Bassa-Schrift
Die Bassa-Schrift, Eigenbezeichnung Bassa vah oder schlicht Vah ('ein Zeichen werfen' in Bassa) ist das Alphabet des Bassa-Volkes für ihre Sprache Bassa, eine Kru-Sprache.
Geschichte
Die Schrift wurde vor 1907 mit Hilfe von liberianischen Missionaren entwickelt. Das erste Lehrbuch wurde um 1907 gedruckt. Zur Ausbreitung der Schrift verhalf Thomas Narvin Lewis (c. 1880-), während er in der Syracuse University in den Vereinigten Staaten studierte. Lewis kehrte zurück nach Liberia, wo er anfing, seine Schrift Bassa-Kindern zu unterrichten.<ref>"Son of African Chief to Take Degree", The Post-Standard, Syracuse NY, 6/5/1907</ref>
Eine Typografie wurde für die Schrift entwickelt und 1959 wurde in Liberia eine Vereinigung für die Förderung der Schrift gegründet. Heute wird sie allerdings nicht mehr gebraucht und wird zu den ausgestorbenen Schriftsystemen gezählt.<ref>Unseth, Peter. 2011. Invention of Scripts in West Africa for Ethnic Revitalization. In The Success-Failure Continuum in Language and Ethnic Identity Efforts, ed. by Joshua A. Fishman and Ofelia García, Seiten 23–32. New York: Oxford University Press.</ref>
Die Schrift hatte einen Bezug zu den Schriftsystemen benachbarter Völker, die in der Vergangenheit gebraucht wurden.<ref>Starr, Frederick. Liberia: Description, history, problems. Chicago, 1913. Seite 246</ref> Dennoch ist die Vah-Schrift eine alphabetische Schrift: Sie besteht aus 30 Konsonanten, sieben Vokalen und fünf Tonstufen, die aus Punkten und Linien in jedem Vokal eingefügt werden.
Unicode
Im Juni 2014 wurde die Schrift im Standard Unicode 7.0 als Unicodeblock Bassa Vah (U+16A70–U+16AFF) aufgenommen.<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Unicode 7.0.0|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Unicode 7.0.0}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:http://www.unicode.org/versions/Unicode7.0.0/%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Unicode 7.0.0}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=http://www.unicode.org/versions/Unicode7.0.0/}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Unicode 7.0.0}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:Unicode Consortium2014-06-16{{#if: 2014-06-17 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:en|de||{{#if:en|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:http://www.unicode.org/versions/Unicode7.0.0/%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=http://www.unicode.org/versions/Unicode7.0.0/}}%7C%7C}}}}{{#if:Unicode 7.0.0|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Unicode 7.0.0|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: Unicode Consortium| Unicode Consortium{{#if: 2014-06-16|,|{{#if: 2014-06-17 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: 2014-06-16| {{#if:{{#invoke:DateTime|format|2014-06-16|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|2014-06-16|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum=2014-06-16|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2014-06-17 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2014-06-17 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:2014-06-16Unicode Consortium|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:2297719||(?)}}}}}}{{#if: 2014-06-17|;}}}}{{#if: 2014-06-17| {{#if:2014-06-16Unicode Consortium{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2014-06-17 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2014-06-17|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2014-06-17|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:en|de||{{#if:en|1}}}}|{{#if:Unicode Consortium2014-06-16{{#if: 2014-06-17 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if: | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:en|en|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|en|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:en|en|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: 2014-06-16{{#if: 2014-06-17 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}en|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: http://www.unicode.org/versions/Unicode7.0.0/ | {{#if: | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: http://www.unicode.org/versions/Unicode7.0.0/ | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|http://www.unicode.org/versions/Unicode7.0.0/}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=http://www.unicode.org/versions/Unicode7.0.0/ Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: http://www.unicode.org/versions/Unicode7.0.0/ | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|http://www.unicode.org/versions/Unicode7.0.0/}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[http://www.unicode.org/versions/Unicode7.0.0/ }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: http://www.unicode.org/versions/Unicode7.0.0/ | {{#if: | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: http://www.unicode.org/versions/Unicode7.0.0/ | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|http://www.unicode.org/versions/Unicode7.0.0/}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=http://www.unicode.org/versions/Unicode7.0.0/ Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: http://www.unicode.org/versions/Unicode7.0.0/ | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|http://www.unicode.org/versions/Unicode7.0.0/}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[http://www.unicode.org/versions/Unicode7.0.0/ }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref>
Buchstaben
| IPA | Latein | Bassa Vah | IPA | Latein | Bassa Vah | IPA | Latein | Bassa Vah |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| [a] | A/a | 𖫧 | [g] | G/g | 𖫖 | [ɔ] | Ɔ/ɔ | 𖫨 |
| [b] | B/b | 𖫢 | [ɡ͡b] | Gb/gb | 𖫝 | [o] | O/o | 𖫩 |
| [ɓ]/[mᵇ] | Ɓ/ɓ | 𖫔 | [ŋ͡m] | Gm/gm | 𖫔 | [p] | P/p | 𖫥 |
| [c] | C/c | 𖫟 | [h] | H/h | 𖫤 | [s] | S/s | 𖫒 |
| [d] | D/d | 𖫗 | [hʷ] | Hw/hw | 𖫠 | [t] | T/t | 𖫡 |
| [ɖ]/[ɺ] | Đ/ɖ | 𖫦 | [i] | I/i | 𖫭 | [u] | U/u | 𖫪 |
| [dʲ]/[ɲ] | Dy/dy | 𖫕 | [ɟ] | J/j | 𖫙 | [v] | V/v | 𖫣 |
| [e] | E/e | 𖫫 | [k] | K/k | 𖫑 | [w] | W/w | 𖫛 |
| [ɛ] | Ɛ/ɛ | 𖫬 | [k͡p] | Kp/kp | 𖫘 | [xʷ]/[ħʷ] | Xw/xw | 𖫚 |
| [f] | F/f | 𖫓 | [n] | N/n | 𖫐 | [z] | Z/z | 𖫜 |
Töne
Bassa Vah benutzt fünf diakritische Zeichen für die Benennung der Töne.
| IPA | Latein mit a | Vah mit 𖫧 | diakritisch |
|---|---|---|---|
| ˦ | á | 𖫧𖫰 | 𖫰◌ |
| ˨ | à | 𖫧𖫱 | 𖫱◌ |
| ˧ | a | 𖫧𖫲 | 𖫲◌ |
| ˨˧ | ă | 𖫧𖫳 | 𖫳◌ |
| ˥˩ | â | 𖫧𖫴 | 𖫴◌ |
Literatur
- Coulmas (1999) The Blackwell Encyclopedia of Writing Systems
Weblinks
- Omniglot: Bassa alphabet
- Bassa Fonts (IPA)
- Brief Summary of Liberian Indigenous Scripts (PDF; 260 kB)
- Unicode Bassa font support von XenoType Technologies
- Draft chart der Bassa-Schrift für Inklusion in den Unicodestandard (PDF; 12 kB)
Einzelnachweise
<references />
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Datum
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:"
- Wikipedia:Weblink offline fix-attempted
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link/URL fehlt
- Kultur (Liberia)
- Afrikanische Schrift