<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Karl_Amadeus_Hartmann</id>
	<title>Karl Amadeus Hartmann - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Karl_Amadeus_Hartmann"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Karl_Amadeus_Hartmann&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-05T04:39:16Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Karl_Amadeus_Hartmann&amp;diff=91011&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Perrak: gelöschte Kategorie raus</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Karl_Amadeus_Hartmann&amp;diff=91011&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-03-29T18:53:45Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;gelöschte Kategorie raus&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[Datei:Donaueschingen Donaueschinger Musiktage; Stadthalle; Prof. Karl Amadeus Hartmann, Porträt - W134Nr.070904b - Willy Pragher.jpg|mini|Karl Amadeus Hartmann (1962)]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Karl Amadeus Hartmann&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (* [[2. August]] [[1905]] in [[München]]; † [[5. Dezember]] [[1963]] ebenda) war ein [[Deutschland|deutscher]] [[Komponist]]. Er war der Begründer der Konzertreihe &amp;#039;&amp;#039;[[Musica Viva (München)|musica viva]],&amp;#039;&amp;#039; der neben den [[Donaueschinger Musiktage]]n, den [[Darmstädter Ferienkurse|Ferienkursen in Darmstadt]] und den [[Wittener Tage für neue Kammermusik|Wittener Tagen für zeitgenössische Musik]] bedeutendsten Konzertreihe der zeitgenössischen Musik mit Schwerpunkt auf der Orchestermusik.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Leben ==&lt;br /&gt;
Karl Amadeus Hartmann war der jüngste Sohn des Lehrers und Malers [[Friedrich Richard Hartmann]] und dessen Frau Gertrud Hartmann. Er wuchs in einem bildungsbürgerlichen Elternhaus auf. Der älteste seiner drei Brüder war der Porträtmaler [[Adolf Hartmann (Maler)|Adolf Hartmann]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1919 begann er eine Lehrerausbildung in [[Pasing]], die er jedoch nach drei Jahren abbrach. Schon damals war die Musik sein eigentlicher Berufswunsch. Zwischen 1924 und 1929 studierte Hartmann an der [[Hochschule für Musik und Theater München|Staatlichen Akademie der Tonkunst]] in München [[Posaune]] und Komposition bei [[Joseph Haas]]. Erste Werke stellte er ab 1928 im Rahmen des Opernstudios der [[Bayerische Staatsoper|Bayerischen Staatsoper]] und in Konzerten der „[[Juryfreie Kunstausstellung|Juryfreien]]“ einem größeren Publikum vor. Experimente mit [[Dada|dadaistischen]] und vom [[Jazz]] beeinflussten Kompositionen fielen ebenfalls in diese Zeit. Jedoch vernichtete Hartmann diese Werke später. Darüber hinaus lernte er [[Hermann Scherchen]] kennen, der zu einem Vorbild werden sollte und den er auch während des Zweiten Weltkrieges mehrfach in der Schweiz traf.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Im Jahr 1934 heiratete er Elisabeth Reussmann, die er im Kreis der Juryfreien kennengelernt hatte. Im folgenden Jahr kam sein Sohn Richard zur Welt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nach der „[[Machtergreifung]]“ der [[Nationalsozialismus|Nationalsozialisten]] zog er sich laut [[Fred K. Prieberg]] „nach [[Kempfenhausen]] am [[Starnberger See]] zurück und boykottierte – obwohl Mitglied der [[Reichsmusikkammer]] – das NS-Regime, indem er seine Arbeiten vom deutschen Markt fernhielt und im Ausland platzierte, begünstigt durch eine Lücke in der [[Reichskulturkammer|Kulturkammer]]-Gesetzgebung, weshalb die RMK nicht einschreiten konnte“.&amp;lt;ref name=&amp;quot;Prieberg&amp;quot;&amp;gt;[[Fred K. Prieberg]]: &amp;#039;&amp;#039;Handbuch Deutsche Musiker 1933–1945&amp;#039;&amp;#039;. CD-ROM-Lexikon, Kiel 2009, 2. Auflage, S. 2869&amp;lt;/ref&amp;gt; Ab 1933 komponierte er sein 1935 anlässlich der XIII. Weltmusiktage der [[Internationale Gesellschaft für Neue Musik|Internationalen Gesellschaft für Neue Musik]] (ISCM World Music Days) in Prag uraufgeführtes Orchesterwerk &amp;#039;&amp;#039;Miserae,&amp;#039;&amp;#039; das er als Ausdruck des Protests gegen den Nationalsozialismus verstand. Er widmete es „Meinen Freunden, die hundertfach sterben mußten, die für die Ewigkeit schlafen, wir vergessen Euch nicht. [[Konzentrationslager Dachau#Politischer Terror 1933–1934|Dachau 1933/34]]“.&amp;lt;ref&amp;gt;Zitat bei Fred K. Prieberg: &amp;#039;&amp;#039;Handbuch Deutsche Musiker 1933–1945&amp;#039;&amp;#039;. CD-ROM-Lexikon, Kiel 2009, 2. Auflage, S. 2869&amp;lt;/ref&amp;gt; Weitere Aufführungen an den ISCM Weltmusiktagen erfuhr er 1938 (Streichquartett), 1950 (Symphonie Nr. 4), 1957 (Symphonie Nr. 6), 1960 (Symphonie Nr. 7), 1963 (Symphonie Nr. 8) und 1966 (Gesangsszene).&amp;lt;ref&amp;gt;[https://iscm.org/wnmd-world-new-music-days/previous-festivals/ Programme der ISCM World Music Days von 1922 bis heute]&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Anton Haefeli: &amp;#039;&amp;#039;Die Internationale Gesellschaft für Neue Musik – Ihre Geschichte von 1922 bis zur Gegenwart.&amp;#039;&amp;#039; Zürich 1982, S.&amp;amp;nbsp;480ff&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bis zum Ende des Nationalsozialismus 1945 wurden seine Stücke, mit Ausnahme einer Bühnenmusik zu [[William Shakespeare|Shakespeares]] [[Macbeth (Shakespeare)|Macbeth]] (1942),&amp;lt;ref&amp;gt;Fred K. Prieberg: &amp;#039;&amp;#039;Handbuch Deutsche Musiker 1933–1945&amp;#039;&amp;#039;. CD-ROM-Lexikon, Kiel 2009, 2. Auflage, S. 2870&amp;lt;/ref&amp;gt; nicht in Deutschland aufgeführt. Hartmann selbst wurde nicht verfolgt, hatte sich aber in die „[[innere Emigration]]“ zurückgezogen, komponierte meist „für die Schublade“ und lebte vor allem von der Unterstützung durch seine Schwiegereltern. In diese Zeit fiel unter anderem die Komposition des [[Streichquartett Nr. 1 „Carillon“|1. Streichquartetts „Carillon“]] (1933), der 1. Sinfonie (1935/1936) und des &amp;#039;&amp;#039;[[Concerto funèbre]]&amp;#039;&amp;#039; (1939). Einigen Einfluss auf sein weiteres Werk hatte ein kurzer Unterricht bei [[Anton Webern]] in [[Maria Enzersdorf]] bei [[Wien]] im November 1942.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1945 wurde Hartmann [[Dramaturg]] an der [[Bayerische Staatsoper|Bayerischen Staatsoper]].&amp;lt;ref&amp;gt;{{Literatur |Autor= |Titel=Wie man wird, was man ist. Die Bayerische Staatsoper vor und nach 1945 |Hrsg=[[Jürgen Schläder]] |Sammelwerk= |Verlag=Henschel |Ort=Leipzig |Datum=2017 |Kapitel=Karl Amadeus Hartmann |Seiten=310 f. |ISBN=978-3-89487-796-5}}&amp;lt;/ref&amp;gt; In den Folgejahren veröffentlichte er, größtenteils unter dem Arbeitstitel [[Symphonie]], seine überarbeiteten Werke. Daneben gründete er mit Unterstützung der [[Alliierte]]n des [[Zweiter Weltkrieg|Zweiten Weltkriegs]] und des nach 1945 gegründeten [[Bayerischer Rundfunk|Bayerischen Rundfunks]] die Münchner Konzertreihe &amp;#039;&amp;#039;[[Musica Viva (München)|Musica Viva]]&amp;#039;&amp;#039; für die Aufführung [[Avantgarde|avantgardistischer]] Musik, eine Aufgabe, der er bis zu seinem Tod viel Aufmerksamkeit schenkte. Die Reihe existiert noch heute.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.br-musica-viva.de/ Website der Musica Viva beim BR]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nach dem Krieg tilgte er die meisten politischen Bezüge aus seinem Werk und versöhnte sich nach anfänglichen Auseinandersetzungen mit den während der Zeit des Nationalsozialismus aktiv gebliebenen Komponisten [[Carl Orff]] und [[Werner Egk]]. Obwohl er der [[Restauration (Geschichte)|Restauration]] in der Bundesrepublik kritisch gegenüberstand, schlug er eine Einladung des Staates [[DDR]] zur Übersiedlung aus.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Mit der steigenden Anzahl von Aufführungen seiner Werke stieg auch seine Anerkennung, die sich in vielen Ehrungen ausdrückte.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Am 5. Dezember 1963 starb Karl Amadeus Hartmann an den Folgen einer Krebserkrankung. Er wurde auf dem [[Waldfriedhof (München)|Münchner Waldfriedhof]] beerdigt. An seinem [[Franz-Joseph-Straße 20|Wohnhaus]] an der [[Schwabing]]er Franz-Joseph-Straße ist eine Gedenktafel angebracht.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kompositionen (Auswahl) ==&lt;br /&gt;
=== Bühnenwerke ===&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Wachsfigurenkabinett&amp;#039;&amp;#039; (1929/30). 5 kleine Opern. Libretti: Erich Bormann&lt;br /&gt;
*# &amp;#039;&amp;#039;Leben und Sterben des heiligen Teufels&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
*# &amp;#039;&amp;#039;Der Mann, der vom Tod auferstand&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
*# &amp;#039;&amp;#039;Chaplin Ford Trott&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
*# &amp;#039;&amp;#039;Fürwahr…?!&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
*# &amp;#039;&amp;#039;Die [[Witwe von Ephesus]]&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;[[Simplicius Simplicissimus (Oper)|Des Simplicius Simplicissimus Jugend]]. Bilder einer Entwicklung aus dem deutschen Schicksal&amp;#039;&amp;#039; (1934–1936). Oper. Libretto: [[Hermann Scherchen]] (Szenarium), Wolfgang Petzet und Karl Amadeus Hartmann (nach dem &amp;#039;&amp;#039;[[Der abenteuerliche Simplicissimus|Abenteuerlichen Simplicissimus]]&amp;#039;&amp;#039; von [[Hans Jakob Christoffel von Grimmelshausen]])&lt;br /&gt;
** Überarbeitete Fassung: &amp;#039;&amp;#039;Simplicius Simplicissimus. Drei Szenen aus seiner Jugend&amp;#039;&amp;#039; (1956/57)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Vokalkompositionen ===&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Kantate&amp;#039;&amp;#039; (1933) für 6-stimmigen Männerchor a cappella&lt;br /&gt;
*: Satzfolge: 1.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Kohlenbrot.&amp;#039;&amp;#039; Text: [[Johannes R. Becher]] – 2.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Wir haben eine Welt zu gewinnen.&amp;#039;&amp;#039; Text: [[Karl Marx]]&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;1.&amp;amp;nbsp;Symphonie. Versuch eines Requiems&amp;#039;&amp;#039; (1935/36; revidiert 1954/55) für Altstimme und Orchester. Text: [[Walt Whitman]]&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Friede anno 48&amp;#039;&amp;#039; („Welt, rühme was du willst“; 1936/37). Kantate für Sopran, 4-stimmigen gemischten Chor und Klavier. Text: [[Andreas Gryphius]]&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Lamento&amp;#039;&amp;#039; (1955). Kantate für Sopran und Klavier. Texte: Andreas Gryphius&lt;br /&gt;
*: Satzfolge: 1.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Elend&amp;#039;&amp;#039; – 2.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;An meine Mutter&amp;#039;&amp;#039; – 3.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Friede &amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Ghetto&amp;#039;&amp;#039; (1961). Text: Jens Gerlach. Beitrag zum Gemeinschaftswerk &amp;#039;&amp;#039;Jüdische Chronik&amp;#039;&amp;#039; (mit [[Paul Dessau]], [[Boris Blacher]], [[Rudolf Wagner-Régeny]], [[Hans Werner Henze]]) für Alt, Bariton, Kammerchor, 2 Sprecher und kleines Orchester. UA 14. Januar 1966 Köln ([[WDR Sinfonieorchester]], Dirigent: [[Christoph von Dohnányi]])&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Gesangsszene&amp;#039;&amp;#039; (1962/63; Fragment) für Bariton und Orchester. Text: [[Jean Giraudoux]] (aus &amp;#039;&amp;#039;Sodom und Gomorrha&amp;#039;&amp;#039;)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Ensemble- und Orchesterwerke ===&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Burleske Musik&amp;#039;&amp;#039; (1931) für Bläser, Schlagzeug und Klavier&lt;br /&gt;
*: Satzfolge: 1.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Vorspiel&amp;#039;&amp;#039; – 2.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Schneller Tanz&amp;#039;&amp;#039; – 3.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Intermezzo&amp;#039;&amp;#039; – 4.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Langsamer Tanz&amp;#039;&amp;#039; – 5.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Marsch&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Kleines Konzert&amp;#039;&amp;#039; (1931/32) für Streichquartett und Schlagzeug&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Lied&amp;#039;&amp;#039; (1932) für Trompete und Bläserensemble (=&amp;amp;nbsp;2.&amp;amp;nbsp;Satz aus dem verschollenen &amp;#039;&amp;#039;Konzert für Trompete und Orchester&amp;#039;&amp;#039;)&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Concertino&amp;#039;&amp;#039; (1933) für Trompete mit 7 Soloinstrumenten&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Miserae&amp;#039;&amp;#039; (1933/34). Sinfonische Dichtung für Orchester&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Kammerkonzert&amp;#039;&amp;#039; (1930/35) für Klarinette, Streichquartett und Streichorchester&lt;br /&gt;
*: Satzfolge: 1.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Introduktion&amp;#039;&amp;#039; – 2.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Tanz-Variation&amp;#039;&amp;#039; – 3.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Fantasie &amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;1.&amp;amp;nbsp;Symphonie. Versuch eines Requiems&amp;#039;&amp;#039; (1935/36; revidiert 1954/55): siehe unter &amp;#039;&amp;#039;Vokalkompositionen&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;L’Œuvre&amp;#039;&amp;#039; (1937/38). Symphonie für Orchester&lt;br /&gt;
*: Satzfolge: 1.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Toccata variata (Introduktion – Thema mit Variationen)&amp;#039;&amp;#039; – 2.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Adagio&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Concerto funebre&amp;#039;&amp;#039; (1939 als &amp;#039;&amp;#039;Musik der Trauer&amp;#039;&amp;#039;; revidiert 1959) für Violine und Streichorchester&lt;br /&gt;
*: Satzfolge: 1.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Introduktion (Largo)&amp;#039;&amp;#039; – 2.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Adagio&amp;#039;&amp;#039; – 3.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Allegro di molto&amp;#039;&amp;#039; – 4.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Choral (Langsamer Marsch)&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Symphonische Ouvertüre&amp;#039;&amp;#039; (1942, als Symphonische Ouvertüre „China kämpft“; revidiert 1947)&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Sinfonia tragica&amp;#039;&amp;#039; (1940/43) für Orchester&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Symphonische Hymnen&amp;#039;&amp;#039; (1941/43) für großes Orchester&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Klagegesang&amp;#039;&amp;#039; (1944/45) für großes Orchester&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Adagio (2.&amp;amp;nbsp;Sinfonie)&amp;#039;&amp;#039; (1946) für großes Orchester&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;3.&amp;amp;nbsp;Symphonie&amp;#039;&amp;#039; (1948/49) für großes Orchester&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;4.&amp;amp;nbsp;Symphonie&amp;#039;&amp;#039; (1948) für Streichorchester&lt;br /&gt;
*: Satzfolge: 1.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Lento assai con passione&amp;#039;&amp;#039; – 2.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Allegro di molto, risoluto&amp;#039;&amp;#039; – 3.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Adagio appassionato&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Symphonie concertante (Symphonie Nr.&amp;amp;nbsp;5)&amp;#039;&amp;#039; (1950) für Orchester&lt;br /&gt;
*: Satzfolge: 1.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Toccata&amp;#039;&amp;#039; – 2.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Melodie (Hommage à [[Igor Fjodorowitsch Strawinski|Strawinsky]])&amp;#039;&amp;#039; – 3.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Rondo&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;6.&amp;amp;nbsp;Symphonie&amp;#039;&amp;#039; (1951/53) für großes Orchester&lt;br /&gt;
*: Satzfolge: 1.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Adagio&amp;#039;&amp;#039; – 2.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Toccata variata&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Konzert&amp;#039;&amp;#039; (1953) für Klavier, Bläser und Schlagzeug&lt;br /&gt;
*: Satzfolge: 1.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Andante et Rondeau varié&amp;#039;&amp;#039; – 2.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Mélodie&amp;#039;&amp;#039; – 3.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Rondeau variè&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
** Erweiterte Neufassung: &amp;#039;&amp;#039;Konzert&amp;#039;&amp;#039; (1954/56) für Bratsche und Klavier begleitet von Bläsern und Schlagzeug&lt;br /&gt;
**: Satzfolge: 1.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Rondo&amp;#039;&amp;#039; – 2.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Melodie&amp;#039;&amp;#039; – 3.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Rondo variè&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;7.&amp;amp;nbsp;Symphonie&amp;#039;&amp;#039; (1958) für großes Orchester&lt;br /&gt;
*: Satzfolge: 1.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Ricercare&amp;#039;&amp;#039; – 2.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Adagio mesto&amp;#039;&amp;#039; – 3.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Finale: Virtuoses Scherzo&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;8.&amp;amp;nbsp;Symphonie&amp;#039;&amp;#039; (1960/62) für großes Orchester&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Kammermusik und Klaviermusik ===&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Jazz-Toccata und -Fuge&amp;#039;&amp;#039; (1928) für Klavier&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Sonatine&amp;#039;&amp;#039; (1931) für Klavier&lt;br /&gt;
*: Satzfolge: 1.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Äußerst lebhaft&amp;#039;&amp;#039; – 2.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Sehr breit, ausdrucksvoll&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Tanz-Suite&amp;#039;&amp;#039; (1931) für Klarinette, Englischhorn, Fagott, Trompete und Posaune&lt;br /&gt;
*: Satzfolge: 1.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Lustig (Viertel)&amp;#039;&amp;#039; – 2.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Sehr langsame Viertel&amp;#039;&amp;#039; – 3.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Ruhige Viertel&amp;#039;&amp;#039; – 4.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Lebhaft, sehr energisch (Marsch)&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;[[Streichquartett Nr. 1 „Carillon“|1.&amp;amp;nbsp;Streichquartett („Carillon“)]]&amp;#039;&amp;#039; (1933)&lt;br /&gt;
*: Satzfolge: 1.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Langsam – sehr lebhaft&amp;#039;&amp;#039; – 2.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;MM = 66&amp;#039;&amp;#039; – 3.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;MM = 120&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Sonate (27.&amp;amp;nbsp;April 1945)&amp;#039;&amp;#039; für Klavier&lt;br /&gt;
*: Satzfolge: 1.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Bewegt&amp;#039;&amp;#039; – 2.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Scherzo&amp;#039;&amp;#039; – 3.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Adagio marciale&amp;#039;&amp;#039; – 4.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Allegro furioso (stürmisch, leidenschaftlich)&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
*: Ein zeitgeschichtliches Dokument, dem Hartmann folgende Worte voransetzte: „Am 27. und 28. April 1945 schleppte sich ein Menschenstrom von [[KZ Dachau|Dachauer]] ‚Schutzhäftlingen‘ an uns vorüber – unendlich war der Strom – unendlich war das Elend – unendlich war das Leid – “&lt;br /&gt;
*: Von dieser Sonate existieren zwei Manuskripte.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;2.&amp;amp;nbsp;Streichquartett&amp;#039;&amp;#039; (1945/46)&lt;br /&gt;
*: Satzfolge: 1.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Langsam – äußerst lebhaft und sehr energisch&amp;#039;&amp;#039; – 2.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Andantino&amp;#039;&amp;#039; – 3.&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Presto&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Literatur ==&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Von Karl Amadeus Hartmann:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Kleine Schriften.&amp;#039;&amp;#039; [[Schott Music|B. Schott’s Söhne]], Mainz 1965.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;„Offenheit, Treue, Brüderlichkeit …“ Karl Amadeus und Elisabeth Hartmann im Briefwechsel mit Hans Werner Henze. Briefe und Dokumente&amp;#039;&amp;#039;, hrsg. v. Andreas Hérm Baumgartner und [[Wolfgang Rathert]] unter Mitarbeit von Vinzenz Wolf. Allitera, München 2022 [Schriftenreihe Karl Amadeus Hartmann, Bd. 1], ISBN 978-3-96233-304-1.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Über Karl Amadeus Hartmann:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Karl Amadeus Hartmann und das Streichquartett – Mit historischen und neuen Sprachaufnahmen der Familie Hartmann.&amp;#039;&amp;#039; 3 [[Super Audio Compact Disc|SACDs]] mit historischen Sprachaufnahmen von Karl Amadeus Hartmann, [[Ulrich Dibelius]] im Gespräch mit Karl Amadeus Hartmanns Frau Elisabeth, [[Mirjam Wiesemann]] im Gespräch mit Karl Amadeus Hartmanns Sohn Richard. Cybele Records, Edition Künstler im Gespräch, 2009, ISBN 978-3-937794-06-8.&lt;br /&gt;
* Carola Arlt: &amp;#039;&amp;#039;Von den Juryfreien zur musica viva – Karl Amadeus Hartmann und die Neue Musik in München.&amp;#039;&amp;#039; Peter Lang, Frankfurt am Main 2010, ISBN 978-3-631-60308-6.&lt;br /&gt;
* Ulrich J. Blomann: &amp;#039;&amp;#039;Karl Amadeus Hartmann am Scheideweg – Ein deutscher Komponist zwischen demokratischer Erneuerung und Kaltem Krieg 1945–1947.&amp;#039;&amp;#039; Dortmund, Techn. Univ., Diss., 2009 (Zusammenfassung in: https://www.liquidmusicology.org/publikationen/hermand-vorwort/).&lt;br /&gt;
* [[Ulrich Dibelius]]: &amp;#039;&amp;#039;Karl Amadeus Hartmann. Komponist im Widerstreit.&amp;#039;&amp;#039; Bärenreiter-Verlag, Kassel 2004.&lt;br /&gt;
* Norbert Götz: &amp;#039;&amp;#039;Gegenaktion – Karl Amadeus Hartmann.&amp;#039;&amp;#039; Ausstellungskatalog zur Hartmann-Ausstellung im Stadtmuseum München. Edition Minerva, Wolfratshausen 2005.&lt;br /&gt;
* Inga Mai Groote (Hrsg.): &amp;#039;&amp;#039;Karl Amadeus Hartmann: Komponist zwischen den Fronten und Zeiten.&amp;#039;&amp;#039; Schneider, Tutzing 2010, ISBN 978-3-86296-009-5.&lt;br /&gt;
* Constantin Grun: &amp;#039;&amp;#039;Richard Strauss und Karl Amadeus Hartmann – zwei Münchner zwischen Krieg und Frieden.&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;[[Die Musikforschung]].&amp;#039;&amp;#039; 62. Jg. (2009), Heft 3, {{ISSN|0027-4801}}, S. 251–261.&lt;br /&gt;
* Barbara Haas: &amp;#039;&amp;#039;Zeitzeugen und Dokumente – zum 100. Geburtstag des Komponisten.&amp;#039;&amp;#039; Vorwort von Joachim Kaiser. Heinrichshofen 2004 (mit über 111 Zeitzeugen im Gespräch).&lt;br /&gt;
* Barbara Haas: &amp;#039;&amp;#039;Die Münchner Komponisten Trias Hartmann-Orff-Egk.&amp;#039;&amp;#039; In: Ulrich Dibelius (Hrsg.): &amp;#039;&amp;#039;Karl Amadeus Hartmann. Komponist im Widerstreit.&amp;#039;&amp;#039; Kassel 2003.&lt;br /&gt;
* Werner Heister: &amp;#039;&amp;#039;Ich sitze und schaue auf alle Plagen der Welt… – Karl Amadeus Hartmanns Komponieren gegen Faschismus und Krieg.&amp;#039;&amp;#039; In: Lück und Senghaas: &amp;#039;&amp;#039;Vom Hörbaren Frieden.&amp;#039;&amp;#039; Suhrkamp, Frankfurt am Main 2005, ISBN 3-518-12401-3.&lt;br /&gt;
* Jost Hermand: &amp;#039;&amp;#039;Hermann Scherchen, Wolfgang Petzet und Karl Amadeus Hartmann: Simplicius Simplicissimus (1934/35) – Die Oper als politisches Schaugerüst.&amp;#039;&amp;#039; In: Ders.: &amp;#039;&amp;#039;Glanz und Elend der deutschen Oper.&amp;#039;&amp;#039; Böhlau, Köln 2008, ISBN 978-3-412-20098-5.&lt;br /&gt;
* [[Andreas Jaschinski]]: &amp;#039;&amp;#039; Karl Amadeus Hartmann – Symphonische Tradition und ihre Auflösung.&amp;#039;&amp;#039; Musikverlag Emil Katzbichler, München 1982, ISBN 3-87397-118-6.&lt;br /&gt;
* Mathias Lehmann: &amp;#039;&amp;#039;Der Dreißigjährige Krieg im Musiktheater während der NS-Zeit. Untersuchungen zu politischen Aspekten der Musik am Beispiel von Karl Amadeus Hartmanns „[[Simplicius Simplicissimus (Oper)|Des Simplicius Simplicissimus Jugend]]“, Ludwig Mauricks „Simplicius Simplicissimus“, [[Richard Mohaupt]]s „Die Gaunerstreiche der Courasche“, [[Eberhard Wolfgang Möller]]s und Hans Joachim Sobanskis „Das Frankenburger Würfelspiel“ und [[Joseph Gregor]]s und [[Richard Strauss]]’ „[[Friedenstag (Oper)|Friedenstag]]“.&amp;#039;&amp;#039; Hamburg 2004.&lt;br /&gt;
* Andrew D. McCredie: &amp;#039;&amp;#039;Karl Amadeus Hartmann. Sein Leben und Werk.&amp;#039;&amp;#039; Florian Noetzel Verlag, Wilhelmshaven 2004, ISBN 3-7959-0297-5.&lt;br /&gt;
* Franzpeter Messmer: &amp;#039;&amp;#039;Karl-Amadeus-Hartmann-Jahr 2005 in Bayern.&amp;#039;&amp;#039; Hartmann, München 2004.&lt;br /&gt;
* [[Peter Petersen (Musikwissenschaftler)|Peter Petersen]]: &amp;#039;&amp;#039;Hans Werner Henze und Karl Amadeus Hartmann. Ein Rückblick auf ihre Freundschaft und Zusammenarbeit.&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;[[Archiv für Musikwissenschaft]].&amp;#039;&amp;#039; Jg. 71, 2014, Heft 1, S. 65–83, {{JSTOR|24467177}}.&lt;br /&gt;
* {{Literatur |Autor=[[Fred K. Prieberg]] |Titel=Musik und Macht |Verlag=Fischer |Ort=Frankfurt am Main |Datum=1991 |ISBN=3-596-10954-X}}&lt;br /&gt;
* [[Fred K. Prieberg]]: &amp;#039;&amp;#039;Handbuch Deutsche Musiker 1933–1945&amp;#039;&amp;#039;. CD-ROM-Lexikon, Kiel 2009, 2. Auflage, S. 2869–2884. [https://archive.org/details/handbuch-ns-musiker-prieberg online]&lt;br /&gt;
* [[Ulrich Tadday]] (Hrsg.): &amp;#039;&amp;#039;Karl Amadeus Hartmann. Simplicius Simplicissimus&amp;#039;&amp;#039; (= &amp;#039;&amp;#039;Musik-Konzepte.&amp;#039;&amp;#039; Heft 147). edition text und kritik, München 2010, ISBN 978-3-86916-055-9.&lt;br /&gt;
* {{Literatur |Titel=Wie man wird, was man ist. Die Bayerische Staatsoper vor und nach 1945 |Hrsg=[[Jürgen Schläder]] |Verlag=Henschel |Ort=Leipzig |Datum=2017 |Kapitel=Karl Amadeus Hartmann |Seiten=310 f. |ISBN=978-3-89487-796-5}}&lt;br /&gt;
* {{NDB|7|745||Hartmann, Karl Amadeus|Rudolf Stephan|118546309}}&lt;br /&gt;
* Raphael Woebs: &amp;#039;&amp;#039;Die Politische Theorie in der Neuen Musik. Karl Amadeus Hartmann und Hannah Arendt.&amp;#039;&amp;#039; Wilhelm Fink Verlag, München 2010, ISBN 978-3-7705-4936-8.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Auszeichnungen ==&lt;br /&gt;
[[Datei:Porträtbüste Karl Amadeus Hartmann.jpg|mini|Marmorbüste Karl Amadeus Hartmanns von [[Wolfgang Eckert (Bildhauer)|Wolfgang Eckert]] in der [[Ruhmeshalle (München)|Ruhmeshalle München]]]]&lt;br /&gt;
* 1948 Musikpreis der Stadt München&lt;br /&gt;
* 1950 Kunstpreis der [[Bayerische Akademie der Schönen Künste|Bayerischen Akademie der Schönen Künste]]&lt;br /&gt;
* 1954 Arnold-Schönberg-Medaille der [[Internationale Gesellschaft für Neue Musik|Internationalen Gesellschaft für Neue Musik (IGNM)]]&lt;br /&gt;
* 1957 [[Großer Kunstpreis des Landes Nordrhein-Westfalen]]&lt;br /&gt;
* 1959 Bayerischer Verdienstorden&lt;br /&gt;
* 1959 [[Ludwig-Spohr-Preis der Stadt Braunschweig]]&lt;br /&gt;
* 1961 [[Berliner Kunstpreis]]&lt;br /&gt;
* 1961 [[Schwabinger Kunstpreis]]&lt;br /&gt;
* 1962 Ehrendoktorwürde des Spokane Conservatory, Washington&lt;br /&gt;
* Büste in der [[Ruhmeshalle (München)]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Weblinks ==&lt;br /&gt;
{{Commonscat}}&lt;br /&gt;
* {{LexMusikNS|1437|Karl Amadeus Hartmann|Autor=Mathias Lehmann|Stand=2017-03-30}}&lt;br /&gt;
* {{DNB-Portal|118546309|TYP=Werke von und über}}&lt;br /&gt;
* {{DDB|Person|118546309}}&lt;br /&gt;
* [https://www.hartmann-gesellschaft.de/ Karl-Amadeus-Hartmann-Gesellschaft e.&amp;amp;nbsp;V.]&lt;br /&gt;
* [https://de.schott-music.com/shop/autoren/karl-amadeus-hartmann Biografie bei Schott]&lt;br /&gt;
* [https://www.klassika.info/Komponisten/Hartmann/ Biografie bei &amp;#039;&amp;#039;klassika.info&amp;#039;&amp;#039;]&lt;br /&gt;
* [https://www.digitale-sammlungen.de/index.html?c=sammlung&amp;amp;projekt=1343815058&amp;amp;l=de Sämtliche Musikautographen aus dem Nachlass Hartmanns in der Bayerischen Staatsbibliothek]&lt;br /&gt;
* [https://www.bsb-muenchen.de/sammlungen/handschriften/personen/nachlaesse/ Der schriftliche Nachlass in der Bayerischen Staatsbibliothek]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Einzelnachweise ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Normdaten|TYP=p|GND=118546309|LCCN=n/80/161628|NDL=01130957|VIAF=44485227}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{SORTIERUNG:Hartmann, Karl Amadeus}}&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Komponist (Deutschland)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Komponist klassischer Musik (20. Jahrhundert)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Mitglied der Bayerischen Akademie der Schönen Künste]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Träger des Bayerischen Verdienstordens]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Träger des Berliner Kunstpreises]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Echo-Klassik-Preisträger]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Absolvent der Hochschule für Musik und Theater München]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Musiker (München)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Deutscher]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Geboren 1905]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Gestorben 1963]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Mann]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Personendaten&lt;br /&gt;
|NAME=Hartmann, Karl Amadeus&lt;br /&gt;
|ALTERNATIVNAMEN=&lt;br /&gt;
|KURZBESCHREIBUNG=deutscher Komponist&lt;br /&gt;
|GEBURTSDATUM=2. August 1905&lt;br /&gt;
|GEBURTSORT=[[München]], [[Königreich Bayern]], [[Deutsches Kaiserreich]]&lt;br /&gt;
|STERBEDATUM=5. Dezember 1963&lt;br /&gt;
|STERBEORT=[[München]], [[Bayern]], [[Bundesrepublik Deutschland]]&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Perrak</name></author>
	</entry>
</feed>