<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Johann_Martin_Mack</id>
	<title>Johann Martin Mack - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Johann_Martin_Mack"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Johann_Martin_Mack&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-12T21:15:17Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Johann_Martin_Mack&amp;diff=727598&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;SchlurcherBot: Bot: http → https</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Johann_Martin_Mack&amp;diff=727598&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-06-01T04:17:33Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Bot: http → https&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Johann Martin Mack&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (* [[19. April]] [[1715]] in [[Laichingen]], [[Württemberg]]; † [[9. Juni]] [[1784]] in Friedensthal, [[Christiansted]], [[Saint Croix (Amerikanische Jungferninseln)|Saint Croix]], heute [[Amerikanische Jungferninseln]]) war ein evangelischer [[Missionar]] unter [[Indianer Nordamerikas|indianischen]] Ethnien in den englischen [[Dreizehn Kolonien]] Nordamerikas und Bischof der [[Herrnhuter Brüdergemeine]] auf den damals [[Dänisch-Westindien|dänischen Jungferninseln]], wo mehrheitlich afrikanische Sklaven arbeiteten. Er war zudem Württembergs erster evangelischer Missionar in Übersee.&amp;lt;ref&amp;gt;[[Werner Raupp]]: &amp;#039;&amp;#039;„Ein vergnügter Herrnhuter“ Johann Martin Mack, Württembergs erster evangelischer Missionar.&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;Schwäbische Heimat&amp;#039;&amp;#039;, 1998, Band 49, Nr. 3, S. 97.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Leben ==&lt;br /&gt;
Mack ist ein Sohn eines Webers und Ratsherr von Laichingen, das damals ein Zentrum der württembergischen Leinenweberei war. Durch das Wirken des [[Evangelisch-lutherische Kirchen|evangelisch-lutherischen]] Vikars [[Johann Georg Waiblinger]] (1704–1775) beeinflusst, hatte er mit 18 Jahren ein Bekehrungserlebnis und schloss sich als 19-Jähriger der Brüdergemeine an.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1735, nur ein Jahr später, schickte ihn der Gründer und geistliche Leiter der Herrnhuter Brüdergemeine, [[Nikolaus Ludwig von Zinzendorf]], zur Missionsarbeit in die englischen [[Dreizehn Kolonien]] nach Nordamerika. Nachdem ein erster Versuch, sich fest in der Gemeinschaft in [[Georgia]] niederzulassen, gescheitert war, half er ab 1741 in der Kolonie [[Pennsylvania]] beim Aufbau der ersten Herrnhuter Gemeinschaftssiedlung in [[Bethlehem (Pennsylvania)|Bethlehem]], Pennsylvania, mit. Der Brüderbischof [[David Nitschmann (Bischof)|David Nitschmann]] und sein gleichnamiger [[David Nitschmann (Wagner)|Onkel]] galten als Führer der Gruppe und Ortsgründer, die am 21. Dezember 1740 mit der Fällung eines ersten Baumes für den Hausbau begannen. Im Januar 1741 wurde das Gemeinhaus, eine Hütte von sechs auf zwölf Meter errichtet, wo Mack, die beiden Nitschmanns und die zehn ersten Siedler Christian Froehlich, Hannah Hummel, Georg Neisser, Anthony Seiffert, Matthew Seybold, Benjamin Sommers, Anna und David Zeisberger mit ihrem Sohn [[David Zeisberger|David]] vorerst leben konnten.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.lehighvalleyhistory.com/moravian-history-of-bethlehem/ E. de Schweinitz: &amp;#039;&amp;#039;Moravian History of Bethlehem&amp;#039;&amp;#039;, Website lehighvalleyhistory.com] (englisch, abgerufen am 12. September 2024)&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ab 1742 war er Assistent des Missionars [[Christian Heinrich Rauch]] unter den [[Shekomeko]], wo er den Namen &amp;#039;&amp;#039;Ganachragejat&amp;#039;&amp;#039; erhielt. Er evangelisierte in Pennsylvania, [[Connecticut]] und [[New York (Bundesstaat)|New York]] unter den [[Mohikaner]]n und [[Delawaren]], wobei er bei ihnen wohnte und mit seinen handwerklichen Arbeiten den Lebensunterhalt bestritt.&amp;lt;ref&amp;gt;[[Werner Raupp]]: &amp;#039;&amp;#039;„Ein vergnügter Herrnhuter“ Johann Martin Mack, Württembergs erster evangelischer Missionar.&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;Schwäbische Heimat&amp;#039;&amp;#039;, 1998, Band 49, Nr. 3, S. 357–365&amp;lt;/ref&amp;gt; 1745 wurde er mit der Leitung der gesamten Missionsarbeit in Nordamerika betraut.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://shamokindiary.blogs.bucknell.edu/people/ &amp;#039;&amp;#039;The Shamokin Diaries 1745-1755, The Moravian Mission to the Iroquois, Index of persons&amp;#039;&amp;#039;] (englisch, abgerufen am 24. August 2024)&amp;lt;/ref&amp;gt; Die indianische christliche Gemeinschaft umfasste damals etwa 600 Personen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1762 entsandten ihn die Herrnhuter auf die damals von den Dänen beherrschten Jungferninseln in der [[Karibik]], wo er als Handwerker und Aufseher zugleich Missionar unter den afrikanischen Sklaven auf den [[Zuckerrohr]]plantagen wurde.&amp;lt;ref&amp;gt;[[Werner Raupp]]: &amp;#039;&amp;#039;„Ein vergnügter Herrnhuter“ Johann Martin Mack, Württembergs erster evangelischer Missionar.&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;Schwäbische Heimat&amp;#039;&amp;#039;, 1998, Band 49, Nr. 3, S. 357–365&amp;lt;/ref&amp;gt; 1770 wurde er zum Bischof der Brüdergemeine für die Jungferninseln ernannt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er starb 1784 und wurde wahrscheinlich auf dem &amp;#039;&amp;#039;Friedensthal Moravian Church Cemetery&amp;#039;&amp;#039; in Christiansted bestattet, denn er ist auf der dortigen Bestattungsliste aufgeführt.&amp;lt;ref name=&amp;quot;findagrave&amp;quot;&amp;gt;[https://de.findagrave.com/memorial/264022578/johann-martin-mack &amp;#039;&amp;#039;Johann Martin Mack&amp;#039;&amp;#039;.] findagrave.com, 14. Februar 2024 (englisch); abgerufen am 23. August 2024.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Familie ==&lt;br /&gt;
Mack heiratete am 14. September 1742 die Missionarin Jeannette Rau (1722–1749).&amp;lt;ref&amp;gt;[https://shamokindiary.blogs.bucknell.edu/people/ &amp;#039;&amp;#039;The Shamokin Diaries 1745-1755, The Moravian Mission to the Iroquois, Index of persons&amp;#039;&amp;#039;.] shamokindiary.blogs.bucknell.edu (englisch); abgerufen am 24. August 2024.&amp;lt;/ref&amp;gt; Er hatte zudem eine Tochter, Theodora Mack, die von 1758 bis 1851 lebte.&amp;lt;ref name=&amp;quot;findagrave&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Schriften ==&lt;br /&gt;
* Mit [[David Zeisberger]]: &amp;#039;&amp;#039;Travel diary by David Zeisberger and Johann Martin Mack of their journey from Shamokin, PA, to the western and northern branches of the Susquehanna River (Siskëwahane)&amp;#039;&amp;#039;. In: &amp;#039;&amp;#039;MissInd&amp;#039;&amp;#039;, 227.3, 1748.&lt;br /&gt;
* Mit John W. Jordan: &amp;#039;&amp;#039;Rev. John Martin Mack’s Narrative of a Visit to Onondaga in 1752&amp;#039;&amp;#039;. In: &amp;#039;&amp;#039;The Pennsylvania Magazine of History and Biography&amp;#039;&amp;#039;, 1905, Vol. 29, No. 3, S. 343–358; {{JSTOR|20085301}}.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Diary of J. Martin Mack’s, David Zeisberger’s and Gottfried Rundt’s journey to Onondaga in 1752&amp;#039;&amp;#039;. 1916.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Literatur ==&lt;br /&gt;
* William C. Reichel: &amp;#039;&amp;#039;Memorials of the Moravian Church&amp;#039;&amp;#039;, 1870, Band 1.&lt;br /&gt;
* John F. Meginness: &amp;#039;&amp;#039;The Historical Journal&amp;#039;&amp;#039;, 1888, Band 1, S. 92.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Moravian journals relating to central New York, 1745–66&amp;#039;&amp;#039;. New York 1916.&lt;br /&gt;
* [[Werner Raupp]]: &amp;#039;&amp;#039;Ein vergnügter Herrnhuter – Johann Martin Mack, Württembergs erster evangelischer Missionar.&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;Blätter für württembergische Kirchengeschichte&amp;#039;&amp;#039;, 1992, Band 9, S. 97–119, {{ISSN|0341-9479}}.&lt;br /&gt;
* {{BBKL|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070629175415/http://www.bautz.de/bbkl/m/mack_j_m.shtml |band=5|spalten=531-533|autor=[[Werner Raupp]]|artikel=Mack, Johann Martin}}&lt;br /&gt;
* Werner Raupp: &amp;#039;&amp;#039;Johann Martin Mack – Württembergs erster evangelischer Missionar.&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;Gelebter Glaube. Erfahrungen und Lebenszeugnisse aus unserem Land.&amp;#039;&amp;#039; Ein Lesebuch, herausgegeben von Werner Raupp. Ernst Franz-Verlag, Metzingen (Württ.) 1993, ISBN 3-7722-0226-8, S. 162–166, 388 (Einl., Quellentexte, Lit.).&lt;br /&gt;
* Werner Raupp: &amp;#039;&amp;#039;Mack, (Johann) Martin&amp;#039;&amp;#039;. In: &amp;#039;&amp;#039;Biographical Dictionary of Christian Missions&amp;#039;&amp;#039;. New York [u.&amp;amp;nbsp;a.] 1998, S. 423.&lt;br /&gt;
* Werner Raupp: &amp;#039;&amp;#039;„Ein vergnügter Herrnhuter“ Johann Martin Mack, Württembergs erster evangelischer Missionar.&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;Schwäbische Heimat&amp;#039;&amp;#039;, 1998, Band 49, Nr. 3, S. 357–365 (https://doi.org/10.53458/sh.v49i3.8144).&lt;br /&gt;
* [[Hermann Wellenreuther]] (Hrsg.): &amp;#039;&amp;#039;Die Korrespondenz des Herrnhuter Missionars David Zeisberger 1745–1808&amp;#039;&amp;#039;. In: &amp;#039;&amp;#039;Brill’s Specials in Modern History&amp;#039;&amp;#039;. Band 8/1. Brill, 2023, ISBN 978-90-04-68576-5.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Weblinks ==&lt;br /&gt;
* Klaus G. Saur: &amp;#039;&amp;#039;Mack, Johann Martin&amp;#039;&amp;#039;, Deutsche Biographische Enzyklopädie Online, hg. von Rudolf Vierhaus, De Gruyter, 2011 [https://www.degruyter.com/database/DBE/entry/dbe.6-4056/html degruyter.com].&lt;br /&gt;
* {{Deutsche Biographie |GND=1076098207 |Name=Mack, Johann Martin}}&lt;br /&gt;
* [https://de.findagrave.com/memorial/264022578/johann-martin-mack &amp;#039;&amp;#039;Johann Martin Mack&amp;#039;&amp;#039;.] findagrave.com, 14. Februar 2024 (englisch); abgerufen am 23. August 2024.&lt;br /&gt;
* [[Edmund Alexander de Schweinitz]]: [https://www.lehighvalleyhistory.com/moravian-history-of-bethlehem/ &amp;#039;&amp;#039;Moravian History of Bethlehem&amp;#039;&amp;#039;.] lehighvalleyhistory.com (englisch).&lt;br /&gt;
* [https://shamokindiary.blogs.bucknell.edu/people/ &amp;#039;&amp;#039;The Shamokin Diaries 1745–1755, The Moravian Mission to the Iroquois, Index of persons&amp;#039;&amp;#039;.] blogs.bucknell.edu (englisch).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Einzelnachweise ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Normdaten|TYP=p|GND=1076098207|LCCN=n89603922|VIAF=40980767}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{SORTIERUNG:Mack, Johann Martin}}&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Evangelischer Missionar]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Geistlicher der Brüdergemeine]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Evangelischer Bischof (18. Jahrhundert)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Person des Christentums (Georgia)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Person des Christentums (Pennsylvania)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Pietist]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Deutscher]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Geboren 1715]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Gestorben 1784]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Mann]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Personendaten&lt;br /&gt;
|NAME=Mack, Johann Martin&lt;br /&gt;
|ALTERNATIVNAMEN=Mack, John Martin (amerikanisch); Mack, Martin (Rufname); Ganachragejat (indianisch)&lt;br /&gt;
|KURZBESCHREIBUNG=deutscher evangelischer Missionar und Bischof auf den dänischen Jungferninseln&lt;br /&gt;
|GEBURTSDATUM=19. April 1715&lt;br /&gt;
|GEBURTSORT=[[Laichingen]], Württemberg&lt;br /&gt;
|STERBEDATUM=9. Juni 1784&lt;br /&gt;
|STERBEORT=[[Friedensthal]], [[Christiansted]], Saint Croix, Dänisch-Westindien, heute: Amerikanische Jungferninseln&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;SchlurcherBot</name></author>
	</entry>
</feed>