<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=BMW_N73</id>
	<title>BMW N73 - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=BMW_N73"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=BMW_N73&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-06T20:34:16Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=BMW_N73&amp;diff=1414852&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Der rausch: Tippfehler korrigiert</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=BMW_N73&amp;diff=1414852&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-06-10T11:56:18Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Tippfehler korrigiert&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Infobox Verbrennungsmotor&lt;br /&gt;
| Modell = N73&lt;br /&gt;
| Hersteller = [[Datei:BMW.svg|20px|verweis=BMW]] BMW&lt;br /&gt;
| Funktionsprinzip = [[Ottomotor|Otto]]&lt;br /&gt;
| Bild = BMW N73B60 e66-resized.jpg&lt;br /&gt;
| Bild zeigt = N73B60 in einem 760Li (E66) von 2005&lt;br /&gt;
| Motorenbauform = V-Motor&lt;br /&gt;
| Ventilsteuerung = BMW „[[Valvetronic]]“&lt;br /&gt;
| von = 2003&lt;br /&gt;
| bis = 2016&lt;br /&gt;
| Hubraum = 6,0 oder 6,75 l&lt;br /&gt;
| Gemischaufbereitung = Direkteinspritzung&lt;br /&gt;
| Motoraufladung = keine&lt;br /&gt;
| Leistung = 327 (445 PS) oder 338 (460 PS)&lt;br /&gt;
| Drehmoment = 600 oder 720&lt;br /&gt;
| Gewicht = &lt;br /&gt;
| Vorgänger = [[BMW M73]]&lt;br /&gt;
| Nachfolger = [[BMW N74]]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Der &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;N73&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ist ein [[Zwölfzylindermotor|12-Zylinder]]-[[V-Motor]] des Automobilherstellers [[BMW]] mit [[Direkteinspritzung]] (maximaler Druck 120 bar).&amp;lt;ref name=&amp;quot;au-smith&amp;quot;&amp;gt;{{Internetquelle|autor=Eric Smith |url=https://web.archive.org/web/20221130094025/https://www.australiancar.reviews/bmw_N73.php|titel=BMW N73 Engine (2003-on) |datum= |abruf=2022-01-09}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Der Zylinderbankwinkel beträgt 60°.&amp;lt;ref name=&amp;quot;workbook-N73&amp;quot;&amp;gt;[https://www.bimmerfest.com/forums/attachment.php?attachmentid=350599&amp;amp;d=1353774640 Engine workbook N73B60]&amp;lt;/ref&amp;gt; Das [[Kurbelgehäuse]] in [[Motorblock#Weitere Unterscheidungsmerkmale|Open Deck-Bauweise]]&amp;lt;ref name=&amp;quot;au-smith&amp;quot; /&amp;gt; besteht wie beim Vorgänger aus einer [[Aluminium]]-[[Silicium]]-Legierung (&amp;quot;Alusil&amp;quot;), wobei die Zylinderbohrungen abschließend mit einem Ätzverfahren behandelt sind. Die Zylinderbohrung beträgt bei der 6,0&amp;amp;nbsp;L-Grundversion 89,0&amp;amp;nbsp;mm, der Hub 80,0&amp;amp;nbsp;mm.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.bimmerfest.com/forums/attachment.php?attachmentid=350599&amp;amp;d=1353774640 Engine workbook N73B60, Seite 19]&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;au-smith&amp;quot; /&amp;gt; Die Kurbelwelle mit 12 Gegengewichten besteht aus Schmiedestahl. Die Kolben bestehen aus Aluminiumguss, der mit Stahl beschichtet ist.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.bimmerfest.com/forums/attachment.php?attachmentid=350599&amp;amp;d=1353774640 Engine workbook N73B60, Seite 17]&amp;lt;/ref&amp;gt; Für die Zylinderköpfe wurde Aluminiumguss verwendet. Der N73 verfügt über Vierventiltechnik und die vollvariable [[Ventilsteuerung]] die bei BMW „[[Valvetronic]]“ bezeichnet wird.&amp;lt;ref name=&amp;quot;workbook-N73&amp;quot; /&amp;gt; Damit wird der Benzinverbrauch des Motors um bis zu 10 % gesenkt (Angabe BMW). Eine Kette treibt die obenliegenden [[Nockenwelle]]n an.&amp;lt;ref name=&amp;quot;au-smith&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Eine Rollenkette treibt die zweistufige Ölpumpe an,&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.bimmerfest.com/forums/attachment.php?attachmentid=350599&amp;amp;d=1353774640 Engine workbook N73B60, Seite 16]&amp;lt;/ref&amp;gt; der Wasserpumpenantrieb erfolgt per Riemen.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.bimmerfest.com/forums/attachment.php?attachmentid=350599&amp;amp;d=1353774640 Engine workbook N73B60, Seite 9]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die B60-Variante läuft mit zwei MED 9.2.1-[[Motorsteuergerät]]en.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.bimmerfest.com/forums/attachment.php?attachmentid=350599&amp;amp;d=1353774640 Engine workbook N73B60, Seite 4]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Nicht-Serien-Varianten ==&lt;br /&gt;
Zwischen 2005 und 2007 wurden 100 mit [[Wasserstoff]] betriebene N73-Exemplare produziert. Sie haben für den Wasserstoff spezielle Einblasventile im Saugrohr. Da Wasserstoff die schmierende Wirkung des Benzin-Luft-Gemisches fehlt, werden weiter Ventilsitzringe aus speziellem Material benötigt. Da auch die Verbrennung nicht der von Benzin entspricht und schneller verläuft, ist auch die Motorsteuerung angepasst.&amp;lt;ref&amp;gt;{{Internetquelle |url=https://web.archive.org/web/20160715185015/https://www.prova.de/archiv/2004/00-artikel/0097-bmw-weltrekorde/index.shtml |titel=BMW H2R: Nur mit Wasser gekocht |werk=Prova – Magazin für automobile Avantgarde |datum=2004-09-20 |abruf=2024-11-02 |sprache=de}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
Einsatz fanden diese Motoren im [[BMW Hydrogen 7]] und in dem handgeschalteten Wasserstoffprototypen [[BMW H2R]].&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.press.bmwgroup.com/austria/article/detail/T0026585DE/eine-neue-aera-der-mobilitaet-beginnt-der-bmw-hydrogen-7?language=de Eine neue Ära der Mobilität beginnt. Der BMW Hydrogen 7.]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vom N73-Motor wurde wie von seinem Urahnen dem [[BMW M70]] eine V16-Variante angefertigt. Diese 9.0 V16-Variante wurde testweise in einem [[Rolls-Royce 100 EX|Rolls-Royce-Chassis]] verwendet und nicht in einem BMW wie in der [[BMW E32#Studie BMW „Goldfisch“|Studie BMW „Goldfisch“]]. Das Fahrzeug wurde in einem Film eingesetzt (siehe [[BMW N73#Trivia|Trivia]]), in Serie wurde die V16-Variante nicht hergestellt.&amp;lt;ref name=&amp;quot;welt-13648402&amp;quot;&amp;gt;{{Internetquelle | autor=Stefan Anker | url=https://www.welt.de/print/die_welt/motor/article13648402/Ein-Rolls-Royce-mit-16-Zylinder.html | titel=Ein Rolls-Royce mit 16-Zylinder | werk=[[welt.de]] | datum=2011-10-08 |abruf=2024-11-02}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
__NOTOC__&lt;br /&gt;
== Daten ==&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|- style=&amp;quot;background:#CCCCCC;&amp;quot;&lt;br /&gt;
! Motor || Hubraum || Bohrung × Hub || Gewicht || Verdichtung || Leistung bei 1/min || Drehmoment bei 1/min ||Fahrzeuge || Bauzeit&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;|N73B60&amp;lt;ref name=&amp;quot;au-smith&amp;quot; /&amp;gt; || align=&amp;quot;center&amp;quot;|6,0 l (5972 cm³) || align=&amp;quot;center&amp;quot;|89,0 mm × 80,0 mm || align=&amp;quot;center&amp;quot;|280 kg || align=&amp;quot;center&amp;quot;| 11,3 : 1 || align=&amp;quot;center&amp;quot;|327 kW (445 PS) bei 6000 || align=&amp;quot;center&amp;quot;|600 Nm bei 3950|| BMW || align=&amp;quot;center&amp;quot;|2003–2008&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;|N73B67&amp;lt;ref name=&amp;quot;au-smith&amp;quot; /&amp;gt; || align=&amp;quot;center&amp;quot;|6,75 l (6749 cm³) || align=&amp;quot;center&amp;quot;|92,0 mm × 84,6 mm || align=&amp;quot;center&amp;quot;|  || align=&amp;quot;center&amp;quot;| 11,0 : 1 || align=&amp;quot;center&amp;quot;|338 kW (460 PS) bei 5350 || align=&amp;quot;center&amp;quot;|720 Nm bei 3500 || Rolls-Royce || align=&amp;quot;center&amp;quot;|seit 2003&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Verwendung ==&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;N73B60&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* 2003–2008 im [[BMW E65]] 760i&lt;br /&gt;
* 2003–2008 im [[BMW E66]] 760Li&lt;br /&gt;
* 2004 im [[BMW H2R]] &lt;br /&gt;
* 2005–2007 im [[BMW Hydrogen 7|BMW E68]] &amp;#039;&amp;#039;Hydrogen 7&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;N73B67&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;ref name=&amp;quot;au-smith&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
* seit 2003 im [[Rolls-Royce Phantom VII|Rolls-Royce Phantom]] (RR01)&lt;br /&gt;
* seit 2007 im [[Rolls-Royce Phantom Drophead Coupé]] (RR2)&lt;br /&gt;
* seit 2008 im [[Rolls-Royce Phantom Coupé]] (RR3)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery widths=&amp;quot;200&amp;quot; perrow=&amp;quot;3&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
 2007 Rolls Royce Phantom - Flickr - The Car Spy (7).jpg|N73B68 im Rolls-Royce Phantom&lt;br /&gt;
 MoteurBMWV12.JPG|N73B60 Variante mit Wasserstoffantrieb, ausgestellt auf der Mondial de l’Automobile 2006&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Trivia ==&lt;br /&gt;
Das Fahrzeug mit der V16-Variante hatte einen bekannten Filmauftritt im Film &amp;quot;Johnny English - jetzt erst recht&amp;quot;. Weiterhin wurde im Automagazin [[Top Gear]] das Fahrzeug mit geöffneter Motorhaube gezeigt, bei einem Gastauftritt von dem Schauspieler [[Rowan Atkinson]] der das Fahrzeug im Film &amp;quot;Johnny English - jetzt erst recht&amp;quot; in seiner Rolle als Jonny English fuhr.&amp;lt;ref name=&amp;quot;welt-13648402&amp;quot;/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Weblinks ==&lt;br /&gt;
{{Commonscat|BMW N73B68 engine|BMW N73}}&lt;br /&gt;
* [https://web.archive.org/web/20221130094025/https://www.australiancar.reviews/bmw_N73.php Umfassend bebilderter Bericht bei AustralianCar.Reviews], (Archivlink).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Einzelnachweise ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Zeitleiste BMW-Ottomotoren}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategorie:BMW-Motor|N73]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Motorenmodell (V-Motor)]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Der rausch</name></author>
	</entry>
</feed>