Notice: Unexpected clearActionName after getActionName already called in /var/www/html/includes/context/RequestContext.php on line 338
Jakob Henle – Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie Zum Inhalt springen

Jakob Henle

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
(Weitergeleitet von Jacob Henle)
Datei:Jakob Henle Litho.jpg
Jakob Henle, Lithographie von Rudolf Hoffmann, 1857

Friedrich Gustav Jakob Henle, kurz auch Jacob Henle (* 19. Juli 1809 in Fürth; † 13. Mai 1885 in Göttingen), war ein deutscher Anatom, insbesondere Histologe, und Pathologe. Er wirkte als Hochschullehrer in Berlin, Zürich, Heidelberg und Göttingen. Als Könner am Mikroskop entdeckte er die später nach ihm benannten Henleschen Schleifen in der Niere. In seinem Handbuch der systematischen Anatomie des Menschen findet sich die erste Darstellung von sich teilenden Zellkernen, allerdings noch ohne deren Deutung. Mit Karl Pfeufer war Henle um 1842<ref>Paul Diepgen, Heinz Goerke: Aschoff/Diepgen/Goerke: Kurze Übersichtstabelle zur Geschichte der Medizin. 7., neubearbeitete Auflage. Springer, Berlin/Göttingen/Heidelberg 1960, S. 38.</ref> Begründer der mit der physiologischen Medizin verwandten rationellen Heilkunde. Zudem gab er mit Pfeufer ab 1844 die Zeitschrift für rationelle Medicin heraus.

Leben

Datei:Fürth Helmstraße 9 001.JPG
Jakob Henles Geburtshaus in Fürth
Datei:Jakob henle.jpg
Jakob Henle

Jakob Henle wurde 1809 als Sohn einer angesehenen jüdischen Kaufmannsfamilie in Fürth geboren, sein Onkel war der Kaufmann Elkan Henle.<ref>Zur Familie siehe kurz {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0

   | {{#if: 530
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 136193994
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|136193994}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 355044 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 355044 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}</ref> Wegen der fehlenden Entwicklungsmöglichkeiten für jüdische Kinder in Bayern siedelte die Familie in das Rheinland über. Jakob Henle studierte ab 1827 in Bonn und, unter anderem bei dem Physiologen Johannes Müller, in Heidelberg Medizin. Mit Müller forschte er auch auf dem Gebiet der vergleichenden Anatomie im Jardin des Plantes.

Nach der Promotion 1832 wurde er Assistent, legte 1832/33 seine Staatsprüfung ab und wurde 1834 Prosektor am Institut für Anatomie und Physiologe in Berlin unter dem von Bonn weggegangenen Johannes Müller. Er kam jedoch wegen Beteiligung an der Bonner Burschenschaft zunächst zur Untersuchungshaft in die Berliner Hausvogtei, wurde zu einer sechsjährigen Haftstrafe verurteilt, aber mit Hilfe von Alexander von Humboldt begnadigt.<ref>Werner Köhler: Henle, Friedrich Gustav Jacob. 2005, S. 568.</ref> Im Zuge der Demagogenverfolgung wurde er deswegen im Schwarzen Buch der Frankfurter Bundeszentralbehörde (Eintrag Nr. 664) festgehalten.<ref>Archivsignatur DB 8/7: Untersuchungen wegen revolutionärer Umtriebe. - Alphabetisches Personenverzeichnis ("Schwarzes Buch") digitalisiert im Bundesarchiv; abgerufen am 31. Juli 2025.</ref>

Im Jahr 1838 habilitierte Henle sich, war danach in Berlin als Dozent tätig und wurde 1840 als Professor für Anatomie und Physiologie an die Universität Zürich berufen. Er hielt dort eine Vorlesung über Gewebelehre. Er galt als ein Meister am Mikroskop und brachte die junge Wissenschaft der Histologie entscheidend voran. Nicht ohne Vorläufer entdeckte er 1844 die für die Diagnostik von Nierenkrankheiten bedeutsamen Harnzylinder.<ref>Paul Diepgen, Heinz Goerke: Aschoff/Diepgen/Goerke: Kurze Übersichtstabelle zur Geschichte der Medizin. 7., neubearbeitete Auflage. Springer, Berlin/Göttingen/Heidelberg 1960, S. 36 und 38.</ref> Er erkannte, dass die mittels des Mikroskops zu findenden Harnzylinder („schlauchförmige Faserstoffgerinnsel“) den Ausgüssen erkrankter Nierenkanälchen entsprechen.<ref>Johanna Bleker: Die Geschichte der Nierenkrankheiten. Boehringer Mannheim, Mannheim 1972, S. 105.</ref>

Im selben Jahr folgte der Ruf an die Universität Heidelberg auf den zweiten ordentlichen Lehrstuhl für Anatomie und Physiologie. Es wurde ihm versprochen, dass er den Lehrstuhl seines Kollegen Friedrich Tiedemann würde übernehmen können, sobald dieser in den Ruhestand gegangen wäre. Zwischen Henle und Tiedemann kam es aber immer wieder zu großen Spannungen und Beleidigungen, in die sich 1849 sogar das Ministerium des Inneren einschalten musste, als es um die Planungsschritte eines neuen Anatomiegebäudes ging.<ref>Sara Doll: Ein eher kurzes Gastspiel: Jacob Henle in Heidelberg, in: Sara Doll, Joachim Kirsch und Wolfgang U. Eckart (Hrsg.): Wenn der Tod dem Leben dient – Der Mensch als Lehrmittel, Springer Deutschland 2017, S. 37/38. doi:10.1007/978-3-662-52674-3</ref> In Heidelberg entstand Henles Handbuch der rationellen Pathologie, hier hielt er 1848 auch jenes berühmte anthropologische Kolleg, das einen seiner Hörer, den Schweizer Dichter Gottfried Keller, so sehr beeindruckte, dass er es in seinem Roman Der grüne Heinrich beschrieb.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref> Mit der Novelle Regine setzte Keller zudem der ersten Ehefrau von Henle, Elise Egloff, ein literarisches Denkmal. 1849 übernahm Henle das Direktorat des anatomischen Instituts.

Henle übernahm dann 1852 die Leitung des Instituts für Anatomie der Universität Göttingen. Dort lebte, forschte und lehrte er bis zu seinem Tod im Jahre 1885. 1853 wurde er zum ordentlichen Mitglied der Göttinger Akademie der Wissenschaften gewählt.<ref>Holger Krahnke: Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001 (= Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse. Folge 3, Band 246 = Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse. Folge 3, Band 50). Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-82516-1, S. 110.</ref> Im Jahre 1855 vollendete er den ersten Band seines berühmten Werkes Handbuch der systematischen Anatomie des Menschen, dessen anatomische Abbildungen vor allem auf den präparatorischen Arbeiten seines, auch für den Wiener Anatomen Josef Hyrtl tätigen, Assistenten Ludwik Teichmann beruhen. Im Jahr 1858 wurde er zum Mitglied der Leopoldina gewählt.<ref>{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}

 | 3766
 | Mitgliedseintrag von {{#if: Friedrich Gustav Jacob Henle | Friedrich Gustav Jacob Henle | {{#invoke:WLink|getArticleBase}} }} {{#if:  | () |}}bei der Deutschen Akademie der Naturforscher Leopoldina{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| |Vorlage:Abrufdatum}}

}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= IDName= Datum= |opt= 1= Name= Kommentar= Liste= Weblink= |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Leopoldina |errNS=0 |template=Vorlage:Leopoldina |format= |preview=1 }}</ref> Die Russische Akademie der Wissenschaften nahm ihn 1863, die Bayerische Akademie der Wissenschaften 1864<ref>Vorlage:BAdW</ref> und die Preußische Akademie der Wissenschaften 1873 als korrespondierendes Mitglied auf.<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Mitglieder – historisch: Jakob Henle|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Mitglieder – historisch: Jakob Henle}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-jakob-henle-1098%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Mitglieder – historisch: Jakob Henle}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-jakob-henle-1098}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Mitglieder – historisch: Jakob Henle}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften{{#if: 2025-10-18 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}

          | )
          | {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ; 
              | )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-jakob-henle-1098%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-jakob-henle-1098}}%7C%7C}}}}{{#if:Mitglieder – historisch: Jakob Henle|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Mitglieder – historisch: Jakob Henle|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften| Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften{{#if: |,|{{#if: 2025-10-18 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
            |{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
            |{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2025-10-18 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2025-10-18 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:355047||(?)}}}}}}{{#if: 2025-10-18|;}}}}{{#if: 2025-10-18| {{#if:Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2025-10-18 |ISO|noerror=1}} }}
       |4=im Jahr
       |7=im
       |10=am
       |#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2025-10-18|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2025-10-18|T._Monat JJJJ}}
    | {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften{{#if: 2025-10-18 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
       |  (
       | {{#if: | |  (}}
       }}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
          {{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2025-10-18 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}|{{#if: |: {{
 #if: 
 | {{
     #ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | Vorlage:Str trim
     | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
     }}
 | {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | „Vorlage:Str trim“
     | {{#invoke:Text|quote
         |1={{#if: 
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
         |2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
         |3=1}} }}

}}{{#if:

   |  (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:  | :  }}{{#if:  | , deutsch: „“ }})
   | {{#if: 
       |  ({{#if:  | , deutsch: „“ }})
       | {{#if:  |  (deutsch: „“) }}
 }}

}}{{#if: {{{zitat}}}

   | {{#if: 
       | {{#if: {{{zitat}}}
           | Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
   | Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if:  | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
             | Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
             | {{{ref}}} }}

}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:

   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-jakob-henle-1098
       | {{#if:  | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-jakob-henle-1098
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-jakob-henle-1098}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-jakob-henle-1098 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-jakob-henle-1098
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-jakob-henle-1098}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-jakob-henle-1098 }}|{{#switch: 
   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-jakob-henle-1098
       | {{#if:  | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-jakob-henle-1098
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-jakob-henle-1098}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-jakob-henle-1098 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-jakob-henle-1098
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-jakob-henle-1098}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-jakob-henle-1098 }} }}}}}}}}}}{{#if:|
        {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}

}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref> Seit 1883 war er auswärtiges Mitglied der Königlich Niederländischen Akademie der Wissenschaften.<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Past Members: F. G. J. Henle|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Past Members: F. G. J. Henle}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000784%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Past Members: F. G. J. Henle}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000784}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Past Members: F. G. J. Henle}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften{{#if: 2025-10-18 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}

          | )
          | {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ; 
              | )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000784%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000784}}%7C%7C}}}}{{#if:Past Members: F. G. J. Henle|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Past Members: F. G. J. Henle|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften| Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften{{#if: |,|{{#if: 2025-10-18 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
            |{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
            |{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2025-10-18 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2025-10-18 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:355047||(?)}}}}}}{{#if: 2025-10-18|;}}}}{{#if: 2025-10-18| {{#if:Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2025-10-18 |ISO|noerror=1}} }}
       |4=im Jahr
       |7=im
       |10=am
       |#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2025-10-18|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2025-10-18|T._Monat JJJJ}}
    | {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften{{#if: 2025-10-18 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
       |  (
       | {{#if: | |  (}}
       }}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
          {{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2025-10-18 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}|{{#if: |: {{
 #if: 
 | {{
     #ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | Vorlage:Str trim
     | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
     }}
 | {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | „Vorlage:Str trim“
     | {{#invoke:Text|quote
         |1={{#if: 
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
         |2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
         |3=1}} }}

}}{{#if:

   |  (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:  | :  }}{{#if:  | , deutsch: „“ }})
   | {{#if: 
       |  ({{#if:  | , deutsch: „“ }})
       | {{#if:  |  (deutsch: „“) }}
 }}

}}{{#if: {{{zitat}}}

   | {{#if: 
       | {{#if: {{{zitat}}}
           | Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
   | Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if:  | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
             | Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
             | {{{ref}}} }}

}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:

   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000784
       | {{#if:  | [3] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000784
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000784}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000784 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000784
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000784}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000784 }}|{{#switch: 
   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000784
       | {{#if:  | [4] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000784
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000784}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000784 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000784
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000784}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000784 }} }}}}}}}}}}{{#if:|
        {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}

}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref>

Einen entscheidenden Beitrag leistete Henle auch zur Anatomie, Histologie und Pathologie der Nebennierenrinde durch die Entwicklung der Färbung mit chromsaurer Kalilösung 1865.

Henle, der die Malaria und andere ansteckende Krankheiten als durch mikroskopisch kleine Lebewesen hervorgerufen ansah, prägte 1839<ref>Paul Diepgen, Heinz Goerke: Aschoff/Diepgen/Goerke: Kurze Übersichtstabelle zur Geschichte der Medizin. 7., neubearbeitete Auflage. Springer, Berlin/Göttingen/Heidelberg 1960, S. 37.</ref> die Begriffe Contagium vivum bzw. Contagium animatum und damit auch die Theorie von Mikroorganismen als Ursache von Infektionskrankheiten. Dementsprechend sind die Grundregeln der Definition eines Krankheitserregers, die Henle-Koch-Postulate, nach ihm und seinem Schüler Robert Koch benannt. Ein weiterer Schüler Henles war (in Berlin)<ref>Andreas Mettenleiter: Das Juliusspital in Würzburg. Band III: Medizingeschichte. Herausgegeben vom Oberpflegeamt der Stiftung Juliusspital Würzburg anlässlich der 425jährigen Wiederkehr der Grundsteinlegung. Stiftung Juliusspital Würzburg, Würzburg 2001, ISBN 3-933964-04-0, S. 430.</ref> auch Albert von Koelliker.

Jakob Henles Sohn Adolf Henle wurde Chirurg und Professor an der Universität Breslau und später Chefarzt am Luisenhospital in Dortmund.<ref>Michael Sachs: Johann von Mikulicz-Radecki (1850–1905) und seine Bedeutung für die Entwicklung der modernen Chirurgie. In: Würzburger medizinhistorische Mitteilungen. Band 14, 1996, S. 85–146, hier: S. 118.</ref> Seine Tochter Elise war mit dem Historiker Franz Rühl verheiratet. Der Geograph Alfred Rühl war sein Enkel.

Eine Gedenktafel wurde bereits vor 1888 an Jakob Henles früherem Wohnhaus in Göttingen angebracht, jedoch 1942 in der Zeit des Nationalsozialismus wegen seiner jüdischen Herkunft entfernt. Nach dem Kriege wurde die Gedenktafel erneut angebracht.<ref>Gedenktafel Jakob Henle, Göttingen, Geiststraße 3</ref> Auch am Geburtshaus Henles in der Helmstraße 9 in Fürth befindet sich eine Gedenktafel. Das anatomische Institut zu Heidelberg ehrt Henle mit einer Büste im ersten Obergeschoss vor dem Präpariersaal. Die medizinische Fakultät der Universität Göttingen verleiht ihm zu Ehren jährlich die Jacob-Henle-Medaille. Ein medizinisches Zentrum in Lünen nennt sich Jakob Henle Haus, gleichfalls ein Dialysezentrum in Fürth, das auch das Dialysemuseum Fürth beherbergt.

Schriften (Auswahl)

  • De membrana pupillari, aliisque oculi membranis pellucentibus. Weber, Bonn 1832. (Digitalisat)
  • Symbolae ad anatomiam villorum intestinalium, imprimis eorum epithelii et vasorum lacteorum. Hirschwald, Berlin 1837. (Digitalisat) Medizinische Habilitation.
  • Handbuch der systematischen Anatomie des Menschen. 3 Bände. Vieweg, Braunschweig 1856–1873. (Digitalisat Band 1,1), (Band 1,2), (Band 1,3), (Band 2), (Band 3,1), (Band 3,2)
  • Ueber Narcine, eine neue Gattung electrischer Rochen. Nebst einer Synopsis der electrischen Rochen. Eichler, Berlin 1834 (doi:10.5962/bhl.title.6737 Digitalisat)
  • Vergleichend-anatomische Beschreibung des Kehlkopfs: mit Berücksichtigung des Kehlkopfs der Reptilien. Leopold Voss, Leipzig 1839 (doi:10.5962/bhl.title.64345 Digitalisat)
  • Von den Miasmen und Kontagien und von den miasmatisch-kontagiösen Krankheiten. 1840. In: F. Marchand (Hrsg.): Sudhoffs Klassiker der Medizin und der Naturwissenschaften. Leipzig 1910; erneut Leipzig 1968
  • Handbuch der rationellen Pathologie. 2 Bände. Vieweg, Braunschweig 1846–1847. (Digitalisat Band 1), (Band 2,1), (Band 2,1,1), (Bannd 2,2)
  • Systematische Beschreibung der Plagiostomen (mit Johannes Müller). Veit, Berlin 1841 (doi:10.5962/bhl.title.6906 Digitalisat)
  • Über das Erröthen. Schottländer, Breslau 1882.

Literatur

  • Fritz Dross, Kamran Salimi (Hrsg.): Henle. Bürgerliches Leben und „rationelle Medicin“ (= Schriftenreihe des Stadtarchivs und Stadtmuseums Fürth. Band 2). Fürth 2009, ISBN 978-3-940889-01-0.
  • Dagmar Drüll: Heidelberger Gelehrtenlexikon 1803–1932. Hrsg. vom Rektorat der Ruprecht-Karls-Universität-Heidelberg. Springer, Berlin/Heidelberg/Tokio 2012, ISBN 978-3-642-70761-2.
  • Maria Effinger, Sara Doll: Jakob Henle (1809–1885). Leiter des Instituts 1844–1852. In: Maria Effinger, Joachim Kirsch (Hrsg.): Hier freut sich der Tod, dem Leben zu helfen. Anatomie in Heidelberg gestern und heute. Universitätsverlag Winter, Heidelberg 2013, ISBN 978-3-8253-6135-8, S. 61–65.
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
   | {{#if: 531
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 118549154
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|118549154}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 355044 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 355044 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Henle, Friedrich Gustav Jacob|Henle, Friedrich Gustav Jacob|Jakob Henle }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 50 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 50 | 1={{ #expr: 190 + 16 }} | 2={{ #expr: 190 + 2 }} | 3={{ #expr: 190 + 2 }} | 4={{ #expr: 190 + 2 }} | 5={{ #expr: 190 + 2 }} | 6={{ #expr: 190 + 2 }} | 7={{ #expr: 190 + 2 }} | 8={{ #expr: 190 + 2 }} | 9={{#switch: 190 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 190 < 449 | {{ #expr: 190 + 2 }} | {{ #expr: 190 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 190 + 2 }} | 11={{ #expr: 190 + 2 }} | 12={{ #expr: 190 + 2 }} | 13={{ #expr: 190 + 2 }} | 14={{ #expr: 190 + 2 }} | 15={{ #expr: 190 + 2 }} | 16={{ #expr: 190 + 2 }} | 17={{ #expr: 190 + 2 }} | 18={{ #expr: 190 + 2 }} | 19={{ #expr: 190 + 2 }} | 20={{ #expr: 190 + 2 }} | 21={{ #expr: 190 + 2 }} | 22={{ #expr: 190 + 2 }} | 23={{ #expr: 190 + 2 }} | 24={{ #expr: 190 + 2 }} | 25={{ #expr: 190 + 2 }} | 26={{ #expr: 190 + 2 }} | 27={{ #expr: 190 + 2 }} | 28={{ #expr: 190 + 2 }} | 29={{ #expr: 190 + 2 }} | 30={{ #expr: 190 + 2 }} | 31={{ #expr: 190 + 2 }} | 32={{ #expr: 190 + 2 }} | 33={{ #expr: 190 + 2 }} | 34={{ #expr: 190 + 2 }} | 35={{ #expr: 190 + 2 }} | 36={{ #expr: 190 + 2 }} | 37={{ #expr: 190 + 2 }} | 38={{ #expr: 190 + 2 }} | 39={{ #expr: 190 + 2 }} | 40={{ #expr: 190 + 2 }} | 41={{ #expr: 190 + 2 }} | 42={{ #expr: 190 + 2 }} | 43={{ #expr: 190 + 2 }} | 44={{ #expr: 190 + 2 }} | 45={{ #expr: 190 + 6 }} | 46={{ #expr: 190 + 2 }} | 47={{ #expr: 190 + 2 }} | 48={{ #expr: 190 + 2 }} | 49={{ #expr: 190 + 2 }} | 50={{ #expr: 190 + 2 }} | 51={{ #expr: 190 + 2 }} | 52={{ #expr: 190 + 2 }} | 53={{ #expr: 190 + 2 }} | 54={{ #expr: 190 + 2 }} | 55={{ #expr: 190 + 3 }} | 56=190 | #default = 190 }} {{ #if:Henle, Friedrich Gustav Jacob|Henle, Friedrich Gustav Jacob|Jakob Henle }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 50, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 50 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 190{{ #if:191 | {{ #ifexpr: {{#switch: 50 | 1={{ #expr: 190 + 16 }} | 2={{ #expr: 190 + 2 }} | 3={{ #expr: 190 + 2 }} | 4={{ #expr: 190 + 2 }} | 5={{ #expr: 190 + 2 }} | 6={{ #expr: 190 + 2 }} | 7={{ #expr: 190 + 2 }} | 8={{ #expr: 190 + 2 }} | 9={{#switch: 190 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 190 < 449 | {{ #expr: 190 + 2 }} | {{ #expr: 190 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 190 + 2 }} | 11={{ #expr: 190 + 2 }} | 12={{ #expr: 190 + 2 }} | 13={{ #expr: 190 + 2 }} | 14={{ #expr: 190 + 2 }} | 15={{ #expr: 190 + 2 }} | 16={{ #expr: 190 + 2 }} | 17={{ #expr: 190 + 2 }} | 18={{ #expr: 190 + 2 }} | 19={{ #expr: 190 + 2 }} | 20={{ #expr: 190 + 2 }} | 21={{ #expr: 190 + 2 }} | 22={{ #expr: 190 + 2 }} | 23={{ #expr: 190 + 2 }} | 24={{ #expr: 190 + 2 }} | 25={{ #expr: 190 + 2 }} | 26={{ #expr: 190 + 2 }} | 27={{ #expr: 190 + 2 }} | 28={{ #expr: 190 + 2 }} | 29={{ #expr: 190 + 2 }} | 30={{ #expr: 190 + 2 }} | 31={{ #expr: 190 + 2 }} | 32={{ #expr: 190 + 2 }} | 33={{ #expr: 190 + 2 }} | 34={{ #expr: 190 + 2 }} | 35={{ #expr: 190 + 2 }} | 36={{ #expr: 190 + 2 }} | 37={{ #expr: 190 + 2 }} | 38={{ #expr: 190 + 2 }} | 39={{ #expr: 190 + 2 }} | 40={{ #expr: 190 + 2 }} | 41={{ #expr: 190 + 2 }} | 42={{ #expr: 190 + 2 }} | 43={{ #expr: 190 + 2 }} | 44={{ #expr: 190 + 2 }} | 45={{ #expr: 190 + 6 }} | 46={{ #expr: 190 + 2 }} | 47={{ #expr: 190 + 2 }} | 48={{ #expr: 190 + 2 }} | 49={{ #expr: 190 + 2 }} | 50={{ #expr: 190 + 2 }} | 51={{ #expr: 190 + 2 }} | 52={{ #expr: 190 + 2 }} | 53={{ #expr: 190 + 2 }} | 54={{ #expr: 190 + 2 }} | 55={{ #expr: 190 + 3 }} | 56=190 | #default = 190 }} != {{#switch: 50 | 1={{ #expr: 191 + 16 }} | 2={{ #expr: 191 + 2 }} | 3={{ #expr: 191 + 2 }} | 4={{ #expr: 191 + 2 }} | 5={{ #expr: 191 + 2 }} | 6={{ #expr: 191 + 2 }} | 7={{ #expr: 191 + 2 }} | 8={{ #expr: 191 + 2 }} | 9={{#switch: 191 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 191 < 449 | {{ #expr: 191 + 2 }} | {{ #expr: 191 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 191 + 2 }} | 11={{ #expr: 191 + 2 }} | 12={{ #expr: 191 + 2 }} | 13={{ #expr: 191 + 2 }} | 14={{ #expr: 191 + 2 }} | 15={{ #expr: 191 + 2 }} | 16={{ #expr: 191 + 2 }} | 17={{ #expr: 191 + 2 }} | 18={{ #expr: 191 + 2 }} | 19={{ #expr: 191 + 2 }} | 20={{ #expr: 191 + 2 }} | 21={{ #expr: 191 + 2 }} | 22={{ #expr: 191 + 2 }} | 23={{ #expr: 191 + 2 }} | 24={{ #expr: 191 + 2 }} | 25={{ #expr: 191 + 2 }} | 26={{ #expr: 191 + 2 }} | 27={{ #expr: 191 + 2 }} | 28={{ #expr: 191 + 2 }} | 29={{ #expr: 191 + 2 }} | 30={{ #expr: 191 + 2 }} | 31={{ #expr: 191 + 2 }} | 32={{ #expr: 191 + 2 }} | 33={{ #expr: 191 + 2 }} | 34={{ #expr: 191 + 2 }} | 35={{ #expr: 191 + 2 }} | 36={{ #expr: 191 + 2 }} | 37={{ #expr: 191 + 2 }} | 38={{ #expr: 191 + 2 }} | 39={{ #expr: 191 + 2 }} | 40={{ #expr: 191 + 2 }} | 41={{ #expr: 191 + 2 }} | 42={{ #expr: 191 + 2 }} | 43={{ #expr: 191 + 2 }} | 44={{ #expr: 191 + 2 }} | 45={{ #expr: 191 + 6 }} | 46={{ #expr: 191 + 2 }} | 47={{ #expr: 191 + 2 }} | 48={{ #expr: 191 + 2 }} | 49={{ #expr: 191 + 2 }} | 50={{ #expr: 191 + 2 }} | 51={{ #expr: 191 + 2 }} | 52={{ #expr: 191 + 2 }} | 53={{ #expr: 191 + 2 }} | 54={{ #expr: 191 + 2 }} | 55={{ #expr: 191 + 3 }} | 56=191 | #default = 191 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 50 | 1={{ #expr: 191 + 16 }} | 2={{ #expr: 191 + 2 }} | 3={{ #expr: 191 + 2 }} | 4={{ #expr: 191 + 2 }} | 5={{ #expr: 191 + 2 }} | 6={{ #expr: 191 + 2 }} | 7={{ #expr: 191 + 2 }} | 8={{ #expr: 191 + 2 }} | 9={{#switch: 191 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 191 < 449 | {{ #expr: 191 + 2 }} | {{ #expr: 191 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 191 + 2 }} | 11={{ #expr: 191 + 2 }} | 12={{ #expr: 191 + 2 }} | 13={{ #expr: 191 + 2 }} | 14={{ #expr: 191 + 2 }} | 15={{ #expr: 191 + 2 }} | 16={{ #expr: 191 + 2 }} | 17={{ #expr: 191 + 2 }} | 18={{ #expr: 191 + 2 }} | 19={{ #expr: 191 + 2 }} | 20={{ #expr: 191 + 2 }} | 21={{ #expr: 191 + 2 }} | 22={{ #expr: 191 + 2 }} | 23={{ #expr: 191 + 2 }} | 24={{ #expr: 191 + 2 }} | 25={{ #expr: 191 + 2 }} | 26={{ #expr: 191 + 2 }} | 27={{ #expr: 191 + 2 }} | 28={{ #expr: 191 + 2 }} | 29={{ #expr: 191 + 2 }} | 30={{ #expr: 191 + 2 }} | 31={{ #expr: 191 + 2 }} | 32={{ #expr: 191 + 2 }} | 33={{ #expr: 191 + 2 }} | 34={{ #expr: 191 + 2 }} | 35={{ #expr: 191 + 2 }} | 36={{ #expr: 191 + 2 }} | 37={{ #expr: 191 + 2 }} | 38={{ #expr: 191 + 2 }} | 39={{ #expr: 191 + 2 }} | 40={{ #expr: 191 + 2 }} | 41={{ #expr: 191 + 2 }} | 42={{ #expr: 191 + 2 }} | 43={{ #expr: 191 + 2 }} | 44={{ #expr: 191 + 2 }} | 45={{ #expr: 191 + 6 }} | 46={{ #expr: 191 + 2 }} | 47={{ #expr: 191 + 2 }} | 48={{ #expr: 191 + 2 }} | 49={{ #expr: 191 + 2 }} | 50={{ #expr: 191 + 2 }} | 51={{ #expr: 191 + 2 }} | 52={{ #expr: 191 + 2 }} | 53={{ #expr: 191 + 2 }} | 54={{ #expr: 191 + 2 }} | 55={{ #expr: 191 + 3 }} | 56=191 | #default = 191 }} = {{ #expr: {{#switch: 50 | 1={{ #expr: 190 + 16 }} | 2={{ #expr: 190 + 2 }} | 3={{ #expr: 190 + 2 }} | 4={{ #expr: 190 + 2 }} | 5={{ #expr: 190 + 2 }} | 6={{ #expr: 190 + 2 }} | 7={{ #expr: 190 + 2 }} | 8={{ #expr: 190 + 2 }} | 9={{#switch: 190 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 190 < 449 | {{ #expr: 190 + 2 }} | {{ #expr: 190 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 190 + 2 }} | 11={{ #expr: 190 + 2 }} | 12={{ #expr: 190 + 2 }} | 13={{ #expr: 190 + 2 }} | 14={{ #expr: 190 + 2 }} | 15={{ #expr: 190 + 2 }} | 16={{ #expr: 190 + 2 }} | 17={{ #expr: 190 + 2 }} | 18={{ #expr: 190 + 2 }} | 19={{ #expr: 190 + 2 }} | 20={{ #expr: 190 + 2 }} | 21={{ #expr: 190 + 2 }} | 22={{ #expr: 190 + 2 }} | 23={{ #expr: 190 + 2 }} | 24={{ #expr: 190 + 2 }} | 25={{ #expr: 190 + 2 }} | 26={{ #expr: 190 + 2 }} | 27={{ #expr: 190 + 2 }} | 28={{ #expr: 190 + 2 }} | 29={{ #expr: 190 + 2 }} | 30={{ #expr: 190 + 2 }} | 31={{ #expr: 190 + 2 }} | 32={{ #expr: 190 + 2 }} | 33={{ #expr: 190 + 2 }} | 34={{ #expr: 190 + 2 }} | 35={{ #expr: 190 + 2 }} | 36={{ #expr: 190 + 2 }} | 37={{ #expr: 190 + 2 }} | 38={{ #expr: 190 + 2 }} | 39={{ #expr: 190 + 2 }} | 40={{ #expr: 190 + 2 }} | 41={{ #expr: 190 + 2 }} | 42={{ #expr: 190 + 2 }} | 43={{ #expr: 190 + 2 }} | 44={{ #expr: 190 + 2 }} | 45={{ #expr: 190 + 6 }} | 46={{ #expr: 190 + 2 }} | 47={{ #expr: 190 + 2 }} | 48={{ #expr: 190 + 2 }} | 49={{ #expr: 190 + 2 }} | 50={{ #expr: 190 + 2 }} | 51={{ #expr: 190 + 2 }} | 52={{ #expr: 190 + 2 }} | 53={{ #expr: 190 + 2 }} | 54={{ #expr: 190 + 2 }} | 55={{ #expr: 190 + 3 }} | 56=190 | #default = 190 }} + 1 }} | f|–191}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Henle, Jakob||{{#ifeq:0|0|}}}}

  • Victor Robinson: The Life of Jacob Henle. Medical Life Company, New York 1921.
  • J. Stahnke: Ludwik Teichmann (1823–1895). Anatom in Krakau. In: Würzburger medizinhistorische Mitteilungen. Band 2, 1984, S. 205–267, hier: S. 209.
  • Ekkehard Vollbach: Friedrich Gustav Jakob Henle (1809–1885). Anatom. In: Ekkehard Vollbacg: Dichter, Denker, Direktoren. Porträts deutscher Juden. edition chrismon, Leipzig 2020, ISBN 978-3-96038-243-0, S. 87–111.

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:|{{{1}}}|Jakob Henle}}|uselang=de}} Commons: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if: 00

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|0}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|0}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if:

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

[[s:{{#if:|{{{lang}}}:}}{{#if:|{{{1}}}|Jakob Henle}}|Wikisource: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|Jakob Henle}}}}]]{{#switch: 1

|1|= – Quellen und Volltexte |0|-= |X|x= |#default= –

}}{{#if: | ({{#invoke:Multilingual|format|{{{lang}}}|slang=!|shift=m}}) }}

{{#invoke:TemplatePar|check

  |opt= 1= 2= lang= suffix=
  |template=Vorlage:Wikisource
  |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
  }}
| {{#if: 
    | Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
  }}

}}

| W = Wintersemester  | S = Sommersemester  | #default = }}1840}}{{#if: 1843|{{#if:1840| |}}bis {{#switch: W | W = Wintersemester  | S = Sommersemester  | #default = }}1843}})|}} | {{#ifeq: Zürich | Leipzig | Übersicht der Lehrveranstaltungen von Jakob Henle an der Universität Leipzig {{#if: 18401843|({{#if: 1840|{{#switch: W | W = Wintersemester  | S = Sommersemester  | #default = }}1840}}{{#if: 1843|{{#if:1840| |}}bis {{#switch: W | W = Wintersemester  | S = Sommersemester  | #default = }}1843}})|}} | Übersicht der Lehrveranstaltungen von Jakob Henle an der Universität Leipzig {{#if: WW|({{#if: W|{{#switch: henle_j | W = Wintersemester  | S = Sommersemester  | #default = }}W}}{{#if: W|{{#if:W| |}}bis {{#switch: 1840 | W = Wintersemester  | S = Sommersemester  | #default = }}W}})|}} }} }}

Einzelnachweise

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 118549154n8684673322933148 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118549154 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118549154 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n86846733 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n86846733 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 22933148 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 22933148 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Henle, Jakob | {{#if: Henle, Jacob | {{#if: deutscher Anatom, Pathologe und Arzt | {{#if: 19. Juli 1809 | {{#if: Fürth | {{#if: 13. Mai 1885 | {{#if: Göttingen |

Vorlage:Wikidata-Registrierung