<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Johannes_Scheffer</id>
	<title>Johannes Scheffer - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Johannes_Scheffer"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Johannes_Scheffer&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-05T09:10:01Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Johannes_Scheffer&amp;diff=803585&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;ChristophDemmer am 19. Juni 2025 um 00:16 Uhr</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Johannes_Scheffer&amp;diff=803585&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-06-19T00:16:43Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Dieser Artikel|befasst sich mit dem Humanisten Johannes Scheffer. &lt;br /&gt;
* Zu dem Adligen &amp;#039;&amp;#039;Johannes Scheffer, genannt der Witwen Sohn von Weitbruch&amp;#039;&amp;#039; siehe [[Geben-Schueser]].&lt;br /&gt;
* Zu anderen Personen siehe [[Johann Scheffer]].}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:SchefferusJohannes.jpg|mini|Johannes Scheffer]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Johannes Scheffer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (* [[2. Februar]] [[1621]] in [[Straßburg]]; † [[26. März]] [[1679]] in [[Uppsala]]) war ein [[Deutschland|deutsch]]-[[Schweden|schwedischer]] [[Humanismus|Humanist]] und Gelehrter.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Ausbildung ==&lt;br /&gt;
Johannes Scheffer ([[Latinisierung|latinisiert]] &amp;#039;&amp;#039;Johannes Schefferus&amp;#039;&amp;#039;) wurde als Sohn des wohlhabenden Kaufmanns Johann Scheffer und seiner Frau Elisabeth Kraschel geboren. Seine Abstammung führte er auf den ersten Buchhändler und Verleger im Zeitalter des Buchdrucks [[Peter Schöffer]] zurück.&amp;lt;ref&amp;gt;Johannes Scheffer: &amp;#039;&amp;#039;Ioannis Schefferi Argentoratensis vita&amp;#039;&amp;#039;. (Äldre Svenska Biografier 1. Uppsala universitets årsskrift 1915, Heft 2). Almqvist &amp;amp; Wiksell, Uppsala 1915, S. 3–36, bes. S. 7; {{archive.org|UpsalaUniversitetsArsskrift1915b |Blatt=n17}}. Carl Christoffer Gjörrwell: &amp;#039;&amp;#039;Om Pet. Schöffer, Schefferska Ättens Stamfader, och om samma Ätts Utgrenande&amp;#039;&amp;#039;. In: Eric Michael Fant: &amp;#039;&amp;#039;Minne öfver Joh. Schefferus, Eloq. och Polit. Professor Skyttianus … i Upsala&amp;#039;&amp;#039;. Carlbohm, Stockholm 1782, S. 71–89.&amp;lt;/ref&amp;gt; Johannes Scheffer studierte ab 1637 an der [[Universität Straßburg]] [[Philologie]] bei [[Johan Henrik Boeclerus]]. Danach begab er sich auf Reisen nach [[Holland]], in die [[Schweiz]] und nach [[Leiden (Stadt)|Leiden]]. 1643 gab er in Straßburg seine erste Schrift, &amp;#039;&amp;#039;De varietate navium&amp;#039;&amp;#039;, heraus.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Universität Uppsala ==&lt;br /&gt;
1648 wurde Scheffer von [[Christina (Schweden)|Königin Christina]] nach Schweden gerufen. In Uppsala übernahm er die berühmte [[Skytteanische Professur]] für Politik und Rhetorik (&amp;#039;&amp;#039;Skytteanska professuren i statskunskap och vältalighet&amp;#039;&amp;#039;), die er bis zu seinem Tod innehatte. 1665 wurde er [[Ehrendoktor]] der [[Rechtswissenschaft]] ([[Naturrecht]] und [[Völkerrecht]]). 1658 und 1664 amtierte er als [[Rektor]]. 1667 gehörte er zu den ersten Mitgliedern des Antiquitätskollegiums (schwedisch &amp;#039;&amp;#039;Antikvitetskollegium&amp;#039;&amp;#039;), das sich auf königlichen Wunsch mit alter nordischer Geschichte und [[Altnordische Literatur|Literatur]] befassen sollte. Ab 1677 war Scheffer auch Bibliothekar der [[Universität Uppsala]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Wissenschaftler ==&lt;br /&gt;
Während seiner Zeit in Uppsala konzentrierte sich Scheffer auf die [[Klassische Philologie]]. Er war unter anderem der Herausgeber einer textkritischen Ausgabe der Werke des römischen [[Fabel]]dichters [[Phaedrus]] (1663). Daneben interessierte er sich aber auch intensiv für andere Wissenschaftszweige. Besonders berühmt wurden Scheffers [[Rhetorik]]-Buch &amp;#039;&amp;#039;De stylo&amp;#039;&amp;#039; (1653) sowie 1671 das Buch &amp;#039;&amp;#039;Memorabilium sueticæ gentis exemplorum&amp;#039;&amp;#039;, ein national gesinntes Lehrwerk über Schweden. Er verfasste unter anderem das erste schwedische Werk zur [[Archäologie]] (&amp;#039;&amp;#039;De orbibus tribus aureis&amp;#039;&amp;#039;) und die erste vollständige [[Bibliografie]] der in Schweden gedruckten Literatur, &amp;#039;&amp;#039;Suecia literata&amp;#039;&amp;#039;, die 1680 posthum erschien. Johannes Scheffer veröffentlichte auch unter seinem Pseudonym Constantinus Opelius.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Lappland ==&lt;br /&gt;
Bahnbrechend war Scheffers Band &amp;#039;&amp;#039;Lapponia&amp;#039;&amp;#039;, eine der ersten und wichtigsten Beschreibungen [[Lappland]]s und der [[Samen (Volk)|samischen Völker]] seiner Zeit. Den Auftrag zur Erarbeitung eines realistischen Buchs über die Sitten und Gebräuche der Samen hatte er 1671 von dem Staatsmann [[Magnus Gabriel de la Gardie]] erhalten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die lateinische Ausgabe erschien 1673 in [[Frankfurt am Main]]. Das Buch hatte in Europa großen Erfolg und wurde zum Standardwerk. Bereits 1674 erschien in [[Oxford]] die englischsprachige Übersetzung, 1675 in Frankfurt am Main und [[Leipzig]] eine deutsche Ausgabe (&amp;#039;&amp;#039;Joannis Schefferi von Strassburg: Lappland, Das ist: Neue und wahrhafftige Beschreibung von Lappland und dessen Einwohnern&amp;#039;&amp;#039;) und 1678 in [[Paris]] in der Übersetzung von Augustin Lubin (1624–1695) das Werk auf Französisch.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Privatleben ==&lt;br /&gt;
1648 heiratet Johannes Scheffer Regina Loccenia, die Tochter des Juristen und Historikers [[Johannes Loccenius]], der von 1628 bis 1642 Vorgänger auf dem Lehrstuhl Scheffers war. Das Paar hatte zwei Söhne.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Wichtigste Werke ==&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;De varietate navium&amp;#039;&amp;#039; (1643)&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;De stylo illiusque exercitiis ad veterum consuetudinem disputatio prima-sexta&amp;#039;&amp;#039; (1652/53)&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;De militia navali veterum libri quatuor. Ad historiam græcam latinamque vtiles&amp;#039;&amp;#039; (1654)&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;De antiquorum torqvibus. Syntagma&amp;#039;&amp;#039; (1656)&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Argentoratensis de stylo illiusque exercitiis ad veterum consvetudinem liber&amp;#039;&amp;#039; (1657)&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Phædri Aug. Lib. Fabularum æsopiarum libri qvinqve&amp;#039;&amp;#039; (1663)&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Arriani Tactica: &amp;amp; Mauricii Artis militaris libri duodecim&amp;#039;&amp;#039; (1664)&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Memorabilium sueticæ gentis exemplorum liber singularis&amp;#039;&amp;#039; (1671)&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;De re vehiculari veterum libri duo&amp;#039;&amp;#039; (1671)&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Lapponia: id est, regionis Lapponum et gentis nova et verissima descriptio&amp;#039;&amp;#039; (1673)&amp;lt;ref&amp;gt;Andreas Klein: &amp;#039;&amp;#039;Early Modern Knowledge about the Sámi. A History of Johannes Schefferus&amp;#039; Lapponia (1673)&amp;#039;&amp;#039;. Wehrhahn, Hannover 2022 (TROLL, Tremsoeer Studien zur Kulturwissenschaft; 16), ISBN 978-3-86525-938-7.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Svecia literata seu de scriptis &amp;amp; scriptoribus gentis Sveciæ&amp;#039;&amp;#039; (1680, posthum)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Literatur ==&lt;br /&gt;
* Eric Michael Fant: &amp;#039;&amp;#039;Minne öfver Joh. Schefferus, Eloq. och Polit. Professor Skyttianus … i Upsala&amp;#039;&amp;#039;. Carlbohm, Stockholm 1782 ([https://books.google.co.uk/books?id=fwthAAAAcAAJ Google-Books])&lt;br /&gt;
* Ewert&amp;amp;nbsp;H.&amp;amp;nbsp;G. Wrangel: &amp;#039;&amp;#039;Sveriges litterära förbindelser med Holland särdeles under 1600-talet&amp;#039;&amp;#039;. In: &amp;#039;&amp;#039;Lunds universitets årsskrift&amp;#039;&amp;#039; 33,VI (1897), S. 1–208 = &amp;#039;&amp;#039;De betrekkingen tusschen Zweden en de Nederlanden op het gebied van letteren en wetenschap, voornamelijk gedurende de zeventiende eeuw&amp;#039;&amp;#039;. E.&amp;amp;nbsp;J.&amp;amp;nbsp;Brill, Leiden 1901, S. 190–232 ([https://www.dbnl.org/tekst/wran001betr01_01/wran001betr01_01_0009.php Digitalisat] der Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren)&lt;br /&gt;
* H[ans] Lindkjølen: &amp;#039;&amp;#039;Johannes Schefferus og bokverket &amp;quot;Lapponia&amp;quot; utgitt 1673&amp;#039;&amp;#039;, in: Festskrift til Ørnulv Vorren. Tromsø 1994 (= Tromsø museums skriftserie 25), S. 23ff.&lt;br /&gt;
* {{ADB|30|680|681|Scheffer, Johannes Gerhard|[[Richard Hoche]]|ADB:Scheffer, Johann Gerhard}}&lt;br /&gt;
* {{SvensktBioHandlexikon |Lemma= |Band=2 |Seite=425}}&lt;br /&gt;
* {{NordFamilje|Lemma= |Auflage=2 |Band=24 |Spalte=996}}&lt;br /&gt;
* Andreas Klein: &amp;#039;&amp;#039;Early modern knowledge about the Sámi, a history of Johannes Schefferus&amp;#039; Lapponia (1673)&amp;#039;&amp;#039;. Wehrhahn, Hannover 2023 (Troll; 16), ISBN 978-3-86525-938-7.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Weblinks ==&lt;br /&gt;
{{Commonscat}}&lt;br /&gt;
* {{DNB-Portal|100331181}}&lt;br /&gt;
* {{VerzDtDrucke |VD=17 |PPN=004094476}}&lt;br /&gt;
* [https://www.ub.uit.no/northernlights/ger/schefferus.htm Johannes Scheffer und Lappland] (deutsch)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Einzelnachweise ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Normdaten|TYP=p|GND=100331181|LCCN=n85311577|VIAF=12390834}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{SORTIERUNG:Scheffer, Johannes}}&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Altphilologe (17. Jahrhundert)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Renaissance-Humanist]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Samische Studien]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Ehrendoktor der Universität Uppsala]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Rektor (Universität Uppsala)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Skytteanischer Professor für Politik und Rhetorik]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Schwede]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Geboren 1621]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Gestorben 1679]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Mann]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Personendaten&lt;br /&gt;
|NAME=Scheffer, Johannes&lt;br /&gt;
|ALTERNATIVNAMEN=Schefferus, Johannes&lt;br /&gt;
|KURZBESCHREIBUNG=deutsch-schwedischer Gelehrter&lt;br /&gt;
|GEBURTSDATUM=2. Februar 1621&lt;br /&gt;
|GEBURTSORT=[[Straßburg]]&lt;br /&gt;
|STERBEDATUM=26. März 1679&lt;br /&gt;
|STERBEORT=[[Uppsala]]&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;ChristophDemmer</name></author>
	</entry>
</feed>