Heinrich Aldegrever
Heinrich Aldegrever, in der niederdeutschen Sprache seiner Heimat eigentlich Hinrik Trippenmäker, (* 1502 in Paderborn; † zwischen 1555 und 1561 in Soest) war ein bedeutender deutscher Kupferstecher, Maler und Siegelschneider der Renaissance.
Leben
Aldegrever war der Sohn des bürgerlichen Holzschuhmachers Hermann Trippenmäker und dessen Ehefrau Katharina. Da zu dieser Zeit in Paderborn keine Malergilde nachzuweisen ist, ist es wahrscheinlich, dass Aldegrever in Soest gelernt hatte.
Mit etwa 19 Jahren wurde Aldegrever um 1521 in Münster als Geselle in der Werkstatt des Malers Ludger tom Ring der Ältere aufgenommen. Seine Wanderjahre könnten Aldegrever in die Niederlande geführt haben. Diskutiert werden Einflüsse durch Joos van Cleve und Jan Gossaert.
In der Folge wirkte Aldegrever in der damals wichtigen westfälischen Stadt Soest am Hellweg. Sein dortiges Frühwerk, der in der Soester Wiesenkirche aufgestellte Marienaltar von 1525 ist noch ganz katholischen religiösen Bildideen verhaftet. Doch wandte sich der Künstler bald reformatorischen Vorstellungen zu. Auch bewegte er sich weg von der Malerei, hin zum Kupferstich, stark beeinflusst von seinem Vorbild Albrecht Dürer. Ob Aldegrever auch selbst bei Dürer in Nürnberg war, was nach Analyse seines Malstils durchaus im Bereich des Möglichen wäre, oder ob er sich an Werken Dürers orientierte, muss offenbleiben. Die Verehrung für den Nürnberger Kupferstecher fand besonderen Ausdruck in der Übernahme von dessen Signeform AD, die Aldegrever nahezu übereinstimmend als AG zitierte.
Zwischen 1526 und 1527 wurde Aldegrever das Bürgerrecht von Soest zugesprochen. Als Bürger wurde er daraufhin in die dortige Malergilde aufgenommen, in der er bis zu seinem Tod verblieb. Er gehörte zur Gruppe der sogenannten Kleinmeister.
Als Künstler war Aldegrever dermaßen angesehen, dass selbst Franz von Waldeck, der katholische Bischof von Münster dem lutherischen Künstler immer wieder Aufträge zukommen ließ. Bekannt sind heute noch Porträts der besiegten bischöflichen Gegner Jan van Leyden und Bernd Knipperdolling.
Es wurde Aldegrever immer wieder zugeschrieben, nebenbei auch als Goldschmied und Brandglasmaler tätig gewesen zu sein. Dies kann nach derzeitigem Stand der Forschung nicht bestätigt werden.
Aldegrever nahm politisch-religiösen Einfluss bei der Einführung der Reformation in Soest. Im Auftrag des Rates lud und begleitete er den Reformator Gerd Omeken aus Lippstadt in die Stadt Soest.
Werke
- 1527 Stehende Madonna, Sitzende Madonna, Heiliger Christophorus, Drei Ornamententwürfe für Querfüllungen
- 1528 Vier Entwürfe für Querfüllungen, Dolchscheide mit Landsknecht, Dolchscheide mit babylonischer Buhlerin, Joseph verkauft Getreide an seine Brüder, Judith, Simson & Delila, Orpheus & Eurydike, Der Glaube, Die Unmäßigkeit, Die Stärke, Der Fähnrich, Brustbild eines alten Mannes
- 1529 Adam, Eva, Medea & Jason, Mars, Herkules & Antäus, Die Liebenden, Mahnung an den Tod, Der Landsknecht, Drei Entwürfe für Querfüllungen, Dolchscheide mit David, Dolchscheide mit Johannes
- 1530 Loth und seine Töchter, Die Entführung, Mucius Scaevola, Mönch und Nonne, Selbstbildnis mit 28 Jahren
- 1532 Joseph erzählt seine Träume, Joseph entflieht Potiphars Weib, Potiphars Weib verklagt Joseph, Joseph entflieht der Versuchung, Jakob über Josephs Träume nachdenkend, Bathseba, Marcus Curcius, Kampffries mit Hector, Dolchscheide mit Mann und Frau, Dolchscheide mit nacktem Mann und Frau, Dolchscheide mit Soldat und nackter Frau
- 1533 Diana, Merkur, Jupiter, Venus, Saturn
- 1535 Kinderfries, Bärenfries, Dolchscheide mit Büste eines behelmten Mannes, Dolchscheide mit Büste einer Königin
- 1536 Entwurf von drei Agraffen, Dolchentwurf mit nacktem Paar, Bildnis Jans van Leyden, Bildnis Bernhard Knipperdollings
- 1537 verliebter Lautenspieler, Selbstbildnis mit 35 Jahren, Entwurf für eine Gürtelschnalle, Entwurf für ein Schwertscheidenende, Entwurf für einen Dolch
- 1538 Kampffries mit Hannibal & Scipio, Urteil des Paris, Kleine Hochzeitstänzer, Große Hochzeitstänzer, Bildnis Alberts van der Helle
- 1539 Vier Evangelisten, Tarquinius & Lucretia, Entwurf für zwei Löffel, Entwurf für einen Dolch mit David & Goliath
- 1540 Adam & Eva, Amnos & Thamar, Der Fähnrich, Bildnis des Herzog Wilhelm, Bildnis von Jülich-Cleve-Berg, Bildnis Martin Luthers, Bildnis des Melanchthon
- 1541 Totentanz
- 1549 Allegorienfolge
- 1550 Heraklesfolge, Der siegreiche Heiland
- 1551 Adam & Eva
- 1552 Venus & Amor, Kleine Hochzeitstänzer, Folge der Tugenden & Laster
- 1553 Verkündigung Mariä, Geburt Christi, Christus am Kreuze, Madonna mit Sterbekrone, Madonna sitzend, Sophonisbe, Tarquinius & Lucretia, Titus Manilius, Der strenge Vater, Thisbe sich tötend, Die Nacht
- 1554 Gleichnis vom barmherzigen Samariter, Gleichnis vom reichen Mann und Lazarus
- 1555 Geschichte Susannas, Urteil des Salomonis, Geschichte Loths, Nemesis
Rezeption
1989 schuf Kord Winter den Aldegrever-Brunnen in Soest nach einem Motiv aus Die großen Hochzeitstänzer.
Auktionen
Aus der durch den Buchhändler und Auktionator I. L. Schmidmer (1779–1831) 1825 in Nürnberg durchgeführten mehrtägigen Versteigerung des v. Derschauischen Kunstkabinetts zu Nürnberg (Hans Albrecht von Derschau † 1824) werden weitere Werke nachgewiesen.<ref>Verzeichniss über das v.Derschauische Kunstkabinett zu Nürnberg …, Zweite Abtheilung. Nürnberg, bei dem verpflichteten Auctionator Schmidmer, 1825, S. 13, (75.) (Verzeichniss der seltenen Kunst-Sammlungen, 1825. Google Books, online).</ref><ref>Verzeichniss über das v.Derschauische Kunstkabinett zu Nürnberg …, Zweite Abtheilung. Nürnberg, bei dem verpflichteten Auctionator Schmidmer, 1825, Werkverzeichnis ab S. 24, (208 bis 268) (Verzeichniss der seltenen Kunst-Sammlungen, 1825. Google Books, online).</ref>
Literatur
- {{ #if:Wilhelm Schmidt|Wilhelm Schmidt: |}}{{ #if:ADB:Aldegrever, Heinrich|{{ #if:Aldegrever, Heinrich|Aldegrever, Heinrich|Heinrich Aldegrever }}|{{#ifeq: {{#switch: 1
| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Aldegrever, Heinrich|Aldegrever, Heinrich|Heinrich Aldegrever }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 1 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 1 | 1={{ #expr: 325 + 16 }} | 2={{ #expr: 325 + 2 }} | 3={{ #expr: 325 + 2 }} | 4={{ #expr: 325 + 2 }} | 5={{ #expr: 325 + 2 }} | 6={{ #expr: 325 + 2 }} | 7={{ #expr: 325 + 2 }} | 8={{ #expr: 325 + 2 }} | 9={{#switch: 325 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 325 < 449 | {{ #expr: 325 + 2 }} | {{ #expr: 325 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 325 + 2 }} | 11={{ #expr: 325 + 2 }} | 12={{ #expr: 325 + 2 }} | 13={{ #expr: 325 + 2 }} | 14={{ #expr: 325 + 2 }} | 15={{ #expr: 325 + 2 }} | 16={{ #expr: 325 + 2 }} | 17={{ #expr: 325 + 2 }} | 18={{ #expr: 325 + 2 }} | 19={{ #expr: 325 + 2 }} | 20={{ #expr: 325 + 2 }} | 21={{ #expr: 325 + 2 }} | 22={{ #expr: 325 + 2 }} | 23={{ #expr: 325 + 2 }} | 24={{ #expr: 325 + 2 }} | 25={{ #expr: 325 + 2 }} | 26={{ #expr: 325 + 2 }} | 27={{ #expr: 325 + 2 }} | 28={{ #expr: 325 + 2 }} | 29={{ #expr: 325 + 2 }} | 30={{ #expr: 325 + 2 }} | 31={{ #expr: 325 + 2 }} | 32={{ #expr: 325 + 2 }} | 33={{ #expr: 325 + 2 }} | 34={{ #expr: 325 + 2 }} | 35={{ #expr: 325 + 2 }} | 36={{ #expr: 325 + 2 }} | 37={{ #expr: 325 + 2 }} | 38={{ #expr: 325 + 2 }} | 39={{ #expr: 325 + 2 }} | 40={{ #expr: 325 + 2 }} | 41={{ #expr: 325 + 2 }} | 42={{ #expr: 325 + 2 }} | 43={{ #expr: 325 + 2 }} | 44={{ #expr: 325 + 2 }} | 45={{ #expr: 325 + 6 }} | 46={{ #expr: 325 + 2 }} | 47={{ #expr: 325 + 2 }} | 48={{ #expr: 325 + 2 }} | 49={{ #expr: 325 + 2 }} | 50={{ #expr: 325 + 2 }} | 51={{ #expr: 325 + 2 }} | 52={{ #expr: 325 + 2 }} | 53={{ #expr: 325 + 2 }} | 54={{ #expr: 325 + 2 }} | 55={{ #expr: 325 + 3 }} | 56=325 | #default = 325 }} {{ #if:Aldegrever, Heinrich|Aldegrever, Heinrich|Heinrich Aldegrever }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 1, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 1 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 325{{ #if:326 | {{ #ifexpr: {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 325 + 16 }} | 2={{ #expr: 325 + 2 }} | 3={{ #expr: 325 + 2 }} | 4={{ #expr: 325 + 2 }} | 5={{ #expr: 325 + 2 }} | 6={{ #expr: 325 + 2 }} | 7={{ #expr: 325 + 2 }} | 8={{ #expr: 325 + 2 }} | 9={{#switch: 325 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 325 < 449 | {{ #expr: 325 + 2 }} | {{ #expr: 325 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 325 + 2 }} | 11={{ #expr: 325 + 2 }} | 12={{ #expr: 325 + 2 }} | 13={{ #expr: 325 + 2 }} | 14={{ #expr: 325 + 2 }} | 15={{ #expr: 325 + 2 }} | 16={{ #expr: 325 + 2 }} | 17={{ #expr: 325 + 2 }} | 18={{ #expr: 325 + 2 }} | 19={{ #expr: 325 + 2 }} | 20={{ #expr: 325 + 2 }} | 21={{ #expr: 325 + 2 }} | 22={{ #expr: 325 + 2 }} | 23={{ #expr: 325 + 2 }} | 24={{ #expr: 325 + 2 }} | 25={{ #expr: 325 + 2 }} | 26={{ #expr: 325 + 2 }} | 27={{ #expr: 325 + 2 }} | 28={{ #expr: 325 + 2 }} | 29={{ #expr: 325 + 2 }} | 30={{ #expr: 325 + 2 }} | 31={{ #expr: 325 + 2 }} | 32={{ #expr: 325 + 2 }} | 33={{ #expr: 325 + 2 }} | 34={{ #expr: 325 + 2 }} | 35={{ #expr: 325 + 2 }} | 36={{ #expr: 325 + 2 }} | 37={{ #expr: 325 + 2 }} | 38={{ #expr: 325 + 2 }} | 39={{ #expr: 325 + 2 }} | 40={{ #expr: 325 + 2 }} | 41={{ #expr: 325 + 2 }} | 42={{ #expr: 325 + 2 }} | 43={{ #expr: 325 + 2 }} | 44={{ #expr: 325 + 2 }} | 45={{ #expr: 325 + 6 }} | 46={{ #expr: 325 + 2 }} | 47={{ #expr: 325 + 2 }} | 48={{ #expr: 325 + 2 }} | 49={{ #expr: 325 + 2 }} | 50={{ #expr: 325 + 2 }} | 51={{ #expr: 325 + 2 }} | 52={{ #expr: 325 + 2 }} | 53={{ #expr: 325 + 2 }} | 54={{ #expr: 325 + 2 }} | 55={{ #expr: 325 + 3 }} | 56=325 | #default = 325 }} != {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 326 + 16 }} | 2={{ #expr: 326 + 2 }} | 3={{ #expr: 326 + 2 }} | 4={{ #expr: 326 + 2 }} | 5={{ #expr: 326 + 2 }} | 6={{ #expr: 326 + 2 }} | 7={{ #expr: 326 + 2 }} | 8={{ #expr: 326 + 2 }} | 9={{#switch: 326 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 326 < 449 | {{ #expr: 326 + 2 }} | {{ #expr: 326 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 326 + 2 }} | 11={{ #expr: 326 + 2 }} | 12={{ #expr: 326 + 2 }} | 13={{ #expr: 326 + 2 }} | 14={{ #expr: 326 + 2 }} | 15={{ #expr: 326 + 2 }} | 16={{ #expr: 326 + 2 }} | 17={{ #expr: 326 + 2 }} | 18={{ #expr: 326 + 2 }} | 19={{ #expr: 326 + 2 }} | 20={{ #expr: 326 + 2 }} | 21={{ #expr: 326 + 2 }} | 22={{ #expr: 326 + 2 }} | 23={{ #expr: 326 + 2 }} | 24={{ #expr: 326 + 2 }} | 25={{ #expr: 326 + 2 }} | 26={{ #expr: 326 + 2 }} | 27={{ #expr: 326 + 2 }} | 28={{ #expr: 326 + 2 }} | 29={{ #expr: 326 + 2 }} | 30={{ #expr: 326 + 2 }} | 31={{ #expr: 326 + 2 }} | 32={{ #expr: 326 + 2 }} | 33={{ #expr: 326 + 2 }} | 34={{ #expr: 326 + 2 }} | 35={{ #expr: 326 + 2 }} | 36={{ #expr: 326 + 2 }} | 37={{ #expr: 326 + 2 }} | 38={{ #expr: 326 + 2 }} | 39={{ #expr: 326 + 2 }} | 40={{ #expr: 326 + 2 }} | 41={{ #expr: 326 + 2 }} | 42={{ #expr: 326 + 2 }} | 43={{ #expr: 326 + 2 }} | 44={{ #expr: 326 + 2 }} | 45={{ #expr: 326 + 6 }} | 46={{ #expr: 326 + 2 }} | 47={{ #expr: 326 + 2 }} | 48={{ #expr: 326 + 2 }} | 49={{ #expr: 326 + 2 }} | 50={{ #expr: 326 + 2 }} | 51={{ #expr: 326 + 2 }} | 52={{ #expr: 326 + 2 }} | 53={{ #expr: 326 + 2 }} | 54={{ #expr: 326 + 2 }} | 55={{ #expr: 326 + 3 }} | 56=326 | #default = 326 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 326 + 16 }} | 2={{ #expr: 326 + 2 }} | 3={{ #expr: 326 + 2 }} | 4={{ #expr: 326 + 2 }} | 5={{ #expr: 326 + 2 }} | 6={{ #expr: 326 + 2 }} | 7={{ #expr: 326 + 2 }} | 8={{ #expr: 326 + 2 }} | 9={{#switch: 326 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 326 < 449 | {{ #expr: 326 + 2 }} | {{ #expr: 326 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 326 + 2 }} | 11={{ #expr: 326 + 2 }} | 12={{ #expr: 326 + 2 }} | 13={{ #expr: 326 + 2 }} | 14={{ #expr: 326 + 2 }} | 15={{ #expr: 326 + 2 }} | 16={{ #expr: 326 + 2 }} | 17={{ #expr: 326 + 2 }} | 18={{ #expr: 326 + 2 }} | 19={{ #expr: 326 + 2 }} | 20={{ #expr: 326 + 2 }} | 21={{ #expr: 326 + 2 }} | 22={{ #expr: 326 + 2 }} | 23={{ #expr: 326 + 2 }} | 24={{ #expr: 326 + 2 }} | 25={{ #expr: 326 + 2 }} | 26={{ #expr: 326 + 2 }} | 27={{ #expr: 326 + 2 }} | 28={{ #expr: 326 + 2 }} | 29={{ #expr: 326 + 2 }} | 30={{ #expr: 326 + 2 }} | 31={{ #expr: 326 + 2 }} | 32={{ #expr: 326 + 2 }} | 33={{ #expr: 326 + 2 }} | 34={{ #expr: 326 + 2 }} | 35={{ #expr: 326 + 2 }} | 36={{ #expr: 326 + 2 }} | 37={{ #expr: 326 + 2 }} | 38={{ #expr: 326 + 2 }} | 39={{ #expr: 326 + 2 }} | 40={{ #expr: 326 + 2 }} | 41={{ #expr: 326 + 2 }} | 42={{ #expr: 326 + 2 }} | 43={{ #expr: 326 + 2 }} | 44={{ #expr: 326 + 2 }} | 45={{ #expr: 326 + 6 }} | 46={{ #expr: 326 + 2 }} | 47={{ #expr: 326 + 2 }} | 48={{ #expr: 326 + 2 }} | 49={{ #expr: 326 + 2 }} | 50={{ #expr: 326 + 2 }} | 51={{ #expr: 326 + 2 }} | 52={{ #expr: 326 + 2 }} | 53={{ #expr: 326 + 2 }} | 54={{ #expr: 326 + 2 }} | 55={{ #expr: 326 + 3 }} | 56=326 | #default = 326 }} = {{ #expr: {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 325 + 16 }} | 2={{ #expr: 325 + 2 }} | 3={{ #expr: 325 + 2 }} | 4={{ #expr: 325 + 2 }} | 5={{ #expr: 325 + 2 }} | 6={{ #expr: 325 + 2 }} | 7={{ #expr: 325 + 2 }} | 8={{ #expr: 325 + 2 }} | 9={{#switch: 325 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 325 < 449 | {{ #expr: 325 + 2 }} | {{ #expr: 325 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 325 + 2 }} | 11={{ #expr: 325 + 2 }} | 12={{ #expr: 325 + 2 }} | 13={{ #expr: 325 + 2 }} | 14={{ #expr: 325 + 2 }} | 15={{ #expr: 325 + 2 }} | 16={{ #expr: 325 + 2 }} | 17={{ #expr: 325 + 2 }} | 18={{ #expr: 325 + 2 }} | 19={{ #expr: 325 + 2 }} | 20={{ #expr: 325 + 2 }} | 21={{ #expr: 325 + 2 }} | 22={{ #expr: 325 + 2 }} | 23={{ #expr: 325 + 2 }} | 24={{ #expr: 325 + 2 }} | 25={{ #expr: 325 + 2 }} | 26={{ #expr: 325 + 2 }} | 27={{ #expr: 325 + 2 }} | 28={{ #expr: 325 + 2 }} | 29={{ #expr: 325 + 2 }} | 30={{ #expr: 325 + 2 }} | 31={{ #expr: 325 + 2 }} | 32={{ #expr: 325 + 2 }} | 33={{ #expr: 325 + 2 }} | 34={{ #expr: 325 + 2 }} | 35={{ #expr: 325 + 2 }} | 36={{ #expr: 325 + 2 }} | 37={{ #expr: 325 + 2 }} | 38={{ #expr: 325 + 2 }} | 39={{ #expr: 325 + 2 }} | 40={{ #expr: 325 + 2 }} | 41={{ #expr: 325 + 2 }} | 42={{ #expr: 325 + 2 }} | 43={{ #expr: 325 + 2 }} | 44={{ #expr: 325 + 2 }} | 45={{ #expr: 325 + 6 }} | 46={{ #expr: 325 + 2 }} | 47={{ #expr: 325 + 2 }} | 48={{ #expr: 325 + 2 }} | 49={{ #expr: 325 + 2 }} | 50={{ #expr: 325 + 2 }} | 51={{ #expr: 325 + 2 }} | 52={{ #expr: 325 + 2 }} | 53={{ #expr: 325 + 2 }} | 54={{ #expr: 325 + 2 }} | 55={{ #expr: 325 + 3 }} | 56=325 | #default = 325 }} + 1 }} | f|–326}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Aldegrever, Heinrich||{{#ifeq:0|0|}}}}
|all= Band= |opt= Autor= Lemma= Seite= SeiteBis= SeiteEnde= Kommentar= |cat= Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ThiemeBecker |template= Vorlage:ThiemeBecker }}
- Herbert Zschelletzschky: Die figürliche Graphik Heinrich Aldegrevers. Ein Beitrag zu seinem Stil im Rahmen der deutschen Stilentwicklung. Strassburg 1933 (Neuauflage: Baden-Baden 1974).
- Rolf Fritz: Heinrich Aldegrever als Maler. Dortmund 1959.
- Karl B. Heppe: Heinrich Aldegrever – die Kleinmeister und das Kunsthandwerk der Renaissance. Kulturamt, Unna 1986, ISBN 3-924210-18-7.
- Klaus Kösters (Hrsg.): Bilderstreit und Sinnenlust: Heinrich Aldegrever (1502–2002). Ausstellungskatalog. MediaPrint-Verlag, Unna 2002, ISBN 3-935019-65-3.
- Angelika Lorenz (Hrsg.): Heinrich Aldegrever. Auswahlkatalog und Ausstellungskatalog mit Kupferstichen aus der Sammlung des Museums zu seinem 500. Geburtstag. Westfälisches Landesmuseum für Kunst und Kulturgeschichte, Münster 2002, ISBN 3-88789-140-6.
- Karl Möseneder (Hrsg.): Zwischen Dürer und Raffael. Graphikserien Nürnberger Kleinmeister. Imhof, Petersberg 2010, ISBN 978-3-86568-571-1.
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
| {{#if: 187
|
| Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
}}{{#if: 118501755
| {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|118501755}}
| {{#if:
| Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
}}
| Vorlage:NDB – GND unzulässig
}}
| {{#if:
| {{#if:
| {{#ifeq: 100691 | 4526413
|
| Vorlage:NDB – 7= ist obsolet, jetzt SFZ=
}}
}}
| {{#ifeq: | 1
|
|
}}
}}
}}{{#if:
| {{#ifeq: 100691 | 11376103
|
| Vorlage:NDB – Werktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
}}
}}
}}{{#if:
| {{#if:
|
|
}}
}}
- {{#if: Friedrich Wilhelm Bautz|Friedrich Wilhelm Bautz: }}Aldegrever (eigentlich: Trippenmeker). In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL){{#if:1|. Band 1, Bautz, {{#switch:1
|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:96-97|, Sp. {{#iferror:{{#expr:96-97}}|96-97|{{#expr:1*96-97*0}}–{{#expr:-(0*96-97*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20110205043232/http://www.bautz.de/bbkl/a/aldegrever.shtml%7C}}.{{#if: 1 | |{{#ifeq:||}}}}
Ausstellungen
- 30. September – 2. November 1986 Unna: Heinrich Aldegrever – die Kleinmeister und das Kunsthandwerk der Renaissance.
- 6. Juni – 25. August 2002 Münster, Westfälisches Landesmuseum für Kunst und Kulturgeschichte: Heinrich Aldegrever – Kupferstiche, Jubiläumsausstellung zum 500. Geburtstag des westfälischen Künstlers.
- 26. Januar – 27. April 2003 Unna, Hellweg-Museum: Bilderstreit und Sinnenlust – Heinrich Aldegrever (1502–2002) siehe unter Weblinks.
Weblinks
|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
|1/= und Videos
|1/1=, Videos und Audiodateien
|/1= und Audiodateien}}
| , Videos und Audiodateien
}}
|#default= – }}{{#if:
| {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}}
| category:
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}Vorlage:Wikidata-Registrierung
- }} Literatur von und über {{#invoke:WLink|getArticleBase}} im Katalog der {{#ifeq: Heinrich Aldegrever | Deutsche Nationalbibliothek | DNB | Deutschen Nationalbibliothek}}{{#ifeq: 0 | 0
| {{#if:
| Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
}}
}}
- Beiträge über Aldegrever und die Reformation in Soest / Virtuelle Ausstellung Bilderstreit und Sinnenlust – Heinrich Aldegrever mit den Einführungstexten und rund 170 erläuterten Kupferstichen
- Werke von Aldegrever in Schleswig-Holsteinischen Museen
- Heinrich Aldegrever in Google Arts & Culture
Einzelnachweise
<references />
{{#ifeq: p | p | | {{#if: 118501755n8323373395693757 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118501755 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118501755 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n83233733 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n83233733 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 95693757 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 95693757 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Aldegrever, Heinrich | {{#if: Trippenmäker, Hinrik | {{#if: deutscher Kupferstecher und Siegelschneider | {{#if: 1502 | {{#if: Paderborn | {{#if: zwischen 1555 und 1561 | {{#if: Soest || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Aldegrever, Heinrich
}} |
| ALTERNATIVNAMEN | Trippenmäker, Hinrik
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | deutscher Kupferstecher und Siegelschneider
}} |
| GEBURTSDATUM | 1502
}} |
| GEBURTSORT | Paderborn
}} |
| STERBEDATUM | zwischen 1555 und 1561
}} |
| STERBEORT | Soest
}} |
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB/ohne Wikisource-Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB/GND fehlt der NDB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB/ohne GND
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:BBKL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:DNB-Portal/ohne GND
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:DNB-Portal
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Maler der Renaissance
- Kupferstecher (Deutschland)
- Grafiker (Deutschland)
- Maler (Soest)
- Deutscher
- Geboren 1502
- Gestorben im 16. Jahrhundert
- Mann