<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Adam_Tanner</id>
	<title>Adam Tanner - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Adam_Tanner"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Adam_Tanner&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-28T18:39:57Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Adam_Tanner&amp;diff=599338&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;SchlurcherBot: Bot: http → https</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Adam_Tanner&amp;diff=599338&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-02-11T22:17:51Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Bot: http → https&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Dieser Artikel|behandelt den Theologen; für den englischen Fußballspieler siehe [[Adam Tanner (Fußballspieler)]].}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Adam Tanner&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (latinisiert &amp;#039;&amp;#039;Adamus Tannerus&amp;#039;&amp;#039;; * [[14. April]] [[1572]] in [[Innsbruck]]; † [[25. Mai]] [[1632]] in [[Unken (Salzburg)|Unken]] bei Salzburg) war ein [[Jesuiten|Jesuit]], [[Theologe]] der [[Gegenreformation]], Professor der Theologie und [[Hexentheoretiker|Kritiker der Hexenlehre]].&lt;br /&gt;
[[Datei:Tanner Theologia Scholastica 1626.jpg|mini|hochkant|Titelblatt von Tanners Hauptwerk &amp;#039;&amp;#039;Universa Theologia Scholastica&amp;#039;&amp;#039;]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Leben ==&lt;br /&gt;
Adam Tanner war der Sohn von Christoph Tanner und von Margarethe Tanner, geborene Kastl (Castl). Er besuchte das Gymnasium in Innsbruck und studierte dann Philosophie und Theologie an der [[Universität Dillingen]] und am Jesuitenkolleg Landsberg, wo er sich am 6. Oktober 1590 den [[Jesuiten]] anschloss. In [[Universität Ingolstadt|Ingolstadt]] wurde er ein theologischer Schüler [[Gregor von Valencia|Gregors von Valencia]].&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.ingolstadt.de/stadtmuseum/scheuerer/personen/valencia.htm Stadtmuseum Ingolstadt: &amp;#039;&amp;#039;Doctor Doctorum – Zum 400. Todestag des Gregor von Valencia&amp;#039;&amp;#039; (von Gerd Treffer)]&amp;lt;/ref&amp;gt; Er beschäftigte sich auch mit den Sonnenflecken und Kometen, wobei er gegen das [[Kopernikanisches System|kopernikanische System]] war. Ein Werk Tanners richtet sich gegen die [[Astrologie]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Adam Tanner wirkte 34 Jahre lang als Professor der Theologie in [[München]], 1603 in [[Ingolstadt]], [[Dillingen an der Donau|Dillingen]], [[Prag]] und 1618 in [[Wien]] durch Einladung von [[Matthias (HRR)|Kaiser Matthias]]. Mit [[Jakob Gretser]] nahm er 1601 am [[Regensburger Religionsgespräch (1601)|Regensburger Religionsgespräch]] teil, an dem er besonderen Anteil hatte. 1627 wurde er auf Vorschlag von [[Ferdinand II. (HRR)|Kaiser Ferdinand II.]] zum Kanzler an der [[Karls-Universität Prag]] bestellt. Als seine Hauptwerke gelten die &amp;#039;&amp;#039;Universa Theologica scholastica&amp;#039;&amp;#039; (1626–1627) und die &amp;#039;&amp;#039;Dioptra fidei&amp;#039;&amp;#039; (Richtschnur in Glaubenssachen).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In mehreren Veröffentlichungen wandte Tanner sich gegen die [[Hexenverfolgung]]. Er bejahte zwar die Existenz von [[Hexe]]n, hielt aber ihre Bestrafung aus Gründen der nicht eindeutigen Beweisbarkeit für unmöglich. Er verlangte, dass bis zum Beweis des Gegenteils von der Unschuld der Angeklagten auszugehen sei. Geständnisse unter der [[Folter]] dürften keine Begründung für einen Urteilsspruch sein. Seine Forderungen brachten Tanner mannigfache Anfeindungen ein. So drohten ihm erboste [[Inquisitor]]en selber die Folter an.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er starb in dem Dorf [[Unken (Salzburg)|Unken]] bei [[Salzburg]]. Das Grab ist seit einem Umbau der Kirche nicht mehr auffindbar. Der Legende nach hatten die Dorfbewohner ihm vorerst ein christliches Begräbnis verweigert, weil in seinem Nachlass ein Mikroskop mit einem kleinen haarigen Insekt gefunden wurde, das sie für einen „Glasteufel“ hielten. Das Mikroskop hatte er von [[Christoph Scheiner]] erhalten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Auf dem Mond wurde der [[Tannerus (Mondkrater)|Tannerus-Krater]] nach ihm benannt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bibliographie ==&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Theses theologicae …&amp;#039;&amp;#039;, Ingolstadt 1595.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Disputatio theologica de verbo Dei scripto et non scripto, …&amp;#039;&amp;#039;, München 1599.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Gründtlicher, ausführlicher Bericht von dem Anfang, Fortgang und Endschaft dess Regenspurgischen Colloquii, so Anno 1601 zwischen den Catholischen eins und der Augspurgischen Confessio zugethanen Theologen anderntheils…&amp;#039;&amp;#039;, München 1602.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Apologeticus Adami Tanneri Societatis Iesu Theologi. Pro compendiaria relatione de Colloquio Ratisbonense, anni 1601 …&amp;#039;&amp;#039;, Mainz 1603.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Disputatio theologica de divina gratia. …&amp;#039;&amp;#039;, Ingolstadt 1605.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Defensionis Ecclesiae Libertatis Libri duo: contra Venetae causae Patronos, …&amp;#039;&amp;#039;, Ingolstadt 1607.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Anatomiæ confessionis augustanæ&amp;#039;&amp;#039;, Ingolstadt 1613.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Astrologia sacra&amp;#039;&amp;#039;, Ingolstadt 1615.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Apologia pro Societate Iesu ex Bohemiae regno: Ab eiusdem regni statibus religionis sub utraque publico decreto immerito proscripta&amp;#039;&amp;#039;, Wien 1618.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Adam Tanneri e Societate Jesu Theologi, Dissertatio Peripatetico-Theologica, de Coelis. In qua de Coelorum ortu, interitu, substantia, accidentibus, novis Phaenomenis, …&amp;#039;&amp;#039;, Ingolstadt 1621.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Universa theologia scholastica, speculativa, practica ad methodum S. Thomae&amp;#039;&amp;#039;, 4 Bände, Ingolstadt 1626–1627.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Literatur ==&lt;br /&gt;
* {{Literatur |Autor=Heinrich Heppe |Titel=Soldan’s Geschichte der Hexenprozesse |Band=2 |Verlag=Cotta |Ort=Stuttgart |Datum=1880 |Seiten=180 ff. |Online=[https://www.gutenberg.org/files/25048/25048-h/25048-h.htm#kap23 Project Gutenberg eBook]|Abruf=2013-11-29}}&lt;br /&gt;
* [[Karl Rahner]]: &amp;#039;&amp;#039;Vergessenes Jubiläum für Tirol: Wer war Adam Tanner?&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;Neue Tiroler Zeitung&amp;#039;&amp;#039;, Innsbruck 1983, Nr. 198, S. 9.&lt;br /&gt;
* [[Franz Daxecker]]: &amp;#039;&amp;#039;Der berühmte Innsbrucker Jesuit Adam Tanner.&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;[[Tiroler Heimatblätter]].&amp;#039;&amp;#039; Heft 2, 1999, S. 60–62; LThK, 9, 2000, 1252f.&lt;br /&gt;
* {{Literatur |Autor=Johannes Dillinger |Titel=Friedrich Spee und Adam Tanner. Zwei Gegner der Hexenverfolgung aus dem Jesuitenorden |Sammelwerk=Spee Jahrbuch |Band=7 |Verlag=Paulinus |Ort=Trier |Datum=2000 |ISBN=3-87760-511-7 |Seiten=31–58 |Online=https://historicum.net/fileadmin/sxw/Themen/Hexenforschung/Speejb/spj_07_2000/04_spj_4_2000_31_58.pdf |Format=PDF |KBytes=1500 |Abruf=2013-11-29}}&lt;br /&gt;
* Ludwig Rapp: &amp;#039;&amp;#039;Die Hexenprozesse und ihre Gegner aus Tirol.&amp;#039;&amp;#039; Brixen 1891 oder Innsbruck 1874.&lt;br /&gt;
* Hansjörg Rabanser: &amp;#039;&amp;#039;Die Hexenverfolgungen in Tirol. Verlauf – Prozessbiographien – Interpretation.&amp;#039;&amp;#039; Phil. Diss., Innsbruck 2005.&lt;br /&gt;
* Hansjörg Rabanser: &amp;#039;&amp;#039;Hexenwahn. Schicksale und Hintergründe. Die Tiroler Hexenprozesse.&amp;#039;&amp;#039; Haymon-Verlag, Innsbruck 2006, ISBN 3-85218-509-2.&lt;br /&gt;
* {{NDB|25|782|783|Tanner, Adam|Hansjörg Rabanser|118801317}}&lt;br /&gt;
* {{ADB|37|380|382|Tanner, Adam|[[Franz Heinrich Reusch]]|ADB:Tanner, Adam}}&lt;br /&gt;
* {{BBKL|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070609085544/http://www.bautz.de/bbkl/t/tanner_a.shtml |band=17|autor=[[Ekkart Sauser]]|spalten=1359-1360}}&lt;br /&gt;
* Rainer Decker: &amp;#039;&amp;#039;Spee und Tanner aus der Sicht eines römischen Kardinal-Inquisitors.&amp;#039;&amp;#039; In: [https://www.historicum.net/fileadmin/sxw/Themen/Hexenforschung/Speejb/spj_06_1999/03_spj_4_1999_45_52.pdf Spee-Jahrbuch 6 (1999) S. 45–52].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Weblinks ==&lt;br /&gt;
{{Commonscat}}&lt;br /&gt;
* [https://www.newadvent.org/cathen/14444a.htm Catholic encyclopedia]&lt;br /&gt;
* https://www.ingolstadt.de/stadtmuseum/scheuerer/ausstell/sj-hexen.htm&lt;br /&gt;
* {{Webarchiv |url=http://www.uibk.ac.at/sprachen-literaturen/tyrolis-latina/auctores.html#tanner |text=Adam Tanner unter &amp;#039;&amp;#039;100 ausgewählte Autoren, Tirolensia Latina, Geschichte der lateinischen Literatur in Tirol&amp;#039;&amp;#039;, Universität Innsbruck, Institut für Sprachen und Literaturen |wayback=20080417212006}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Einzelnachweise ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Normdaten|TYP=p|GND=118801317|LCCN=nr2001046946|VIAF=12238105}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{SORTIERUNG:Tanner, Adam}}&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Römisch-katholischer Theologe (17. Jahrhundert)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Gegner der Hexenverfolgung]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Jesuit]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Hochschullehrer (Universität Ingolstadt)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Hochschullehrer (Universität Dillingen)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Hochschullehrer (Karls-Universität)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Hochschullehrer (Universität Wien)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Kanzler einer Hochschule]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Person als Namensgeber für einen Mondkrater]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Deutscher]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Geboren 1572]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Gestorben 1632]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Mann]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Personendaten&lt;br /&gt;
|NAME=Tanner, Adam&lt;br /&gt;
|ALTERNATIVNAMEN=&lt;br /&gt;
|KURZBESCHREIBUNG=deutscher Hexentheoretiker&lt;br /&gt;
|GEBURTSDATUM=14. April 1572&lt;br /&gt;
|GEBURTSORT=[[Innsbruck]], Österreich&lt;br /&gt;
|STERBEDATUM=25. Mai 1632&lt;br /&gt;
|STERBEORT=[[Unken (Salzburg)|Unken]] bei Salzburg&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;SchlurcherBot</name></author>
	</entry>
</feed>