<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Clemens_Timpler</id>
	<title>Clemens Timpler - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Clemens_Timpler"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Clemens_Timpler&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-24T00:39:42Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Clemens_Timpler&amp;diff=1181668&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Zollernalb: HC: Entferne Kategorie:Gymnasiallehrer; Ergänze Kategorie:Gymnasiallehrer (Deutschland)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Clemens_Timpler&amp;diff=1181668&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-02-14T14:35:45Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;a href=&quot;/index.php?title=WP:HC&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;WP:HC (Seite nicht vorhanden)&quot;&gt;HC&lt;/a&gt;: Entferne &lt;a href=&quot;/index.php?title=Kategorie:Gymnasiallehrer&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;Kategorie:Gymnasiallehrer (Seite nicht vorhanden)&quot;&gt;Kategorie:Gymnasiallehrer&lt;/a&gt;; Ergänze &lt;a href=&quot;/index.php?title=Kategorie:Gymnasiallehrer_(Deutschland)&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;Kategorie:Gymnasiallehrer (Deutschland) (Seite nicht vorhanden)&quot;&gt;Kategorie:Gymnasiallehrer (Deutschland)&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Clemens Timpler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (* [[1563]] in [[Stolpen]]; † [[28. Februar]] [[1624]] in [[Steinfurt]]) war ein deutscher [[Philosoph]], [[Physiker]] und [[Theologe]]. Neben [[Jakob Degen (Neuscholastiker)|Jakob Degen]] gilt er als bedeutendster protestantischer [[Metaphysik]]er; er begründete die protestantisch-reformierte [[Neuscholastik]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Lebenswerk ==&lt;br /&gt;
Timpler war Lehrer von [[Bartholomäus Keckermann]] in Heidelberg. Zu einer der bedeutendsten Leistungen Timplers muss gerechnet werden, dass er noch vor [[Otto von Guericke]] die technische Erzeugbarkeit des [[Vakuum]]s annahm, wenn auch nur in einem kleinen Röhrchen. Dies hatte insbesondere [[Rudolf Goclenius der Ältere|Goclenius]] in seinem &amp;#039;&amp;#039;Conciliator&amp;#039;&amp;#039; publik gemacht.&amp;lt;ref&amp;gt;Clemens Timpler: &amp;#039;&amp;#039;Physicae seu philosophiae naturalis systema methodicum. Pars prima. Physica generalis.&amp;#039;&amp;#039; In: Jörg Hüttner, Martin Walter (Hrsg.): Christian Wolff, Gesammelte Werke, III. Abt.: MATERIALIEN UND DOKUMENTE. 1.  Auflage. Band 165. Olms, Hildesheim 2022, ISBN 978-3-487-16076-4, S. 1*-60*.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
Timpler hat mit seinem Werk &amp;#039;&amp;#039;Logica Systema methodium&amp;#039;&amp;#039; auch einen Meilenstein in der Entwicklung einer allgemeinen [[Hermeneutik]] gesetzt. Das Werk kann als Vorbild für [[Johann Conrad Dannhauer|Dannhauer]]s „allgemeine Hermeneutik“ (Idea bonis Interpres, 1630)  betrachtet werden, sei es, dass er Hermeneutik als Auslegungswissenschaft definiert und sie in die Logik einordnet, sei es, dass er wie Dannhauer Eigenschaften des guten Interpreten auflistet  und systematisch zwischen Interpret und Redner unterscheidet (zwei Teile der logica specialis). Es ist insbesondere auch Timpler, der die Auslegung, die &amp;#039;&amp;#039;doctrina bene interpretandi&amp;#039;&amp;#039;, synonym bereits als &amp;#039;&amp;#039;doctrina hermeneutikē&amp;#039;&amp;#039; bezeichnet hatte.&amp;lt;ref&amp;gt;Siehe Timpler, Logicae, 804: „Quia neglectus &amp;#039;&amp;#039;doctrinae hermeneutikes&amp;#039;&amp;#039; impedit veram et solidam intelligentium ….“; vgl. dazu auch Walter Sparn, Johann Conrad Dannhauer (1603-1666): Allgemeine und Biblische Hermeneutik, in: Susanne Luther/Ruben Zimmermann (Hg.), Studienbuch Hermeneutik. Bibelauslegung durch die Jahrhunderte als Lernfeld der Textinterpretation, Gütersloh 2014, 187-197, 192&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
Am 4. April 1595 wurde er Professor für Physik am Gymnasium [[Arnoldinum]] in Steinfurt und lehrte dort bis zu seinem Tode.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Veröffentlichungen ==&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Metaphysicae systema methodicum.&amp;#039;&amp;#039; Steinfurt 1604.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Technologia, seu tractatus generalis, de natura et differentiis artium liberalium; die gloria Dei als schlechthin letztes Ziel aller [[techne]] in Theorem 9. der technologia. – Die Metaphysik als ars in Metaphysicae Systema methodicum I. 1. c. 1, qu. 3 (p. 4 ss.) und qu. 12 (p. 17 s.).&amp;#039;&amp;#039; 1606.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Physicae Seu Philosophiae Naturalis Systema Methodicum.&amp;#039;&amp;#039; Hannover 1607.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Logicae Systema methodium, libris V. comprehensum, in quo universus bene disserendi et sciendi modus, tam generatim, quam speciatim, per praecepta et queaetiones breviter ec dilucide explicatur et probatur.&amp;#039;&amp;#039; Hanau 1612.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Exercitationum Philosophicarum Sectiones X: In Quibus Quaestiones Selectae Et Utiles, Praesertim Metaphysicae, ultra quadringentas, accurate &amp;amp; dilucide discutiuntur &amp;amp; enodantur.&amp;#039;&amp;#039; Hannover: Antonius, 1618.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Theoria Physica, De Sensu In Genere : Certis Thesibus comprehensa.&amp;#039;&amp;#039; Steinfurt: Caesar, 1616.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Opticae Systema Methodicvm Per Theoremata Et Problemata Selecta Concinnatum &amp;amp;amp; duobus libris comprehensum.&amp;#039;&amp;#039; Hannover 1617 ([http://digital.slub-dresden.de/ppn274614227 Digitalisat]).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Literatur ==&lt;br /&gt;
* [[Karl Eschweiler]]: &amp;#039;&amp;#039;Die Philosophie der spanischen Spätscholastik auf den deutschen Universitäten des siebzehnten Jahrhunderts&amp;#039;&amp;#039; (= &amp;#039;&amp;#039;Spanische Forschungen der Görres-Gesellschaft.&amp;#039;&amp;#039; Bd. 1). Aschendorff, Münster 1928, S. 251–325 ([http://www.fgbueno.es/ger/ke1928f.htm Digitalisat]).&lt;br /&gt;
* Joseph S. Freedman: &amp;#039;&amp;#039;European Academic Philosophy in the Late Sixteenth and Early Seventeenth Centuries the Life, Significance and Philosophy of Clemens Timpler (1563/4–1624).&amp;#039;&amp;#039; 2 Bände. Hildesheim 1985, ISBN 3-487-09012-0, ISBN 978-3-487-09012-2.&lt;br /&gt;
* Joseph S. Freedman: &amp;#039;&amp;#039;Karriere und Bedeutung von Clemens Timpler (1563/64-1624).&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;400 Jahre Arnoldinum, 1588–1888. Festschrift.&amp;#039;&amp;#039; Greven 1988, S. 69–77.&lt;br /&gt;
* Joseph S. Freedman: &amp;#039;&amp;#039;The Soul (“anima”) according to Clemens Timpler (1563/64-1624) and Some of his Central European Contemporaries.&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;Scientiae et artes&amp;#039;&amp;#039;. Wiesbaden 2004, S. 791–830.&lt;br /&gt;
* {{NDB|26|293||Timpler, Clemens|Joseph S. Freedman|118758292}}&lt;br /&gt;
* {{ADB|38|355|355|Timpler, Clemens|[[Otto Liebmann]]|ADB:Timpler, Clemens}}&lt;br /&gt;
* Albert Röser: &amp;#039;&amp;#039;Clemens Timpler und die Metaphysik.&amp;#039;&amp;#039; In: Albert Röser: &amp;#039;&amp;#039;Porträts aus vier Jahrhunderten. Arnoldinum Steinfurt 1588–1988&amp;#039;&amp;#039; (= &amp;#039;&amp;#039;Steinfurter Schriften.&amp;#039;&amp;#039; Bd. 11). Steinfurt 1988, S. 77–83.&lt;br /&gt;
* [[Max Wundt]]: &amp;#039;&amp;#039;Die deutsche Schulmetaphysik des 17. Jahrhunderts.&amp;#039;&amp;#039; Tübingen, 1939, S. 75.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;[[Lexikon für Theologie und Kirche]].&amp;#039;&amp;#039; 3. Auflage. Bd. 10, Freiburg, Herder 2001, Sp. 45 f.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Weblinks ==&lt;br /&gt;
* {{DNB-Portal|118758292}}&lt;br /&gt;
* {{VerzDtDrucke |VD=17 |PPN=004065298}}&lt;br /&gt;
* {{DDB|Person|118758292}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Einzelnachweise ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Normdaten|TYP=p|GND=118758292|LCCN=nr88010359|VIAF=47557673}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{SORTIERUNG:Timpler, Clemens}}&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Philosoph (17. Jahrhundert)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Reformierter Theologe (17. Jahrhundert)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Gymnasiallehrer (Deutschland)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Geboren 1563]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Gestorben 1624]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Mann]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Personendaten&lt;br /&gt;
|NAME=Timpler, Clemens&lt;br /&gt;
|ALTERNATIVNAMEN=&lt;br /&gt;
|KURZBESCHREIBUNG=deutscher Philosoph, Metaphysiker, Neuscholastiker&lt;br /&gt;
|GEBURTSDATUM=1563&lt;br /&gt;
|GEBURTSORT=[[Stolpen]]&lt;br /&gt;
|STERBEDATUM=28. Februar 1624&lt;br /&gt;
|STERBEORT=[[Steinfurt]]&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Zollernalb</name></author>
	</entry>
</feed>