkStB-Variante unterschieden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:Kkstb 18001.jpg|mini|links|180.01 im [[Eisenbahnmuseum Straßhof]] (2002)]]&lt;br /&gt;
Nach dem [[Erster Weltkrieg|Ersten Weltkrieg]] kamen die Südbahn-180er alle zu den [[Ferrovie dello Stato|FS]] als Reihe&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;477&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, die auch 50&amp;amp;nbsp;Exemplare von der kkStB erhielt. 105&amp;amp;nbsp;Stück wurden den [[ČSD]] zugeteilt, die sie als Reihe&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;523.0&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; bezeichneten, die [[Polskie Koleje Państwowe|PKP]] ordneten die ehemaligen 180er als&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Tw11&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ein, die [[JDŽ]] als&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;135&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; und die [[Căile Ferate Române|CFR]] behielten die Reihennummer&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;180&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; bei.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Den [[Österreichische Bundesbahnen|BBÖ]] verblieben 61&amp;amp;nbsp;Stück der Reihe&amp;amp;nbsp;180, von denen bis 1938 alle bis auf neun Exemplare ausgemustert wurden. Die 1932 ausgemusterte 180.01 blieb für das [[Österreichisches Eisenbahnmuseum|Österreichische Eisenbahnmuseum]] erhalten und überdauerte die folgenden Jahrzehnte unter anderem in der Halle des [[Technisches Museum Wien|Technischen Museums]] in Wien.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nach dem [[Anschluss Österreichs]] an das [[Deutsches Reich|Deutsche Reich]] reihte die [[Deutsche Reichsbahn (1920–1945)|Deutsche Reichsbahn]] diese neun Stück als 57&amp;amp;nbsp;001–009 ein, keine davon überdauerte den [[Zweiter Weltkrieg|Zweiten Weltkrieg]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die ČSD bauten in der Zwischenkriegszeit die Verbundmaschinen in Zwillingsmaschinen um und bezeichneten sie dann als Reihe&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;524.2&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
Fünfzig dieser Maschinen kamen 1938 bis 1945 als 57 701–750 zur [[Deutsche Reichsbahn (1920–1945)|Deutschen Reichsbahn]]. Die ČSD musterten ihre Maschinen erst in den 1960er-Jahren aus.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Erhalten gebliebene Exemplare ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable toptextcells&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;&lt;br /&gt;
|- class=&amp;quot;hintergrundfarbe8&amp;quot;&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
! Nummer&lt;br /&gt;
! Baujahr&lt;br /&gt;
! Zustand&lt;br /&gt;
! Eigentümer/Standort&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Datei:KkStB 18001 Südbahnmuseum Mürzzuschlag 2021-09-09.jpg|150px|180.01 im Südbahnmuseum Mürzzuschlag]]&lt;br /&gt;
| kkStB 180.01&lt;br /&gt;
| 1900&lt;br /&gt;
| restauriertes Exponat&lt;br /&gt;
| TMW / Leihgabe an [[Südbahnmuseum Mürzzuschlag]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Datei:477-011pietrarsa1999-04-08.jpg|150px|FS 477.011 im Museo nazionale ferroviario di Pietrarsa]]&lt;br /&gt;
| FS 477.011&amp;lt;br&amp;gt;ex kkStB 180.56&lt;br /&gt;
| 1904&lt;br /&gt;
| restauriertes Exponat&lt;br /&gt;
| Museo nazionale ferroviario di Pietrarsa / [[Nationales Eisenbahnmuseum Pietrarsa]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Literatur ==&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Verzeichnis der Lokomotiven, Tender, Wasserwagen und Triebwagen der k. k. österreichischen Staatsbahnen und der vom Staate betriebenen Privatbahnen nach dem Stande vom 30. Juni 1917.&amp;#039;&amp;#039; 14.&amp;amp;nbsp;Auflage, Verlag der k. k. österreichischen Staatsbahnen, Wien 1918&lt;br /&gt;
* [[Karl Gölsdorf]]: &amp;#039;&amp;#039;Lokomotivbau in Alt-Österreich 1837–1918.&amp;#039;&amp;#039; [[Verlag Slezak]], 1978. ISBN 3-900134-40-5&lt;br /&gt;
* Helmut Griebl, &amp;#039;&amp;#039;ČSD-Dampflokomotiven. Teil 2.&amp;#039;&amp;#039; Verlag Slezak, Wien 1969&lt;br /&gt;
* Helmut Griebl, [[Josef Otto Slezak]], Hans Sternhart, &amp;#039;&amp;#039;BBÖ Lokomotivchronik 1923–1938.&amp;#039;&amp;#039; Verlag Slezak, Wien 1985, ISBN 3-85416-026-7&lt;br /&gt;
* Johann Stockklausner: &amp;#039;&amp;#039;Dampfbetrieb in Alt-Österreich.&amp;#039;&amp;#039; Verlag Slezak, Wien 1979, ISBN 3-900134-41-3&lt;br /&gt;
* [[Dieter Zoubek]]: &amp;#039;&amp;#039;Erhaltene Dampflokomotiven in und aus Österreich.&amp;#039;&amp;#039; = &amp;#039;&amp;#039;Preserved Austrian Steam Locos.&amp;#039;&amp;#039; Eigenverlag, Guntramsdorf 2004, ISBN 3-200-00174-7.&lt;br /&gt;
* [[Johann Blieberger]], [[Josef Pospichal]]: &amp;#039;&amp;#039;Die kkStB-Triebfahrzeuge. Band 3. Die Reihen 61 bis 380.&amp;#039;&amp;#039; [[bahnmedien.at]], 2010, ISBN 978-3-9502648-6-9&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Weblinks ==&lt;br /&gt;
* [https://www.pospichal.net/lokstatistik/10807-kkstb180.htm Lokstatistik Pospichal]&lt;br /&gt;
* [https://www.k-report.net/ukazobrazek.php?soubor=1443410.jpg&amp;amp;httpref=28/328219 Foto der 524.270 aus den 1950er Jahren in Všetaty auf www.k-report.net]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Navigationsleiste Österreichische Dampfloks}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Triebfahrzeug (k.k. Staatsbahnen)|KkStB 0801]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Dampflokomotive Achsfolge E|KkStB 0801]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Schienenfahrzeug (Wiener Neustädter Lokomotivfabrik)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Schienenfahrzeug (Lokomotivfabrik der StEG)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Schienenfahrzeug (Lokomotivfabrik Floridsdorf)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Schienenfahrzeug (Böhmisch-Mährische Maschinenfabrik)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Schienenfahrzeug (Spurweite 1435 mm)]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;M2k~dewiki</name></author>
	</entry>
</feed>