<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Hemusit</id>
	<title>Hemusit - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Hemusit"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Hemusit&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-30T16:21:54Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Hemusit&amp;diff=2118892&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;APPERbot: Bot: urls ersetzt wegen Domainwechsel von cnmnc.main.jp nach cnmnc.units.it (siehe WP:BOT/A)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Hemusit&amp;diff=2118892&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-09-06T15:45:34Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Bot: urls ersetzt wegen Domainwechsel von cnmnc.main.jp nach cnmnc.units.it (siehe &lt;a href=&quot;/index.php?title=WP:BOT/A&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;WP:BOT/A (Seite nicht vorhanden)&quot;&gt;WP:BOT/A&lt;/a&gt;)&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Infobox Mineral&lt;br /&gt;
| Mineralname             = Hemusit&lt;br /&gt;
| Bild                    = Hemusite NNHMuseum Sofia.JPG&lt;br /&gt;
| Bildbeschreibung        = Hemusit aus der „Kawazu Mine“ bei [[Shimoda]], Japan&amp;lt;br /&amp;gt;ausgestellt im [[Nationales Historisches Museum (Bulgarien)|Naturhistorischen Museum Sofia]], Bulgarien&lt;br /&gt;
| IMA-Nummer              = 1968-038&amp;lt;ref name=&amp;quot;IMA-Liste&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
| IMA-Symbol              = Hm&amp;lt;ref name=&amp;quot;Warr&amp;quot;&amp;gt;{{Literatur | Autor= Laurence N. Warr | Titel= IMA–CNMNC approved mineral symbols | Sammelwerk= [[Mineralogical Magazine]] | Band= 85 | Datum= 2021 | Sprache= en | Seiten= 291–320 | DOI= 10.1180/mgm.2021.43 | Online= [https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/62311F45ED37831D78603C6E6B25EE0A/S0026461X21000438a.pdf/imacnmnc-approved-mineral-symbols.pdf cambridge.org] | Format= PDF | KBytes= 320 | Abruf= 2023-01-05}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Andere_Namen            = &lt;br /&gt;
| Ähnliche_Minerale       = &lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Allgemeines und Klassifikation --&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Chemismus               = Cu&amp;lt;sub&amp;gt;6&amp;lt;/sub&amp;gt;SnMoS&amp;lt;sub&amp;gt;8&amp;lt;/sub&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;StrunzNickel&amp;quot; /&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;IMA-Liste&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Mineralklasse           = Sulfide und Sulfosalze&lt;br /&gt;
| Kurzform_Strunz_8       = &lt;br /&gt;
| Kurzform_Lapis          = II/C.09-010&lt;br /&gt;
| Kurzform_Strunz_9       = 2.CB.35a&lt;br /&gt;
| Kurzform_Dana           = 02.09.06.01&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Kristallographie --&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Kristallsystem          = kubisch&lt;br /&gt;
| Kristallklasse          = {{Kristallklasse|-43m}}&lt;br /&gt;
| Raumgruppe              = &lt;br /&gt;
| Raumgruppen-Nr          = &lt;br /&gt;
| Gitterparameter_a       = 10,80&lt;br /&gt;
| Gitterparameter_b       = &lt;br /&gt;
| Gitterparameter_c       = &lt;br /&gt;
| Gitterparameter_alpha   = &lt;br /&gt;
| Gitterparameter_beta    = &lt;br /&gt;
| Gitterparameter_gamma   = &lt;br /&gt;
| Formeleinheiten         = 4&lt;br /&gt;
| Ref_Gitterparameter     = &amp;lt;ref name=&amp;quot;StrunzNickel&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
| häufige_Kristallflächen = &lt;br /&gt;
| Zwillingsbildung        = &lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Physikalische Eigenschaften --&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Mohshärte               = 4&lt;br /&gt;
| Dichte                  = 4,469&lt;br /&gt;
| Spaltbarkeit            = &lt;br /&gt;
| Bruch                   = &lt;br /&gt;
| Farbe                   = grau&lt;br /&gt;
| Strichfarbe             = &lt;br /&gt;
| Transparenz             = opak&lt;br /&gt;
| Glanz                   = metallisch&lt;br /&gt;
| Radioaktivität          = &lt;br /&gt;
| Magnetismus             = &lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Kristalloptik --&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Brechungsindex_n_alpha  = &lt;br /&gt;
| Brechungsindex_n_beta   = &lt;br /&gt;
| Brechungsindex_n_gamma  = &lt;br /&gt;
| Brechungsindex_n_e      = &lt;br /&gt;
| Brechungsindex_n_o      = &lt;br /&gt;
| Brechungsindex_n        = &lt;br /&gt;
| Doppelbrechung          = &lt;br /&gt;
| Optischer_Charakter     = &lt;br /&gt;
| Optischer_Achsenwinkel  = &lt;br /&gt;
| Pleochroismus           = &lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Weitere Eigenschaften --&amp;gt;&lt;br /&gt;
| chemisches_Verhalten    = &lt;br /&gt;
| besondere_Kennzeichen   = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Hemusit&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ist ein sehr selten vorkommendes [[Mineral]] aus der Mineralklasse der „[[Sulfide]] und [[Sulfosalze]]“ mit der [[Chemische Formel|chemischen Zusammensetzung]] Cu&amp;lt;sub&amp;gt;6&amp;lt;/sub&amp;gt;SnMoS&amp;lt;sub&amp;gt;8&amp;lt;/sub&amp;gt; und damit chemisch gesehen ein [[Kupfer]]-[[Zinn]]-[[Molybdän]]-Sulfid.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Hemusit kristallisiert im [[kubisches Kristallsystem|kubischen Kristallsystem]] und bildet runde Körner oder unregelmäßig geformte Aggregate von bis zu 0,05&amp;amp;nbsp;mm Größe.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Etymologie und Geschichte ==&lt;br /&gt;
Entdeckt wurde Hemusit zuerst in der Gold-Kupfer-Grube &amp;#039;&amp;#039;Chelopech&amp;#039;&amp;#039; nahe dem [[Chelopech|gleichnamigen Ort]] etwa 45 km östlich von [[Sofia]] in [[Bulgarien]]. Erstmals erwähnt wurde das Mineral bereits 1965 durch G. I. Terziev. Bei der 1968 erfolgten Publikation der &amp;#039;&amp;#039;New Mineral Names&amp;#039;&amp;#039; im Fachmagazin &amp;#039;&amp;#039;[[American Mineralogist]]&amp;#039;&amp;#039; stehen allerdings noch keine Daten über die Eigenschaften des Minerals zur Verfügung. Nur die chemische Zusammensetzung wird mit Cu&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;SnS&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt; angegeben.&amp;lt;ref name=&amp;quot;Fleischer&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Eine Prüfung des Minerals durch die &amp;#039;&amp;#039;Commission on new Minerals, Nomenclature and Classification&amp;#039;&amp;#039; (CNMNC) der [[International Mineralogical Association]] wird 1968 durchgeführt (interne Eingangs-Nr. der IMA: 1968-038) und Hemusit als eigenständige Mineralart anerkannt. Die Publikation der kompletten Erstbeschreibung durch G. I. Terziev einschließlich der jetzt korrekten Formel Cu&amp;lt;sub&amp;gt;6&amp;lt;/sub&amp;gt;SnMoS&amp;lt;sub&amp;gt;8&amp;lt;/sub&amp;gt; folgt drei Jahre später ebenfalls im Fachmagazin &amp;#039;&amp;#039;American Mineralogist&amp;#039;&amp;#039;. Der von Terziev gewählte Name bezieht sich auf den alten Namen des [[Balkangebirge]]s &amp;#039;&amp;#039;Hemus&amp;#039;&amp;#039;, in dem der Fundort liegt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Klassifikation ==&lt;br /&gt;
In der veralteten [[Systematik der Minerale nach Strunz (8. Auflage)|8. Auflage der Mineralsystematik]] nach [[Karl Hugo Strunz]] ist Hemusit noch nicht eingeordnet. Strunz erwähnt allerdings den Mineralnamen im Namensregister seiner Publikation der Systematik in der 6., korrigierten Auflage von 1977 (bzw. Nachdruck in der 8. Auflage) zusammen mit einem Hinweis auf den Erstbeschreiber (Terziev 1965) und der „angeblichen“ Formel Cu&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;SnS&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;.&amp;lt;ref name=&amp;quot;StrunzTennyson&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Im &amp;#039;&amp;#039;Lapis-Mineralienverzeichnis&amp;#039;&amp;#039; nach Stefan Weiß, das sich aus Rücksicht auf private Sammler und institutionelle Sammlungen noch nach dieser alten Form der Systematik von [[Karl Hugo Strunz]] richtet, erhielt das Mineral die System- und Mineral-Nr. &amp;#039;&amp;#039;II/C.09-10&amp;#039;&amp;#039;. In der „Lapis-Systematik“ entspricht dies der Klasse der „Sulfide und Sulfosalze“ und dort der Abteilung „Sulfide mit [dem Stoffmengenverhältnis] Metall&amp;amp;nbsp;:&amp;amp;nbsp;S,Se,Te&amp;amp;nbsp;≈&amp;amp;nbsp;1&amp;amp;nbsp;:&amp;amp;nbsp;1“, wo Hemusit zusammen mit [[Catamarcait]] und [[Kiddcreekit]] eine eigenständige, aber unbenannte Gruppe bildet (Stand 2018).&amp;lt;ref name=&amp;quot;Lapis&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die seit 2001 gültige und von der [[International Mineralogical Association]] (IMA) bis 2009 aktualisierte&amp;lt;ref name=&amp;quot;IMA-Liste-2009&amp;quot; /&amp;gt; [[Systematik der Minerale nach Strunz (9. Auflage)#B. mit Zink (Zn), Eisen (Fe), Kupfer (Cu), Silber (Ag) usw.|9. Auflage der Strunz’schen Mineralsystematik]] ordnet den Hemusit dagegen in die Abteilung der „Metallsulfide, M&amp;amp;nbsp;:&amp;amp;nbsp;S&amp;amp;nbsp;=&amp;amp;nbsp;1&amp;amp;nbsp;:&amp;amp;nbsp;1 (und ähnliche)“ ein. Diese ist zudem weiter unterteilt nach den in der Verbindung vorherrschenden Metallen, so dass das Mineral entsprechend seiner Zusammensetzung in der Unterabteilung „mit Zink (Zn), Eisen (Fe), Kupfer (Cu), Silber (Ag) usw.“ zu finden ist, wo es als Namensgeber die „Hemusitgruppe“ mit der System-Nr. &amp;#039;&amp;#039;2.CB.35a&amp;#039;&amp;#039; und den weiteren Mitgliedern Catamarcait, Kiddcreekit, [[Morozeviczit]], [[Polkovicit]], [[Renierit]] und [[Vinciennit]] bildet.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Auch die vorwiegend im englischen Sprachraum gebräuchliche [[Systematik der Minerale nach Dana]] ordnet den Hemusit in die Klasse der „Sulfide und Sulfosalze“ und dort in die Abteilung der „Sulfidminerale“ ein. Hier ist er zusammen mit Kiddcreekit in der unbenannten Gruppe &amp;#039;&amp;#039;[[Systematik der Minerale nach Dana/Sulfide und Sulfosalze#02.09.06|02.09.06]]&amp;#039;&amp;#039; innerhalb der Unterabteilung „Sulfide – einschließlich Selenide und Telluride – mit der Zusammensetzung A&amp;lt;sub&amp;gt;m&amp;lt;/sub&amp;gt;B&amp;lt;sub&amp;gt;n&amp;lt;/sub&amp;gt;X&amp;lt;sub&amp;gt;p&amp;lt;/sub&amp;gt;, mit (m+n)&amp;amp;nbsp;:&amp;amp;nbsp;p&amp;amp;nbsp;=&amp;amp;nbsp;1&amp;amp;nbsp;:&amp;amp;nbsp;1“ zu finden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kristallstruktur ==&lt;br /&gt;
Hemusit kristallisiert im kubischen Kristallsystem in der {{Raumgruppe|Fm-3m|lang}}, {{Raumgruppe|F432|kurz}} oder {{Raumgruppe|F-43m|kurz}} mit dem [[Gitterparameter]] a&amp;amp;nbsp;=&amp;amp;nbsp;10,82&amp;amp;nbsp;[[Ångström (Einheit)|Å]] sowie vier [[Formeleinheit]]en pro [[Elementarzelle]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bildung und Fundorte ==&lt;br /&gt;
Hemusit bildet sich [[hydrothermal]]. Es ist [[Paragenese|vergesellschaftet]] mit [[Enargit]], [[Luzonit]], [[Colusit]], [[Stannoidit]], [[Renierit]], [[Tennantit]], [[Chalkopyrit]] und [[Pyrit]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vom sehr seltenen Mineral sind nur fünf Fundorte (Stand Oktober 2010) bekannt. Neben der [[Typlokalität]] fand man Hemusit in [[Shimoda]] und [[Iriki]] in [[Japan]], der [[Kamtschatka]]-Halbinsel in [[Russland]] und [[Kochbulak]] in [[Usbekistan]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Siehe auch ==&lt;br /&gt;
* [[Liste der Minerale]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Literatur ==&lt;br /&gt;
* {{Literatur | Autor= [[Michael Fleischer]] | Titel= New mineral names | Sammelwerk= American Mineralogist | Band= 53 | Datum= 1968 | Sprache= en | Seiten= 1775–1780 | Online= [https://rruff.info/uploads/AM53_1775.pdf rruff.info] | Format= PDF | KBytes= 532 | Abruf= 2021-03-28}}&lt;br /&gt;
* {{Literatur | Autor= G. I. Terziev | Titel= Hemusite – a complex copper-tin-molybdenum sulfide from the Chelopech ore deposit, Bulgaria | Sammelwerk= American Mineralogist | Band= 56 | Nummer= 11–12 | Datum= 1971 | Sprache= en | Seiten= 1847–1854 | Online= [https://rruff.info/uploads/AM56_1847.pdf rruff.info] | Format= PDF | KBytes= 486 | Abruf= 2021-03-28}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Weblinks ==&lt;br /&gt;
{{Commonscat|Hemusite|audio=0|video=0}}&lt;br /&gt;
* {{Mineralienatlas | ID= Hemusit | Abruf= 2021-03-28 |Abruf-verborgen=1}}&lt;br /&gt;
* {{Internetquelle | url= https://rruff.info/hemusite/ | titel= Hemusite search results | werk= rruff.info | hrsg= Database of Raman spectroscopy, X-ray diffraction and chemistry of minerals (RRUFF) | abruf= 2021-03-28 |abruf-verborgen=1| sprache= en}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Einzelnachweise ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref name=&amp;quot;Fleischer&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Literatur | Autor= [[Michael Fleischer]] | Titel= New mineral names | Sammelwerk= American Mineralogist | Band= 53 | Datum= 1968 | Sprache= en | Seiten= 1775–1780 | Online= [https://rruff.info/uploads/AM53_1775.pdf rruff.info] | Format= PDF | KBytes= 532 | Abruf= 2021-03-28}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref name=&amp;quot;IMA-Liste-2009&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Internetquelle | autor= [[Ernest Henry Nickel|Ernest H. Nickel]], Monte C. Nichols | url= http://cnmnc.units.it/IMA2009-01%20UPDATE%20160309.pdf | titel= IMA/CNMNC List of Minerals 2009 | werk= cnmnc.units.it | hrsg= IMA/CNMNC | datum= 2009-01 | sprache= en | abruf= 2024-07-30 | format= PDF; 1,9&amp;amp;nbsp;MB | archiv-url= https://web.archive.org/web/20240729102044/http://cnmnc.units.it/IMA2009-01%20UPDATE%20160309.pdf | archiv-datum= 2024-07-29}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref name=&amp;quot;IMA-Liste&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Internetquelle | autor= Malcolm Back, Cristian Biagioni, William D. Birch, Michel Blondieau, Hans-Peter Boja und andere | url= https://cnmnc.units.it/files/IMA_Master_List_(2024-07).pdf | titel= The New IMA List of Minerals – A Work in Progress – Updated: July 2024 | werk= cnmnc.units.it | hrsg= IMA/CNMNC, Marco Pasero | datum= 2024-07 | sprache= en | abruf= 2024-08-13 | format= PDF; 3,6&amp;amp;nbsp;MB}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref name=&amp;quot;Lapis&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Literatur | Autor= Stefan Weiß | Titel= Das große Lapis Mineralienverzeichnis. Alle Mineralien von A – Z und ihre Eigenschaften. Stand 03/2018 | Auflage= 7., vollkommen neu bearbeitete und ergänzte | Verlag= Weise | Ort= München | Datum= 2018 | ISBN= 978-3-921656-83-9}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref name=&amp;quot;StrunzNickel&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Literatur| Autor= [[Karl Hugo Strunz|Hugo Strunz]], [[Ernest Henry Nickel|Ernest H. Nickel]] | Titel= Strunz Mineralogical Tables. Chemical-structural Mineral Classification System | Auflage= 9. | Verlag= E. Schweizerbart’sche Verlagsbuchhandlung (Nägele u. Obermiller) | Ort= Stuttgart | Datum= 2001 | Sprache= en | ISBN= 3-510-65188-X | Seiten= 79}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref name=&amp;quot;StrunzTennyson&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Literatur| Autor= [[Karl Hugo Strunz]], [[Christel Tennyson]] | Titel= Mineralogische Tabellen | Auflage= 8. | Verlag= Akademische Verlagsgesellschaft Geest &amp;amp; Portig KG | Ort= Leipzig | Datum= 1982 | Seiten= 533}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;/references&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Anerkanntes Mineral]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Kubisches Kristallsystem]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Sulfide und Sulfosalze]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Kupfermineral]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Zinnmineral]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Molybdänmineral]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Schwefelmineral]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;APPERbot</name></author>
	</entry>
</feed>