<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=1%2C2-Propandiol</id>
	<title>1,2-Propandiol - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=1%2C2-Propandiol"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=1,2-Propandiol&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-11T05:07:28Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=1,2-Propandiol&amp;diff=325016&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;ChemoBot: Entferne Parameter „Suchfunktion“ aus {{Infobox Chemikalie}} und bereinige Leerzeilen</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=1,2-Propandiol&amp;diff=325016&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-01-23T22:41:36Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Entferne Parameter „Suchfunktion“ aus {{Infobox Chemikalie}} und bereinige Leerzeilen&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Infobox Chemikalie&lt;br /&gt;
| Strukturformel            = [[Datei:Structural formula of 1,2-propanediol.svg|200px|Strukturformel von 1,2-Propandiol]]&lt;br /&gt;
| Strukturhinweis           = Vereinfachte Strukturformel ohne Angabe der [[Stereochemie]]&lt;br /&gt;
| Andere Namen              = * Propan-1,2-diol ([[IUPAC-Nomenklatur|IUPAC]])&lt;br /&gt;
* 1,2-Propylenglycol&lt;br /&gt;
* 1,2-Dihydroxypropan&lt;br /&gt;
* {{E-Nummer|1520|Abruf=2020-06-27}}&lt;br /&gt;
* Monopropylenglycol&lt;br /&gt;
* Monopropylenglykol&lt;br /&gt;
* Propylenglycol ([[Ph. Eur.]])&lt;br /&gt;
* Propylenglycolum (Ph. Eur.)&lt;br /&gt;
* {{INCI|Name=Propylene glycol|ID=37269 |Abruf=2019-12-23}}&lt;br /&gt;
| Summenformel              = C&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;8&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;&lt;br /&gt;
| CAS                       = * {{CASRN|57-55-6}} &amp;lt;small&amp;gt;[Racemat]&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
* {{CASRN|4254-14-2|Q27093218}} &amp;lt;small&amp;gt;[(&amp;#039;&amp;#039;R&amp;#039;&amp;#039;)-Enantiomer]&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
* {{CASRN|4254-15-3|Q27095160}} &amp;lt;small&amp;gt;[(&amp;#039;&amp;#039;S&amp;#039;&amp;#039;)-Enantiomer]&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
| EG-Nummer                 = 200-338-0&lt;br /&gt;
| ECHA-ID                   = 100.000.307&lt;br /&gt;
| PubChem                   = 1030&lt;br /&gt;
| ChemSpider                = 13835224&lt;br /&gt;
| DrugBank                  = DB01839&lt;br /&gt;
| Beschreibung              = ölige, farblose, fast geruchlose, [[Hygroskopie|hygroskopische]], [[Viskosität|viskose]] Flüssigkeit&amp;lt;ref&amp;gt;{{RömppOnline|ID=RD-16-04316|Name=Propandiole|Abruf=2014-09-29}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Molare Masse              = 76,09 [[Gramm|g]]·[[mol]]&amp;lt;sup&amp;gt;−1&amp;lt;/sup&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Aggregat                  = flüssig&lt;br /&gt;
| Dichte                    = 1,04 [[Gramm|g]]·cm&amp;lt;sup&amp;gt;−3&amp;lt;/sup&amp;gt; (25&amp;amp;nbsp;°C)&amp;lt;ref name=&amp;quot;merck index&amp;quot;&amp;gt;Maryadele J. ONeil; Merck &amp;amp; Co., Inc. (Hrsg.): &amp;#039;&amp;#039;[[Merck Index|The Merck Index]]: An Encyclopedia of Chemicals, Drugs, and Biologicals.&amp;#039;&amp;#039; 14 Auflage. Elsevier, Whitehouse Station, NJ, USA 2006, ISBN 978-0-911910-00-1, S. 1350.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Schmelzpunkt              = −60 [[Grad Celsius|°C]]&amp;lt;ref name=&amp;quot;GESTIS&amp;quot;&amp;gt;{{GESTIS|ZVG=13620|Name=1,2-Propandiol|Abruf=2019-12-21}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Siedepunkt                = 188,2&amp;amp;nbsp;°C&amp;lt;ref name=&amp;quot;merck index&amp;quot; /&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;GESTIS&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Dampfdruck                = 0,11 h[[Pascal (Einheit)|Pa]] (20&amp;amp;nbsp;°C)&amp;lt;ref name=&amp;quot;GESTIS&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Löslichkeit               = mischbar mit Wasser, [[Ethanol]]&amp;lt;ref name=&amp;quot;handbook&amp;quot;&amp;gt;Robert C. Weast (Hrsg.): [[CRC Handbook of Chemistry and Physics]]. 58. Auflage. CRC Press, Cleveland 1977, ISBN 0-8493-0458-X.&amp;lt;/ref&amp;gt;, [[Aceton]], [[Chloroform]], löslich in [[Diethylether]]&amp;lt;ref name=&amp;quot;merck index&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Brechungsindex            = 1,4324&amp;lt;ref name=&amp;quot;handbook&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
| Quelle GHS-Kz             = &amp;lt;ref name=&amp;quot;GESTIS&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
| GHS-Piktogramme           = {{GHS-Piktogramme|-}}&lt;br /&gt;
| GHS-Signalwort            = &lt;br /&gt;
| H                         = {{H-Sätze|-}}&lt;br /&gt;
| EUH                       = {{EUH-Sätze|-}}&lt;br /&gt;
| P                         = {{P-Sätze|-}}&lt;br /&gt;
| Quelle P                  = &lt;br /&gt;
| ToxDaten        = * {{ToxDaten |Typ=LD50 |Organismus=Ratte |Applikationsart=oral |Wert=20.000 mg·kg&amp;lt;sup&amp;gt;−1&amp;lt;/sup&amp;gt; |Bezeichnung= |Quelle=&amp;lt;ref name=&amp;quot;GESTIS&amp;quot; /&amp;gt; }}&lt;br /&gt;
* {{ToxDaten |Typ=LD50 |Organismus=Kaninchen |Applikationsart=dermal |Wert=20.800 mg·kg&amp;lt;sup&amp;gt;−1&amp;lt;/sup&amp;gt; |Bezeichnung=Medianwert |Quelle=&amp;lt;ref name=&amp;quot;GESTIS&amp;quot; /&amp;gt; }}&lt;br /&gt;
* {{ToxDaten |Typ=LC50 |Organismus=Fisch |Applikationsart=96 h |Wert=39.800 mg·l&amp;lt;sup&amp;gt;−1&amp;lt;/sup&amp;gt; |Bezeichnung=Medianwert |Quelle=&amp;lt;ref name=&amp;quot;GESTIS&amp;quot; /&amp;gt; }}&lt;br /&gt;
* {{ToxDaten |Typ=LC50 |Organismus=Krustentiere |Applikationsart=48 h |Wert=&amp;gt;5120 mg·l&amp;lt;sup&amp;gt;−1&amp;lt;/sup&amp;gt; |Bezeichnung=Medianwert |Quelle=&amp;lt;ref name=&amp;quot;GESTIS&amp;quot; /&amp;gt; }}&lt;br /&gt;
| Standardbildungsenthalpie = −501,0 kJ/mol&amp;lt;ref name=&amp;quot;CRC90_5_25&amp;quot;&amp;gt;{{CRC Handbook|Auflage=90|Titel=Standard Thermodynamic Properties of Chemical Substances|Kapitel=5|Startseite=25}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;1,2-Propandiol&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;1,2-Propylenglycol&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;), auch bekannt als &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Propylenglykol&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, ist eine klare, farblose, nahezu geruchlose und stark [[Hygroskopie|hygroskopische]] Flüssigkeit. 1,2-Propandiol gehört zu den mehrwertigen [[Alkanole]]n.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Isomere ==&lt;br /&gt;
Es handelt sich um eine an C2 [[Chiralität (Chemie)|chirale]] Verbindung, es gibt also ein (&amp;#039;&amp;#039;R&amp;#039;&amp;#039;)-[[Enantiomer]] und ein (&amp;#039;&amp;#039;S&amp;#039;&amp;#039;)-Enantiomer. Wenn nicht ausdrücklich anders angegeben, beziehen sich in diesem Artikel alle Angaben auf das 1:1-Gemisch ([[Racemat]]) des (&amp;#039;&amp;#039;R&amp;#039;&amp;#039;)-Enantiomers und des (&amp;#039;&amp;#039;S&amp;#039;&amp;#039;)-Enantiomers.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center; font-size:90%;&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;3&amp;quot; class=&amp;quot;hintergrundfarbe6&amp;quot; | &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Isomere von 1,2-Propandiol&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| class=&amp;quot;hintergrundfarbe5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:left&amp;quot; | Name&lt;br /&gt;
| (&amp;#039;&amp;#039;R&amp;#039;&amp;#039;)-(−)-1,2-Propandiol || (&amp;#039;&amp;#039;S&amp;#039;&amp;#039;)-(+)-1,2-Propandiol&lt;br /&gt;
&amp;lt;!--|-&lt;br /&gt;
| class=&amp;quot;hintergrundfarbe5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:left&amp;quot; | Andere Namen&lt;br /&gt;
|  ||--&amp;gt;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| class=&amp;quot;hintergrundfarbe5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:left&amp;quot; | [[Strukturformel]]&lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;2&amp;quot; | [[Datei:1,2-Propandiol IsomersV1.svg|260px]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| rowspan=&amp;quot;2&amp;quot; class=&amp;quot;hintergrundfarbe5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:left&amp;quot; | [[CAS-Nummer]]&lt;br /&gt;
| {{CASRN|4254-14-2|Q27093218}} || {{CASRN|4254-15-3|Q27095160}}&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;2&amp;quot; | {{CASRN|57-55-6}} (Racemat)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| rowspan=&amp;quot;2&amp;quot; class=&amp;quot;hintergrundfarbe5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:left&amp;quot; | [[EG-Nummer]]&lt;br /&gt;
| 610-038-5 || 610-039-0&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;2&amp;quot; | 200-338-0 (Racemat)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| rowspan=&amp;quot;2&amp;quot; class=&amp;quot;hintergrundfarbe5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:left&amp;quot; | [[ECHA]]-Infocard&lt;br /&gt;
| {{ECHA|100.109.749}} || {{ECHA|100.110.596}}&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;2&amp;quot; | {{ECHA|100.000.307}} (Racemat)&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| rowspan=&amp;quot;2&amp;quot; class=&amp;quot;hintergrundfarbe5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:left&amp;quot; | [[PubChem]]&lt;br /&gt;
| {{PubChem|259994}} || {{PubChem|439846}}&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;2&amp;quot; | {{PubChem|1030}} (Racemat)&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| rowspan=&amp;quot;2&amp;quot; class=&amp;quot;hintergrundfarbe5&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:left&amp;quot; | [[Wikidata]]&lt;br /&gt;
| [[d:Q27093218|Q27093218]] || [[d:Q27095160|Q27095160]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| colspan=&amp;quot;2&amp;quot; | [[d:Q161495|Q161495]] (Racemat)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Gewinnung und Darstellung ==&lt;br /&gt;
Industriell wird 1,2-Propandiol durch [[Hydratisierung]] von [[Propylenoxid]] hergestellt. Abhängig vom Hersteller wird dafür entweder ein Hochtemperaturverfahren ohne [[Katalyse]] bei 200–220&amp;amp;nbsp;°C oder ein katalytisches Verfahren bei 150–180&amp;amp;nbsp;°C in Gegenwart eines [[Ionenaustauscher]]harzes oder kleiner Mengen [[Schwefelsäure]] oder [[Alkalien]] genutzt. Die Endprodukte dieser Verfahren enthalten 20 % 1,2-Propandiol (das durch [[Rektifikation (Verfahrenstechnik)|Rektifikation]] gereinigt wird), 1,5 % [[Dipropylenglycol]] und kleinere Mengen anderer Polypropylenglycole.&lt;br /&gt;
[[Datei:(±)-1,2-Propandiol Synthesis V1.svg|rahmenlos|hochkant=1.8|zentriert|Synthese von 1,2-Propandiol]]&lt;br /&gt;
2007 betrug die weltweite Produktionskapazität 1.400.000 [[Tonne (Einheit)|Tonnen]].&amp;lt;ref&amp;gt;Wiesmann, M.: [https://www.process.vogel.de/anlagen_apparatebau/engineering_dienstleistung/articles/65987/ &amp;#039;&amp;#039;Propylenglykol – Ashland und Cargill bilden Joint Venture&amp;#039;&amp;#039;], Vogel-Media, Process 18. Mai 2007.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Enantiomerenreines (&amp;#039;&amp;#039;S&amp;#039;&amp;#039;)-(+)-1,2-Propandiol ist durch Abbaureaktion von &amp;lt;small&amp;gt;D&amp;lt;/small&amp;gt;-Mannitol zugänglich.&amp;lt;ref&amp;gt;Richard Kuhn, Kichang Kum: &amp;#039;&amp;#039;Über die absolute Konfiguration des Sorbinöls.&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;Chemische Berichte.&amp;#039;&amp;#039; 95, 1962, S.&amp;amp;nbsp;2009–2011, [[doi:10.1002/cber.19620950823]].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Aus Glycerin kann durch [[Hydrogenolyse]] 1,2-Propandiol hergestellt werden. Dabei wird in Gegenwart von speziellen Metallkatalysatoren (vorwiegend auf Kupferbasis) Wasser abgespalten und Wasserstoff addiert. Da Glycerin unter anderem bei der [[Biodiesel]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;herstellung anfällt, kann über diesen Weg 1,2-Propandiol aus nachwachsenden Rohstoffen hergestellt werden.&amp;lt;ref&amp;gt;{{Literatur |Autor=Malaya R. Nanda et al. |Titel=Recent advancements in catalytic conversion of glycerol into propylene glycol: A review |Sammelwerk=Catalysis Reviews |Band=58 |Nummer=3 |Datum=2016-06-07 |DOI=10.1080/01614940.2016.1166005 |Online=https://wqin.lakeheadu.ca/2016%20Malaya%20Catalysis%20Reviews%2058%20309%E2%80%93336.pdf}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Literatur |Autor=Arno Behr, Thomas Seidensticker |Titel=Einführung in die Chemie nachwachsender Rohstoffe |Verlag=Springer |Ort=Heidelberg |Datum=2018 |ISBN=978-3-662-55254-4 |DOI=10.1007/978-3-662-55255-1 |Seiten=97-98}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Eigenschaften ==&lt;br /&gt;
Propylenglycol ist mit Wasser und polaren organischen Lösemitteln mischbar. Bei hohen Temperaturen oberhalb 150&amp;amp;nbsp;°C ist es [[oxidation]]sempfindlich.&lt;br /&gt;
Es bildet mit Toluol und Xylol [[Azeotrop]]e, nicht hingegen mit Wasser.&amp;lt;ref&amp;gt;[http://e-liquids.de/media/Zertifikate/101486.O.BASF.pdf BASF – 1,2-Propandiol USP (Produktbeschreibung Pharmaqualität), Daten entnommen aus: Horsley, L.H. „Azeotropic Data III“, Advances in Chemistry Series, Nr. 116, ACS, Washington, D.C., 1973.]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Aufgrund seiner [[Hygroskopie|hygroskopischen]] Eigenschaften wirken Aerosole von Propylenglykol in der Luft als [[Kondensationskern|Kondensationskeime]] für Nebeltröpfchen aus der umgebenden Luftfeuchtigkeit.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Sicherheitstechnische Kenngrößen ==&lt;br /&gt;
1,2-Propandiol hat einen [[Flammpunkt]] bei 101&amp;amp;nbsp;°C.&amp;lt;ref name=&amp;quot;Brandes&amp;quot;&amp;gt;E. Brandes, W. Möller: &amp;#039;&amp;#039;Sicherheitstechnische Kenngrößen – Band 1: Brennbare Flüssigkeiten und Gase&amp;#039;&amp;#039;, Wirtschaftsverlag NW – Verlag für neue Wissenschaft GmbH, Bremerhaven 2003.&amp;lt;/ref&amp;gt; Die Verbindung bildet daher erst oberhalb dieser Temperatur entzündliche Dampf-Luft-Gemische. Der [[Explosionsgrenze|Explosionsbereich]] liegt zwischen 2,6 Vol.‑% (80&amp;amp;nbsp;g/m&amp;lt;sup&amp;gt;3&amp;lt;/sup&amp;gt;) als [[Explosionsgrenze|untere Explosionsgrenze]] (UEG) und 12,6 Vol.‑% (400&amp;amp;nbsp;g/m&amp;lt;sup&amp;gt;3&amp;lt;/sup&amp;gt;) als [[Explosionsgrenze|obere Explosionsgrenze]] (OEG).&amp;lt;ref name=&amp;quot;Brandes&amp;quot; /&amp;gt; Die [[Zündtemperatur]] beträgt 420&amp;amp;nbsp;°C.&amp;lt;ref name=&amp;quot;GESTIS&amp;quot; /&amp;gt; Der Stoff fällt somit in die [[Temperaturklasse]] T2.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Gesundheitsrisiken ==&lt;br /&gt;
Es sind nach jahrzehntelanger Verwendung keine gravierenden Gesundheitsgefahren bekannt geworden. Seit 1942 ist 1,2-Propandiol in den [[Vereinigte Staaten von Amerika|USA]] ein zugelassener Bestandteil für Arzneimittel und ist durch die [[Food and Drug Administration]] (FDA) als grundsätzlich unbedenklich &amp;#039;&amp;#039;({{lang|en|generally recognized as safe}})&amp;#039;&amp;#039; zugelassen für Lebensmittel- und Kosmetikanwendungen.&amp;lt;ref name=&amp;quot;Ullmann&amp;quot; /&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;BfR2013&amp;quot; /&amp;gt; Die akute&amp;lt;ref&amp;gt;Clark et al. Toxicological assessment of heat transfer fluids proposed for use in solar energy applications. Toxicol Appl Pharmac, 51, 529–535., 1979; zitiert in: Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD) &amp;quot;Screening Information Data Set for High Production Volume Chemicals (SIDS)&amp;quot;, [https://www.inchem.org/pages/sids.html]&amp;lt;/ref&amp;gt; und chronische bzw. subchronische Toxizität&amp;lt;ref&amp;gt;Gaunt, IF, Carpanini, FMB, Grasso, P and Lansdown, ABG, Long-term toxicity of propylene glycol in rats. Fd Cosmet Toxicol, 10, 151–162, 1972; zitiert in: Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD) &amp;quot;Screening Information Data Set for High Production Volume Chemicals (SIDS)&amp;quot;, [https://www.inchem.org/pages/sids.html]&amp;lt;/ref&amp;gt; können als äußerst gering angesehen werden. Die tödliche orale Dosis für einen Erwachsenen wird mit 0,5 bis 5&amp;amp;nbsp;g pro kg Körpergewicht angenommen. Das [[JECFA|Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives]] gibt eine [[Erlaubte Tagesdosis]] von 25&amp;amp;nbsp;mg pro kg Körpergewicht an.&amp;lt;ref name=&amp;quot;BfR2013&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Hinweise für carcinogene, mutagene oder reproduktionstoxische Eigenschaften konnten nicht gefunden werden. 1,2-Propandiol besitzt keine hautreizenden und lediglich sehr geringe augenreizende Eigenschaften.&amp;lt;ref&amp;gt;Murman, Prüfung der akuten Augen- und Schleimhautreizwirkung von 1,2-Propylenglykol. Huels study no 0212, 1984; Murman, Prüfung der akuten Hauttreizwirkung von 1,2-Propylenglykol. Huels study no 021184. 1984.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Clark et al. Toxicological assessment of heat transfer fluids proposed for use in solar energy applications. Toxicol Appl Pharmac, 51, 529–535., 1979; zitiert in: Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD) &amp;quot;Screening Information Data Set for High Production Volume Chemicals (SIDS)&amp;quot;, [https://www.inchem.org/pages/sids.html]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nach einer häufig angeführten Studie wurden bei der Inhalation von Nebeln aus 1,2-Propandiol vereinzelt Reizungen von Augen und Rachen beobachtet.&amp;lt;ref&amp;gt;G. Wieslander: &amp;#039;&amp;#039;Experimental exposure to propylene glycol mist in aviation emergency training: acute ocular and respiratory effects&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;[[Occup Environ Med]]&amp;#039;&amp;#039;. 58(10), S.&amp;amp;nbsp;649–655 (2001), PMID 11555686.&amp;lt;/ref&amp;gt; Bei der [[ECHA]] wurde seit März 2016 geprüft, ob diese Effekte für eine Kennzeichnung gemäß [[Verordnung (EG) Nr. 1272/2008 (CLP)|CLP-Verordnung]] für [[Gefahrenklasse#Spezifische Zielorgan-Toxizität (einmalige Exposition)|STOT SE 3, H335]] ausreichen.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://echa.europa.eu/de/harmonised-classification-and-labelling-previous-consultations/-/substance-rev/12910/term Vorschlag zur Kennzeichnung von Propandiol auf der Website der ECHA], abgerufen am 25. April 2016.&amp;lt;/ref&amp;gt; Im Dezember 2016 entschied der [[Ausschuss für Risikobewertung]] (RAC) der ECHA, dass diese Effekte nicht für eine Einstufung ausreichen.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://echa.europa.eu/documents/10162/22867731/annex_rac_seac_en.pdf/b18b01c2-7016-f0c8-fdf5-26584ed63f93 Anhang zur ECHA-Mitteilung von 13. Dezember 2016], abgerufen am 14. Dezember 2016.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ein vereinzeltes Auftreten allergischer Reaktionen gilt als gesichert. Der Auslösemechanismus wurde jedoch nicht geklärt. Dabei kommen als mögliche Auslöser die beiden Enantiomere oder mögliche Verunreinigungen ([[Propylenoxid]], [[1,3-Propandiol]]) in Frage.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Verwendung ==&lt;br /&gt;
1,2-Propandiol wird wegen seiner lösenden und emulgierenden Eigenschaften unter anderem als Trägerstoff und Träger[[lösungsmittel]] für [[Farbstoff]]e, [[Aroma|Aromen]], [[Antioxidationsmittel]], [[Emulgator]]en und [[Enzym]]e verwendet.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Neben Wasser und [[Glycerin]] (1,2,3 Propantriol) sorgt Propandiol als Bestandteil von [[Nebelfluid]]en für den gewünschten dichten Nebel.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Lebensmittelzusatzstoff ===&lt;br /&gt;
1,2-Propandiol ist in der [[Europäische Union|EU]] als [[Lebensmittelzusatzstoff]] für &amp;#039;&amp;#039;Kaugummis&amp;#039;&amp;#039; und &amp;#039;&amp;#039;Nahrungsergänzungsmittel in Form von Kapseln oder Tabletten&amp;#039;&amp;#039; zugelassen und trägt die Bezeichnung &amp;#039;&amp;#039;E&amp;amp;nbsp;1520&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bei der Zubereitung von [[Aroma|Lebensmittelaromen]] wird Propandiol als Trägerstoff verwendet.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Kosmetik &amp;amp; Hygiene ===&lt;br /&gt;
1,2-Propandiol ist in Kosmetikprodukten wie Hautcremes, Gleitgelen, Zahnpasta, Mundwässern und Deos als Feuchthaltemittel enthalten. Der Stoff kommt als Co-[[Tensid]] in Mehrkomponentensystemen zur Anwendung und fördert die Bildung von [[Emulsion|Wasser-in-Öl-Emulsionen]]. Darüber hinaus kann es häufig zu einer deutlichen [[Resorption]]sverbesserung verschiedener Wirkstoffe beitragen. Die antimikrobielle Wirksamkeit macht einen Einsatz weiterer Konservierungsmittel häufig überflüssig.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Wärmeträger ===&lt;br /&gt;
1,2-Propandiol ist wie [[Ethylenglycol]] als Frostschutz-Zusatz zum [[Wärmeträgermedium]] Wasser unter anderem in der [[Solarthermie]] geeignet.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die Wärmekapazität der Kühlflüssigkeit beträgt je nach Wasseranteil 2,5&amp;amp;nbsp;kJ·kg&amp;lt;sup&amp;gt;−1&amp;lt;/sup&amp;gt;·K&amp;lt;sup&amp;gt;−1&amp;lt;/sup&amp;gt; bis 4,2&amp;amp;nbsp;kJ·kg&amp;lt;sup&amp;gt;−1&amp;lt;/sup&amp;gt;·K&amp;lt;sup&amp;gt;−1&amp;lt;/sup&amp;gt; für reines Wasser. Ein 50/50-Gemisch gefriert bei −35&amp;amp;nbsp;°C, siedet bei einem Druck von einer Atmosphäre bei 104&amp;amp;nbsp;°C und hat eine Wärmekapazität von 3,5&amp;amp;nbsp;kJ·kg&amp;lt;sup&amp;gt;−1&amp;lt;/sup&amp;gt;·K&amp;lt;sup&amp;gt;−1&amp;lt;/sup&amp;gt;.&amp;lt;ref&amp;gt;{{Webarchiv |url=http://www.antifrogen.clariant.com/C12575E4001FB2B8/vwLookupDownloads/HeatTransferFluids_Newsroom_TechnicalLeaflets_AntifrogenL_d.pdf/$FILE/HeatTransferFluids_Newsroom_TechnicalLeaflets_AntifrogenL_d.pdf |text=Fa. Clariant – 1,2-Propylenglycol/Wasser als Wärmeträger |wayback=20140813213304}}&amp;lt;/ref&amp;gt; Höhere Drücke erlauben höhere Arbeitstemperaturen, ohne dass das Wärmemedium siedet, stellen jedoch höhere Anforderungen an das Material.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Wegen der Ungiftigkeit des Propandiols wird es in [[Kühlanlage]]n der Lebensmittelverarbeitung ausschließlich eingesetzt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Tabak und elektrische Zigaretten ===&lt;br /&gt;
1,2-Propandiol ist in fast allen [[Tabak]]produkten als [[Tabakzusatzstoff|Zusatzstoff]] enthalten,&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;[https://service.bmel.de/tabakerzeugnisse/index2.php?site_key=153 Tabakzusatzstoff-Datenbank]&amp;#039;&amp;#039; Webseite des [[Bundesministerium für Ernährung und Landwirtschaft|BMEL]], abgerufen am 8. Juli 2023.&amp;lt;/ref&amp;gt; da es zusammen mit [[Glycerin]] als [[Feuchthaltemittel]] sowohl dem Zigarettentabak als auch dem Wasserpfeifentabak zugesetzt wird. In Rauch von Wasserpfeifen werden hohe Mengen an unverbranntem Feuchthaltemitteln (Glycerin und 1,2-Propandiol) gefunden.&amp;lt;ref&amp;gt;Jens Schubert, Jürgen Hahn, Gerhard Dettbarn, Albrecht Seidel, Andreas Luch, Thomas G. Schulz: &amp;#039;&amp;#039;Mainstream Smoke of the Waterpipe: Does this Environmental Matrix Reveal as Significant Source of Toxic Compounds.&amp;#039;&amp;#039; In: &amp;#039;&amp;#039;[[Toxicology Letters]].&amp;#039;&amp;#039; 205, 2011, S.&amp;amp;nbsp;279–284, [[doi:10.1016/j.toxlet.2011.06.017]].&amp;lt;/ref&amp;gt; Das [[Bundesinstitut für Risikobewertung]] (BfR) warnt vor möglichen Gesundheitsgefahren, welche sich durch die Aufnahme dieser Stoffe mit dem Tabakrauch bei [[Shisha|Wasserpfeifen]] ergeben könnten und empfiehlt daher, die maximale Menge an Feuchthaltemitteln wie bisher auf 5 % zu begrenzen.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.bfr.bund.de/de/presseinformation/2011/27/feuchthaltemittel_in_wasserpfeifentabak_erhoehen_das_gesundheitliche_risiko-120029.html &amp;#039;&amp;#039;Feuchthaltemittel in Wasserpfeifentabak erhöhen das gesundheitliche Risiko.&amp;#039;&amp;#039;] BfR, Pressemitteilung vom 3. August 2011.&amp;lt;/ref&amp;gt;  Propandiol findet sich als Hauptbestandteil (bis zu 75 %, Stand 2013) in Liquiden (in dessen Kontext es auch als „PG“ bezeichnet wird) von [[Elektrische Zigarette|elektrischen Zigaretten]].&amp;lt;ref name=&amp;quot;BfR2013&amp;quot; /&amp;gt; Daneben wird Propandiol in wässriger Lösung in den Befeuchtungssystemen von [[Humidor]]en verwendet ([[Luftfeuchte#Relative Luftfeuchtigkeit|relative Luftfeuchte]] über 70 %).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Propandiol-Einsatz in der Milchviehfütterung ===&lt;br /&gt;
Seit einiger Zeit wird 1,2-Propandiol auch als Futterzusatz für [[Milchproduktion|Milchkühe]] verwendet. Durch die geforderte immer weiter steigende Milchleistung der Kühe, die mittlerweile bei Hochleistungsmilchkühen um etwa 50&amp;amp;nbsp;Liter/Tag liegt, kommt es immer häufiger zu einem Nachlassen der Milchleistung nach dem [[Abkalben|Kalben]]. Insbesondere in der sogenannten Transitphase, den beiden Wochen vor dem Kalben, und in der ersten [[Laktation]]sphase hat sich im Rahmen geeigneter Fütterungsstrategien und Futterrationen die zusätzliche Verabreichung von 1,2-Propandiol zur Vorbeugung gegen [[Ketose (Stoffwechsel)|Ketose]] sowie zur Leistungsstabilisierung bewährt.&amp;lt;ref&amp;gt;Annette Menke: [http://www.riswick.de/versuche/tierhaltung/futterwertpruefung/archiv/milchleistungsfutter-447.htm &amp;#039;&amp;#039;Milchleistungsfutter im Test.&amp;#039;&amp;#039;] In: &amp;#039;&amp;#039;riswick.de&amp;#039;&amp;#039;, 11. Juli 2005.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Alternativ darf auch 1,2,3-Propantriol ([[Glycerin]]) verfüttert werden. Soweit die qualitativen Vorschriften für Futtermittel eingehalten werden, können dabei auch undestillierte Rohproduktqualität aus der Fettsäure-Herstellung verwendet werden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Einsatz in der Medizin ===&lt;br /&gt;
In der Veterinärmedizin wird Propandiol (meist in 50%iger Verdünnung) bei [[Hyperkeratose|übermäßigen Verhornungen]] der Haut eingesetzt.&amp;lt;ref&amp;gt;Ch. Noli, F. Scarampella: &amp;#039;&amp;#039;Hyperkeratose der Ballen&amp;#039;&amp;#039;. In: &amp;#039;&amp;#039;Praktische Dermatologie bei Hund und Katze.&amp;#039;&amp;#039; Schlütersche Verlagsanstalt, 2. Aufl. 2005. ISBN 3-87706-713-1, S.&amp;amp;nbsp;328.&amp;lt;/ref&amp;gt; Zudem wird es als Trägerstoff für Arzneistoffe (z.&amp;amp;nbsp;B. [[Ivermectin]], [[Minoxidil]]) eingesetzt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Weblinks ==&lt;br /&gt;
{{Commonscat|1,2-Propanediol|1,2-Propandiol}}&lt;br /&gt;
{{Wiktionary}}&lt;br /&gt;
* [http://www.propylene-glycol.com/ Information des europäischen Chemieverbandes CEFIC – www.propylene-glycol.com]&lt;br /&gt;
* ChemSub Online: [http://chemsub.online.fr/name/propan-1,2-diol.html Propan-1,2-diol]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Einzelnachweise ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref name=&amp;quot;Ullmann&amp;quot;&amp;gt;{{Literatur |Autor=Carl J. Sullivan |Hrsg= |Titel=Propanediols |Sammelwerk=Ullmann’s Encyclopedia of Industrial Chemistry |Verlag=Wiley Online Library |Datum=2012 |DOI=10.1002/14356007.a22_163 |Seiten=213–278}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref name=&amp;quot;BfR2013&amp;quot;&amp;gt;{{Literatur |Autor= |Titel=Liquids von E-Zigaretten können die Gesundheit beeinträchtigen |TitelErg=Stellungnahme Nr. 016/2012 des BfR vom 24. Februar 2012, ergänzt am 21. Januar 2013 |Hrsg=Bundesinstitut für Risikobewertung |Datum=2013-01-21 |Seiten=3–4 |Online=https://mobil.bfr.bund.de/cm/343/liquids-von-e-zigaretten-koennen-die-gesundheit-beeintraechtigen.pdf |Format=pdf |KBytes=83 |Abruf=2019-12-30}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;/references&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{SORTIERUNG:Propandiol12}}&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Alkandiol]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Pharmazeutischer Hilfsstoff]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Lebensmittelzusatzstoff (EU)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Wärmeträger]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;ChemoBot</name></author>
	</entry>
</feed>