<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Berthierit</id>
	<title>Berthierit - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Berthierit"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Berthierit&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-22T10:28:55Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Berthierit&amp;diff=1081399&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Gak69: Tag-Fehler korrigiert</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Berthierit&amp;diff=1081399&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-03-12T07:01:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Tag-Fehler korrigiert&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Infobox Mineral&lt;br /&gt;
| Mineralname             = Berthierit&lt;br /&gt;
| Bild                    = Berthierite-224182.jpg&lt;br /&gt;
| Bildbeschreibung        = Berthierit aus der Herja Mine (Kisbánya), Baia Mare, Maramures County, Rumänien&amp;lt;br /&amp;gt;Größe: 16,7 × 10,0 × 8,5 cm&lt;br /&gt;
| IMA-Nummer              = &lt;br /&gt;
| IMA-Symbol              = Btr&amp;lt;ref name=&amp;quot;Warr&amp;quot;&amp;gt;{{Literatur | Autor= Laurence N. Warr | Titel= IMA–CNMNC approved mineral symbols | Sammelwerk= [[Mineralogical Magazine]] | Band= 85 | Datum= 2021 | Sprache= en | Seiten= 291–320 | DOI= 10.1180/mgm.2021.43 | Online= [https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/62311F45ED37831D78603C6E6B25EE0A/S0026461X21000438a.pdf/imacnmnc-approved-mineral-symbols.pdf cambridge.org] | Format= PDF | KBytes= 320 | Abruf= 2023-01-05}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Andere_Namen            = &lt;br /&gt;
| Ähnliche_Minerale       = &lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Allgemeines und Klassifikation --&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Chemismus               = FeSb&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;S&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Mineralklasse           = Sulfide und Sulfosalze – Sulfosalze&lt;br /&gt;
| Kurzform_Strunz_8       = II/D.02 – Anhang&lt;br /&gt;
| Kurzform_Lapis          = II/E.01-010&lt;br /&gt;
| Kurzform_Strunz_9       = 2.HA.20&lt;br /&gt;
| Kurzform_Dana           = 03.07.09.03&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Kristallographie --&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Kristallsystem          = orthorhombisch&lt;br /&gt;
| Kristallklasse          = rhombisch-dipyramidal; 2/&amp;#039;&amp;#039;m&amp;#039;&amp;#039; 2/&amp;#039;&amp;#039;m&amp;#039;&amp;#039; 2/&amp;#039;&amp;#039;m&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;ref name=&amp;quot;Webmineral&amp;quot;&amp;gt;[http://webmineral.com/data/Berthierite.shtml Webmineral – Berthierite] (englisch)&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Raumgruppe              = &amp;#039;&amp;#039;Pnam&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;ref name=&amp;quot;Klockmann&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Raumgruppen-Nr          = &lt;br /&gt;
| Gitterparameter_a       = 11,44&lt;br /&gt;
| Gitterparameter_b       = 14,12&lt;br /&gt;
| Gitterparameter_c       = 3,76&lt;br /&gt;
| Gitterparameter_alpha   = &lt;br /&gt;
| Gitterparameter_beta    = &lt;br /&gt;
| Gitterparameter_gamma   = &lt;br /&gt;
| Formeleinheiten         = &lt;br /&gt;
| Ref_Gitterparameter     = &amp;lt;ref name=&amp;quot;Klockmann&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
| häufige_Kristallflächen = &lt;br /&gt;
| Zwillingsbildung        = &lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Physikalische Eigenschaften --&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Mohshärte               = 2 bis 3&lt;br /&gt;
| Dichte                  = 4 bis 4,7&lt;br /&gt;
| Spaltbarkeit            = gut nach {010}&lt;br /&gt;
| Bruch                   = uneben&lt;br /&gt;
| Farbe                   = stahlgrau&lt;br /&gt;
| Strichfarbe             = bräunlichgrau&lt;br /&gt;
| Transparenz             = undurchsichtig&lt;br /&gt;
| Glanz                   = Metallglanz&lt;br /&gt;
| Radioaktivität          = &lt;br /&gt;
| Magnetismus             = &lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Kristalloptik --&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Brechungsindex_n_alpha  = &lt;br /&gt;
| Brechungsindex_n_beta   = &lt;br /&gt;
| Brechungsindex_n_gamma  = &lt;br /&gt;
| Brechungsindex_n_e      = &lt;br /&gt;
| Brechungsindex_n_o      = &lt;br /&gt;
| Brechungsindex_n        = &lt;br /&gt;
| Doppelbrechung          = &lt;br /&gt;
| Optischer_Charakter     = &lt;br /&gt;
| Optischer_Achsenwinkel  = &lt;br /&gt;
| Pleochroismus           = &lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Weitere Eigenschaften --&amp;gt;&lt;br /&gt;
| chemisches_Verhalten    = &lt;br /&gt;
| besondere_Kennzeichen   = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Berthierit&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, veraltet auch als &amp;#039;&amp;#039;Eisenantimonglanz&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Martourit&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Anglarit&amp;#039;&amp;#039; oder &amp;#039;&amp;#039;Chazellit&amp;#039;&amp;#039; bekannt, ist ein eher selten vorkommendes [[Mineral]] aus der [[Systematik der Minerale nach Strunz (8. Auflage)#Gruppe II|Mineralklasse]] der Sulfide und [[Sulfosalze]], genauer ein Sulfosalz mit der [[Chemische Struktur|chemischen Zusammensetzung]] FeSb&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;S&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;.&amp;lt;ref&amp;gt;Stefan Weiß: &amp;#039;&amp;#039;Das große Lapis Mineralienverzeichnis&amp;#039;&amp;#039;. 4. Auflage. Christian Weise Verlag, München 2002, ISBN 3-921656-17-6&amp;lt;/ref&amp;gt; Es kristallisiert im [[Orthorhombisches Kristallsystem|orthorhombischen Kristallsystem]] und entwickelt meist lange, prismatische und längsgestreifte [[Kristall]]e, aber auch faserige, filzige und radialstrahlige [[Mineral-Aggregat|Aggregate]] in stahlgrauer Farbe, die nach einiger Zeit braun bis buntfarbig anlaufen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Aufgrund der Namensähnlichkeit besteht Verwechslungsgefahr mit dem Eisen-Aluminium-Silikat [[Berthierin]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Besondere Eigenschaften ==&lt;br /&gt;
Chemisch gesehen ist Berthierit eine Verbindung von Schwefeleisen ([[Eisen(II)-sulfid]]) mit Schwefelantimon ([[Stibnit]]).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vor der [[Lötlampe]] lässt sich Berthierit leicht zu schwarzer, magnetischer Schlacke schmelzen.&amp;lt;ref name=&amp;quot;Klockmann&amp;quot;&amp;gt;[[Paul Ramdohr]], [[Karl Hugo Strunz|Hugo Strunz]]: &amp;#039;&amp;#039;Lehrbuch der Mineralogie&amp;#039;&amp;#039;. 16. Auflage. Ferdinand Enke Verlag 1978, ISBN 3-432-82986-8 (S. 474)&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Etymologie und Geschichte ==&lt;br /&gt;
Erstmals gefunden wurde das Mineral 1827 vom französischen Mineralogen [[Pierre Berthier]] in der [[Typlokalität]] [[Chazelles (Haute-Loire)|Chazelles]] im [[Département Haute-Loire]] in [[Frankreich]]. Er benannte es zunächst nach [[Wilhelm Ritter von Haidinger]] &amp;#039;&amp;#039;Haidingerit&amp;#039;&amp;#039;, da dieser Name jedoch schon für ein anderes Mineral vergeben war, wurde es von Haidinger nach dem Entdecker benannt.&amp;lt;ref&amp;gt;Pierre Berthier: &amp;#039;&amp;#039;Der Berthierit, eine neue Mineralspecies.&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;Annalen der Physik&amp;#039;&amp;#039;, 1827, 11, S. 478–482 ([http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k150967/f490.langEN Volltext]).&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Klassifikation ==&lt;br /&gt;
In der veralteten [[Systematik der Minerale nach Strunz (8. Auflage)|8. Auflage der Mineralsystematik nach Strunz]] gehörte der Berthierit zur Mineralklasse der „Sulfide und Sulfosalze“ und dort zur Abteilung [[Systematik der Minerale nach Strunz (8. Auflage)#Gruppe II/D|„Komplexe Sulfide (Sulfosalze)“]], wo er als einziger Vertreter im Anhang zur „Kupferspießglanz-Gruppe“ mit der Systemnummer &amp;#039;&amp;#039;II/D.02&amp;#039;&amp;#039; und den Hauptmitgliedern [[Chalkostibit]], [[Cuprobismutit]], [[Emplektit]] und [[Wittichenit]] steht.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In der zuletzt 2018 überarbeiteten [[Lapis-Systematik]] nach Stefan Weiß, die formal auf der alten Systematik von [[Karl Hugo Strunz]] in der 8. Auflage basiert, erhielt das Mineral die System- und Mineralnummer &amp;#039;&amp;#039;II/E.01-010&amp;#039;&amp;#039;. Dies entspricht der Klasse der „Sulfide und Sulfosalze“ und dort der Abteilung [[Lapis-Systematik#Gruppe II/E|„Sulfosalze (S : As,Sb,Bi = x)“]], wo Berthierit zusammen mit [[Garavellit]], [[Graţianit]] und [[Klerit]] eine unbenannte Gruppe mit der Systemnummer &amp;#039;&amp;#039;II/E.01&amp;#039;&amp;#039; bildet.&amp;lt;ref name=&amp;quot;Lapis&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die von der [[International Mineralogical Association]] (IMA) zuletzt 2009 aktualisierte&amp;lt;ref name=IMA-Liste-2009 /&amp;gt; [[Systematik der Minerale nach Strunz (9. Auflage)|9. Auflage der Strunz’schen Mineralsystematik]] ordnet den Berthierit in die Klasse der „Sulfide und Sulfosalze (Sulfide, Selenide, Telluride, Arsenide, Antimonide, Bismutide, Sulfarsenide, Sulfantimonide, Sulfbismutide)“ und dort in die Abteilung „Sulfosalze mit SnS als Vorbild“ ein. Hier ist das Mineral in der Unterabteilung [[Systematik der Minerale nach Strunz (9. Auflage)#Gruppe 2.HA|„Mit Cu, Ag, Fe (ohne Pb)“]] zu finden, wo es zusammen mit Klerit und Garavellit die „Berthieritgruppe“ mit der Systemnummer &amp;#039;&amp;#039;2.HA.20&amp;#039;&amp;#039; bildet.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In der vorwiegend im englischen Sprachraum gebräuchlichen [[Systematik der Minerale nach Dana]] hat Berthierit die System- und Mineralnummer &amp;#039;&amp;#039;03.07.09.03&amp;#039;&amp;#039;. Das entspricht der Klasse der „Sulfide und Sulfosalze“ und dort der Abteilung „Sulfosalze“. Hier findet er sich innerhalb der Unterabteilung „Sulfosalze mit dem Verhältnis z/y = 2 und der Zusammensetzung (A&amp;lt;sup&amp;gt;+&amp;lt;/sup&amp;gt;)&amp;lt;sub&amp;gt;i&amp;lt;/sub&amp;gt;(A&amp;lt;sup&amp;gt;2+&amp;lt;/sup&amp;gt;)&amp;lt;sub&amp;gt;j&amp;lt;/sub&amp;gt; [B&amp;lt;sub&amp;gt;y&amp;lt;/sub&amp;gt;C&amp;lt;sub&amp;gt;z&amp;lt;/sub&amp;gt;], A = Metalle, B = Halbmetalle, C = Nichtmetalle“ in der [[Systematik der Minerale nach Dana/Sulfide#Gruppe 03.07.09|„Galenobismutitgruppe“]], in der auch [[Galenobismutit]], [[Sakharovait]], Garavellit und Klerit eingeordnet sind.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bildung und Fundorte ==&lt;br /&gt;
Berthierit scheidet sich bei relativ niedriger Temperatur aus [[Hydrothermale Lösung|hydrothermalen Lösungen]] vor allem in [[Blei]]-[[Lagerstätte]]n ab.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Fundorte sind unter anderem [[Jujuy (Provinz)|Jujuy]] und [[Santa Cruz (argentinische Provinz)|Santa Cruz]] in [[Argentinien]]; [[New South Wales]], [[Tasmanien]] und [[Victoria (Australien)|Victoria]] in [[Australien]]; [[La Paz]] und [[Oruro]] in [[Bolivien]]; [[Oblast Blagoewgrad]] in [[Bulgarien]]; [[Bräunsdorf (Oberschöna)|Bräunsdorf]]/[[Freiberg]] in [[Deutschland]]; [[Cornwall]] und [[Cumbria]] in [[England]]; [[Auvergne]] und [[Elsass]] in [[Frankreich]]; [[British Columbia]], [[New Brunswick]], [[Ontario]] und [[Québec]] in [[Kanada]]; [[Burgenland]], [[Kärnten]], [[Salzburg]] und [[Tirol (Bundesland)|Tirol]] in [[Österreich]]; [[Herja]] in [[Rumänien]]; [[Provinz Matabeleland South|Matabeleland South]] und [[Provinz Midlands|Midlands]] in [[Simbabwe]]; Poproč in der [[Slowakei]]; [[Böhmen]], [[Kutná Hora]] und [[Mähren]] in [[Tschechien]]; sowie in verschiedenen Bundesstaaten der [[Vereinigte Staaten|USA]].&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.mindat.org/show.php?id=640&amp;amp;ld=1#themap MinDat – Berthierite, Fundorte] (englisch)&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kristallstruktur ==&lt;br /&gt;
Berthierit kristallisiert im orthorhombischen Kristallsystem mit der {{Raumgruppe|Pnam|lang}}. Der Werte der Gitterparameter betragen a&amp;amp;nbsp;=&amp;amp;nbsp;11,44&amp;amp;nbsp;[[Ångström (Einheit)|Å]]; b&amp;amp;nbsp;=&amp;amp;nbsp;14,12&amp;amp;nbsp;Å und c&amp;amp;nbsp;=&amp;amp;nbsp;3,76&amp;amp;nbsp;Å.&amp;lt;ref name=&amp;quot;Klockmann&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Verwendung ==&lt;br /&gt;
Berthierit dient bei lokaler Anhäufung als Rohstoff zur Gewinnung von [[Antimon]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Literatur ==&lt;br /&gt;
* Petr Korbel, Milan Novák: &amp;#039;&amp;#039;Mineralien Enzyklopädie&amp;#039;&amp;#039;. Nebel Verlag GmbH, Eggolsheim 2002, ISBN 3-89555-076-0 (S. 53)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Weblinks ==&lt;br /&gt;
{{Commonscat|Berthierite|Berthierit}}&lt;br /&gt;
* [[Mineralienatlas: Berthierit]] (Wiki)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Einzelnachweise ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref name=&amp;quot;IMA-Liste-2009&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Internetquelle | autor= [[Ernest Henry Nickel|Ernest H. Nickel]], Monte C. Nichols | url= http://cnmnc.units.it/IMA2009-01%20UPDATE%20160309.pdf | titel= IMA/CNMNC List of Minerals 2009 | werk= cnmnc.units.it | hrsg= IMA/CNMNC | datum= 2009-01 | sprache= en | abruf= 2024-07-30 | format= PDF; 1,9&amp;amp;nbsp;MB | archiv-url= https://web.archive.org/web/20240729102044/http://cnmnc.units.it/IMA2009-01%20UPDATE%20160309.pdf | archiv-datum= 2024-07-29}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref name=&amp;quot;Lapis&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Literatur | Autor= Stefan Weiß | Titel= Das große Lapis Mineralienverzeichnis. Alle Mineralien von A – Z und ihre Eigenschaften. Stand 03/2018 | Auflage= 7., vollkommen neu bearbeitete und ergänzte | Verlag= Weise | Ort= München | Datum= 2018 | ISBN= 978-3-921656-83-9}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;/references&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Grandfathered Mineral]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Sulfide und Sulfosalze]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Orthorhombisches Kristallsystem]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Eisenmineral]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Antimonmineral]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Schwefelmineral]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Gak69</name></author>
	</entry>
</feed>