<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Aldusblatt</id>
	<title>Aldusblatt - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Aldusblatt"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Aldusblatt&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-30T12:28:21Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Aldusblatt&amp;diff=1102753&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Friedrich von Bogislaw: /* Geschichte */ Link/Verweis verbessert</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Aldusblatt&amp;diff=1102753&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-07-23T14:25:54Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;Geschichte: &lt;/span&gt; Link/Verweis verbessert&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[Datei:Aldus leaf.svg|mini|hochkant=1.3|Aldusblatt in zwei Formen (ITC Zapf Dingbats)]]&lt;br /&gt;
[[Datei:CuninghamGlasse.jpg|mini|hochkant|Aldusblätter als Alinea (Cuningham: &amp;#039;&amp;#039;The Cosmographical Grasse&amp;#039;&amp;#039;. London 1559)]]&lt;br /&gt;
[[Datei:Adam-vd-6.jpg|mini|hochkant|Zwei liegende Aldusblätter am unteren Rand (Huldigung auf Adam von Dobschütz, Historischer Druck um 1600)]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Das &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Aldusblatt&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ist eine Ornamentform, die nach dem [[italien]]ischen Buchdrucker und Verleger [[Aldus Manutius]] (15./16. Jh.) benannt ist. Dieser verwendete das [[Cordat|herzförmige Blatt]] als Schmuck in seinen Büchern. Eine andere Bezeichnung für das Aldusblatt ist &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Hedera-Zeichen&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; nach der lateinischen Bezeichnung für [[Efeu]], mit dessen Blattform es eine gewisse Ähnlichkeit hatte. Jedoch wurde das Aldusblatt im Laufe der Zeit immer weiter zur Herzform stilisiert. [[Typografie|Typografisch]] gesehen gehört es zu den [[Fleuron]]s, den blumenartigen Zierornamenten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Geschichte ==&lt;br /&gt;
Bereits in frühgriechischen Inschriften ist das Aldusblatt zu finden. In der Frührenaissance wird es als [[Alineazeichen]], als Einleitungszeichen für einen Absatz verwendet. Durch seine häufige Verwendung bei Aldus Manutius fand es im 16.&amp;amp;nbsp;Jahrhundert eine noch größere Verbreitung als Schlussstück für eine Textpassage oder zur Zierde von Titelblättern. Auf alten Drucken kennzeichnete es daneben die Druckerwerkstatt, aus der diese stammten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Heutzutage wird dieses Symbol im Allgemeinen nur noch selten verwendet. [[Hans Peter Willberg]] verwendet es in seinem Werk „Schriften erkennen“ (1981), um den Beginn zusätzlicher Kommentare zu markieren. Das Aldusblatt ist das Logo des [[Verlag Hermann Schmidt|Verlages Hermann Schmidt in Mainz]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
Datei:Feuille aldine du XVIe siècle.svg|Form des 16.&amp;amp;nbsp;Jh., französisch&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Schriftzeichen ==&lt;br /&gt;
Im Unicode ist das Aldusblatt in drei Varianten codiert. Eine findet sich im [[Unicode-Block Verschiedene Symbole]], zwei im [[Unicode-Block Dingbats]]:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable zebra&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Internationaler [[Zeichenkodierung]]sstandard&amp;amp;nbsp;[[Unicode]]&amp;lt;br/&amp;gt;Kodierung in [[Hypertext Markup Language|HTML]] und [[UTF-8]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Grafik&lt;br /&gt;
! Zeichen&lt;br /&gt;
! Unicode&amp;lt;br /&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;Position&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
! Unicode&amp;lt;br /&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;Bezeichnung&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
! HTML&amp;lt;br /&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;hexadezimal&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
! HTML&amp;lt;br /&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;dezimal&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
! UTF-8&amp;lt;br /&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;hexadezimal&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
! [[LaTeX]]&amp;lt;br /&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;pifont-Paket&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|align=&amp;quot;center&amp;quot;|[[Datei:Aldus leaf unicode2619.svg|20px]]&lt;br /&gt;
|align=&amp;quot;center&amp;quot;|&amp;lt;big&amp;gt;☙&amp;lt;/big&amp;gt;&lt;br /&gt;
|align=&amp;quot;center&amp;quot;|&amp;lt;code&amp;gt;U+2619&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
|REVERSED ROTATED FLORAL HEART BULLET&lt;br /&gt;
|&amp;lt;code&amp;gt;&amp;amp;amp;#x2619;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
|&amp;lt;code&amp;gt;&amp;amp;amp;#9753;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
|&amp;lt;code&amp;gt;E2 98 99&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
|&amp;lt;code&amp;gt;\reflectbox{\ding{167}}&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|align=&amp;quot;center&amp;quot;|[[Datei:Aldus leaf unicode2766.svg|20px]]&lt;br /&gt;
|align=&amp;quot;center&amp;quot;|&amp;lt;small&amp;gt;❦&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
|align=&amp;quot;center&amp;quot;|&amp;lt;code&amp;gt;U+2766&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
|FLORAL HEART&lt;br /&gt;
|&amp;lt;code&amp;gt;&amp;amp;amp;#x2766;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
|&amp;lt;code&amp;gt;&amp;amp;amp;#10086;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
|&amp;lt;code&amp;gt;E2 9D A6&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
|&amp;lt;code&amp;gt;\ding{166}&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|align=&amp;quot;center&amp;quot;|[[Datei:Aldus leaf unicode2767.svg|20px]]&lt;br /&gt;
|align=&amp;quot;center&amp;quot;|&amp;lt;big&amp;gt;❧&amp;lt;/big&amp;gt;&lt;br /&gt;
|align=&amp;quot;center&amp;quot;|&amp;lt;code&amp;gt;U+2767&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
|ROTATED FLORAL HEART BULLET&lt;br /&gt;
|&amp;lt;code&amp;gt;&amp;amp;amp;#x2767;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
|&amp;lt;code&amp;gt;&amp;amp;amp;#10087;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
|&amp;lt;code&amp;gt;E2 9D A7&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
|&amp;lt;code&amp;gt;\ding{167}&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die letzten beiden Zeichen sind unter anderem in der Schriftart &amp;#039;&amp;#039;ZapfDingbats BT&amp;#039;&amp;#039; vorhanden, und den meisten Unicode-tauglichen [[Font (Informationstechnologie)|Font]]s implementiert. Die Schriftsippe [[Thesis (Schriftart)|Thesis]] bietet daneben noch weitere Formen des Aldusblattes. Im Textsatzprogramm [[LaTeX]] kann das Aldus-Blatt mit dem pifont-Paket, das die meisten der Sonderzeichen der Schriftart [[Zapf Dingbats]] von [[Hermann Zapf]] bereitstellt, auch ohne Unicode verwendet werden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Weblinks ==&lt;br /&gt;
{{Commonscat|Aldus leaf|Aldusblatt}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Einzelnachweise ==&lt;br /&gt;
* [http://www.unicode.org/charts/PDF/U2600.pdf Unicode-Zeichenreferenz Bereich: 2600–26FF] (PDF; 431&amp;amp;nbsp;kB)&lt;br /&gt;
* [http://www.unicode.org/charts/PDF/U2700.pdf Unicode-Zeichenreferenz Bereich: 2700–27BF] (PDF; 276&amp;amp;nbsp;kB)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Typografie]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Schriftzeichen]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Botanisches Ornament]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Friedrich von Bogislaw</name></author>
	</entry>
</feed>