<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Balthasar_Crusius</id>
	<title>Balthasar Crusius - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Balthasar_Crusius"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Balthasar_Crusius&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-09T19:27:05Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Balthasar_Crusius&amp;diff=457758&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Tycho.brodersen: /* Stammliste */ Sterbejahr Marie-Agnes Dittrich</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Balthasar_Crusius&amp;diff=457758&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-02-11T13:12:34Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;Stammliste: &lt;/span&gt; Sterbejahr Marie-Agnes Dittrich&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[Datei:Balthasar Crusius De Dramatibus.gif|mini|Frontispiz von B. Crusius: &amp;#039;&amp;#039;De Dramatibus Tractatus brevis &amp;amp; necessarius, ex antiquis &amp;amp; optimis autoribus studiose collectus&amp;#039;&amp;#039;. Altenburg 1609.]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Balthasar Crusius&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ([[Latinisierung|latinisiert]] aus &amp;#039;&amp;#039;Krauß&amp;#039;&amp;#039;; * [[12. März]] [[1550]] in [[Werdau]]; † [[26. März]] [[1630]] in [[Chemnitz]]) war ein evangelischer [[Theologe]], Schulrektor, Pfarrer und Autor von Schuldramen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Leben ==&lt;br /&gt;
Crusius erwarb seine humanistisch-philologische Erziehung in der [[Gymnasium St. Augustin|Fürstenschule Grimma]] (von 1568 bis 1571) und studierte anschließend an der [[Universität Leipzig]]. Als Präzeptor der [[Einsiedel (Adelsgeschlecht)|Familie von Einsiedel]] auf [[Gnandstein]] begleitete er deren Söhne Heinrich und Hildebrand 1581 an die [[Eberhard Karls Universität Tübingen|Universität Tübingen]], wo er seine Studien bei Professor [[Martin Crusius]] vertiefte.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Seine erste Stelle als Rektor erhielt er 1586 an der [[Lateinschule]] in [[Gardelegen]]. Im Zuge der politisch-konfessionellen Wende nach dem Tod des Kurfürsten [[August (Sachsen)|August]] erhielt Crusius 1587 die Stellung als Rektor der Lateinschule in [[Chemnitz]]. Um 1588 erwarb er in der zu dieser Zeit [[Philippisten|philippistisch]] ausgerichteten [[Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg|Universität Wittenberg]] (bei [[Petrus Albinus]]) den Magistergrad. Am 12. Mai 1589 heiratete er in der [[Stadtkirche St. Jakobi (Chemnitz)|Chemnitzer Jakobikirche]] Katharina Ströer, Tochter des Chemnitzer Ratsherrn Lorentz Ströer. Auf einen Ruf des Rats der Stadt [[Schneeberg (Erzgebirge)|Schneeberg]] ging Crusius 1596 als Rektor an die dortige Lateinschule. Hier wurde er trotz seiner bereits 1592 vollzogenen Unterschrift unter die Visitationsartikel als [[Kryptocalvinist]] diffamiert. Darauf kündigte Crusius 1597 seinen Dienst und ging mit der Unterstützung seines Schülers Hildebrand von Einsiedel 1598 als Pfarrer in das kleine Dorf [[Syhra]]. 1611 war er für kurze Zeit Pfarrer in [[Auerbach (Zwickau)|Auerbach]] bei Zwickau. Er schied 1612 aus Krankheits- oder Altersgründen aus dem Dienst und zog als Emeritus nach [[Kohren-Sahlis|Kohren]], später nach Chemnitz, wo er bis zu seinem Tod lebte.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Balthasar Crusius hatte elf Kinder, von denen sieben ihn überlebten. Sein jüngster Sohn [[Atlas Crusius]] wurde später Bürgermeister von Chemnitz und verwaltete die Stadt nach dem [[Dreißigjähriger Krieg|Dreißigjährigen Krieg]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Werk ==&lt;br /&gt;
Crusius war Verfasser zahlreicher Gelegenheitsgedichte und Psalmenauslegungen und trat insbesondere als Dramatiker hervor. Neben einer dramentheoretischen Abhandlung von 1609 (&amp;#039;&amp;#039;De Dramatibus&amp;#039;&amp;#039;) schrieb er vier geistliche Schuldramen: &amp;#039;&amp;#039;Tobias&amp;#039;&amp;#039; (1585), &amp;#039;&amp;#039;Judith&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Exodus&amp;#039;&amp;#039; (beide 1605), &amp;#039;&amp;#039;Paulus naufragus&amp;#039;&amp;#039; (1609). Den Konflikt zwischen Kaiser- und Papsttum schildert sein in deutschen [[Knittelvers]]en verfasstes Stück &amp;#039;&amp;#039;Tragoedia nova, von eim gedenckwirdigen Vened. Vertrage zwischen Keyser Friedrich dem Ersten und Papst Alexander dem Dritten&amp;#039;&amp;#039; von 1607.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Für seine Schüler übersetzte Crusius zahlreiche altkirchliche Hymni ins Griechische, komponierte dazu vierstimmige Sätze und folgte damit den didaktischen Lehren [[Philipp Melanchthon]]s.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== {{Anker|Stamm}}Stammliste ==&lt;br /&gt;
{{Stammbaum/Start |style=margin:1em;}}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | | | | | | | | | | | b1c | | | | | | | | | | | | | | | | | | |b1c=Balthasar&amp;amp;nbsp;I. Crusius&amp;lt;br /&amp;gt;(1550–1630)&amp;lt;br /&amp;gt;Rektor}}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | }}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | | | | | | | | | | | ac  | | | | | | | | | | | | | | | | | | |ac=[[Atlas Crusius]]&amp;lt;br /&amp;gt;(1606–1679)&amp;lt;br /&amp;gt;Bürgermeister in Chemnitz}}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | |,|-|-|-|v|-|-|-|-|-|^|-|-|-|-|-|.| | | | | | | | | | | | | }}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | cc  | | sc  | | | | | | | | | | jgc | | | | | | | | | | | | |cc=[[Christian Crusius (Politiker)|Christian Crusius]]&amp;lt;br /&amp;gt;(1636–1712)&amp;lt;br /&amp;gt;Bürgermeister |sc=Sigismund Crusius&amp;lt;br /&amp;gt;(1644–1707)&amp;lt;br /&amp;gt;Tuchhändler |jgc=Johann Georg Crusius&amp;lt;br /&amp;gt;(1660–1732)&amp;lt;br /&amp;gt;Handelsmann}}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | | | | | |!| | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | }}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | | | | | b2c | | | | | | | | | | gc  | | | | | | | | | | | | |b2c=Balthasar&amp;amp;nbsp;II. Crusius&amp;lt;br /&amp;gt;(1674–1734)&amp;lt;br /&amp;gt;Cantor |gc=Gottlieb Crusius&amp;lt;br /&amp;gt;(1688–1754)&amp;lt;br /&amp;gt;Magister}}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | | | | | |!| | | | | | | |,|-|-|-|+|-|-|-|.| | | | | | | | | }}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | | | | | b3c | | | | | | glc | | slc | | clc | | | | | | | | |b3c=Balthasar&amp;amp;nbsp;III. Crusius&amp;lt;br /&amp;gt;(1704–1771)&amp;lt;br /&amp;gt;Leineweber |glc=[[Gottlieb Leberecht Crusius|Gottlieb L. Crusius]]&amp;lt;br /&amp;gt;(1730–1804)&amp;lt;br /&amp;gt;Kupferstecher |slc=[[Siegfried Leberecht Crusius|Siegfried L. Crusius]]&amp;lt;br /&amp;gt;(1738–1824)&amp;lt;br /&amp;gt;Verleger, Landwirt |clc=[[Carl Leberecht Crusius|Carl L. Crusius]]&amp;lt;br /&amp;gt;(1740–1779) Kupferstecher}}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | | | | | |!| | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | }}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | | | | | glc | | | | | | | | | | slc | | | | | | | | | | | | |glc=Gottlob L. Crusius&amp;lt;br /&amp;gt;(1749–1813)&amp;lt;br /&amp;gt;Cantor |slc=[[Wilhelm Crusius]]&amp;lt;br /&amp;gt;(1790–1858)&amp;lt;br /&amp;gt;Landwirt}}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | |,|-|-|-|+|-|-|-|-|-|-|-|.| | | |!| | | | | | | | | | | | | }}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | gcc | | ocs | | | | | | ec  | | flc | | | | | | | | | | | | |gcc=[[Gottlob Christian Crusius|Christian Crusius]]&amp;lt;br /&amp;gt;(1785–1848)&amp;lt;br /&amp;gt;Rektor |ocs=Otto Carl&amp;lt;br /&amp;gt;Siegismund Crusius&amp;lt;br /&amp;gt;(1794–1861)&amp;lt;br /&amp;gt;Revisor |ec=[[Eduard Crusius]]&amp;lt;br /&amp;gt;(1797–1861)&amp;lt;br /&amp;gt;Pastor |flc=Friedrich L. Crusius&amp;lt;br /&amp;gt;(1833–1861)&amp;lt;br /&amp;gt;Gutsbesitzer}}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | | | | | |!| | | | | | | |!| | | |!| | | | | | | | | | | | | }}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | | | | | oc  | | | | | |eac1 | | hc  | | | | | | | | | | | | |oc=[[Otto Crusius]]&amp;lt;br /&amp;gt;(1857–1918)&amp;lt;br /&amp;gt;Philologe |eac1=Ernst-August Crusius&amp;lt;br /&amp;gt;(1854–1935)&amp;lt;br /&amp;gt;Pastor |hc=[[Heinrich Crusius]]&amp;lt;br /&amp;gt;(1860–1899)&amp;lt;br /&amp;gt;Gutsbesitzer}}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | | | |,|-|^|-|.| | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | }}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | | | oe  | | fc  | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | |oe=[[Otto E. Crusius]]&amp;lt;br /&amp;gt;(1892–1965)&amp;lt;br /&amp;gt;Komponist |fc=[[Friedrich Crusius]]&amp;lt;br /&amp;gt;(1897–1941)&amp;lt;br /&amp;gt;Studienrat}}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | | | | | |,|-|-|-|-|-|-|-|+|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|.| }}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | | | | | jc  | | | | | | ec  | | | | | | | | | | | | | | hc  |jc=Johannes Crusius&amp;lt;br /&amp;gt;(1882–1934)&amp;lt;br /&amp;gt;Pastor |ec=Ernst Crusius&amp;lt;br /&amp;gt;(1883–1957)&amp;lt;br /&amp;gt;Pastor |hc=Hermann&amp;amp;nbsp;Crusius&amp;lt;br /&amp;gt;(1887–1970)&amp;lt;br /&amp;gt;Studienrat}}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | |,|-|-|-|^|-|-|-|.| | | |)|-|-|-|-|-|-|-|.| | | | | | | |!| }}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | frc |~| dr  | | eic | | bc  |~| jd  | | ec  |~| cm  | | irc |frc=Fredeke Crusius&amp;lt;br /&amp;gt;(1925–1999) |dr=[[Dietrich Rössler]]&amp;lt;br /&amp;gt;(1927–2021) |eic=Eilike Crusius&amp;lt;br /&amp;gt;(1927–2002) |bc=Barbara Crusius&amp;lt;br /&amp;gt;(1916–2003) |jd=Jochen Dittrich&amp;lt;br /&amp;gt;(1914–1980) |ec=Elisabeth&amp;amp;nbsp;Crusius&amp;lt;br /&amp;gt;(1918–2010) |cm=[[Carl Malsch]]&amp;lt;br /&amp;gt;(1916–2001) |irc=[[Irene&amp;amp;nbsp;Crusius]]&amp;lt;br /&amp;gt;(1932–2021)}}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | |`|-|v|-|&amp;#039;| |,|-|^|-|.| |`|-|v|-|&amp;#039;| | | |`|v|-|v|&amp;#039;| | | | | }}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum | | | br  | | mb  | | sb  | | md  | | | | mm  | | tm  | | | | |br=[[Beate Rössler]]&amp;lt;br /&amp;gt;(* 1958) |mb=[[Martina Borger]]&amp;lt;br /&amp;gt;(* 1956) |sb=[[Sebastian&amp;amp;nbsp;Borger]]&amp;lt;br /&amp;gt;(* 1964) |md=[[Marie-Agnes&amp;amp;nbsp;Dittrich]]&amp;lt;br /&amp;gt;(1954–2025) |mm=Michael&amp;amp;nbsp;Malsch&amp;lt;br /&amp;gt;(* 1945) |tm=[[Thomas&amp;amp;nbsp;Malsch]]&amp;lt;br /&amp;gt;(* 1946)}}&lt;br /&gt;
{{Stammbaum/Ende}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [http://www.abubiju.de/crusius/index.html Ausführliche Stammliste von Balthasar Crusius]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Literatur ==&lt;br /&gt;
* {{ADB|4|629|630|Crusius, Balthasar|[[Wilhelm Scherer]]|ADB:Crusius, Balthasar}}&lt;br /&gt;
* [[Irene Crusius]]: &amp;#039;&amp;#039;„Nicht calvinistisch, nicht lutherisch“: Zu Humanismus, Philippismus und Kryptocalvinismus in Sachsen am Ende des 16. Jahrhunderts&amp;#039;&amp;#039;, in: &amp;#039;&amp;#039;Archiv für Reformationsgeschichte&amp;#039;&amp;#039;, Band 9 (2008), S. 139–175.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Weblinks ==&lt;br /&gt;
{{Wikisource}}&lt;br /&gt;
* {{VerzDtDrucke |VD=17 |PPN=004105354}}&lt;br /&gt;
* {{Säbi|[[Irene Crusius]]|102430640|Balthasar Crusius}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Normdaten|TYP=p|GND=102430640|VIAF=7776005}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{SORTIERUNG:Crusius, Balthasar}}&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Mitglied der Familie Crusius|Balthasar]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Evangelischer Geistlicher (16. Jahrhundert)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Evangelischer Geistlicher (17. Jahrhundert)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Drama]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Person (Chemnitz)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Autor]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Literatur (Deutsch)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Stammliste]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Geboren 1550]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Gestorben 1630]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Mann]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Personendaten&lt;br /&gt;
|NAME=Crusius, Balthasar&lt;br /&gt;
|ALTERNATIVNAMEN=Krause, Balthasar; Kraus, Baltzer&lt;br /&gt;
|KURZBESCHREIBUNG=deutscher evangelischer Geistlicher und Schriftsteller&lt;br /&gt;
|GEBURTSDATUM=12. März 1550&lt;br /&gt;
|GEBURTSORT=[[Werdau]]&lt;br /&gt;
|STERBEDATUM=26. März 1630&lt;br /&gt;
|STERBEORT=[[Chemnitz]]&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Tycho.brodersen</name></author>
	</entry>
</feed>